{"id":3274,"date":"2013-03-11T11:50:00","date_gmt":"2013-03-11T10:50:00","guid":{"rendered":"http:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/2025\/02\/28\/valadares-ortografia-e-castelanizacion-da-toponimia\/"},"modified":"2025-03-02T17:14:16","modified_gmt":"2025-03-02T16:14:16","slug":"valadares-ortografia-e-castelanizacion-da-toponimia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/valadares-ortografia-e-castelanizacion-da-toponimia\/","title":{"rendered":"Valadares: ortograf\u00eda e castelanizaci\u00f3n da toponimia"},"content":{"rendered":"<p><strong>Valadares <\/strong>\u00e9 o nome de d\u00faas parroquias (nos concellos de Outes e Vigo) e de cinco aldeas galegas. Tam\u00e9n hai catro parroquias e varias localidades en Portugal con ese nome. \u00c9 un top\u00f3nimo exclusivo da \u00e1rea galego-portuguesa da pen\u00ednsula ib\u00e9rica.<\/p>\n<p>O top\u00f3nimo corresponde \u00f3 plural de <em>valadar<\/em>, un abundacial do substantivo <em>valado<\/em>, que prov\u00e9n do lat\u00edn VALLATUM, palabra derivada de VALLUM &#8216;estacada, cerca feita de paus&#8217;.<br \/>\n<em>Valadar <\/em>debeu ser voz com\u00fan que conviviu con <em>valado <\/em>e desapareceu subtitu\u00edda por esta.<\/p>\n<p>Hai exemplos ben antigos da palabra no lat\u00edn dos textos galegos, coma estes da documentaci\u00f3n do mosteiro de Celanova, do s\u00e9c. X:<\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-size: 13px; line-height: 19px;\">&#8220;&#8230;de ipsa sexta medietatem integram vobis damus atque concedimus de <\/span><strong style=\"font-size: 13px; line-height: 19px;\">valatare<\/strong><span style=\"font-size: 13px; line-height: 19px;\"> de agro Ordoni&#8221; (&#8230;desta sexta d\u00e1mosvos e conced\u00e9mosvos a metade \u00edntegra do valadar do agro de Ordo\u00f1o)<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 13px; line-height: 19px;\"> &#8220;&#8230;per corrogo qui discurrit de Linarelios et figit se in <\/span><strong style=\"font-size: 13px; line-height: 19px;\">vallatare <\/strong><span style=\"font-size: 13px; line-height: 19px;\">qui concludet vestrum agrum quos comparastis de filios Astulfu&#8221; (&#8230;polo corgo que discorre desde Li\u00f1arellos e se mete no valadar con que pecha o voso agro que lles compraches \u00f3s fillos de Astulfo)<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 13px; line-height: 19px;\">Nese mesmo s\u00e9culo encontramos, tam\u00e9n na documentaci\u00f3n de Celanova, por primeira vez a palabra como top\u00f3nimo:<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 13px; line-height: 19px;\"> &#8230; in territorio <\/span><strong style=\"font-size: 13px; line-height: 19px;\">Valladares <\/strong><span style=\"font-size: 13px; line-height: 19px;\">iuxta flumen Minei (no territorio de Valadares, xunta o r\u00edo Mi\u00f1o)<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 13px; line-height: 19px;\"> &#8230; quas abemus de auiorum uel parentum nostrorum in territorio <\/span><strong style=\"font-size: 13px; line-height: 19px;\">Valladares <\/strong><span style=\"font-size: 13px; line-height: 19px;\">(que temos dos nosos av\u00f3s ou parentes no territorio de Valadares)<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 13px; line-height: 19px;\"> Illa alia hereditas dabo tibi ad integrum usque illam potueritis invenire in <\/span><strong style=\"font-size: 13px; line-height: 19px;\">Valadares <\/strong><span style=\"font-size: 13px; line-height: 19px;\">(A outra herdade que poderedes encontrar en Valadares doucha enteira para sempre )<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p>E xa, acompa\u00f1ando a nomes propios, como precursor do apelido topon\u00edmico, no s\u00e9culo XIII:<\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-size: 13px; line-height: 19px;\">Martino <\/span><strong style=\"font-size: 13px; line-height: 19px;\">Valladares<\/strong><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 13px; line-height: 19px;\">Suerio Pelagii de <\/span><strong style=\"font-size: 13px; line-height: 19px;\">Valadares<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>En lat\u00edn, a graf\u00eda &lt;-LL-&gt; latina representaba a xeminaci\u00f3n (divisi\u00f3n) da consoante &lt;-L-&gt; e indicaba que esta consoante se alongaba e se pronunciaba en d\u00faas s\u00edlabas: &lt;VAL-LUM&gt;, &lt;VAL-LA-TUM&gt;. Na evoluci\u00f3n do lat\u00edn \u00e1s linguas romances, esta secuencia deu lugar en galego a \u2013l\u2013 (graf\u00eda e pronuncia), mentres que no castel\u00e1n pasou a pronunciarse unha consoante palatal (o que hoxe escribimos con &lt;ll&gt;).<\/p>\n<p><a rel=\"attachment wp-att-871\" href=\"http:\/\/ilg.usc.es\/agon\/archives\/862\/valadares-ortografia-e-castelanizacion-da-toponimia\/todos_valadares_pequeno\/\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-871\" title=\"Todos_Valadares_pequeno\" src=\"http:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/wp-content\/uploads\/2013\/03\/Todos_Valadares_pequeno.bmp\" alt=\"\" \/><\/a><span style=\"font-size: 13px; line-height: 19px;\"> <\/span><\/p>\n<p>Pero nos textos medievais \u00e1s veces consev\u00e1base a graf\u00eda latina , a\u00ednda que se pronunciase \u2013l\u2013 , por iso  a\u00ednda que encontremos a forma &#8220;Valladares&#8221;  debemos sempre lelo como <em>Va-la-da-res<\/em> e nunca se pode interpretar co mesmo valor c\u00f3  do galego moderno. Quere isto dicir que en galego nunca existiu o top\u00f3nimo *<em>Valladares<\/em> pronunciado como se far\u00eda hoxe en d\u00eda.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a style=\"font-size: 13px; line-height: 19px;\" rel=\"attachment wp-att-872\" href=\"http:\/\/ilg.usc.es\/agon\/archives\/862\/valadares-ortografia-e-castelanizacion-da-toponimia\/taboada_leal-2\/\"><img decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-872\" title=\"Taboada_Leal\" src=\"http:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/wp-content\/uploads\/2013\/03\/Taboada_Leal1.bmp\" alt=\"\" \/><\/a>Cando se empezou a dar nos textos escritos o proceso de substituci\u00f3n do galego polo castel\u00e1n, nos textos dos primeiros s\u00e9culos era normal a\u00ednda que o top\u00f3nimo non se castelanizase. As\u00ed se pode comprobar nestes fragmentos de documentos do s\u00e9c. XVI tomados do Arquivo Hist\u00f3rico Universitario de Santiago.<br \/>\nA castelanizaci\u00f3n destes top\u00f3nimos, seguramente por non corresponder a entidades grandes de poboaci\u00f3n, foi tard\u00eda.<\/p>\n<p>Nalg\u00fan caso, coma no da parroquia de <strong>Valadares <\/strong>de Vigo, ad\u00f3itase considerar que a castelanizaci\u00f3n gr\u00e1fica do top\u00f3nimo comezou a consolidarse coa instituci\u00f3n do marquesado do mesmo nome en 1673. A\u00ednda as\u00ed, o top\u00f3nimo mant\u00edvose na s\u00faa forma galega na fala e calquera argumento que queira demostrar a antig\u00fcidade dunha forma oral *<em>Valladares <\/em>\u00e9 falso. As\u00ed se evidencia con esta cita de Taboada Leal na s\u00faa Descrici\u00f3n topogr\u00e1fico-hist\u00f3rica de la ciudad de Vigo, su r\u00eda y alrededores de 1840.<br \/>\n<a rel=\"attachment wp-att-873\" href=\"http:\/\/ilg.usc.es\/agon\/archives\/862\/valadares-ortografia-e-castelanizacion-da-toponimia\/prensa-2\/\"><img decoding=\"async\" class=\"alignright size-full wp-image-873\" title=\"Prensa\" src=\"http:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/wp-content\/uploads\/2013\/03\/Prensa1.bmp\" alt=\"\" \/><\/a><\/p>\n<p>A semana pasada presentouse en Vigo a nova Cidade Deportiva do Celta que se construir\u00e1 na parroquia de <strong>Valadares<\/strong>. Pero non \u00e9 inusual ver na prensa a forma incorrecta *<em>Valladares <\/em>probablemente debido \u00e1 reiterada argumentaci\u00f3n de &#8220;d\u00edxose as\u00ed de toda a vida&#8221;.<\/p>\n<p>Quizais debamos reflexionar sobre o feito de que a duraci\u00f3n da nosa vida \u00e9 ben cativa \u00f3 lado da duraci\u00f3n da vida da humanidade.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Valadares \u00e9 o nome de d\u00faas parroquias (nos concellos de Outes e Vigo) e de cinco aldeas galegas. Tam\u00e9n hai catro parroquias e varias localidades en Portugal con ese nome. \u00c9 un top\u00f3nimo exclusivo da \u00e1rea galego-portuguesa da pen\u00ednsula ib\u00e9rica. O top\u00f3nimo corresponde \u00f3 plural de valadar, un abundacial do substantivo valado, que prov\u00e9n do [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-3274","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sen-categoria"],"acf":[],"mb":[],"mfb_rest_fields":["title"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3274","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3274"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3274\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3274"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3274"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3274"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}