{"id":3411,"date":"2022-03-15T12:12:00","date_gmt":"2022-03-15T11:12:00","guid":{"rendered":"http:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/2025\/02\/28\/ucraina-exonimos-alfabetos-e-transliteracion\/"},"modified":"2025-03-02T17:14:24","modified_gmt":"2025-03-02T16:14:24","slug":"ucraina-exonimos-alfabetos-e-transliteracion","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/ucraina-exonimos-alfabetos-e-transliteracion\/","title":{"rendered":"Ucra\u00edna: ex\u00f3nimos, alfabetos e transliteraci\u00f3n"},"content":{"rendered":"<p>Un <strong>ex\u00f3nimo<\/strong> \u00e9 o nome que un elemento xeogr\u00e1fico ten nunha lingua distinta da orixinal da zona onde este se localiza. Por exemplo, <em>Londres<\/em> e <em>Castela<\/em> son ex\u00f3nimos en galego. Pola contra, <em>London<\/em> e <em>Castilla<\/em> son <strong>end\u00f3nimos<\/strong> nas s\u00faas repectivas linguas.<\/p>\n<p>Na actualidade, en que \u00e9 m\u00e1is doado acceder \u00e1 informaci\u00f3n, viaxar e escoitar outras linguas, temos menos dificultades para co\u00f1ecer a forma escrita orixinal dun top\u00f3nimo e como se pronuncia; por iso \u00e9 unha tendencia mundial reducir os usos dos ex\u00f3nimos, sobre todo en contextos interling\u00fc\u00edsticos e oficiais. A\u00ednda as\u00ed, todas as linguas te\u00f1en un repertorio de ex\u00f3nimos tradicional, coma en galego os devanditos Londres e Castela ou os nomes dos pa\u00edses africanos e as s\u00faas capitais do mapa inferior.<a href=\"https:\/\/www.edu.xunta.gal\/espazoAbalar\/sites\/espazoAbalar\/files\/datos\/1286181627\/contido\/mapas\/imaxes\/africa_pais_capital_galego.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-2035\" src=\"http:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/africa_pais_capital_galego.png\" alt=\"\" width=\"548\" height=\"513\" \/><\/a><\/p>\n<p>Cando a lingua dos top\u00f3nimos (ou doutros nomes propios) est\u00e1 nun alfabeto distinto do noso e non a co\u00f1ecemos, precisamos dunha transcrici\u00f3n ou transliteraci\u00f3n para escribir e pronunciar eses nomes \u00e1 nosa maneira e creamos tam\u00e9n ex\u00f3nimos. Coa transcrici\u00f3n adaptamos o top\u00f3nimo \u00e1 nosa pronuncia, que \u00e9 o que se fac\u00eda tradicionalmente, pero dese xeito s\u00f3 o reco\u00f1ec\u00edan os que falaban coma n\u00f3s. Coa transliteraci\u00f3n adaptamos a forma escrita dese nome de lugar \u00f3 noso alfabeto, polo que pode ser reco\u00f1ecido noutras linguas que tam\u00e9n o usen ; isto \u00e9 o que hoxe se recomenda.<\/p>\n<p>Moitas veces os ex\u00f3nimos cheg\u00e1ronnos por outras linguas que ti\u00f1an m\u00e1is contacto cos pa\u00edses dos nomes orixinais, ou a partir de linguas que eran dominantes pero non propias deses pa\u00edses (coma o caso do ruso en Ucra\u00edna. Por iso case todas as linguas usaban <em>Kiev<\/em>, trasnliterado do ruso, para o nome da capital. Pero, hai alguns anos, o goberno de Ucra\u00edna prop\u00faxolle \u00f3 Grupo de Expertos en Nomes Xeogr\u00e1ficos nas Naci\u00f3ns Unidas (UNGEGN) unha t\u00e1boa de <a href=\"https:\/\/unstats.un.org\/unsd\/geoinfo\/ungegn\/docs\/26th-gegn-docs\/WP\/WP21_Roma_system_Ukraine%20_engl._.pdf\">transliteraci\u00f3n do seu alfabeto<\/a>, cir\u00edlico, \u00f3 latino, t\u00e1boa que eles mesmos usan e revisan periodicamente, por exemplo, para os nomes dos seus pasaportes. Existen outros sistemas de transliteraci\u00f3n que se vi\u00f1eron usando \u00f3 longo dos tempos, a\u00ednda que non sempre os utilizaron os mesmos pa\u00edses, linguas ou organismos. Por iso estes d\u00edas estamos vendo tantas variantes dos nomes de lugar e de persoa ucra\u00ednos cando se escoitan noticias sobre o conflito.<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-2036\" src=\"http:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Pasaporte.png\" alt=\"\" width=\"191\" height=\"182\" \/> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-2037\" src=\"http:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Zelenskyy.png\" alt=\"\" width=\"516\" height=\"281\" \/><\/p>\n<p>Mesmo seguindo a t\u00e1boa oficial, tam\u00e9n \u00e9 com\u00fan adaptar alg\u00fans nomes \u00e1s particularidades de cada lingua, como o fixeron o <a href=\"https:\/\/www.iec.cat\/activitats\/noticiasencera.asp?id_noticies=3263\">Institut d\u2019Estudis Catalans<\/a> e a <a href=\"https:\/\/academia.gal\/-\/o-seminario-de-onom-c3-a1stica-aproba-a-adaptaci-c3-b3n-dos-nomes-da-capital-e-doutras-cidades-ucra-c3-adnas\">Real Academia Galega<\/a> cando propuxeron para o nome da capital do pa\u00eds<em> K\u00ediv<\/em> (<em>Kyiv<\/em>, segundo a transliteraci\u00f3n oficial), cambiando o &lt;y&gt; por &lt;i&gt; para as\u00ed facilitar a lectura; ou cando se adapta a transliteraci\u00f3n <em>Ukraina<\/em> (do cir\u00edlico <em>\u0423\u043a\u0440\u0430\u0457\u043d\u0430<\/em>) \u00e1s formas ortogr\u00e1ficas <em>Ucra\u00edna, Ucraina <\/em>e<em> Ucra\u00efna<\/em>, en galego, italiano e catal\u00e1n, respectivamente, linguas que non utilizan o &lt;k&gt; no seu alfabeto; ou cando se usan acentos gr\u00e1ficos.<\/p>\n<p>Segundo a transliteraci\u00f3n mencionada e inclu\u00edndo acento gr\u00e1fico seguindo as regras do galego cando c\u00f3mpre, as\u00ed se escriben no noso alfabeto outros top\u00f3nimos ucra\u00ednos das principais rexi\u00f3ns e cidades:\u00a0<em>Cherkasy<\/em>, <em>Chern\u00edhiv<\/em>, <em>Chernivtsi<\/em> , <em>Dnipropetrovsk<\/em>, <em>Donetsk<\/em>,\u00a0 <em>Ivano-Frankivsk<\/em>, <em>Kh\u00e1rkiv<\/em>, <em>Khers\u00f3n<\/em>, <em>Khmelnytskyi<\/em>, <em>Kirovohrad<\/em> , <em>Kremenchuk<\/em>, <em>Luhansk<\/em>, <em>Lviv<\/em>, <em>Mikolaiv<\/em>, <em>Mykol\u00e1iv<\/em>, <em>Odesa<\/em>, <em>Poltava<\/em>, <em>Sumy<\/em>, <em>Tern\u00f3pil<\/em>, <em>\u00dazhhorod<\/em>, <em>Vinnytsa<\/em>, <em>Volinia<\/em>, <em>Zakarpatia<\/em> , <em>Zaporizhzhia<\/em>, <em>Zhyt\u00f3myr<\/em>.<a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\"><\/a><\/p>\n<h6>[O mapa pol\u00edtico de \u00c1frica cos ex\u00f3nimos galegos dos pa\u00edses e as s\u00faas capitais est\u00e1 tomado do espazo Abalar (www.edu.xunta.gal\/contidos); a terceira imaxe, do twitter de Volod\u00edmir Zelenskyy]<\/h6>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Un ex\u00f3nimo \u00e9 o nome que un elemento xeogr\u00e1fico ten nunha lingua distinta da orixinal da zona onde este se localiza. Por exemplo, Londres e Castela son ex\u00f3nimos en galego. Pola contra, London e Castilla son end\u00f3nimos nas s\u00faas repectivas linguas. Na actualidade, en que \u00e9 m\u00e1is doado acceder \u00e1 informaci\u00f3n, viaxar e escoitar outras [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-3411","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sen-categoria"],"acf":[],"mb":[],"mfb_rest_fields":["title"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3411","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3411"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3411\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3411"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3411"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ilg.usc.gal\/agon\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3411"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}