logo usc Corpus Xelmírez - Resultados da consulta

Corpus Xelmírez - Corpus lingüístico da Galicia medieval

Resultados da pescuda


Os resultados das buscas efectuadas no Corpus Xelmírez poden ser usados con fins educacionais e de investigación, sempre que se mencione a fonte. Se desexa consultar a referencia e o contexto dun exemplo, calque no símbolo [+] na cela da dereita. Para se referir ao corpus como un todo, cite: Corpus Xelmírez - Corpus lingüístico da Galicia medieval - http://sli.uvigo.gal/xelmirez/. Se desexa realizar outra pescuda no Corpus Xelmírez, pode calcar aquí.
Está a procurar contextos do uso de con nos textos históricos do Corpus Xelmírez.

Número de contextos atopados: 747

1200 FX III, 5/ 699, col. a Onde agora entendemos de desfazer aquel pecado escumungado que fazen os barones unos con outros, et de tanto deuen seer mays tormentados os que se ensuzan en tal maneira, canto eles pecan mays contra deus et contra camdat. [+]
1200 FX III, 5/ 699, col. b Se á muller se parte del marido con dereyto ou con torto. [+]
1200 FX III, 5/ 699, col. b Se a muger se parte de sou marido con dereyto ó con torto. [+]
1200 FX III, 5/ 699, col. b Ma muger que for leyxada de su marido ningun no case con ela se non souber que a leyxou el certamente por escripto o por testemoyas. [+]
1200 FX III, 5/ 699, col. b Et aquel que a tomo por muger , seam mitidos en poder del primero marido et faga de los o que quiser, todauia en tal manera se non eram partidos por iuyzo ó se el marido primero non se casó con outra. [+]
1200 FX III, 5/ 703, col. a Et se por uentura aquel que lo demostra partió con el ladrón el furto, la parte que ouo da cosa , entreguela al Señor . [+]
1200 FX III, 5/ 703, col. a Se el ome libre faz furto con el seruo. [+]
1200 FX III, 5/ 703, col. a El ladron pos que es preso, sea presentado antel iuyz, et se el ome libre faz furto con el seruo. [+]
1200 FX III, 5/ 703, col. a Se algun ome mata al ladron que se ampara con arma. [+]
1200 FX III, 5/ 703, col. a El senor que faz furto con el seruo, el senor deue fazer toda la emenda del furto; ca non el seruo et el seruo receba .C. [+]
1200 FX III, 5/ 707, col. b Et si non ouuer tanto en su bona aquel que furto el scripto quanto fizo dano a aquel cuio era lo scripto, aquel que furto ou corropio el scripto sea seruo con toda su bona da quel cuio era lo scripto; et demays de la quarta parte de toda su bona que mandamos de suso que deue perder, deue a auer as tres partes aquel cuio era lo scripto et á outra parte deue a auer el rey, que faga dela o que quiser. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 [E]sta é a segunda cantiga de como Santa Maria pareçeu en Toledo a San[t] ' Aliffonso, e deu -lle hũa alva que trouxe de Parayso, con que disse[sse] missa. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 A Virgen Santa Maria || todos [a] loar devemos, || cantand ' e con alegria, || qua[n]tos seu ben atendemos. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .XXXVIIa. é como Santa Maria fez cobrar seu pee ao ome que o tallara con door. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .XLIIa. é como o crerizon meteu o anel no dedo da omagen de Santa Maria, e a omagen encolleu o dedo con el. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .LIIII. é como Santa Maria guariu con seu leite o monge doente que cuidavan que era morto. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .LVIII. é como Santa Maria desviou aa monja que sse non fosse con un cavaleiro. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .LXV[I]. é como Santa Maria fez a un bispo cantar missa e deu -lle vestimenta con que a dissesse, e leixou -lla quando se foi. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 A Reynna gloriosa | tant ' é de gran santidade, || que con esto nos defende | do dem ' e de sa maldade. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .LXXV. é como Santa Maria fez veer ao clerigo que era mellor pobreza con omlldade ca requeza mal gãada con orgullo e co[n] sobervia. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Omildade con pobreza || quer a Virgen corõada, || mais d ' orgullo con requeza || é ela mui despagada. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 A Madre de Deus onrrada || chega sen tardada || u é con fe chamada. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .C.XV. é como Santa Maria tolleu ao demo o menino que lle dera sa madre con sanna de seu marido, porque conçebera del dia de Pascua. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Con seu ben || sempre ven || en ajuda || connoçuda || de nos Santa Maria. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .C.XXIII. é como Santa Maria guardou un frade mẽor dos diabos, que na hora que quis morrer torcia -sse todo con me[do deles]. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .C.XXVIII. é do Corpo de Nostro Sennor, que un vilão metera en hũa sa colmẽa por aver muito mel e muita çera; e ao catar do mel, achou dentro Santa Maria con [seu Fill ' en braço.] [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Tan muit ' é con Jesu -Cristo | Santa Maria juntada, || que, u quer que a el achen, | ela con el é achada. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .C.XXXI. é como Santa Maria guardou o Enperador de Costantinobre que non morresse so hũa pena que caeu sobr ' ele, e morreron todo -los outros que con ele eran. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .C.XXXIIII. é como Santa Maria guareçeu na ygreja en Paris un ome que sse tallara a perna por gran door que avia do fogo de San Marçal, e outros muitos que eran con ele. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .C.XXXVI. é como en terra de Pulla, na villa que chaman Foja, jogava os dados hũa moller con outras co[n]pannas ant ' hũa egreja; e porque perdeu, lancou hũa pedra que désse ao Menino da omagen de Santa Maria, e ela alçou o braço e reçebeu [o colbe]. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Con razon é d ' averen gran pavor || as bestias da Madre daquel Sennor || que sobre todas cousas á poder. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .C.XLVI. é como Santa Maria guareçeu a un donzel que ya en romaria a Santa Maria d ' Albeça, e topou con seus ẽemigos, e sacaron -lle os ollos e cortaron -lle as mãos. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .C.LIIII. é como un tafur tirou con hũa baesta hũa saeta contra o çeo con sanna porque perdera, porque cuidava que firiria a Deus o a Santa Maria. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Tan grand ' amor á a Virgen | con Deus, seu Fill ' , e juntança, || que por que y non dultemos, | a vezes faz demostrança. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 De muitas guisas os presos | solta a mui Gloriosa, || Santa e Virgen Maria, | tant ' é con Deus poderosa. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .C.LXXI. é como hũa moller de Pedra -Salze ya con seu marido a Salas, e perderon un Fillo pequeno en un rio; e foron a Salas e achárono vivo ant ' o altar. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Non vos é gran maravilla | de lum ' ao çego dar || a que con Deus, que é lume, | sé no Çeo par a par. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .C.LXXXXVI..é como Santa Maria converteu un gentil que lle queria gran mal e fezera hũa forma pera deitar hũa ymagen do ydolo que adorasse, e sayu -lle hũa ymagen de Santa Maria con seu Fillo en braços. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .C.LXXXXVIII. é como Santa Maria fez fazer paz e que sse perdõassen ũus omees que se querian matar ũus con outros ant ' a ssa egreja en Terena. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Oraçon con piadade | oe a Virgen de grado, || e guarda de mal por ela | o que ll ' é encomendado. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Con gran razon é que seja | de Jesu -Crist ' anparada || a omagen da sa Madre, | Virgen santa corõada. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Quen ouver na Groriosa | fiança con fe comprida, || non lle nuzirá poçõya, | e dar -ll -á por sempre vida. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Os que bõa morte morren | e son quitos de pecados, || son con Deus e con sa Madr ' e | sempre fazen seus mandados. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .CC.XLI. é como un menino, que era esposado con hũa menina, caeu de çima dũa muít ' alta pena en fondo e quebrou per todo o corpo e morreu; e sa madre começó -o de pedir a Santa Maria, e deu -llo viv ' e são, e meteu -ss ' en orden con sa esposa. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Gran dereit ' é que mal venna | ao que ten en desden || os feitos da Groriosa, | con que nos faz tanto ben. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 De grad ' á Santa Maria | merçee e piadade || aos que de seus pecados | lla peden con omildade. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .CC.LV. é como Santa Maria guareçeu a moller, que fezera matar seu genrro polo mal prez que lle apoyn[n]an con el, que non ardeu no fogo en que a meteron. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .CC.LVI. é como Santa Maria guareçeu a Reyn[n]a Dona Beatriz de grand ' enfermidade, porque aorou sa omagen con grand ' esperança. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Todos con alegria | cantand ' e en bon son, || devemos muit ' a Virgen | loar de coraçon. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .CC.LXXIII. é como Santa Maria en Ayamonte, riba d ' Aguadiana, fez aparecer dous fios con que cosessen os panos do seu altar. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .CC.LXXVII. é como Santa Maria guardou oyto almogavares en hũa fazenda que ouveron con mouros, porque non comeron carne en sabado. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Quen vay contra Santa Maria || con sobervia, faz mal a ssi. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .CCC.XII. é como o cavaleiro non pode comprir sa voontade con sa amiga na casa en que lavraran a [omagen de Santa Maria]. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Con dereit ' a Virgen santa | á nome Estrela do Dia, || ca assi pelo mar grande | come pela terra guia. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Con razon nas criaturas | figura pode mostrar || Deus de si ou de sa Madre, | pois elas quis figurar. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .CCC.LIII é como un meninno,que criava un abade en sa castra tragia de comer ao Meninno que tĩia a omagen nos braços, e disso -ll ' a omagen que comeria con ele muy çedo. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .CCC.LV[I]. é como Santa Maria do Porto fez vĩir ũa ponte de madeira pelo rio de Guadalete pera a obra da sa ygreja que fazian, ca non avian y madeira con que lavrassen. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .CCC.LXIII. é como Santa Maria livrou de prijon un cavaleiro por hũa cantiga que lle fez, que tiinna preso el Con Symon. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .CCC.LXXXVI. é como Santa Maria avondou de pescado al Rey Don Affonso con muy gran gente que convidara en Sevilla. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 A que avondou do vin [n]o | a[a] dona de Bretanna, || ar avondou de pescado | un rey con mui gran companna. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 [M]acar poucos cantares | acabey e con son, || Virgen, dos teus miragres, | [peço -ch ' ora por don]... [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Esta .LXXVI.a é como Santa Maria guareçeu con seu leite o crerigo de grand ' enfermidade, porque a loava. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Ben vennas, Mayo, | e con alegria... [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Cantando e con dança || seja por nos loada || a Virgen corõada || que é noss ' asperança. [+]
1264 CSMp Pauta/ 39 Pois que dos reys Nostro Sennor || quis de seu lin[n]age decer, || con razon lles fez est ' amor || en que lles foi aparecer. [+]
1264 CSMr B/ 107 [Esta é de como Santa Maria pareceu en Toledo a Sant ' Alifonsso e deu -ll ' hũa alva que trouxe de Parayso, con que dissesse missa.] [+]
1264 CSMr B/ 209 [Esta é como Santa Maria fez cobrar seu pee ao ome que o tallara con coyta de door.] [+]
1264 CSMr B/ 221 [[E]sta é de como o [crerizon] meteu o anel eno dedo da omagen de Santa Maria, e a omagen encolleu o dedo con el.] [+]
1264 CSMr B/ 254 [[E]sta é como Santa Maria guaryu con seu leite o monge doente que cuidavan que era morto.] [+]
1264 CSMr B/ 266 [Como Santa Maria desviou aa monja que se non fosse con un cavaleiro con que posera de ss ' ir.] [+]
1264 CSMr B/ 269 [Como o Crucifisso deu a palmada aa onrra de sa Madre aa monja de Fontebrar que posera de ss ' ir con seu entendedor.] [+]
1264 CSMr B/ 295 [[C]omo Santa Maria fez a un bispo cantar missa e deu -lle vestimenta con que a disses[s]e, e leixou -lla quando se foi; e começa assi: ] [+]
1264 CSMr B/ 318 [[C]omo Santa Maria fez veer ao clerigo que era mellor pobreza con omildade ca requeza mal gãada con orgullo e con sobervia.] [+]
1264 CSMr B/ 394 [[C]omo Santa Maria fez aa moller que queria fazer amadoiras a seu amigo con el corpo de Jhesu Cristo e que o tragia na touca, que lle correse sangui da cabeça ata que o tirou ende.] [+]
1264 CSMr B/ 423 [Esta é como Santa Maria tolleu ao demo o minỹo que lle dera sa madre con sanna de seu marido, porque concebera del dia de Pascoa.] [+]
1264 CSMr B/ 449 [[C]omo Santa Maria guardou un frade mẽor dos diaboos na ora que quis morrer, e torcia -sse todo con medo deles.] [+]
1264 CSMr B/ 463 [Esta é do Corpo de Nostro Sennor, que un vilão metera en hũa sa colmẽa por aver muito mel e muita cera; e ao catar do mel mostrou -sse que era Santa Maria con seu Fill ' en braço.] [+]
1264 CSMr B/ 470 [[E]sta é como Santa Maria guardou o Emperador de Costantinobre que non morresse so hũa pena que caeu sobr ' ele, e morreron todo -los outros que con ele eran.] [+]
1264 CSMr B/ 481 [[E]sta é como Santa Maria guareceu na sa eigreja en Paris un ome que se tallara a perna por gran door que avia do fogo de San Marçal, e outros muitos que eran con ele.] [+]
1264 CSMr B/ 512 [Como Santa Maria guareceu a un donzel, fillo dũa bõa dona de Brieyçon, que ya en romaria a Santa Maria d ' Albeça e topou con seus ẽemigos na carreira, e sacaron -lle os ollos e cortaron -lle as mãos.] [+]
1264 CSMr B/ 530 [Como un tafur tirou con hũa baesta hũa seeta contra o ceo con sanna porque perdera, porque cuidava que fi[ri]ria a Deus ou Santa Maria.] [+]
1264 CSMr B/ 564 [Como hũa moller de Pedra -Salze ya con seu marido a Salas, e perderon un fillo pequeno en un rio, e foron a Salas e acharono vivo ant ' o altar.] [+]
1264 CSMr B/ 632 [[C]omo Santa Maria converteu un gentil que lle queria gran mal e fezera hũa forma pera deitar hũa ymagen do ydolo que adorasse, e sayu -lle hũa ymagen de Santa Maria con seu Fillo en braços.] [+]
1264 CSMr B/ 636 [Esta é como Santa Maria fez fazer paz e que sse perdõassen ũus omees que sse querian matar ũus con outros ant ' a sa eigreja en Terena.] [+]
1264 CSMr B/ 740 [Esta é como un menỹo que era esposado con hũa menynna caeu de cima dũa muit ' alta pena en fondo, e quebrou per todo o corpo e morreu.] [+]
1264 CSMr B/ 21 [Como Santa Maria guareceu a moller que fezera matar seu genrro polo mal prez que ll ' apõyan con el, que non ardeu no fogo en que a meteron.] [+]
1264 CSMr B/ 26 [Como Santa Maria guareceu a Reỹa Dona Beatriz de grand ' enfermidade, porque aorou a sa omage con grand ' esperança.] [+]
1264 CSMr B/ 76 [Como Santa Maria guardou oito almograves en hũa faze[n]da que ouveron con mouros, porque non comeron carn ' en sabado.] [+]
1264 CSMr B/ 93 [Como Santa Maria fez aa monja que non quis por ela leixar de ss ' ir con o cavaleiro que sse tornass ' a sua ordin, e ao cavaleiro fez outrossi que fillasse religion.] [+]
1264 CSMr B/ 159 [Como o cavaleiro non pude conprir ssa vontade con sa amiga na casa en que lavravan a [omagen de Santa Maria]]. [+]
1264 CSMr B/ 208 [Esta é como en ũu mõesteiro en[o] reino de León leva[n]tou -sse fogo de noite, e mató -o a omagen de Santa Maria con o veo que tiinna na cabeça.] [+]
1264 CSMr B/ 261 [[C]omo un meninno que criava un abade en sa castra tragia de comer ao Menin[n]o que tiin[n]a a omagen enos seus braços, e disso -ll ' a omagen que comeria con ele mui çedo, e o abade.] [+]
1264 CSMr B/ 272 [[C]omo Santa Maria do Porto fez vĩir ũa ponte de madeira pelo rio de Guadalete pera a obra da sa ygreja que fazian, ca non avian y madeira con que lavrassen.] [+]
1264 CSMr B/ 286 [[C]omo Santa Maria livrou de prijon un cavaleiro por ũa cantiga que lle fez, que tiinna preso el Con Simon.] [+]
1264 CSMr B/ 319 [[C]omo un ome bõo con sa moller que morava na colaçon de San Salvador de Sevilla tiin[n]a ũa sa filla doente pera morte, e jouve .III. dias que non falou; e prometérona a Santa Maria do Porto, e guareçeu.] [+]
1264 CSMr B/ 339 [[C]omo Santa Maria avondou de pescado al Rey Don Affonso con mui gran gente que convidara en Sevilla.] [+]
1264 CSMr B/ 364 [LXXVIa. é como Santa Maria guareçeu con seu leite o crerigo de grand ' enfermidade, porque a loava.] [+]
1275 CPb 1/ 6 que le este mal; e si fuer mancebo, mejor entendera, e fara todas las cosas, que ouiere de fazer, con ayuda de su(s) amigo(s), que solo; e si fuer viejo, ayudarse ha de sus amigos, en las cosas de que fuere menguado, (o)que non puede fazer por si, por los embargos (que vienen a la) vejez. [+]
1275 CPb 1/ 6 Folgança, e seguramiento muy grande han los omes, quando se consejan con (los) amigos. [+]
1275 CPb 1/ 6 Delibra con tu amigo todas las cosas que ouieres (menester); (pero) primeramente sabe quien es el: porque muchos (son), que paescen amigos de fuera, e son falagueros de palabra, que han la voluntad contraria de lo que muestran. [+]
1275 CPb 1/ 6 E como quier que estos falaguen al ome; (pero) mas (quieren) ser amados que Et sse for mançebo mellor entendera e fara todalas cousas que ouuer de fazer con ajuda de seu amigo que solo. [+]
1275 CPb 1/ 6 Folgança e seguramento muy grande an os homees quando sse concellan con (seus) amingos e por ende disso hun sabio que ouo nome talio que (en) nehua cousa (non pode) homee auer amingo a quen podesse dizer (seguramente) sua voentade assi como assi meesmo. e disso en outro lugar. deliura con teu amingo todalas cousas que ouueres (a fazer). primeyramente sabe quen he el. porque moytos (omees) que pareçen amingos de fora. e son falagueyros de parauua que an a uoentade contraria do que demostran. e como quer que estes (ataes) afalagan a omee (e) por mays seer amados. [+]
1275 CPb 1/ 6 E sobre (esta razon) dixo otro Sabio, que ninguna pestilencia non puede empescer al ome en este mundo tan fuertemente, como el falso amigo, con que ome biue, e departe sus poridades (continuamente), non lo conosciendo, e fiandose del. [+]
1275 CPb 1/ 6 E porende dixo Aristoteles, que ha menester, que ante que ome tome amistad con otro, que puñe primeramente (de conoscerlo), si es bueno. [+]
1275 CPb 1/ 6 La tercera es,la que el ome a con otro,por que amar. e sempre son danosos a aqueles que elles aman. [+]
1275 CPb 1/ 6 Et sobre (esto) disso outro sabio que nehua pestilença non pode enpeeçer a omee en este mundo tan fortemente. como o falso amigo con quen omee uiue e departe suas poridades (ançianamente) nonlo conesçendo e fiandosse en el. e porende disso aristotiles que a mester que ante que tome omee amizdade con outro que punne premeyramente se he boo e esta conosçença non pode omee auer se non por huso de longo tempo porque os boos son pocos e os maos muytos. e a amizdade non pode durar senon entre aqueles que an bondade en si. onde (por estas rrazoes) os que amingos se fazen ante que ben sse conoscan. legeyramente sse departe(n) depoys a amizdade entre eles. [+]
1275 CPb 1/ 6 E amistad de natura es, la que ha el padre, o la madre con sus fijos, e el marido a su muger; e esta non tan solamente la han los omes, que han razon en si; mas avn todas las otras animalias, que han poder de engendrar: por(que) cada vno dellos ha naturalmente amistad con su compañero, e con los fijos que nascen dellos: e amistad han otrosi segund natura, los que son naturales de vna tierra, de manera,que quando se fallan en otro lugar extraño, han (amistad) vnos con otros,e ayuntanse en las cosas que les son menester; bien assi como si fuessen amigos de luengo tiempo. [+]
1275 CPb 1/ 6 La tercera manera (de amistad, de) que de suso fablamos, non es verdadera amistad: porque aquel que ama al otro por su pro, e que a omee con outro por algua proe ou por algun plazer que a del ou espera aauer. [+]
1275 CPb 1/ 6 Et amizdade de natura he a que o padre e a madre han a seus fillos e o marido aa moller. e esta non tan soamente a enlos omees que an rrazon en si. mays aynda todalas outras animalias que an poder de engendrar. por cadahun deles a(n) naturalmente amizdade de con seu conpanneyro e conlos fillos que naçen deles. e amizdade an outrossi segundo natura aque les que son naturaes de hua terra de maneyrra que quando sse achan en outro lugar estranno an (plazer) huns con outros e aiudançe enlas cousas quelles son mester ben assy como sse fossen amigos de longo tempo. a segunda maneyra de amizdade he mays noble que a premeyra. porque pode seer entre todos omees que aian bondade en si e por ende e mellor que a outra que esta naçe de bondade tan soamente. e a outra de deuedo de natura. e a en si todolos bees de que falamos en las leys deste tidoo. a terceyra maneyra por placer que espera del auer, (luego que lo aya, o le desfallezca la pro, o el plazer que espera auer del amigo), desatase porende la amistad que era entre ellos, porque no auia rayz de bondad. [+]
1275 CPb 1/ 6 Quien deshonrra a su amigo de palabra, desata la amistad que auia con el. [+]
1275 CPb 1/ 6 E sobre esto dixo Salomon: que quien descubre la poridad de su amigo, desata la fe que auia con el. [+]
1275 CPb 1/ 6 Respondeo e disso que sse uerdade era que seu amigo dissera mal (del). que (teme) que sse mouera a dizerlo por algun ben e non por seu mal. a ssegunda guarda deuen (auer) os amigos enlas parauuas. gardandosse de non dizer cousa de seu amigo de que podesse seer enfamado (ou quelle) pode(sse) uiir mal por ende. pero disso salamon en ecclesiastico. quen desonra seu amigo de parauua destalla a amizdade que auia con el. outrossi non (se) deue rretraher nen posfaçer o hun ao outro. os seruiços e as aiudas que sse fezeren. e por ende disso talio que omees de maa uoentade son aqueles que rretrayen como en maneyra de afronto os bees e os plazeres que fezeron a seus amingos ca esto(nçe) non conuen a eles mays os que os rreçeben. [+]
1275 CPb 1/ 6 Outrossi sse deuen gardar que non descobrar as poridades que sse disseren hun o outro. e sobresto disso salamon que quen descobrir a poridade de seu amingo. destalla a fe que auia con el.a terçeyra garda he que omee deue ben obrar por seu amingo assi como lo faria por si mesmo. [+]
1275 CPb 1/ 6 E sobre esto dixo Tulio, que esto non era amistad con bienõquerencia; mas era como manera de merca(deria). [+]
1275 CPb 1/ 6 (E) otros y ouo, que dixeron deue ome amar a su amigo quanto el (se) ama: e estos otrosi non dixeron bien, porque puede ser, que el amigo non se sabe amar, o non quiere, o non puede; e porende non seria complida amistad, (la) que desta guisa ouiese ome con su amigo. [+]
1275 CPb 1/ 6 Verdadeyramente e sen enganno nehun deue omee amar a seu amigo. pero enla quantidade do amor foy (departido) entrelos sabios. ca os huns disseron que omee deue amar a seu amigo quanto o outro ama a el. e sobre esto disso talio que esta non era amizdade con benõquerença mays era como (en) maneyra de merca. outros y ouo que disseron (que) deue homee amar a seu amigo quanto el ama (assi meesmo). e estos outrossy non disseron ben. porque pode seer que o amigo non sse sabe amar. ou non quere(n) ou pode(n) e por ende non seria conplida (a) amizdade que desta guysa ouuesse omee con seu amingo. [+]
1290 FD I, 2, 3/ 123 Pero ſe auijr non ſe poderem con os donos dellas uozes ſobre ſsou ſolario, podem auer a ujçeſſyma parte della demanda ſegundo que manda la léé uoſa. [+]
1290 FD I, 2, 3/ 124 Lee IIII Quando quiſerdes preguntar alguna das partes por ſaber uerdade do preyto non conſintadeſ que o ſeu auogado falle con el alla orella nen que ſaya con el aparte a fallar. [+]
1290 FD I, 2, 3/ 127 Pero que debedes a catar que a iuſtizea ſeya con dereyto ſempre. [+]
1290 FR I, 10/ 122 Quen quer que de hum penſoeyro en ſou preyto con outro, non de mays poderoſo penſoeyro ca e ſou contendor. [+]
1290 FR I, 10/ 122 Mays ſe omem poderoſſo ouuer preyto con proue, et o non quiſſer trager por ſſy, de personeyro que non ſeya mays poderoſo daquel con que ha o preyto. [+]
1290 FR I, 10/ 122 Et ſe o proue ouuer preyto con omem poderoſſo, poſa por ſy dar tan poderoſſo perſoneyro como e o contendedor. [+]
1290 FR I, 10/ 122 Se algun der penſoeyro en algun preyto, et ante que o penſoeyro entre enna voz con el contendedor et morer o dono de la voz que deu por ſeu penſoeyro, tal penſoarya non uala mays. [+]
1290 FR I, 10/ 123 Qual quer omem que preyto faga con outro, ſe o preyto for feyto por eſcripto faga poer o dia et a era et o ano en que foy feyta et uala. [+]
1290 FR I, 10/ 123 Se algun omem fezer preyto dereyto con outro, o que herdar o ſou, quer ſeya fillo quer outro, seya teudo de gardar o preyto aſſy commo aquel que fezo o preyto, ſe non for preyto que non paſſe a outros nengúús ſenon á áquellos que o feçeron, como ſe prometeu hum a outro que lle aiudaſe ou a outra couſa ſemelauel. [+]
1295 TC 1/ 3 Et vĩjnã alli dous condes que andauã con el rrey; [+]
1295 TC 1/ 8 Andados tres anos do rreynado deste rey dom Rramiro -et foy isto ẽna era de oytocentos et lxxj ãno; et andaua estonçe o ano da encarnaçõ en oytoçentos et xxxtaiijes; et a do enperio de Loys, enperador de Rroma et rey de França, en xij -, conta a estoria que chamou entõçe el rrey dom Ramiro os bispos et os abbades que forã cõ elle en aquella batalla que ouverã con os mouros, et ouue seu cõsello cõ elles. [+]
1295 TC 1/ 11 Et trouxerõnos mal de esta guisa aquelles guerreyros que alj vẽerõ con aquellas naues que disemos. [+]
1295 TC 1/ 11 Pero con todo isto (isto) mor[a]rom y eses das naues aynda depoys desto y ena terra hũus poucos de dias. [+]
1295 TC 1/ 35 Outrossi, quando fostes dessa uez lidar con o mouro que iazia sobre Camora, que auja nume Alchamam, bem sabedes o que eu y fiz por uoso amor, que a batalla foy vençuda, et disestesme que me dariades meu padre. [+]
1295 TC 1/ 43 Et con estes aueres gaanou delles despoys des Dayusa ata Beruegal et Baruastro et Saberue et Monte Blãque. [+]
1295 TC 1/ 47 Andados xiiije anos do rreynado del rey dom Affonso, o Magno, -et foy isto na era d ' oytoçẽtos et oyteenta vj ãnos; et andaua entõçe o ãno da encarnaçõ en oytoçẽtos et xlaviijo anos; et o inperio de Locario en xij - en este ano aqui dito dom Fruella, yrmao deste rey dom Affonso, ouve sua falla con os outros tres jrmãos, dom Nuno et dom Bernaldo et don Doario, et fallarõ de como matasem el rrey. [+]
1295 TC 1/ 47 Et enos xviijo, quando uyo el rrey don Afonso que tanto mal le fazia seu yrmao dom Vermudo, foy sobre el con sua oste et matou et astragou todollos mourros que cõ elle eram. [+]
1295 TC 1/ 51 [Et] con a ajuda de Deus, tomoua et defendeua delles et meteua su seu senorio. [+]
1295 TC 1/ 55 Et, en torrnandosse contra Rroma, hũu judeu, que auja nume Sedechiam, deulle ẽna çidade Mantua como por meezina heruas con que morreu. [+]
1295 TC 1/ 69 Et dessi tornousse para sua terra muy onrrado, con grandes aueres d ' ouro et de prata et de pãnos de seda et com muytos catiuos. [+]
1295 TC 1/ 71 Pero diz dõ Lucas de Tuj que el rrey don Sancho Auarca era este, que nõ sseu ffillo dom Garçia; et que el rrey dom Ordono ya entõçe sobre os mouros et que llj enviou el rrey don Sancho Auarca, quando o soube, aquel seu fillo don Garçia, con grãde oste, en ajuda. [+]
1295 TC 1/ 83 Pero el con todo esto nõ quedou de guerrear cõ os mouros. [+]
1295 TC 1/ 111 Et catãdo para ala, uyu o apostolo Sanctiago estar sobre sy, cõ gram conpana de caualeyros todos armados con sinaes de cruzes, segũdo a el semellaua, et yã contra os mouros, suas azes paradas. [+]
1295 TC 1/ 119 Com̃o el rey dõ Ordoño leixou a dõna Orraca, filla do conde Fernan Gonçaluez, con que era casado, et casou con dõna Eluira [+]
1295 TC 1/ 119 Et casou con [ou]tra dõna que auya nume dõna Eluira, et ouue [en ela] hũu fillo a que diserõ dom Bermudo et seu doente de hũa doẽça dos pees, a que os fisicos et os sabedores dizẽ podraga. [+]
1295 TC 1/ 121 Com̃o sse aueẽo el rey dõ Ordoño con o conde Fernan Gonçaluez [+]
1295 TC 1/ 123 Et poys que forõ postas as pazes con Obderrahme, foysse logo para Cordoua el rey dom Sancho. [+]
1295 TC 1/ 125 Et el rey dom Sancho, logo que chegou, os da terra reçeberõno, et cobrou seu reyno et apaçificou seus uasalos et avẽose muy bem con elles. [+]
1295 TC 1/ 126 Mays ante que o conde Fernã Gonçaluez se fosse, falou con [el] a reyna sobre feycto de casamento et que lle faria dar por moller a sua sobrina, filla del rey dom Garçia de Nauarra. [+]
1295 TC 1/ 140 Onde uos eu rogo que seiades tã mesurados que roguedes ao conde et que trauedes con el que me de meu padre. [+]
1295 TC 1/ 142 Et o conde Fernan Gonçaluez, [logo] que [o] oyu, foy[sse] para elle(s) quanto mays pode, con aquelles caualeyros que tijna consigo; et nõ quiso y mays t[a]r[d]ar. [+]
1295 TC 1/ 142 Et quando esto soube foy guarida et [auiuaua] aos [leoneses] que peleiassem con elles. [+]
1295 TC 1/ 142 Et ao conde prouguellj muyto con elo, por que tãto ya tardando o preyto. [+]
1295 TC 1/ 150 Desy ajũtaronsse quinẽtos caualeyros, muy bem guisados de caualos et d ' armas, et forõ todos sobre os sanctos auãgeos iurados que fossem todos con a cõdessa, para prouar se o poderiã sacar. [+]
1295 TC 1/ 152 Et uos nõ queyrades fazer contra mj̃ cousa desaguisad[a], ca muy gram diuido ey con vossos fillos, et na mjña desonrra gram quinõ auedes uos. [+]
1295 TC 1/ 153 Et en este ãno morreu o papa Johan et foy posto en seu lugar Johan, o Xmo; et forõ con este Cxxvj apostoligos. [+]
1295 TC 1/ 155 Andados viijto ãnos daquel rey dõ Sancho de Leom -et foy esto ena era de noueçentos et lxxaij ãnos; et andaua entõ o ãno da encarnaçõ en noueçentos et xxte et ij ãnos; et o enperio [de] Enrrique, emperador de Rroma, en xviijto -, en esse ãno el rey dõ Sancho de Leom, con consello da rreyna dona Tareyia, sua moller, et de sua yrmaa, a jnfante dona Eluira, a mũia, enviou a dom Vallasco, o bispo de Leom, cõ peça de caualeyros [a] Abderrahme, rey de Cordoua, a firmar as pazes que ambos ouuerã et que lle enviasse o corpo de Sam Paayo que el marteyrara. [+]
1295 TC 1/ 160 Et faziã todo este mal con consello et guiamento daquel grande ome d[õ] Vela de Castela, de que dissemos ante desto, que o deytara da terra o conde Fernan Gonçaluez, por que nõ queria esse dom Vela conoçerlle senorio en Castela, com̃o era dos mayores et mellores et mays poderoso. [+]
1295 TC 1/ 161 Com̃o o conde Gonçaluo Sanchez lidou con Gonderrado, rrey dos nauarros, et o matou [+]
1295 TC 1/ 161 Enpos esto que dicto auemos, assy com̃o aveeo(m) segũdo cõta a estoria, que andados tres ãnos do rreynado del rey dom Ramiro -et foy esto ẽna [era] de noueçentos et lxxavij ãnos; et andaua outrosy entõ o ãno da encarnaçõ en noueçentos et xxxaix ãnos; et a do emperador de Rroma en vj - assy acaeçeu que aquela gente dos nauarros, poys que ouuerõ corruda todo Galiza, et roubada toda a terra, et feycto a sua guisa quanto quiserõ, (et) querendosse ia elles tornar a seus nauios con grandes gaanças et muytos cristãos que leuauã catiuos para sse yr para suas terras, sayu a elles o conde Gõçaluo Sanchez, con gram poder, a prouar se poderia auer delles algũa vingãça do mal que lle fezerã ẽna terra aos cristãos. [+]
1295 TC 1/ 161 Assy com̃o chegou uolueu a lide muy de rigeo, ferindo en elles, et lidou con elles. [+]
1295 TC 1/ 161 Et cõna merçee et a uertude de Deus et do apostolo Santiago, cuia jgleia elles quebr[ã]tarõ et roubarõ et desonrrarõ, vençeuos et desbaratoos et astragoos, de guisa que todos morrerõ y con seu rey; assy que, de muy gram gente que erã, nõ ficou que arma podesse alçar contra elles nẽ fazerlles nẽhũu dãno; ca todolos mays y forõ mortos, com̃o dicto [he], os outros catiuos et presos et todo seu feycto desbaratado et desfeycto. [+]
1295 TC 1/ 162 (E) En aquela sazõ que esto conteçeu dos nauarros en Galiza et ẽno rreyno de Leon, Fernã Gonçaluez, conde de Castela, outrosy oyndo tãtos danos et astragamentos com̃o os mouros fezerõ ẽno rreyno de Castela, pesoullj et foy en muy sanudo, et sayu et chamou todas suas gẽtes, et apoderousse o mays et o mellor que el pode, et foy et lidou con elles. [+]
1295 TC 1/ 162 Et, com̃o y[a] quebrãt[a]do a farto de muytas guerras et lides que auya feyctas con mouros et cõ cristãos, por defender Castela et enalçar a cristãdat et seruir a Deus, adoeçeu en Burgos entõçe, et a doẽca foy atal et tã aficada que morreu y en Burgos. [+]
1295 TC 1/ 163 Et por esta razõ trouxeo mal et dizia que con couardia et cõ maldade de sy leixaua de yr ala, ca nõ cõ outra crist[ã]dad[e]. [+]
1295 TC 1/ 166 Et casou con ela et viueu con ela vj ãnos et nõ ouuerõ fillo nẽ filla. [+]
1295 TC 1/ 166 Et meteusse pelo camjno de pee, con hũu escudeyro, en maneyra d ' omees pobres et de[s]conoçudos. [+]
1295 TC 1/ 166 (Et) por que te rogo que, os pobres que comẽ aa porta de meu padre et mjña, que me penses delles et que cates se a y algũu ome fillo dalgo et aposto et fremoso et que o tragas ante mj̃, que quero falar con el. [+]
1295 TC 1/ 166 Et eu, con uergõca deste feycto, promety de nũca tornar a mjña terra ata que fosse vingado del et dela. [+]
1295 TC 1/ 166 Et os castelãos fezerõno assy, et prouguelle muyto con a vijnda do conde et de quam ben se soubera vingar. [+]
1295 TC 1/ 166 Et esta condesa dõna Sancha começou logo da primeyra a seer muy bõa moller et a tẽersse con Deus et seer amjga de seu marido et fazer bõas obras. [+]
1295 TC 1/ 172 Mays, por que estaua sempre ẽno alcaçer de Cordoua, assy com̃o ençarrado, et nõ sabia ende nada do que sse fazia pelo rreyno; ca en uerdade nõ leixaua Almãçor ome nẽhũu chegar assy que con el falasse, nẽ que lle disese nẽhũa cousa, [nen] nẽgũu outrosy nõ sabia nada da fazenda de Yseem outra cousa nẽhũa, senõ tãto que dizia Almãçor a todos, com̃o per mãdado del: "esto et esto uos mãda fazer Yseem". [+]
1295 TC 1/ 172 Et, quando Almãçor ya a terra de cristãos cõ sua oste, aquellas guardas que o auyã d ' aguardar a Yseem por mandado d ' Almãçor, assy o guardauã, quando caualgaua et y[a] folgar a sua orta et a seu uergeu, que ome do mũdo nõ ousaria falar con el en puridade, nẽ chamalo a vozes, nẽ fazerlle outro noio nẽhũu. [+]
1295 TC 1/ 172 Et fazendo esta uida atal, con suas molleres et con suas mãçebas, que lle fazia muyto ameude, per mandado d ' Almãçor, coydaua el et tijna que lle fazia en esto Almãçor muy gram seruiço; pero que llo el nõ fazia por al, senõ polo senorio que lle dera. [+]
1295 TC 1/ 172 Et trouxerõ preytisia cõ elle que sse fosse en paz sua carreyra para Andaluzia, et que lle desenbargari[ã] da neue o camjno, per hu podesse passar con sua oste mays ligeyramente. [+]
1295 TC 1/ 172 En esse ãno outrosy morreu o papa Agapito, et poserõ en seu lugar a Johan, o deçimo; et forõ con el çento et XXXta et hũu apostoligo. [+]
1295 TC 1/ 175 Et foy y en estas vodas dom Gonçaluo Gosteez, cõ dõna Sancha, sua moller, et cõ aquelles vijte fillos et con dõ Mõno Salido, aquel ome que os criara. [+]
1295 TC 1/ 175 Et, cõno gram prazer que ende ouue, disso ante dõna Sancha, su[a] cunada, et ante todos seus vijte fillos, que sijam y con ela: - [+]
1295 TC 1/ 175 Et, quando chegou aos vijte jnfantes, alçou arriba o braço con aquel astil que leuaua et deu cõ el hũu tã gram golpe a Gonçaluo Gonçaluez que per Vo lugares lle fez quebrar o sangue. [+]
1295 TC 1/ 175 Ca os jnfantes se apartarã a hũu lugar, con sua cõpaña -et podiã seer per todos CCos caualeyros - Mays empero tã bem o fezerõ o conde et Gonçaluo Gosteez que, daquela uez, nõ ouue y mays mal. [+]
1295 TC 1/ 182 Et disso a dõna Sancha, sua yrmaa, con parauoas d ' engano, logo que entrou pelo paaço de Gonçaluo Gosteez: - [+]
1295 TC 1/ 187 Et, yndo elles falando hũus con outros, chegarõ a hũu pinal que auya y ẽno camjno, aa entrada do monte, et ouuerõ aues que lle fezerõ muy maos agoyros. [+]
1295 TC 1/ 187 Et Monõ Salido, que ya con elles, seu amo, era muy boo aguyreyro, et deparia muy bem agoyros. [+]
1295 TC 1/ 189 Los jnfantes et Moño Salido, quando aquelo oyrõ, et entenderõ de seu tio que sse queria matar cõ elles, seyrõsse a parte con CC caualeyros que tragiã, et desy pararõ suas azes da hũa parte et da outra. [+]
1295 TC 1/ 189 Et, elles por ajũtarsse hũus con outros et ferirse, disso Gonçaluo Gonçaluez a seu tio Rroy Valasquez: - [+]
1295 TC 1/ 191 Dõ Rrodrigo meteusse logo en çiada en hũu lugar, con todos os seus, que y auya encuberto, et mandou aos sobrinos que fossẽ correr o cãpo, et rroubassẽ et acollessem quanto y achassem ante sy et que sse acolless[ẽ] aly cõ elle. [+]
1295 TC 1/ 191 Mays tãtos erã (de) moytos os mouros que nõ lles podiã dar cabo nẽ auer consello con elles en nẽhũa guisa. [+]
1295 TC 1/ 195 Et comecarõ con elles hũa fazenda tã forte et tã aspera que nũca ome de mellor oyu, com̃o por seer de tã poucos caualeyros com̃o os cristãos erã. [+]
1295 TC 1/ 195 Pero con todo esto Gonçaluo Gonçaluez, o menor de todos [os] yrmãos, que estaua aynda por descabeçar, quando os yrmãos viu descabeçados ante sy, entẽdeu que assy yriã ata el, a la fe, et assi sse acabaria, et cono gram pesar et a gram sana que ende ouue, leixouse yr a aquel mouro que os es[c]abeçaua et deullj hũa tã gram punada ẽna gargãta, que deu logo con el morto en terra. [+]
1295 TC 1/ 199 Et mando[a]s logo lauar bem con vino ata que fossem bem linpas do sangue de que estauã untad[a]s. [+]
1295 TC 1/ 206 Et a esta leixoa depoys en sua vida; et, nõ se teendo aynda por entrego daquel gram pecado que fezera en leixala, casou con outra dõna, a que diserõ dona Eluira. [+]
1295 TC 1/ 207 Et, poys que el ouue suas posturas feyctas et acabadas et firmadas de todas estas cousas que uos auemos contadas, sacou el sua oste muy gramde de mouros et, con aquelles cristãos que dissemos que erã cõ el, fezerõsse mays et mayor poder. [+]
1295 TC 1/ 207 Quando esto soube el rey dõ Bermudo, sayu logo con sua oste et foy para ala sem outro tardar. [+]
1295 TC 1/ 216 Et tornousse para sua terra, assy com̃o cõta a estoria, muy onrrado cõ louçeylla et con soberua, ca bem auya ia xijze ãnos que dera guerra a terra de cristãos et lle quebrãtara as terras et lles fezera muyto mal et muyto dano, et metera muytos lugares sub seu senorio, et sempre uençia et tornaua onrrado. [+]
1295 TC 1/ 217 Pero con todo esto tomou as canpaas meores et leuoas cõsigo, por sinal de vençimento que auya feycto, et posoas por lampaas ẽna mesquita de Cordoua, et esteuerõ y lõgo tempo depoys. [+]
1295 TC 1/ 217 Mays, ante que sse el partisse de terra de Sanctiago, foy ferido el con toda sua cõpana de malamento de Deus; et, polo pecado do atreuemento et das suzidades que el fazia ẽna jgleia de Sanctiago, caeu en el hũa das mays suzi(d)a(de)s enfermidade[s] que poderia seer. [+]
1295 TC 1/ 218 Andados xiiijze ãnos do reynado deste rey dõ Bermudo -et foy esto ẽna era de M et xiij ãnos; et o ano da encarnaçõ do Senor en IX çentos et lxxav ãnos - veendosse este rey dom Bermudo tã maltreyto dos mouros, que tãtas uezes auyã corruda sua terra et quebrantada et guastada, enviou seu mandado a Garçia Fernandez, conde de Castela, et a dõ Garçia, o Tremedor, rey de Nauarra, que oluidasẽ os tortos que lles el fezera et que fezessem con el paz et a ouuesem todos tres en hũu, con sua postura ben firme, et que sse aiudassem et sacassem sua oste sobre os mouros, et que sse aj[ũt]assem a defender et a ffe, que sse perdia ia, se aquelo muyto durase. [+]
1295 TC 1/ 218 Et el rey dõ Garçia enviou entõ sua oste, mays o conde Garçia Fernandez el foy y cono corpo meesmo et con sua oste. [+]
1295 TC 1/ 218 Entõçe el rey dõ Bermudo, pero que era mal doente de gota, fezosse leuar en andas et foy y con todo seu poder de seu reyno. [+]
1295 TC 1/ 218 Et Almãçor era ia seydo de sua terra con sua oste et vijña para corre[r] Castela et astragala com̃o soya. [+]
1295 TC 1/ 218 Et tomarõ entõ as tendas et quanto y acharom, et tornarõsse con muy bõa andança. [+]
1295 TC 1/ 218 [Et] o conde Garçia Fernandez alçou con sua conpaña enpos los mouros que yam fugĩdo, et matou y tãtos delles que muy poucos escaparõ ende. [+]
1295 TC 1/ 220 Et entõçe [el] rey de Leõ et el rey de Nauarra et o conde Garçia Fernandez de Castela enviarõ polo conde dõ Vela, do que dissemos ia ante desto, et por todolos outros caualeyros que erã cõnos mouros, que elles deytarã da terra, et tornarõlle seus herdamentos et os dereytos que auyã d ' auer, por razõ que os mouros nõ sse podessẽ enfestar contra elles con sua ajuda. [+]
1295 TC 1/ 220 Et forõ elles dali adeante muy fortes et muy rrigeos contra os mouros, et lidarõ con elles muytas vezes, et traballarõsse muyto en defender a crischaydade. [+]
1295 TC 1/ 222 Depoys, a tempo, leuoo dalj para Leõ seu fillo dõ Afonso, et meteuo con sua moller dona Eluira ẽna jgleia de Sam Johan Babtista. [+]
1295 TC 1/ 224 Et poys que foy de ydade d ' auer moller, casarõno elles con hũa sua filla que auya nume dona Eluira. [+]
1295 TC 1/ 226 Com̃o dõ Afonso, rrey de Leom, casou sua yrmãa dona Tareyia con Abdalla, rey de Toledo [+]
1295 TC 1/ 226 Pero este feycto daquel casamento nõ foy con prazer de dona Tareyia, ca lle pesou muyto. [+]
1295 TC 1/ 230 Et ela, destẽperando hũa noyte as heruas que lli desse a beuer, con que morresse, foy en elo hũa sua couilleyra da cõdessa et entẽdeu muy bẽ que era. [+]
1295 TC 1/ 233 Et, poys que sse ajũtarõ as ostes hũas con outras, ouuerõ muy grã batalla; pero, en cabo, uençeu Çuleyma cõna ajuda do conde dõ Sancho, ca lidauã os cristãos muy de rrigio et muy esforcadamente. [+]
1295 TC 1/ 239 Este conde, [en]tendẽdo o escandalo et o mal que poderia uĩjr depoys por aquello que el rrey mãdaua tomar todo o que os berberis auiã ena çibdad[e], et da outra parte por que era el esquiuo et muy errado contra os moradores do lugar, et sobre esto mayormente aynda por que oyra dizer a hũu mouro que, assi com̃o os de Cordoua matarã et destruyrã aos mouros berberis, que assi sse traballariã de matar, se podessẽ, a el [et a]os cristãos que erã con el, (et) disso al rrey que sse queria yr para sua terra, poys el auja conprido o tempo que posera con el de o seruir. [+]
1295 TC 1/ 239 Et o conde tornousse para sua terra rrico et onrrado con todolos outros cristãos. [+]
1295 TC 1/ 244 Esto soubo Ysẽ et enuio[u] logo a Toledo hũu sseu algozil con grande oste que os çercasse et que os , guerreasse et que se nõ partisse ende ata que llj dessem a çidade. [+]
1295 TC 1/ 260 Et por ende cada hũu dos poderosos alcauãsse con cada hũu dos lugares que tijnã, onde erã adeantados. [+]
1295 TC 1/ 269 Com̃o reynou el rrey dõ Sancho, o Mayor, fillo del rrey dõ Garçia, et com̃o casou con dona Eluira, filla do cõde dõ Sancho [+]
1295 TC 1/ 269 Com̃o morreu o conde dõ Sancho et herdou o cõdado seu fillo, jnfante Garçia, et como o esposarõ con dona Sancha [+]
1295 TC 1/ 275 Et fezea en esta maneira: tomou hũu cuytello en sua mão ella meesma et talloulle logo as maos cõ que el ferira ao jnfante et ella meesma, et dessi talloulle os pees con que andara en aquel feyto; depois sacoulle a lẽgoa con que falara a traiçõ. [+]
1295 TC 1/ 275 Et desque esto ouue feyto sacoulle os ollos con que uira todo. [+]
1295 TC 1/ 277 Et partiu alj muy grande algo a caualleyros pobres que achou alla, que nõ tijn[ã] ia cõ que ficar allj en defendemẽto dessa terra santa nẽ con que sse tornar a suas terras a Espanna. [+]
1295 TC 1/ 281 Se a rreyna con dereyto se pode saluar desto, non a cousa eno mũdo que mays me prouguesse. [+]
1295 TC 1/ 285 Et dõ Afonso foy muy bõo rrey et muy bõ caualleyro d ' armas et muyto auenturado en muytas bõas batallas que ouuo con os mouros. [+]
1295 TC 1/ 288 Nõ sabe golpella con quen trebella. [+]
1295 TC 1/ 294 Et cõ muy grã sabor que auja de dar dõ, u quer que el podesse sacar auer enprestado ou en qualquer guisa que o el auer podesse, partiao logo de boament[e] con todos. [+]
1295 TC 1/ 294 Et casou cõ dona Maria, filla do nobre dõ Guillẽ, senor de Mõspiler, a que ouuera ena filla do enperador de Costantinopla, con que casara. [+]
1295 TC 1/ 294 Et, pero que el rey dõ Pedro era muy bõo cristão, por que ueẽra en ajuda do conde, con que auia diuido, a defender os ereges, que sõ g[ente] sen [Deus], quiso Deus que morresse assy com̃o dissemos. [+]
1295 TC 1/ 308 Et ao tempo que ouue d ' escoller o potro entrou eno curral, et leixou sayr muytas boas egoas con seus potros et nõ tomou ende nẽhũu. [+]
1295 TC 1/ 311 Capitolo terçeyro. Com̃o Rrodrigo se uẽo cõ el rrey et foy esposado con dona Xemena [+]
1295 TC 1/ 312 Et el rrey dõ Fernãdo era home de bõo talente et pesoulj muyto porlo mal que reçebera do yrmão; et pero cõ mesura et con piadade nõ llj quiso tornar cabeça a ello et foyllj sofrendo muytas cousas. [+]
1295 TC 1/ 319 Et envioullj seus mandadeyros con que llj enviou dizer que llj fazia muy sen guisa en llj entrar asi pelo rreyno, et seendo seu yrmao; pero que lli queria sofrer o que auia feyto et queria auer paz cõ elle, com̃o cõ yrmão; et que llj sayse da terra, ca bem sabia el que el que llo uedar[i]a, se quisese, et que nõ llj fezese y mays mal, nẽ quisese que ouuese morte ontre elles. [+]
1295 TC 1/ 319 Et morrerõ y con el dous rricos omes. [+]
1295 TC 1/ 319 Et, poys que el rrey don Fernando ouuo a onrra da batalla que ouue con el rrey don Garçia, seu yrmão, rreteuo en si o rreyno de Nauarra et foy senor do mays d ' España, pero que ficou por herdeyro do rreyno de Nauarra, des Ebro fasta os portos d ' Aspa, don Sancho, fillo de el rrey dom Garçia, que matarõ en Santo Ãrre. [+]
1295 TC 1/ 319 Et des [o] oytauo ãno del rrey don Fernando ata [os] xvj nõ achamos nẽhũa cousa que de cõtar seia que aa estoria perteesca, senõ tãto que ẽno nouẽno ãno morreu Rrouberte, rrey de Frãça; et rreynou enpo(y)s elle Enrrique, seu fillo, XXVCco ãnos; et ẽno Xmo finou o papa Johan et foy posto en seu lugar o papa Beneyto, et forõ con el CLaX apostoligos; [+]
1295 TC 1/ 322 Et partio muy (muy) bem con todos. [+]
1295 TC 1/ 333 Et prougue muyto al rrey con elles, et rrogoulles que fossem a Sseuilla al rrey, que llj auia mandado os onrrados corpos de Sancta Justa et de Sancta Rufina. [+]
1295 TC 1/ 346 O quinto fillo de Jafahe ouue nume Tubal, et con seus yrmãos deçeu a poblar ẽnos chãos et ẽnas rribeyras de Ebro, por que chamã Çiltuberias, que quer dizer "conpañas de Tubal pobradas nas rribeyras do Ebro". [+]
1295 TC 1/ 351 Et con este consello envioulle trochomanes, cõ que lle enviou dizer que ser[i]a seu vasalo et que lle daria muytas dõas et muyto ouro et muyta plata, et que lle daria suas parias cada ãno muy conplidamente, et se leuantase de sobre elles et se fosse para sua terra, et fosem seguros delle en toda a terra. [+]
1295 TC 1/ 364 Et aaquelle dia que poserõ forõ ambos ẽno cãpo con seus (et) amjgos et cõ seus vasalos. [+]
1295 TC 1/ 371 Da postura que el rrey dõ Afonso auja con el rrey de Toledo [+]
1295 TC 1/ 379 Et el rrey seyu a reçebelo con todas suas gentes, et reçebeo muy bẽ et fezollj muyta onrra. [+]
1295 TC 1/ 414 Et, quando chegarõ os judeus disellis com̃o tĩjna ali muy grãde algo en ouro et en aliofre et en pedras preçiosas, et como o mandaua el rrey sayr da terra et que o nõ queria leuar consigo, et que llis rogaua que lli enprestassem algũu auer sobre aquelas arcas, ca o auja mester, con que se fosse. [+]
1295 TC 1/ 416 Conta a estoria que os judeus reçeberõ as arcas do Çide, con tal condiçõ que elles que as gardassẽ ata hũu ano. [+]
1295 TC 1/ 425 Et o Çide esteue muy quedo con os seus em hũu lugar ata que forõ çercad[a]s as azes. [+]
1295 TC 1/ 441 Et el rrey seyho a rreçeber con suas cõpanhas. [+]
1295 TC 1/ 441 Et el rrey outorgoulho todo et rrogoulhi que sse uehesse con ele para Castela. [+]
1295 TC 1/ 441 Et o Çide disse que o nõ faria, mays que (sse) t[e]rria (a) aquel lugar çercado ata que lhi desse dereito daquele(s) mouro(s) et dos outros que erã con ele. [+]
1295 TC 1/ 443 Et con esta pressa tã grãde veosse para Çaragoca. [+]
1295 TC 1/ 471 Et el rrey nõ auia nẽhũu tesouro nẽ auja con que o mantẽer nẽ era tã rico per que o podesse conprir. [+]
1295 TC 1/ 473 Et dõ Aluar Fanes estaua aperçebudo cõ sua gente con medo dos françeses. [+]
1295 TC 1/ 474 Conta a estoria que se auẽeo el rrey cõ dõ Aluar Fanes, en tal maneyra que ficasse y con elle. [+]
1295 TC 1/ 478 Et a razõ foy esta: por que era sua filla cristãa et tĩjn[ã] que el que era cristião encubertamente, poys que tã grande amor auja con el rrey don Afonso. [+]
1295 TC 1/ 481 Ay, meu espello en que me soya ueer et con que tomaua muy grã prazer! [+]
1295 TC 1/ 481 Et, quanto mays llo diziã, tãto mayor pesar tomaua et se quebrantaua mays con grã doo do fillo. [+]
1295 TC 1/ 483 Et nõ se queria leuantar de sobre ela ata que a tomasse, por que lli dauã muy grande auer que a descercasse, mays el nõ queria senõ que llj dessem a villa, ca avia muy grã uoẽtade de a tomar por que era en comarca de Nauarra, con que el nõ estaua bẽ nẽna amaua. [+]
1295 TC 1/ 489 Et, estando y, envioulle dizer (envioulle dizer) el rrey d ' Aluarrazim que queria seer seu vasalo et que sse queria veer con el. [+]
1295 TC 1/ 500 Pero con todo esto leixou eno castelo muytas armas et a uianda que pode auer. [+]
1295 TC 1/ 504 Com̃o el rey de Valença seyu da villa con medo [+]
1295 TC 1/ 506 Et esto fazia elle, por que o coydaua a coller con que çercasse a çidade. [+]
1295 TC 1/ 506 Et con todo ysto tĩjna o castelo çercado, que nõ leixaua entrar hũu nẽ seyr outro. [+]
1295 TC 1/ 509 Et o endeãtado dos alaraues estaua en Denja et envioullj dizer que llj enviasse o auer que tom[ara] al rey de Valença, ca o queria enviar alen mar ao Miramamolĩ, con que guisase sua oste para passar aquẽ mar, para vijr sobre o Cide que llis tanto mal fazia. [+]
1295 TC 1/ 512 Et con todo esto enviarõllj dizer que se ueeriã cõ elle, se el teuesse por bẽ. [+]
1295 TC 1/ 520 Et Abeniafa estaua perçebudo con sua gente et guardauase quanto podia, coydando(sse) que sse moueriã contra elle. [+]
1295 TC 1/ 522 Et elle disse que nõ queria con elles nẽhũa cousa, senõ viuer cõ elles [en] jgualdade et que se tĩjn[a] en lugar de hũu delles, et que se elles aujã coyta que asi fazia elle, que asaz auja que ueer eno [seu]; et que nõ saberia elle dar cõsello a omes que estauã desauij̃dos; mays que se acordassem todos en hũu et que se partissem dos fillos de Habuagid de nõ fazer nẽhũa cousa per seu consello et que tomassem bẽ a el; et, quando el uisse que se traballauã de maos feytos, que elle que os sacaria ende quanto podesse, et guisaria com̃o uiuessẽ en paz et en asesego, ca en quanto creerã seu consello bem sabi[ã] com̃o passarã; et que fiaua por Deus que os sacaria daquella prema et [que] ouuesem paz cono Çide et que non ouuessem guerra cõ elle nẽ cõ outro nẽhũu. [+]
1295 TC 1/ 526 Et seyu contra elle o bispo que se chamaua d ' Aluarrazĩ, con muy gram conpana de caualeyros muy bem guisados. [+]
1295 TC 1/ 526 Et forõ con elle ata a pousada do Çide, aa porta de Vilanoua. [+]
1295 TC 1/ 526 Et o Çide envioullj dizer que, poys que llj faleçia do que posera con elle, que ia mays n[ũ]ca aueria seu amor, nen crija nẽhũa cousa que iamays lle dissesse. [+]
1295 TC 1/ 526 Et elle estaua com̃o rrey et estauam con elle os trobadores et os uersificadores et os maestres, departindo quẽ dizia mellor, et elle estando assi en seus solazes. [+]
1295 TC 1/ 528 Et o Çide con sanha mãdou fazer tres engenhos et fezeos poer a tres partes da vila. [+]
1295 TC 1/ 528 Et auia muy grã mortaydade ẽnos poboos da vila con fome, et con coyta comiã os gatos et os caes et os mures, et abriã as caales et as priuadas et os canos da uila et sacauã ende o brugo das uu(h)as et lauauano(s) en agoa et comiano. [+]
1295 TC 1/ 530 Conta a estoria que el rrey enuiou sua carta de rresposta [a] Abeniafa en esta maneira: que aquela cousa que el demãdaua que lha nõ podia fazer, a meos de demandar ajuda a el rrey dom Alfonso de Castela con que podesse hir; et esto que o faria logo que sse atreuesse a lidar cono Çide. [+]
1295 TC 1/ 530 Et con este medo os que tijnhã algũu pam subterrauano, que llo nõ achassem, ca sse tijnhã por m[al] pagados. [+]
1295 TC 1/ 532 Et el rrey de Saragoça enuioullj dizer que llj acorreria, ca el rrey don Afonso lhi enuiara muy grã caualaria cõ Garçia Ordonhes, et que el rrey dom Alfonso, que hia enpos eles con muy grandes gentes, que o sacaria de prema do Çide et da coyta en que estauã, ca auia por ende muy grã pesar et que sse tijnha por muy coitado. [+]
1295 TC 1/ 533 Conta a estoria que o Çide enuiou mouer preitesia con hũu mouro alfaqui poderoso da uila, que auia nume Abiagid, que sse alcasse contra Abeniafa et que o matasse ou que llo dese presso, et que o faria seer senhor de Ualẽça et do rreyno de Denia. [+]
1295 TC 1/ 533 Et o mouro falou logo sẽ outro alongamento cõ seus parentes et con seus amigos, et eles consellaronlhi que o fezesse. [+]
1295 TC 1/ 533 Et prenderõ Abiagid, que estaua aa porta do alcaçer con sua gente que era de seu bando, que estauã atẽdendo que lljs ujnhã os da vila a sua ajuda. [+]
1295 TC 1/ 533 Et forõ muy denodadamente a eles et prenderõnos, ca el cuydaua que estariã con ele seus amigos, mais logo fogirõ pelas casas da uila. [+]
1295 TC 1/ 533 Et el leuarõno muy avil[ta]damente a casa de Abeniafa et os outros con elle. [+]
1295 TC 1/ 534 Et estaua ia agora o poboo todo enas oras da morte, ca uijã andar o ome et deitauase morto con fome, assi que todas as praças erã cheas de fossas. [+]
1295 TC 1/ 535 Et teue que fora mal consellado de conbater a uila et por se meter en lugar onde seyra con tã grã dano. [+]
1295 TC 1/ 535 Mais con todo esto nõ leixauã de sair, et derribauãse do muro, et os do Çide prendiãnos a escuso. [+]
1295 TC 1/ 538 Conta a estoria que, en quanto estauã en esto, vijnha Martin Pelaes, (a)o Asturão con hũa rrecoua en que tragia vianda para a gente do Çide; et, pass[ã]d[o] çerca da vila, seirõ a ele muy grã gente de mouros pola tomar; mais ele, com̃o quer que tragia pouca gente, enparouha muy bẽ et fez en eles muy grã dano et meteuhos pela vila. [+]
1295 TC 1/ 540 Meu amigo, nõ sodes uos atal que merescades de seer comjgo aa mesa daqui adeante; mais asentadeuos con dom Aluar Fanes et cõ Pero Uermudes et cõ estes caualeiros boos, ca os uossos feitos boos que oie fezestes uos fazẽ seer boo et cõpaneiro deles. [+]
1295 TC 1/ 541 Et, desque Andalla soube com̃o queriã mouer preitesia cono Çide, falou con ele muy desenganadamente. [+]
1295 TC 1/ 542 Et, desque entrar[õ] estes messeieyros con sua conpanha ena naue, (et) o Çide chegou aa rribeira et mãdou escodrinar os messeieyros por saber se leuauã mais do que auiã a leuar, segundo que era ena postura. [+]
1295 TC 1/ 543 Et o Çide enuioulhis dizer que llj dessẽ a vila, assi com̃o poserã cõ elle, senõ que juraua a Deus et a Sancta Maria que, se hũa ora passase de mays do prazo, que lljs nõ terria a postura que cõ eles auia, et demais que mataria os arrafees; pero con todo esto pass[ou] hũu dia de mays do prazo. [+]
1295 TC 1/ 544 Et, quando abrirom a porta, estaua y logo Abeniafa con muy grã cõpanha. [+]
1295 TC 1/ 545 Conta a estoria que, depois que os cristaos se apoderarõ da uila, en outro dia entrou o Çide con sua conpanha et sobiu logo ena mais alta torre da uila, assi que uija ende toda a vila. [+]
1295 TC 1/ 546 Conta a estoria que Abeniafa, con coita d ' auer amor cono Çide, uij̃dolhi en mẽte da sanha que dele ouuera, quando o seyra ueer, por que lli nõ leuara nada en seruiço, assi com̃o o auemos contado, tomou muy grãde auer, que auia todo tomado aos da uila dos que venderã o pã caro ena çerca, et leuouo ao Çide en presente. [+]
1295 TC 1/ 546 Et por ende uos mãdo que uos uaades logo a uossas herdades, segundo que as soedes d ' auer; et, o que a achar uazia, entrea logo sem outro alongamento nj̃hũu; et, o que a achar laurada, pague a custa da semente et do lauor et fique con ela. [+]
1295 TC 1/ 546 Et eu ey posto en meu coraçõ de ouuir as uossas querelas duas uezes ena somana, o lũes et o joues; et, se preitos apressados ouuerdes, vijnde quando quiserdes et liuraruolos ey, ca eu nõ me aparto con (outr)as molleres a comer nẽ a beuer com̃o o am por custume os mouros uossos senhores, que os nõ podedes auer quando queredes; mais eu per mj̃ o quero ueher et liurar. [+]
1295 TC 1/ 549 Este conselho rrefez e d ' entender, ca bẽ sabemos todos a grã treicõ que fez contra seu senhor eno matar; ca, com̃o quer que au[ia]mos prema con ele, nõ au[ia]mos atãto mal nẽ atãta lazeira como depois que matou seu senhor; mais que, poys que o Deus a este tẽpo chegou, que o lazeire. [+]
1295 TC 1/ 552 Et, desque o Çide ouue apostadas estas preitesias conos mouros, conplido este tẽpo que uos dissemos, entrou ena çidade, sua signa tenduda, et todos con elle, sas armas enfestas, muy onrradamente fazendo muy grãdes alegrias. [+]
1295 TC 1/ 552 Et ficou muy assessegado cõ o que llj Deus ajudara a gaanhar con muy grã lazeira, elle et todas suas gentes. [+]
1295 TC 1/ 553 Et, estando y, escripueu hũa carta con sua mão do que auia. [+]
1295 TC 1/ 553 Et mãdou trager Abeniafa et todos os outros mouros con ele presos. [+]
1295 TC 1/ 553 Et mãdou [apedrear] el et os outros XXXa con ele. [+]
1295 TC 1/ 555 Com̃o o Çide falou sua fazenda cõ dõ Aluar Fanes et con Pero Uermudez [+]
1295 TC 1/ 555 Et logo começarõ a seir da çidade con suas molleres et con seus filhos, senõ os que o Çide mãdou que ficassem ena vila. [+]
1295 TC 1/ 556 Et o Ccide guisouse con sua oste et uẽo lidar cõ ele. [+]
1295 TC 1/ 557 Conta a estoria que essa noite ouue o Çide seu conselho con dom Aluar Fanges et conos outros omes onrrados de sua poridade, en que ele mays fiaua, para ordinar sua fazenda, por rrazõ que tĩjnha que sse yria muyta gente da sua, por que estauã muy rricos, et que sse tornariã para suas terras. [+]
1295 TC 1/ 557 Et, o Çide estando ordinãdo esto, chegou a Ualẽça o bispo dom Geronimo, que sse fora ende con medo dos alaraues, assi com̃o o a ia a estoria contado. [+]
1295 TC 1/ 557 Et o Çide, quando o soube, foyo ueer a sua pousada et ouue con el muy grã prazer, por que vijnha muy bẽ acõpanhado de muytos clerigos onrrados. [+]
1295 TC 1/ 558 Et mandoullis dar XXXta marcos de ouro para dona Xemẽa, con que se guisase para la yda. [+]
1295 TC 1/ 559 Et, senhor, depois que sse de uos partiu, o Çide uençeu iij lides cãpaes que ouue con mouros et con maos cristaos. [+]
1295 TC 1/ 559 Et ele mãdoulli dar recado et deullj seu porteyro con suas cartas, que lli dessem quanto ouuessem mester per todo seu rreyno. [+]
1295 TC 1/ 561 Desi, en quanto ela et suas fillas guisauã suas cousas, dom Aluar Fanes enuiou tres caualeyros ao Çide, cõ que lli enuiou dizer com̃o o rreçebera muy bẽ el rrey dom Alfonso, et quanta onrra llis fezera, et com̃o rrecadarã con ele quanto quiserã et mais; et como rreçebera muy bẽ seu presente; et com̃o llj mãdara dar muy boos priuilegios de quanto gaanara et cõqueresse dali adeante, com̃o fosse delo senhor et o ouuesse liure et quite; et quantos quisesem para ele yr que fossem sem medo dele; et com̃o llj enuiaua sua moller et suas fillas muy onradamente; et com̃o ya hũu seu porteyro con eles, que llis daua quanto auiã mester; et que soubesse que muyto agiña seri[ã] cõ ele, ca nõ se detijnã por al, senõ por guisar suas cousas, per que fossem mais onradamente. [+]
1295 TC 1/ 566 Et Aluar Saluadorez [et os que con el estauã] leuarõnos a[ta] as tendas uẽçudos, et fazẽdo en eles muy grã dano; et, se se tornarã con todo esto, prouguera muyto ao Çide; mais tã grã sabor auiã de matalos, cuydãdo que os uijã as donas, que aguillarõ muyto adeante et foy preso Aluar Saluadorez, por que nõ ouue acorro nẽhũu. [+]
1295 TC 1/ 574 Et o Cide, quando soube com̃o [vijn]ã açerca, seyos a reçeber muy bem, et começou a subrijr con grã prazer que ouue cõ elles. [+]
1295 TC 1/ 576 Et o Çide beyiou as mãos a el rrey et partiuse dele con sua graça. [+]
1295 TC 1/ 580 Et, desque esto foy feito, tomou o Çide os condes pelas mãos et foronse asentar eno estrado con as donas, en esta guisa: (et) o Cçide et dona Xemena assentarõse en meyo; et assentou açerca de si dona Eluira, a mayor, et açerca dela seu esposo Diego Gonçaluez; et da outra parte asentou dona Sol, et açerca dela seu esposo, o conde Fernam Gonçaluez. [+]
1295 TC 1/ 582 Et o curral era dentro eno alcaçer, çerca do paaço en que cada dia comia o Çide con sa conpanha. [+]
1295 TC 1/ 582 Et, desque todos forõ ajuntados eno alcaçer, estauã y seus ienrros, os condes; et o Çide cõtoulhis as nouas et ouue seu acordo con eles en qual maneyra seyria contra aquele grã poder dos mouros que uijnã. [+]
1295 TC 1/ 593 Et con todas estas gaanças se tornou o Çide para Ualença, hu foi muy bẽ rrecebudo cõ muy grandes alegrias et cõ grande proçissom. [+]
1295 TC 1/ 594 Et, desque ouue acabada sua rrazõ, o Cçide, fiando en eles que falauã con ele sen engano, rrespondeullis: - [+]
1295 TC 1/ 596 Et eles ficarõ soos con suas molleres. [+]
1295 TC 1/ 601 Amigos, mais nos ualrria que fossemos enpos aqueles traedores et nos matassemos cõ eles, polo mao feito que fezerom; ca nõ nos e onrra de nos tornar para o Çide, nosso senhor, a meos de tomar uingança, senõ nõ somos para ant ' ele; et, se os nõ podermos acalçar no camjño, uaamolos mostrar a el rrey dom Afonso, et digamosle ende a uerdade, per que faca ende a justiça que deue a fazer con dereito sobre tal feito; ca çertos seede que lli pesara, desque o souber, et estranalo a, ca ele as pediu ao Cide para llas dar por molleres. [+]
1295 TC 1/ 604 Et a carta era escripta con sangui das donas. [+]
1295 TC 1/ 604 Et Ordono, yndo seu camjno achouse con dom Aluar Fanes et cõ Pero Uermudes, que uijnã a el rrey dom Afonso com pre sente que lli enuiaua o Cide. [+]
1295 TC 1/ 604 Et, senor, por que Martin Pelaes et Pero Sanchez uos diserã que erã mortas, segundo eles cuydauã, sabede, senhor, que som uiuas et (et) saas et sabemos hu som muy maltreitas, ca foron muy mal feridas con çillas et cõ esporoadas; et tomaronlhi as muas et os panos que llis eles nõ derã, ca assi nolo contou Ordono. [+]
1295 TC 1/ 604 Desi caualgarõ, Martin Pelaes et Pero Sanchez con eles, et forõse Ual d ' Esgueua arriba contra (a) Penafiel et a Rroa et chegarõ a Galomas et chegarõ aos rebredos de Corpes, hu as donas ficarõ desonrradas. [+]
1295 TC 1/ 607 Et dom Aluar Fanes ficou con as donas et toda a outra gente. [+]
1295 TC 1/ 607 Et Pero Uermudes, quando chegou ao Çide, contoulli todo o feito com̃o passara con el rrey dom Afonso, seu senhor, et da onrra que mãdara fazer a suas fillas et com̃o queria sobr ' elo fazer logo cortes en Toledo, ende a tres meses, et com̃o mãdara logo enprazar (logo) os condes para y. [+]
1295 TC 1/ 607 Pero do que Pero Uermudes lli cõtara (o) que passara con el rrey don Afonso ya tomãdo plazer, por que lli enuiaua mãdar que fosse aas cortes, ca fiaua ena merçee de Deus que aueria ende dereito do muy grã torto que rreçebera, nõno mereçendo. [+]
1295 TC 1/ 609 Et uos en tãto tornadeuos a Molina et tragede miñas fillas, ca teno de falar cõ elas, per que mj digã a uerdade deste feito, per que eu uaa aa corte con çerta cousa, ante nosso senor el rrey, demãdar et coomar a desonrra de mjnas fillas. [+]
1295 TC 1/ 611 Et foy con ele ata sua pousada. [+]
1295 TC 1/ 613 Et, desque comerõ, mãdarõ carregar o escano et forõ con ele aos paaços de Galiana. [+]
1295 TC 1/ 617 Et el rrey esteue atendendo que sse defendessem con rrazom aa demãda do Çide, mais eles nõ rresponderõ nẽhũa cousa. [+]
1295 TC 1/ 617 Et disto foy muy sanudo el rrey et con grã sanha leuãtouse en pee et foy contra eles, hu estauã assentados, et tomoullis as espadas de sub os mãtos et deuas ao Çide. [+]
1295 TC 1/ 617 Et entõ dõ Aluar Fanges leuantouse en pee et disse: -Çide, tẽede por bẽ de mj dar Colada, con que uos aguarde en quanto estas cortes durarẽ. [+]
1295 TC 1/ 619 Et nõ acharõ razõ dereyta con que se podessem defender aa demanda que llis fazia o Çide. [+]
1295 TC 1/ 622 Pero, loado seia sempre o nume de Deus, que, desque ouue caualo et armas ata aqui, nõ os condes de Carrõ, mays de uos afora nõ a rrey cristião que se nõ teuesse por bem entrego de casar con [ca]da hũa das mjnas fillas, demays estes aleyuosos. [+]
1295 TC 1/ 623 Et os do Çide falarõ todos et pero er calarõ et non falou nenhũu, con medo del rrey et do Çide, que es taua hy. [+]
1295 TC 1/ 623 Et deste Nuno Rasoyra vijmos os reys de Castella; et asi somos de hũu linagẽ de parte de seu padre, que foy fillo de dona Eluira Nunez; poys seu padre, Diego Laynes, foy casado con dona Eluira Nunes, que foy filla do conde don Nuno Aluares de Maya. [+]
1295 TC 1/ 625 Et sobraçou o mãto, que era de hũa alfola con que fora caualeyro, et leixousse hir contra os condes, et disse: - [+]
1295 TC 1/ 625 Tornese para Molina, du llj soẽ dar parias aquelles mouros uençudos et catiuos, con que elle sol adubar sua prol ou se uaa para o rio d ' Umerna et adube seus moynos, ca mester os auera muyto agina; ca elle nõ e nosso par nẽ deue trauar en nos. [+]
1295 TC 1/ 635 Et, quando chegou a eles, achoos armados; et beyiaronlli as mãos et disseronllj: -Senhor, nẽbresseuos com̃o o Çide nos leixou ena uossa merçee et ena uossa guarda; pedimosuos por merçee que nos anparedes et que nõ consintades que rreçebamos força nẽ torto en este lugar, (senõ) se nolo fezerẽ eno canpo aqueles con que auemos a lidar. [+]
1295 TC 1/ 637 Conta a estoria que el rrey foy con eles ata o campo. [+]
1295 TC 1/ 637 Et do outro cabo chegaron os condes de Carrom et seus parentes et seus amigos con eles. [+]
1295 TC 1/ 648 Et os jnfãtes aujã nume. . . o d ' Arangõ, que casou con dona Sol, don Sancho, fillo del rrey don Pedro d ' Arãgõ que prendera o Çide ena batalla, asi como o a contado a estoria; mays, catando a muyta mesura que o Çide fezera contra elle eno soltar da priion, et que llj mandara dar todo o seu, et catando os bẽes que eno Çide auja et os grandes feytos que fazia, teue por bem que casasse seu fillo cõ sua filla, por que de tã alto linagẽ como o Çide ficasse en Arãgõ. [+]
1295 TC 1/ 653 Et agora chegoumj mãdado com̃o era passado aquẽ mar, con muy grã poder de gente, rrey Bucar de Marrocos et que uẽ sobre mj̃ co grã poder por mj toller esta cidade, que eu gãaney cõ muy grã traballo. [+]
1295 TC 1/ 655 Eu [soo] San Pedro, principe dos apostolos, que veño a ti con mays apressurado mandado que o que tu nõ coydas del rrey Bucar. [+]
1295 TC 1/ 657 Et, quando uos quiserdes yr para Castella, fazedeo ante saber a todaslas gentes en puridade, por que se perçebã para leuar todo o seu, en guisa que o nõ entendã os mouros; ca nõ poderedes ficar con esta çidade depoys de mjna morte, por que iaz ontre o mayor poder de mouros que a en España. [+]
1295 TC 1/ 661 Primeyramente seyo Pero Uermudez con a sina do Çide et cõ el quinẽtos caualeyros muy bẽ guisados que a guardauã. [+]
1295 TC 1/ 663 Et elles forõ muy marauillados, mays ca antes; pero con todo esto nõ ousarõ seyr aas tendas nẽ entrar aa villa. [+]
1295 TC 1/ 667 Et a masnada do Çide, os huus forõ cõ el rey de Nauarra et cõ o jnfãte d ' Arangõ, et con el rey dõ Afonso ficarõ os mays et os mays onrados, ca erã naturaes seus. [+]
1295 TC 1/ 671 Et esteue assy tres ãnos, con que sse conprirõ os dez ãnos, que o Çide esteue sobre a terra. [+]
1295 TC 1/ 678 Et uestironse com̃o cõvĩjna et forõ cõ muy grã preciçõ et con todo o poboo da vila aa jgleia de Santo Ysidro, du era este miragre. [+]
1295 TC 1/ 683 Et o conde, teendosse por seguro que casaria con ella, poys que o cõsentira, andaua pelo reyno por mayor, et deytaua os arangõeses da terra quanto mays podia. [+]
1295 TC 1/ 685 Et os prelados et os. altos omes acordarõ en esta maneyra: que, por que el rey d ' Arangom era mayor de dias et [demays] que era casado con sua madre, com̃o quer que estauã partidos, et el rey dõ Afonso era nyno, que llj enuiasse rogar con aquelles prelados et cõ aquelles omes bõos que llj leixasse o seu desenbargadamente, et que llo gradeçeria muyto et llo tornaria en ajuda, ca bem uija que llo nõ poderia teer a dereyto. [+]
1295 TC 1/ 685 Et tornousse cada hũu delles para sua terra con suas conpañas. [+]
1295 TC 1/ 689 Et dona Orraca foy casada con el rey dom Fernando de Leõ, fillo do emperador. [+]
1295 TC 1/ 689 Et ouue en ela fillos: dõ Sancho, que reynou enpos elle en Portugal; et outro a que disserõ dom Afonso, que casou cõ dona Matella, condesa de Bolloña, et por ela ouue o condado; et outro a que diserõ dom Fernando, que casou en Castela con Sancha Fernandes, filla do conde Fernando. [+]
1295 TC 1/ 689 Et aynda ouue outra filla, que foy casada con el rey dõ Afonso de Leom, com̃o nõ deuia, ca erã parentes muy chegados. [+]
1295 TC 1/ 690 Et pobrou muytos lugares eno rreyno de Portugal: (et) A Pobla de dom Yllam, que dizem agora Torllana, et Aguar et Monte Santo et Ponte de Mulas et Torres Nouas et outros lugares muytos que con vijnam ao rreyno. [+]
1295 TC 1/ 699 Et, cõna merçee de Deus et con ajuda delles preso(la) a vila. [+]
1295 TC 1/ 740 Et fezerõ alardos cada hũus con suas conpanas; et, quando se virõ tã gran gente et tam bem guisada, nõ derõ nada polos frãçeses nẽ pola outra gente que se tornara; ca virõ que llis nõ fazia mingua; ca tãta era a gent[e] que y ficaua et tã bõa, que nõ a ome eno mũdo que se nõ teuesse por muy pagado dela, se a ouuesse en sua aiuda; et moyto llj deuia a pesar a quẽna ouuesse en seu destoruoyro. [+]
1295 TC 1/ 762 Com̃o o conde don Aluaro seyu de Burgos con el rey [+]
1295 TC 1/ 769 Et con este acordo forõsse para el rrey de Leõ, que era en Touro, et diserõlle como el rrey dõ Anrrique ya com̃o de cabo sobre Outiella, du estaua a rreyna. [+]
1295 TC 1/ 786 Et os cristãos tornarõsse con muy gram gaança et cõ muy grande onrra. [+]
1295 TC 1/ 793 Et fezo trager os engenos a Martos et veeousse para Castela, et vyusse con sua madre. [+]
1295 TC 1/ 798 Et tornarõse con tod[o] a sua oste. [+]
1295 TC 1/ 799 En este dia se uestiu dõ Aluar Peres (de) hũa falifa delgada et tomou hũa uara na mão; et con taes armas entrou ena fazẽda muy loução et muy alegre et muy esforçado, acabdelando suas gentes et dizendollj muytos bẽes et dandollj grandes esforços, dando a entender que o poder de Abeũc tĩjna en pouco. [+]
1295 TC 1/ 801 O jnfant[e] don Afonso, desque foy passado da çaga aa deanteyra, et forõ feytos todos tropel, dõ Aluaro os começou a esforçar, andando de hũa parte et da outra acabdelandoos et mouendoos muyto orrdenadamente, dizendolles parauoas con que llj fez perder o medo et o espanto. [+]
1295 TC 1/ 801 Et, quando vio que nõ auja a que sse tornar nẽ con que ferir, et se vio mĩguado d ' armas, foy escaçar de hũa oliua hũu braço cõ hũu çepo. [+]
1295 TC 1/ 801 Et o jnfante dõ Afonso et dõ Aluar Perez et as outras conpanas que con elles erã tornarõsse rricos et onrrados para suas terras; outrosy fillo del rey de Beeça foysse para sua terra. [+]
1295 TC 1/ 806 Os mouros, desque os virõ assi apoderados daquelle arraualde da Exerquia, ouuerõ a desemparar as casas et a ffugir con quanto tijnã para dentro para a villa. [+]
1295 TC 1/ 806 Tu uas gaanar Cordoua, et ata que tu aias acaba, do aquelo nõ chi conpre este castelo; mays, desque o acabares, eu chi darey o castello et te seruirey con quanto ey. [+]
1295 TC 1/ 806 Mays acorreu Deus al rrey dõ Fernando en com̃o agora oyredes: aquel rey Abehũc [era ome] que se reçeaua de cometer grandes feytos, por que as mays uegadas que os cometia era uençudo et achauasse ende mal; et por esta razõ, com̃o quer que a el dissessem que el rrey dõ Fernando tĩjna pouca gente consigo, nõno pode creer, ca tĩjna que tal ome com̃o el rrey dom Fernando et tã poderoso que nõ vĩjna ali con tã pouca gente. [+]
1295 TC 1/ 806 Et en outro dia de manãa chegarõ y dous mouros a caualo del rrey de Ualenca, con que enviaua dizer a Abehũc de com̃o soubesse por uerdade et por çerto que el rrey don James de Arangõ vĩjna cõ todo seu poder, et que llj enviaua rogar que llj acorresse. [+]
1295 TC 1/ 806 Et dõ Lourenço Suares tornouse para el rrey dõ Fernando con quantos cristãos y tĩjna consigo. [+]
1295 TC 1/ 817 Et diz asi o arçebispo dõ Rrodrigo de Toledo: por que [o] grande entendemento del rrey don Fernando nõ mingu[asse] asi da sua nobreza nẽ valuese mẽos por andar en allẽos et en descoueniẽtes ajuntamentos de molleres, a nobre rreyna dona Berĩguela, sua madre, ouue a curaçom de lle buscar con quẽ cas[ass]e. [+]
1295 TC 1/ 822 Capitolo do acorro que el rrey dõ Fernando enviou outra uez a Cordoua et aos castelos con dõ Aluar Perez [+]
1295 TC 1/ 822 Desto foy o mandado a dõ Tello, hu era ydo en caualgada cõ aquelles XLta et Vco caualeyros, et ueẽosse con elles quanto mays podo para Martos. [+]
1295 TC 1/ 822 Et da outra parte nos leuarã catiua a condessa, nossa senora, moller de nosso senor, cuios uasalos nos somos, et as donas fillas dalgo que con ela som; et seernos a grã quebranto et grã desonra, et seeremos por ende desonrrados et mẽos preçados. [+]
1295 TC 1/ 832 Et seyu dalj et passou o porto Amuradal con muy pouca gente. [+]
1295 TC 1/ 833 Os mouros, quando virõ que el rrey era y, teueronse por perdudos et seyrõ a el con preitesia. [+]
1295 TC 1/ 837 Et a rreyna dona Beringuella tornouse para Toledo, et el rrey dõ Fernando con sua moller para a fronteyra. [+]
1295 TC 1/ 846 Et os mouros ende, temẽdosse de yr en perdiçõ, seyrõ con preitesia et recudironllj a uoz del rrey dõ Fernando et entregaronllj o castello. [+]
1295 TC 1/ 846 Conta a estoria que, desque el rrey dõ Fernando ouue guanado Guillena, [et deytados os mouros dela, segundo auemos dito, que se tornou para Guillena], et adoeçeu muy mal, de guisa que foy queixado; pero, con todo esso, por nõ perder tẽpo et nõ estar de balde, en quanto el estaua contend[en]do en sua doença, enviou toda sua oste que sse deytasse sobre Alcala del Rrio et a teuessẽ çercada, et que a conbatessem [ata] que el fosse guarido ou a tomassem. [+]
1295 TC 1/ 846 Axaçaf iazia dentro con trezentos caualeyros de mouros, et recudia muytas uezes et muy denodadamẽte contra a oste; et faziã y dano et reçebiano mays uezes. [+]
1295 TC 1/ 848 Et os que enviou y som estes: dõ Rrodrigo Froyaz, (et) Afonso Telez, dõ Fernando Eanes Batisela con gran caualaria sua et dos conçellos. [+]
1295 TC 1/ 854 Et el rrey dõ Fernando, que auja caualgado para llis yr acorrer, encontrouse cõ elles hu vĩjnã con tal boa andança, et tornarõse para sua oste. [+]
1295 TC 1/ 854 Mays, en quanto el rrey dõ Fernando conos de sua parte estaua contendendo con esses mouros que desbaratarã, digamos do meestre d ' Ocles et dos que da outra parte do rrio estauã, do que llis auẽeo (d)ala cõ esses mouros seus uezinos desse cabo. [+]
1295 TC 1/ 856 Et o arraz en passando con sua caualaria que leuaua, o meestre sayo a el cõ sua caualaria; pero que xi llj nõ guisou com̃o coydaua, ca a çiada estaua arredada daquel lugar per u o arraz passaua; et, desque forõ descubertos, o arraz se foy acollendo; pero, con todo esto, acalçoo o meestre bem çerca do castello et matoulle noue caualeyros; et ouuerao a prender, saluo pelo poder da gente que lle acorreu agyna: (et) os hũus [que] seyã do castelo acorrer(on)llj, com̃o estauã açerca; et os outros que se yã cõ el, que puñauã eno defender quanto podiã. [+]
1295 TC 1/ 858 Et elles, ueendosse en desperanca, segũdo a uẽtura boa del rrey dõ Fernando adeant [e] vijam yr et o seu feyto delles despereçer cada dia mays, acordaronse de yr trager algũa preitesia boa; et a con que llj forõ foy esta: que llj dariã o alcaçer et o senorio de toda a vila et que os leixasse y ficar. [+]
1295 TC 1/ 858 Et o mouro começou logo andar per toda a oste de cada parte, mesur[ã]d[o]a toda; et, desque uio pouca cõpaña et ouue bẽ mesurado com̃o estauã, arrebatou hũa lança et começou a fugir contra a villa; et jndosse encontrou con hũu beesteyro dos del rrey, et matoo. [+]
1295 TC 1/ 859 Et ena oste f[ica]rõ dõ Lourenço Suares et Ares Gonçaluez Queixada con muy pouca gente dos seus et da masnada del rrey que ficara y. [+]
1295 TC 1/ 863 Capitolo das uacas que leuarõ os mouros ao prior do Espital et da fazenda que ouue con elles [+]
1295 TC 1/ 869 Et, quando Lourenço Suares et os que con el erã virõ tẽpo, aguillarõ cõ elles ata a entrada da ponte. [+]
1295 TC 1/ 871 Et mãdou a Rreymõ Bonifaz, con quen se consellou et a outros que y forõ chamados, daquelles que eram sabedores do mar, que fossem ensayar algũu artifiçio como llis quebrãtassem pela agua a ponte, se podessẽ, per que nõ podessem hũus aos outros passar. [+]
1295 TC 1/ 871 Et eno acordo con que sse acharõ foy este que fezerõ: tomarõ duas naues, as mayores et as mays fortes que y acharõ et que y auja, et guisarõnas muy bem de quanto mester era para feyto de conbater. [+]
1295 TC 1/ 874 Com̃o se bastecerõ os mouros de Tiriana et com̃o el rrey dõ Fernando mãdou tazer engenos et fezo conbater con elles [+]
1295 TC 1/ 879 Com̃o Orias ouue consello con os mouros que matassẽ o jnfante dõ Alonso a trayçõ [+]
1295 TC 1/ 884 Com̃o el rrey dõ Fernando entrou en Seuilla et com̃o foy reçebudo con grã preciçõ [+]
1295 TC 1/ 890 Diz a estoria que este rrey dõ Fernando [poys que] tãto ouue poiado et ouue gãanado tal prez et ouue sua onrra [chegada] ao lugar que uos contado auemos, et que foy muy amado et muy onrado de Deus et dos terreaes, que llj quiso dar espaço et uagar per que podesse acabar sua conquista tã alta et tã rica et tã grãada como acabou, et de acabar outrosi mereçemento para mereçer reynar con el eno seu reyno. [+]
1295 TC 1/ 890 Poys, [p]o[r] morrer desta maneyra que el morreu, tã alto et tã amado et seendo tã reçeado, muy boa lle era a el a morte et muy onrada [et] con muy t[ẽ]perada sazõ llj ueẽo. [+]
1295 TC 1/ 898 Et este jnffante don Afonso, seẽdo jnfante, con poder do padre fillou Murça a mouros. [+]
1295 TC 1/ 898 Et este rrey don Afonso britou os foros aos poboos et deytoulles muytos peytos et muytos pedidos ena tera, et bateu mõedas de muytas guisas; et casou con don[a] Uiolante, filla del rrey don Jaymes d ' Aragon; et dela ou[u]e fillos: o jnfante don Fernã Guedella et al rrey don Sancho de Castela et de Leon, et al jnfante don Pedro et al jnfante don Iohan et al jnfante don Jaymes; et ouue fillas: dona Birĩguela, que nõ foy casada, et outra que casou cono marques de Mon Ferrã, et a dona Uiolãte, que foy casada con don Diago de Bizcaya. [+]
1295 TC 1/ 898 Et depoys este rrey don Afonso moueuse para fazer hũ grãde agrauamẽto a seus poboos, que quen ouuese ualia de dos marcos de prata que lle dese uno; et os poboos teuerõse ende por muyto agrauados et alcarõse todos cono jnfante don Sancho, seu fillo, et guerrearõ con el dous anos; et elle foy exardado dos rreynos estes dous anos, saluo Seuilla en que ficou, con algũos poucos castelos. [+]
1300 LPr 1/ 106 E pas[s]ou lá no tempo de Rei Artur pera se combater con Tristan porque lhe matara o padre en ũa batalha. [+]
1300 LPr 1/ 109 Este laix fezeron donzelas a Don [L]ançaroth qua[n]do estava na Insoa da Lidiça, quand ' o a Rainha Genevra achou con a filha de Rei peles e lhi defendeo que non pareces[s]e ant ' ela [+]
1300 LPr 1/ 110 E diz que se semelhava ũa a outra tanto que adur poderia homen estremar ũa da outra; e seendo ambas ũu dia folgando per ũa sesta en úu pomar, entrou Pero Velho de sospeita falando con elas; chego[u] o porteiro e levantou -o end ' a grandes empuxadas e trouve -o mui mal [+]
1300 LPr 1/ 112 Esta cantiga fez Martin Soarez como en maneira de tençon con Paai Soarez, e é d ' escarnho. [+]
1300 LPr 1/ 123 Esta cantiga fez Don Gonçal ' Eanes do Vinhal a Don Anrique en nome da rein[h]a Dona Joana, sa madrasta, porque dizian que era seu entendedor, quando lidou en Mouron con Don Nuno e con Don Rodrigo Afonso, que tragia[n] o poder d ' el -rei [+]
1300 LPr 1/ 128 E aquela sa barraguãa quando lhi algũus dinheiros viinhan da terra da orden e que o meestre i non era, enviava -os [a] aquela tenda pera guaanharen con eles pera seus filhos, e depois tiraron ende os dinheiros da tenda e deron -os en outras partes pera gaanharen con el[e]s; e ficou a tenda desfeita e non leixou por én o meestre depois a gaa[r] [+]
1300 LPr 1/ 137 Esta cantiga foi feita a ũu galego que se precava de trobar e non o sabia ben, e meteu -s ' a maneira de tençon con [E]steuan d a Guarda, e ' stevan lhi fez esta cantig ' ; e el andava sempre espartido, e nunca lhe entendeu a cantiga nen lhe soube a ela tornar [+]
1300 LPr 1/ 139 Esta cantiga foi feita a ũu escudeiro que avia nome Macia, que era escudeiro do meestre d ' Alcantara e veera a el -rei de Port[ugal] con suas preitessias, e dava -lhe a ente[n]der que levaria do meestre d ' A[l]cantara mui gran algo, e el andava -lhi con mentira e pera levar d ' el algo [+]
1300 LPr 1/ 141 Esta cantiga foi feita a ũu vilão rico que avia nome Roi Fafez e feze -o el -rei Don Afonso, filho d ' el -rei Don Denis, cavaleiro, a rogo de miguel Vivas, eleito de Viseu, seu privado, porque casou con ũa sa sobrinha, e era calvo; e el empero fez ũu capeiron grande de marvi con pena veira e con alfreses, aberto per deante, e anchava -se pelas costas, pelos ombros todo arredor, e dobrava -o en cima da calva pera lhe parecer a pena veira [+]
1300 LPr 1/ 143 Esta cantiga foi feita a ũu comendador que ouvera sas palavras con este escudeiro que lhi esta cantiga fez, porque o Meestre veo a fazer del queixume a el -rei e fez -lhi perder a terra que del tiinha; e avia nome Pavia [+]
1300 LPr 1/ 145 Fernan Rodriguiz de Calheiros entendia en ũa donzela, e tragian a esta donzela preito de a casaren con Fernan Roiz ' Corpo Delgado ' , e ela disse que o non queria; e por esto fez este cantar Fernan Rodriguiz; e diz assi [+]
1300 LPr 1/ 146 Outrossi fez outra cantiga a outra dona a que davan preço con ũu peon que avia nome Vela; e diz assi [+]
1300 LPr 1/ 156 Estoutro cantar fez a ũa dona casada que avia preço con ũu seu homen, que avia nome Franco [+]
1300 LPr 1/ 170 Esta cantiga foi seguida per ũa bailada que diz ' Vós avede -los olhos verdes, e matar -m ' -edes con eles ' ; e foi feita a ũu bispo de Viseu, natural d ' Aragon, que era tan cardeo como cada ũa destas cousas que conta en esta cantiga, ou máis; e apoinhan -lhe que se pagava do vinho [+]
1300 TPa XVIII/ 128 Sabhan quantos eſta carta uiren com̃o Dona Orraca guardador de foan seu filho seendo enbargada de tal enfermidade et doutras couſas de maneyra tal que non a poder de entender por ſſi meeſma os bẽes et os dereytos que pertẽecyan a ſſeu filho, poren fez et eſtabelleceu Fernan Periz peſſõeiro (procura)dor dos bẽes do orfão dando - lhi poderyo para (guardar)? os bẽes et os dereytos deſte orphão en juyzo et fora de juyzo contra qual quer peſſõa ou logar aſſinaadamente en tal preito qual o orphão a ou esperara a auer con Gonçalo Royz ante juyz ſobre tal couſa. [+]
1300 TPb 26/ 104 E porende deuel Judgador passar contra el demandado, assi como diximos en la ley tercera ante desta: e puedelo fazer con derecho si quisiere. [+]
1300 TPb 26/ 104 E por ende deue o julgador passar contra o demandado. assy como dissemos ena terça ley ante desta. e podeo fazer con direyto se quiser foras ende se o demandado non se quiser aproueytar da gaança que fezera por tempo daquela (cousa). [+]
1300 TPb 26/ 104 Ca aquel a aquien la demandassen, alli deue responder, do fuere fallado con ella, maguer el sea de otra tierra. [+]
1300 TPb 26/ 104 Mays se tal Recado non podesse ou non quisesse dar. ben o poden apremear que este a dereyto deante o julgador onde o acha(se.) A XII he quando demandassen alguo seruo besta ou outra cousa mouel por sua................. demandassen ali deue responder onde for achado con ela. pero (que) el seja ........ [+]
1300 CPa XXVII, 4/ 126 Folgança e seguramento muy grande an os homẽs quando sse concellan con seus amĩgos. [+]
1300 CPa XXVII, 4/ 126 E por ende disso hũ sabio que ouo nome Tulio, que en nehũa cousa nõ pode homẽ auer amĩgo a quẽ podesse dizer seguramente sua uoentade, assi com̃o a ssi meesmo; e disso en outro lugar: deliura con teu amĩgo todaslas cousas que ouueres fazer. [+]
1300 CPa XXVII, 4/ 126 E por ende disso Aristotiles que a mester que ante que tome omẽ amizdade con outro, que punne premeyramente se he boó; e esta cõnosçença non pode omẽ auer se non por huso de longo tempo porque os boos son pocos e os maos muytos e a amizdade non pode durar se nõ entre aqueles que an bondade ensi, onde por estas rrazões os que amĩgos se fazẽ ante que ben sse cõnoscan, legeyramente se departen depoys a amizdade entre eles. [+]
1300 CPa XXVII, 4/ 126 A segũda he aquela que a omẽ con seu amĩgo de longo tempo, por bondade que en el a. [+]
1300 CPa XXVII, 4/ 126 E amizdade de natura he a que o padre e a madre han a seus fillos, e o marido a a moller, e esta non tan soamente a en los omẽs que an rrazõ en si, mays aynda todalas outras animalias que an poder de engẽdrar, por cadahũ deles an naturalmẽte amizdade con seu conpanneyro e cõ los fillos que naçen deles. [+]
1300 CPa XXVII, 4/ 127 A ssegũda guarda deuen auer os amigos en las parauuas gardãdosse de non dizer cousa de seu amigo de que podesse seer enfamado ou que lle podesse uijr mal; por ende pero disso Salamon en Ecclesiastico: quen desonra seu amigo de parauua destalla a amizdade que auia con el; outrossi nõ se deue rretraher nẽ posfaçer o hũ ao outro os seruiços e as aiudas que sse fezeren. [+]
1300 CPa XXVII, 4/ 128 Uerdadeyramente e sen enganno nehũ deue omee amar a seu amigo, pero en la quãtidade do amor foy departido entre los sabios; ca os hũs disseron que omẽ deue amar a seu amigo quanto o outro ama a el, e sobresto disso Tulio que esta nõ era amizdade con benquerença mays era com̃o en maneyra de merca outros y ouo que disseron que deue homẽ amar a seu amigo quanto el ama assi meesmo, e estos outrossy non disseron ben, porque pode seer que o amĩgo nõ sse sabe amar, ou non queren, ou non poden, e por ende non seria conplida a amizdade que desta guysa ouuesse omẽ cõ seu amĩgo. [+]
1300 XH I, 0/ 34 Destes males pesou moyto aDeus. et asanousse, et chamou estonçes a Noe queo temya et oamaua, et por queo achaua bõo et dereyteyro ontre todas aquelas [cõpañas], et escolleo ontre todos pera lle dizer sua voõtade do que queria fazer, et disolle que toda aterra que era danada cõ maes, et con pecados, et cõ nemygas quese faziam em ella; et por ende que avya voõtade de destruyr todaslas creaturas que en ella fezera, tam bem aos omẽs cõmo aas bestas et todas las outras cousas, et quea queria poblar de outros omẽs doutro lynage enque nõ ouvese estas maldades, et que aqueles de quea poblaria quelles myngoaria aavida, que nõ viuessem tantos ãnos cõmo viuerã os outros ata aqui, et mỹgoando cada dia, que verria atempo que toda [a mayor] vida do omẽ que seeria çento et vijnte ãnos. [+]
1300 XH I, 0/ 34 Et diz mẽstre Pedro que foy outrosy vntada de fora con outro engludo quelle dauã feruente, et que era moy mays forte queo bitume; et os madeyros que cõ este engludo fossem vntados, sééndo aplanados, que nũca se partiriam por nẽgũa força nẽ por nẽgũa arte; et quea madeyra vntada cõ obitume quese parte, mays oque for ajũtado cõ aquel engludo que nũca se desata por nẽgũa cousa que ẽno mũdo seja, senõ cõ aquelo da muller que aella acaesçe aseus tempos. [+]
1300 XH I, 0/ 247 [et] segundo dizẽ [hũus] esto era que [fosse] prinçepe de todas las caças et de todas las clarezas et de todo oal, [e dando esto con sus derechos quel apartarie de su regno cõmo fiziera alos otros fijos, e que su fijo aurie en que ueuir en los derechos delas clerezias et delo al. ] , et el ficaria cõ seu rreyno em paz. [+]
1300 XH I, 0/ 259 Et outrosi ocanto que [seya] daquel [jnstormẽto] feyto das canaveyras de Syringa con que cantaua Mercurio trage os omẽs cõsua dulçedũe cõmo trouxo aArgo, acõmo quer que avia tantos ollos et era tam arguydor. [+]
1301 PP V, 48/ 28 Como el predicador pode a las vezes castigar asperamente, pero cõ mesura e nõ con vanagloria, a los que sermonarẽ. [+]
1348 OA 45/ 26 Por tirar contendas et pelegas que acaesçem ontre os ffillosdalgo, et danos, et males, et rroubos que viiñã aa terra porlos desaffiamẽtos que sse faciã entre elles soltamente, como nõ deviã, ordinamos ẽno ajuntamento que ffezemos em Burgos ẽno ano de era de mill et trezentos e sateenta e seys anos, con consello de Johan nunez señor de Viscaya, nosso mordomo mayor et nosso alfferrez, et dos outros homes boos e fillosdalgo que sse y acaeçerem conosco, que nõ se podesse ffazer os desafiamentos senõ em çerta maneira ẽno dito ordinamento contenydo . [+]
1350 HT Miniaturas/ 1 Cõmo Jaason tomou os touros et os [afaagaua], et os junzeu ẽno jugo et arou con elles o campo. [+]
1350 HT Miniaturas/ 1 Cõmo [sse] conosçier Vlixas et [Liomedes] con el obispo en el (tenplo de) [Dalfon] quando [vjno] por la rrespuesta . [+]
1350 HT Miniaturas/ 1 Mjẽtra el mandadero de Achilles era ydo con el mensaje, Achilles era tan cuytado de amor . [+]
1350 HT Miniaturas/ 1 Cõmo Deyfebus, andando en la batalla, [enco(n)tro] se cõ [Palomades], et Palomades con el . [+]
1350 HT Miniaturas/ 7 Por que se algũus mays complidamente quiserem saber o começo de cõmo foy poblada Troya, et os rreys que ende ouuo, et a estoria de Jaason et de Medea, lean por este libro que o acharam mays cõplidamente cõmo esta ẽno libro de Troya segũdo foy jurado o achamos ẽna General Estoria que ajunta cõ os feytos que passarõ ẽno mundo ata el RRey dom Afonso, que o fezo tornar de latin en rromãço et castellaão et conçertou todas las estorias que de escripuyr fosem et que passaron ẽno mũdo ata o seu tẽpo tam bem de gentijs cõmo de [cristãaos] et de mouros con a bliuia. [+]
1350 HT Miniaturas/ 7 Et penssou que nome lle porria. et falou con os vellos ouçiãaos da terra et con os homẽes bõos de sua terra et de sua casa que a chamasẽ de seu nome por rrenẽbrança de sy. et el fezo o. [+]
1350 HT Miniaturas/ 9 Et conven que uos digamos aqui algo dos rreys de Troya ante que cheguemos a as rrazões do destroymẽto d ' ela. pero nosa entẽçõ he de vij̃r con a rrazõ a Esebon, et despoys de Esebon aos de Banjdom, que julgou despois de Esebon a Isrrael quando acontesçeu este feyto. [+]
1350 HT Miniaturas/ 9 Ca forom sempre todas moytas gẽtes et de moyto tẽpo et todos con seus prinçipes, os hũus por amparar -la, et os outros por destroyr -la. [+]
1350 HT Miniaturas/ 11 Et el rrey começou de se queyxar a Feuo, que era esse meesmo Apollo que falaua con el, da grandeza d ' ela et da desmesurada cousa que ende era menester. [+]
1350 HT Miniaturas/ 12 Et desi demãdarõ lle que lles atendese o paramẽto que con elles posera et lles desse ho ouro. [+]
1350 HT Miniaturas/ 12 Et d ' esto nõ quedou Neptuno ata que pleytejou con elles Leomedon que lles dese a sua filla, Ynfanta Ansiona. [+]
1350 HT Miniaturas/ 13 De cõmo pelejou (Hercoles) con as bestias do mar et lybrou a Ynfanta Ansiona do poder d ' elas Seendo a Jnfanta Ansiona parada aly moytos dias a aquel peligro et ella asperãdo quando seyriam aquelas bestias do mar a comerla, acaesçeu que o soubo Hercoles. [+]
1350 HT Miniaturas/ 13 Et [veeron] y con el Peleo et Chelomeo, fillos del RRey [Eaco], sobre preço de armas moy acõpañados de bõa caualaria dos seus. [+]
1350 HT Miniaturas/ 13 Et tornou se para Greçia el et Peleo et Thelameo con toda sua caualaria et cõ sua rrequeza moy grande et cõ sua onrra et preço. [+]
1350 HT Miniaturas/ 13 Et fezera ja a Priamo que rreynou en pus el et outros fillos que erã ja [unyados]. pero cõ todas estas rreuoltas et avijmentos ficou el rrey con sua çibdade libre et çercada et cõ seus caualos blancos encantados. [+]
1350 HT Miniaturas/ 15 Et ficarõ aqueles dous moços et el RRey Theant casou despoys con a RReyña Oenone. [+]
1350 HT Miniaturas/ 16 Et foy o feyto ordenado de guisa que o que aquela laa podese leuar de aly que ouvese o rreyno de Colcas, et que o gaañase da maneyra que aqui oyredes: que lidase con a serpe, et que a matase, et lle tomase os dẽtes, et que os semẽtase en hũ cãpo que aly avia açerca d ' aquel tẽplo. [+]
1350 HT Miniaturas/ 16 Et Depoys que tomase aqueles touros, et que os junzese et fose con elles ao cãpo, et que arase cõ elles et cobrise aqueles dentes d ' aquela serpente que aly semẽtara. [+]
1350 HT Miniaturas/ 16 Et el a gaañou et ouvo o rreyno con a Ynfanta Medea, que ouvo por sua moller. [+]
1350 HT Miniaturas/ 16 Et leuou el a ela a lãa do carneyro et foy ende cõ moy grãde onrra el et os que con el vierõ. [+]
1350 HT Miniaturas/ 18 Et con moy grande alegria entrarõ ẽnos navios logo que tẽpo ouveron para se d ' ende partir. [+]
1350 HT Miniaturas/ 18 Et d ' esta naue et dos marineyros que a gouernarõ con Jaason foy feyta hũa estoria por que dizẽ en latim ' napta ' por marineyro, tomou o sabeo que a estoria cõposo este nome ' napta ' et ajunto o a Argo que chamã a a nave et fezo ende este nome ' argonapta ' Et asi a chama a estoria. [+]
1350 HT Miniaturas/ 18 Acõmo quer que ouvese outros de tam bõo lyñagẽ et tam rricos et poderosos cõmo Jaason, pero depoys que ella viu que el ya por cabdillo, Jaason, pagou se mays del et prouo lle cõ el (mays) que con todos los outros. [+]
1350 HT Miniaturas/ 20 Et mãdou lles que viesem ant el, ca aly era onde o corpo do carneyro estaua encãtado Jaason, quando este mãdado ouvo rreçebido, prouvo lle moyto con el. [+]
1350 HT Miniaturas/ 26 Et sayo se con ella cõ paz et cõ soude, que nõ lle fezo o dragõ cousa nẽgũa de mal. [+]
1350 HT Miniaturas/ 26 Et ordenou cõ Ercoles et con os outros gregos aquelas cousas que avia de fazer. [+]
1350 HT Miniaturas/ 26 Et leuou o corpo con sigo. [+]
1350 HT Miniaturas/ 33 Et depois que o foy creẽdo et torney en meu acordo, começey lle de [pregontar ?] de tua fazenda cõmo lle ya, et se eras bem saão Et diso me que os toros de Mares que aviã os pees de cobre, con que araste o cãpo. [+]
1350 HT Miniaturas/ 33 Et estas jnfantas, fillas de aquel Rey Pelyas, em yndo falando suas rrazões con Medea d ' esto et al nõ, et ouverõ se lle a descobryr. [+]
1350 HT Miniaturas/ 41 Et poso sobre el seu caldeyrõ con agoa pura. [+]
1350 HT Miniaturas/ 46 Et o dia d ' aquel cõuyte tomo a et foy se con ela para casa del RRey Tantalo onde todos los dioses et deesas forõ ajũtados em aquel convite del RRey Tantalo, que era fillo del RRey Jupiter et de Gaygenda, filla de [Atalante], rrey dos Algarbes et de Europa et de Africa - que son en oçidente do sol - et de Pelxone, que era dos primeyros et mayores et mays altos lynagẽes do mũdo. [+]
1350 HT Miniaturas/ 46 Et por la onrra del, foy este RRey Tãtalo rreçebido a as mesas dos dioses et seer con elles a comer, et elles (a) rreçeber seu cõvite et seer seus ospedes. [+]
1350 HT Miniaturas/ 50 Et por que uos nõ [desaveñades] sobre la maçãa ẽna carreyra, dou vos a Mercurio que vaa con vosco, et que a leue. [+]
1350 HT Miniaturas/ 54 Et cõmoquer que el RRey Priamo avia oydo del por outros juyzos que avia dados, oyu de aquela vez moy mays; ca toda a terra falaua de aquel pleito das deesas et [do] juyzo que Paris y dera, [0] tanto que el rrey et seus fillos falarom em aquel feyto. et em pos esto apartou se el RRey Priamo com a [rreyña] Ecuba et falarom anbos em feyto de Paris, et departirom d ' esta gisa sobre ello: rrecontarõ logo o soño que a rreyna soñara, que aquel que ella parise em cõmo por el aviã de seer destroydos elles et Troya et todo o seu rreyno; et em cõmo por esta rrazõ o mãdaram matar et leuar aos montes por tal que se perdese ala et que nũca mays viuese; et outrosy em cõmo foy a criatura deytada, et cõmo foy sua ventura de nõ morrer nẽ peresçer em lugar tam ermo et tam despoblado. et sobre esta rrazom de -partirom et ouverõ grã peça de dia seu consello et seu acordo et diserom que poys que todos de aqueste jnfante falauã et elles meesmos o [aviam] oydo, que aquel pastor que dera aquel juyzo entre aquelas tres deesas que aquel era seu fillo, et que fora achado en aquelas mõtañas tam hermas onde elles ambos o mãdaram deytar por tal que morrese ende, et que nõ seria nada o que soñara a RReyna Ecuba; et agora poys que todos los pouoos dizem que el que he moyto noble et moy grande et moy fremoso et moy ensynado et moy sysudo et de moy bõas [mañas] et moy escolledor et julgador de dereyto,, tanto que bem semellaua fillo de rrey et de liñagẽe de rreys en todos seus actos; et poys que asy era que nõ aviam por que nõ enviar por el et rreçeberlo por fillo, ca a aquelo do soño da [rreyña] a que elles aviã medo moy grande diserom asy que aquel feyto do soño se de suso era ordenado et fondado et estabelesçido de asy seer et de se complir, que nõ era outro señor ẽno mũdo que o podese estraeçer nẽ desviar [senõ] aquel que o estabelesçera. et se desviado ouvese de seer por algũa gisa que aquel jnfante que morrera et nõ viuera mays, que se acomendase(n) a deus et que rreçebese(n) seu fillo; et deus que fezese de lo todo o que quisese. et des que el rrey et a rreyña ouverom este consello et acordo entre sy anbos et dous, librarõ em esta gisa; chamarõ a Ector et a todos los outros seus fillos, et contaron [lles] todas as rrazões que aviã avidas; et diserõ lles que se a elles provese et o nõ tomasen por nojo, que enviarian por seu yrmaão Paris et que o rreçeberiã por fillo. en conçello virõ os jnfantes que aquel avia de herdar et que nõ perdiam y nada, nẽ aos outros nõ lles enpeesçia nem fazia nẽgũ dãno o rreçebemẽto de Paris et todos se acharon en acordo que enviasem por el; et enviarõ logo por seus caualeyros el rrey et a rreyña, et deron lles suas cartas, et mandarõ lles que fosem por el et que o adusesem o pastor Paris, despoys que ouvo dada a sentença da maçãa ontre as tres deesas, segũdo que de suso ja avedes oydo, ficou em garda de seus gãados en çima de aquestes mõtes et vales de Astra, et fazia todas las cousas asy cõmo ante que dese aquela sentença. et acontesçeu em todo esto que dormyndo aly Paris hũa noyte ẽno meesmo lugar onde dera aquel juyzo, et veẽo a el em soños a deessa Venus, et diso lle em cõmo lle avia de acontesçer et de cõmo avia a seer rreçebydo moy çedo por fillo del Rey Pryamus et da Reyna Ecuba, et ajnda mays lle diso et o çertificou que Ector et todos los outros seus yrmaãos o rreçebiam et tomauã por yrmaão. ' Et tu yras ' -diso a deesa Juno -, ' et seeras moy bem rreçebydo. et despoys que fores ẽna graça et ẽna merçede de teu padre et de tua madre et de todos teus yrmaãos, tu me averas mester por vengança da desonrra que fezerom et foy feyta a teus parentes et estonçe te darey eu a ty a dõna que te promety, et esta he a mays fremosa criatura de que tu em todo o mundo oyste falar nem viste com os teus ollos; et quer seja casada quer outra qual quer, atal te darey eu a ty ' et ditas estas palauras, desapa resçeu Venus et foy se et Paris despertou do [sono en] que jazia et foy moyto alegre com el, et rretouo o em seu coraçom, et em [sua] voontade. et despoys de aquesto, [chegarom] os cavalevros del RRey Priamo et da RReyña Ecuba, sua moller, et de Ector et dos outros seus fillos; et el rreçebeu os moy bem et moy ensynadamẽte. et despoys d ' esto falarom elles [con] el et diserõ le o mandado a que [vjnã]: cõmo el RRey Priamo et a [rreyña] Ecuba oyram dizer que [aquel] pastor Paris seu fillo era, aquel que acharã ẽno monte et outrosi oya el que el RRey Priamo que era seu padre et a RReyña Ecuba sua madre et el rrespondeu a aqueles caualeyros que [vjnã] a el con aquel mãdado et diso lles asy: ' RRogo vos agora moyto cõmo vos sodes cavaleyros, fillos d ' algo et avedes dereyto et ben, que uos me desenganedes et me digades a verdade por que vijndes; ca nõ queria eu agora que me leuasedes [en] rrazõ de fillo del rrey, et depoys que ficase escarnjdo et perdese meu lugar que teño, et desi que ouvese de buscar outro por donde viuese et guareçese cavaleyros, eu esto vos rrogo que o nõ queyrades fazer ' et elles estonçe çertificarõ -n o por las cartas que tragiã, et lle mostrarom logo et outrosi por suas palauras et por seu menagẽe, dizendo que asy era. et Paris, poys que foy çerto et firme que asy era cõmo diziam os mãdadeyros, gisou se cõmo se fose cõ elles et enviou logo por seu amo em aquel lugar donde gardaua aqueles gaandos de el RRey Adymalet, a dizer -lle o ffeyto cõmo era et a rrazon cõmo estaua, et que lle enviaua rrogar que viesse logo aly, que moyto lle fazia mester et o pastor veẽo et falarõ anbos em rrazom d ' aquel feyto que lle el rrey et a [rreyña] enviaram dizer; et plouvo moyto d ' elo ao pastor et de quanto lle Paris d ' esto diso. et Paris preguntou moyto aficadamente a seu amo, o pastor, conjurandoo que lle disese cõmo ou [cal] maneyra o achara, cõmo quer que ll ' o avia dito algũas vegadas; et o pastor diso lle a verdade et fezo o çerto d ' elo. et en pos esto acordarõ anbos cõmo fezesem et Paris, pẽsando en seu coraçõ se lle fose menester para aquelo algũa prova ante el rrey et ante a rreyna et seus fyllos, et rrogou ao pastor, seu amo, moy fortemẽte que fose cõ el; et el outorgou ll ' o moy de grado et prouvo lle moyto. et Paris dou estonçe moy bõa conta de seus gãados a seu amo, et de toda las outras cousas que del teuera et ouvera et poserom aly todas las cousas por moy bõo [rrecado] Paris et o pastor, seu amo, que o criara et fezerõ moytos plazeres a aqueles caualeyros que vieram por Paris et dou aly o pastor a Paris, seu criado, moytas vacas et outros moytos gãados que leuasem cõ el, que ouvese que comese et que dese a quen quisese et leyxado aly todo o seu en rrecado,forõ sua carreyra et tragia cõsigo Paris, por onde andaua, hũa dõna moy filla d ' algo que avia nome Oenone; el [leuoa] (consigo) [+]
1350 HT Miniaturas/ 56 Cõmo viña Paris et tragia [Oenõne] consigo, et rreçeberõn o as [jnfãtas] Qvando [se] vyña Paris para seu padre, RRey Priamo, et eram ja nõ moy alonge da çidade, adeantarõ se os caualeyros que vieram por el et forõ -n o dizer a el rrey, seu padre, et [aa] rreyna, sua madre, et a seus yrmaãos. et el rrey et toda sua casa forom moy alegres que mays nõ podiam en tanto que falauã d ' elo todos los pouoos. et [sayrom] estonçe os jnfantes, fillos del RRey Priamo, con outras cabalarias a [rreçeberlo]. [+]
1350 HT Miniaturas/ 57 Et chamaron aquel pastor que o criara et os outros pastores que ende estauã con el, et preguntarõ el rrey et a rreyna a aquel pastor por todo o feyto de aquel jnfante Paris et el contou [llelo] todo por via ordenaria, segundo et ẽna maneyra que acaesçera, et cõmo avemos ante d ' esto dyto et outorgarõ et confirmarom os outros pastores cõ quanto avia dito aquel pastor. [+]
1350 HT Miniaturas/ 70 Et despois que todas estas cousas et nouas souberẽ, seede çertos que nõ avera [rredea] deteuda fasta que con vosco topẽ et fasta que algũus escudos sejan fendidos. mays vos por nẽgũa [guisa] nõ vos estremedes et estade moy quedos ẽno cãpo. [+]
1350 HT Miniaturas/ 72 Cõmo el RRey Leomedon sayo de Troya con todos los seus a pelejar et a lydar Quãdo Leomedon, rrey de Troya, oyo estas nouas, ouvo tamaña saña que nũca õme vyo mayor; et quando lle diserõ que gregos tomarã porto para destroyr por guerra a el et a todo seu rreyno, ouvo moy grande pesar. [+]
1350 HT Miniaturas/ 85 Et esto seera a ty grande onrra, et averas mellor vida que estar aqui con aquestas jnfantas ascondido et ençarrado. [+]
1350 HT Miniaturas/ 86 Et des que Achilles veu que erã tã alongados das outras cõpañas, que ajnda que Diomedia dese vozes que a nõ oyria nẽgũ, diso lle asy: ' Señora, aqui he bõo lugar para folgarmos et aqui nos asentemos et averemos nosos solazes ' [Diodomja] touo o por bem et asentou se con Achilles. [+]
1350 HT Miniaturas/ 89 Et esto lles he bõa estança, que con a grã coyta que vẽ algũ tẽpo ao õme, ou cõ a [grã] gerra, ou cõ a proveza, (ou) o deserdamẽto; cõ esto poden coñosçer o õme para quanto e ou quanto val, ou se he bõo ou mao. [+]
1350 HT Miniaturas/ 93 Et ajnda mays vos quero dizer que senpre fezo ao que con el quiso viuer, de qual quer estado que fose, a cada hũ fazia segũdo que meresçia; asy que todos quantos para el yan, todos cabiã ẽna sua merçee. [+]
1350 HT Miniaturas/ 105 Et poys que oyue dadas mjñas oferendas et feytos meus sacrifiçios, estando ante o altar fazendo mjña oraçõ, diso me hũa voz que me partise d ' aly; et viese falar con vosco; et vos rrogase comunalmente que por nẽgũa cousa nõ vos partades ata que tomedes Troya; et que matedes et destroyades toda a gente d ' ende. [+]
1350 HT Miniaturas/ 105 Et mãdou me que ficase con vosco, et de me nõ partir de uos. [+]
1350 HT Miniaturas/ 105 Et maravillar se am quando oyrem dizer que eu vou con vosco mays ajnda por eso nõ -n o leyxarey de fazer ca mays me val fazer plazer aos dioses que aos terreaes. et este he todo meu entendemẽto. mays por deus, [senores], nõ leyxedes o que avedes começado. [+]
1350 HT Miniaturas/ 107 Et quantos queriã sobyr, todos [los] faziã vij̃r cabeça ajuso [em] tal guisa que o nõ queriam mays prouar ca todos cayã mortos hũus sobre outros de çima dos muros que eram moy altos mays ao cõbater dos portales, veriades tirar con pedras et seetas et outras cousas de moytas maneyras et creçer feridas. [+]
1350 HT Miniaturas/ 109 Et forom desçender ao palaçio del RRey Priamus onde el sya con todos seus fillos et com outros moytos rreys et duques et prinçipes, tantos que seriam moyto longo de contar. [+]
1350 HT Miniaturas/ 110 Et afirmarã contigo et con todos los teus grande segurãça et grande amor et grande seruydũe. [+]
1350 HT Miniaturas/ 111 Et sobre todo esto enviam me dizer cõmo por rrazõ de ameaça et menospreçando -me que lles faça emenda do que lles ey feyto. bem sabea Agamenõ, et todos quantos outros y son con el, que nõ averã comjgo tregoa nẽ amor; et que ja por senpre, mẽtre que eu viua, esta gerra durara ontre mj̃ et elles. [+]
1350 HT Miniaturas/ 112 Ca ante que este mes seja conplido, seram aqui con vosco mays de çem mjll caualeyros moy bem armados et sobre moy bõos caualos. [+]
1350 HT Miniaturas/ 114 Et el diso: ' σe deus me valla! eu o faço por que pode aver dez ãnos que eu chegey aqui et estoue con el em esta sua terra, et rreçebeu me cõ prazer et fezo me moyta onrra. [+]
1350 HT Miniaturas/ 122 Et quando aly [chegarõ], aguyllarõ todos d ' ensũu con seu señor. [+]
1350 HT Miniaturas/ 129 Et sayo se logo fora da villa cõ el RRey Esdras et con Fyon. [+]
1350 HT Miniaturas/ 135 Et en aquel dia lle dou Achilles quantos tragia cõsigo que fosen con el, ca se amauã tãto ambos que toda cousa que hũ fazia ho outro pagaua se d ' elo moyto. [+]
1350 HT Miniaturas/ 135 A XIJa az, fezo a Ademynaxar, que era hũ (rrey) de grã guisa, con todos los de Creta en que fiaua el moyto. [+]
1350 HT Miniaturas/ 135 Ca a nẽgũ nõ cõuyña tanto de tomar este pleito con aquela cõpaña cõmo a el A XVIIJa az, fezerõ el RRey Mateon, fillo de Mabus, et el RRey Pulidario; et leuarõ consigo todos los treçianos, que amauã moyto [Tropilo], que era moy sabedor de gerra, fezo outra moy grãde az cõ todo los de RReldon. [+]
1350 HT Miniaturas/ 137 Et el (RRey) RRemos, que era dos troyanos, foy justar estonçe con [Menelão] et toparõ anbos dos corpos dos caualos en tal guisa que se derribarõ anbos a terra. [+]
1350 HT Miniaturas/ 137 Et logo aly sobre -veẽo Ajas Talamõ, que era hũ rrey de moy grã brio, et cõ el todos los de Salamjna Et vyñã con el quatro almyrãtes. [+]
1350 HT Miniaturas/ 150 Et cõmo diso aos seus que fosem con el Estando a batalla en aqueste peso que oydes, Ajas Talamõ, que era hũ moy nobre caualeyro a a maravilla, chegou y. [+]
1350 HT Miniaturas/ 186 Et sabede que cada hũ d ' estes persianos que tragiã duas espadas para mãteer et sofrer mellor o torneo despoys sayo Deyfebus et cõ el el RRey Menõ, que tragia consigo moytas conpañas et fortes et estrayas depoys que estes forõ fora, sayrom rreys et prinçipes et outros moy altos [senores] con suas azes bem apostadas por grãde sabedoria. [+]
1350 HT Miniaturas/ 194 Et ja tãto dultauã et se rreçeauã dos de fora que cada vez se tornauã con sua peoria et [mj̃goaualles] a força et o ardimento. [+]
1350 HT Miniaturas/ 197 Et aquestes encãtamẽtos erã feytos por tal arte que sempre 95 durarã se as con a mão nõ desfezerem [+]
1350 HT Miniaturas/ 199 Cõmo Breçayda dou o caualo de Troylus a Diomedes Acontesçeu hũ dia que Diomedes foy veer a Breçayda por falar con ella. [+]
1350 HT Miniaturas/ 199 Et seendo Diomedes falando con ella, diso lle ella asy em rrijndo: ' Señor, por la crueldade grande sen mesura moytos som myngoados do que am et por que o gastarõ sen descreçõ, tornã a pobreza et a seer mẽgoados esto vos digo por este caualo que me no outro dia [destes] ca se o teuerades cõ uosco, quando ho [cavaleyro] troyano vos descavalgou do voso sem voso grado, et vos lo tomou cõmo moy nobre et ardido et valent que [el] he, nõ forades mj̃goado de caualo cõmo fostes et fora vos y bõo. [+]
1350 HT Miniaturas/ 199 Et eu bem sey que nõn o pode aver mellor que el nẽ que mays valla et nõ era maravilla do caualeyro perder agyña seu caualo en tal lugar, poys se quer conbater con bõos caualeyros et endurar Et quanto he por la perda de aquel caualo, eu nõ dou nada mays pero se me mãdardes que garde este, por lo voso amor eu gardar lo ey o mellor que poder. [+]
1350 HT Miniaturas/ 279 Et depois que ouver falado con ella, tornar me ey ante que seja mañãa, ca eu nõ queria que esto nẽgũ entẽdese en jogo nẽ en verdade. [+]
1350 HT Miniaturas/ 280 Cõmo Paris se ascondeu ẽno tẽplo con [vijnte] caualeyros En outro dia Paris escolleu [vijnte] caualeyros,aqueles que entendeu que o mellor ajudariã a este feyto et cõmo foy noyte, meteu se dentro ẽno tẽplo de Apolonys et ascondeu se moy bem, ca o tẽplo avia claustras et [bobedas] et camaretas en que orauã et outros moytos lugares. [+]
1350 HT Miniaturas/ 281 Et diso que yria con el, quer fose bem quer fose mal [+]
1350 HT Miniaturas/ 285 Et em esta deuysom durarõ tres dias que nõ acordarõ hũus con outros [+]
1350 HT Miniaturas/ 288 Et nõ ha õme ẽno mũdo que contar podese a rrauya et a coyta que por el avia a rreyña, sua madre ca torçia as mãos, et esmoriçia moytas vezes et queria se leyxar morrer con pesar ca o coraçõ se lle queria partyr. [+]
1350 HT Miniaturas/ 288 Et moytas vezes o tomaua ẽnos braços, et caya con el ¿que vos direy? [+]
1350 HT Miniaturas/ 295 Et [vynã] con ella mjll donzelas moy ben armadas et esforçadas et ardidas en -çima de bõos caualos de Arabia, bem [armados] et ellas ben ligeyras et ardidas et valentes. [+]
1350 HT Miniaturas/ 297 Et mandou que sayse primeyramente el RRey Filomenis con suas [cõpañas] que erã moy fortes et moy duldados por que avyam posto entre sy, que quando aquela porta fose aberta. que todos ajuntados por ella saysem. [+]
1350 HT Miniaturas/ 338 Et logo sem mays detẽer -se, tornou se a Troya con todas suas cõpañas [+]
1350 HT Miniaturas/ 339 Et se nõ fora por que o el y fezera vij̃r, et el viera y [per] seu consello, logo con el pelejara mays mandou lle que logo sem mays tardar se sayse da terra, et nõ estouese y mays [+]
1350 HT Miniaturas/ 339 cõmo Antenor se partyo de Troya, et os peligros que pasou En tal maneyra foy deytado Antenor da terra con grãde vergonça. [+]
1350 HT Miniaturas/ 341 Et fazia as topar huũas con outras et tã mal as tragia que esto era hũa grã maravilla. [+]
1350 HT Miniaturas/ 342 Et começou de nadar et chegouse aa rribeyra con grã coyta de morte. [+]
1350 HT Miniaturas/ 342 Et outorgarõ estas cartas et forõ con ellas moy ledos et poserõ y seus seelos. [+]
1350 HT Miniaturas/ 342 Et quando estaua ant el, senpre ho onrraua moyto de palaura por tal que de aver cõ el paz et amor et se segurase con el. [+]
1350 HT Miniaturas/ 352 Et todos los outros peligros do mar eram lygeyros a a cõparaçõ d ' este ca moytos caualeyros tornarõ escarnydos a pam pedyr pero de aqueles que cobijçauã, os mays aluergauã consygo mays esto faziã con grande engano et cõ grande falsidade que nõ cõ amor que d ' eles ouvesem. [+]
1350 HT Miniaturas/ 352 Et morou y con ella quanto [lle a ela] prouvo. [+]
1350 HT Miniaturas/ 355 Et quando eu eu pasey [per] aquel lugar con mjñas cõpañas, foy malamẽte enganado ca mays da meatade d ' elas me sorueu ante meus ollos. [+]
1350 HT Miniaturas/ 355 Cõmo RRey Ydomenes dou naues et gra(n)de aver a Vlixas, et o enviou (em saluo ata el RRey Alçeõ) Des que Vlixas contou a el RRey Ydomenes todas las aventuras et peligros que pasara, nõ ha õme que o contar podese -et o oyse - , que del nõ ouvese grande doo, et se ende moyto non maravillase Mays Ydomenes foy con el ledo, et rreçebeu o moy ben. [+]
1350 HT Miniaturas/ 356 cõmo Vlixas aprendeu nouas dos que yã casar cõ sua moller Estando Vlixas con el RRey Alçion, aprendeu nouas de sua terra estrayas et grandes, moyto espauoradas a sobre guisa. [+]
1350 HT Miniaturas/ 357 Et que fose sua mesura de enviar cõ el suas conpañas con que tomase vyngança de aqueles que lle aquel nojo faziã. [+]
1350 HT Miniaturas/ 357 Et sen falla moyto me pesa ende se se elles asy vam [em] saluo mays eu quero yr con vosco, et leuarey todas myñas conpañas comygo. [+]
1350 HT Miniaturas/ 357 Et aynda contou lle [per] nome quaes eram, et quantos ende y estauam, et quanto avyam feyto sobre esta rrazom çerto vos direy verdade despoys que foy noyte et ja todos do(r)mjam, aqueles prinçepes et rricos [omes] que aly vieram por rrazõ de [aver] a moller de Vlixas et dormyndo todos, el RRey Vlixas et el RRey Alçeom con todas suas cõpañas sayron do lugar donde jaziã ascondidos. [+]
1350 HT Miniaturas/ 357 Et quando os da vila et os do rreyno de arredor [souberom] que seu señor et rrey natural viera con paz et cõ soude et que era viuo, ouverom ende tam grande alegria et tã grande goyo et plazer que nõ poderia ẽno mũdo mayor nem mays grande seer. [+]
1350 HT Miniaturas/ 369 (Pero con todo esto nõ lles lo podo mays sofrer.) [+]
1350 HT Miniaturas/ 370 (Et cõmo estaua sañudo et todo bañado en sangre, tirou de sy a lança con anbas as mãos.) [+]
1350 HT Miniaturas/ 373 Et nõ [scriuerõ] (mays nẽ m)enos senõ cõmo pasou o feyto (Et aqueste Dayres) ficou con Antenor. [+]
1350 LT [1]/ 63 Quando o senor do castelo esto oyu, nõ soubo que fezesse ca teuo que era Blioberis ca o dultaua mays ca todo los do mũdo, pero daualle força que ho caualeyro con que sse auia a conbater, que perdera muyto do sanguj ca sse nõ podia conbater cõ VIes caualeyros que nõ fosse canssado, et nõ poderia durar contra el que era folgado. -"Ora toste, disso, dademe as armas, et poys um sóó trouxe tal mal os VIes caualeyros cõ ele soo eu. [+]
1350 SP 26/ 129 los meter en costas e en missoes, e para les fazer perder sus lauores, o algunas otras cosas que farian de su pro, porque se conpogan con ellos, e les pechen algo; o porque los embargen (de) algun camino, (que sabian que auian de façer.) E algunos y ha, que fazen deshonrra a otros en peor manera (que esta), demandandolos (en juyzio) maliciosamente por sus sieruos, sabiendo ciertamente, que non han derecho ninguno en ellos, desfamando a ellos, e a sus fijos. [+]
1350 SP 26/ 129 E otros y ha, que facen mayor tuerto con atreuimiento en vila ou en outro lugar. dizemus que deue el Rey auer as duas partes e a çibda ou a vila ou o castelo toman a terçeira (parte) para fazer os muros e as torres das cerqas dos lugares hu o tomaren. e para as outras cousas (para) que as ouueren mester que seja(n) en prol de todo comunalmente. pero as outras portages que antiguamente custumaron os Reys a tomar para si en alguos lugares eles as deuen auer enteyramente. outrosi dizemus que estas portages e os outros dereitos e Rendas del Rey meterlos en costas e en missoes e por lles fazer perder seus...e alguas outras cousas que farian de sua prol...que se conponan con eles e lles peiten algo ou por...enbargo alguo camio que saben que an de fazer. e alguos y ha que fazen desonrra a outros en peor maneira demandandoos maliçiosamente por seus seruos sabendo çertatamente que non an dereito nehuu en eles defamandoos a eles e a seus fillos. [+]
1350 SP 26/ 129 E outros y ha que fazen mayor torto con atreuemento prendendoo prendiendo sin mandamiento del Judgador algunos omes, que son forros, sabiendo que non han derecho en ellos. [+]
1350 SP 26/ 129 ( Que si el sieruo, o (la) sierua, fueren deshonrrados de malas feridas, o yoguieren con la sierua, o les dixeren denuestos que taugan a su señor, estonce (pueden) demandar emienda por ellos. ) [+]
1350 SP 26/ 129 E por aqueles que esteueren en seu poder. e o marido por sua moller e o sogro por sua nora. e o senor por seu seruo. pero ena desonrra do seruo dizemos que ha departimento en esta maneira que se o seruo ou serua foren desonrrados de maas feridas ou jouueren con a serua ua lles diseren deosto que tangara a seu senor. [+]
1350 SP 26/ 129 Aviendo algun home sus vassallos, (o) otros homes libres que huuiessen con el; si estos reciuiessen tuerto, o deshonrra, pueden ellos demandar emienda á los que los deshonrraron, e su señor non podria ende fazer demanda; (fueras) ende, quando el tuerto, o el (mal), que tales omes recibiessen, les fuesse fech(o) señaladamente, por deshonrra, o (menos)preciamento del señor. [+]
1350 SP 26/ 129 Ca guisada mandada emenda das desonrras e dos tortos que home Reçebe eno lugar hu for feita (ou) ante o julgador que ha poder de apremar o demandado asi como disemos eno T o das acusaçoes. LEY - X como o señor pode demandar emenda da desonrra que facesen a seu vasalon en despreçamento del Avendo alguo home seus vasallos outros liures que viuesen con el se estes rreçebesen torto ou desonrra poden eles demandar emenda. aos que os desonrraron eseu señor non poderia ende facer demanda (saluo) ende quando o torto ou a (desonrra) que taes homes rreçebesen lles fore feit(a sinaladamente por desonrra ou por des)praçamento do señor (e) enton ben......... .............quanto (he) en aquelo que............ ........del. outro si dizemos ...........sonrra fose feita a alguo Religioso ou freire de ordee en qualquer maneyra que seja feita que seu mayoral pode demandar emenda por el. e deuen facer esta (demanda) tanben (aos) fazedores da desonrra ou do torto como aqueles que (llo mandaren fazer) ou lles (deren) esforço ou consello ou ajuda para fazerla en qualquer maneira que seja. ca gisada consahe cosa es, e derecha, que los fazedores del mal, e los consentidores del, que resciban ygual pena. [+]
1350 SP 26/ 129 LEY XI. -(Como pueden demandar los herederos emienda de la deshonrra que recibio aquel de quien heredaron, seyendo enfernos.) Cuytados estan algunos omes, a las vegadas de enfermedad, de que mueren; e yaziendo assi (vienen) otros atreuidamente a sus casas, (e entranles) todo lo que han; o alguna partida dello, sin mandamiento del Rey, o del Judgador del lugar, diciendo (que) son sus debdores; e aquellos contra quien es fecho este tuerto, reciben deshonrra con daño; o los que lo fazen, muestranse per tortizeros, e por desmesurados. [+]
1350 SP 26/ 129 Ca maguer (fuesse uerdad que era) debdor de otro, con todo esso non deue ser desta manera prendado nin agrauiado, por (lo que deuia,) en quanto estuuiere en tan gran peligro; porque assaz le abonda el dolor que passa de su enfermedad, e non ha menester que le acrescienten mas en ella, faziendole pesar, tomandole lo suyo o entrando gelo en tal sazon. [+]
1350 SP 26/ 129 LEY XI(que pena mereçen os que penoran ou entran bees dalguo doõente sen mandado do julgador) Coytados estan(do) alguos homes a as vegadas de enfirmidade de que morren e jazendo asi (viuos) outros atreuudamente (van) a suas casas (a entralles) todo o que an ou algua partida delo sen mandamento del Rey julgador do lugar dizendo son seus deuedores. e aqueles contra quen he feyto este torto Reçeben desonrra con daño ou os que o fazen mostranse por tortiçeiras e por desmesurados. ca pero (en verdade fosse) deuedor doutro e que jouuesse asi dante. con todo eso non deue seer desta maneira penorado nen agrauado por (los que deuer en)...................... ......................... tal rrazon. e por ende mandamos que ne alguo sen mandamento del Rey..... ......................(he que era en uerdade seu deuedor) (perga) por ende Judgador, prendare, o entrare los bienes de alguno, en la manera que sobredicha es, (que si era en verdad su debdor que) pierda por ende el debdo que auia contra el, e peche a sus herederos otro tanto, quanto era aquello que deuia auer, e pierda demas desto la tercia parte de lo que ouiere, (o) sea de la Camara del Rey, e aun finque el (por ende) enfamado para siempre. [+]
1350 SP 26/ 129 LEY XII. --(Que pena merescen los que quebrantan los sepulcros, e desotierran los muertos.) Deshonrra fazen a los biuos, e tuerto a los que son pasados deste mundo, aquello (que los huessos de los omes muertos) non dexan estar en paz, e os desotierran; quier lo fagan con cobdicia de lleuar las piedras, e los ladrillos, que eran puestos en los monumentos, para fazer alguna lauor para si, o para despojar los cuerpos de los paños, e de las vestiduras... ............................. adeueda que auia contra el....................... e peite a seus herdeiros outro tanto quanto era aquelo que deuia auer. e perga de mais desto a terça parte do que ouuer. (e) seja da camara del Rey. e aynda fique el (por) enfamado para senpre. e sse por ventura o que esto fezese non ouuese deuedo nehuu contra aquel doente que asy agraucase deue perder por ende........ ....................parte ....................... ouuer e auerlo a camara del Rey. e de mais desto deue fazer emenda aos parentes do morto da desonrra que fezo a el e a eles a ben vista do julgador do lugar. [+]
1350 SP 26/ 129 Desonrra fazen (aas vegadas) os viuos e torto aos que son pasados deste mundo aquel (que as fossas do morto) non deixan estar en paz e os dessoterra quer o faça con cobiiça de leuar as pedras e os ladrillos que eran postos enos moymentos para fazer alguo lauor para sy ou para esbullar os corpos dos paños e das vestiduras ...................... ...................... [+]
1350 SP 26/ 129 meter (en mano) de aquel a quien fizo la deshonrra, que le castigue con feridas, de manera que (lo) non mate nin lo lisie. [+]
1350 SP 26/ 129 Esto seria como si algun Cauallero, que estuuiesse en hueste, o en otro lugar, do ouiesse de lidiar, derramase contra mandamiento del Cabdillo, o fiziesse couardia, o otro hierro en fecho de armas, que se tornasse como en desfamamiento, o en desprecio de Caualleria; e por tal yerro como este, el Señor de la Caualleria le mandasse fazer (alguna) deshonrra, en manera de escarmiento, assi como si le mandasse quebrantar las armas , o tollergerlas, o le mandasse cortar la cola al cauallo o fazer otra deshonrra. LEY XIV..................... ............................ meter (en mans) daõquel a que fezo a desonrra que o castige con feridas de maneira que o non mate nen... .................ventura (non no) quisese meter en sua mao tiudo he de..... ................de peyto por el a ben vista do julgador. e se esto non quiser fazer deue desanparar o seruo de todo en lugar da emenda. [+]
1370 CT 1/ 243 De cõmo el rrey Príamos ffalou con sseus ffillos, Éytor et outros [+]
1370 CT 1/ 314 Et estrayament os entrepelaua ante ssy aquel día, ca daquela meesma maneyra que o çeruo foje ante os cães, quando uã ẽpós el, assý fogíã os troyaos ante Achiles, con pauor que del auj́ã. [+]
1370 CT 1/ 575 Et por ende taes cõpaneyros busca que seiã uerdadeyros et leaes et fortes et cometedores, et seiã os mellores que tu auer poderes, ca el he tã hurgulloso et tã ardido et tã ualent que aduro et con grã traballo o poderás chegar a morte. [+]
1370 CT 1/ 699 Este rrey Adastrus çercou con Tideus, padre de Diomedes, en Teuos a el rrey Etíochis, que era yrmão deste Polizenas, quando lle el fezo grã torto; ca sabede que outrosí poserã anbos que rreynasem per uezes, hũ hũ ãno et outro outro. [+]
1375 QP 26/ 116 que tal compra faze, tenudo es de dar la cosa a aquel en cuyo nome la (compre), con los frutos, e con todas las (otras) cosas que le pertenescen. [+]
1375 QP 26/ 116 Otrosi dezimos, que aquel en cuyo nome es fecha la compra, (que) es tenudo de dar el precio al comprador, con todas las despensas que fizo el otro, en coger los frutos, e (en) las otras cosas que fueron fechas a pro de la cosa comprada. [+]
1375 QP 26/ 116 E demas, este en cuyo nome es fecha la vendida (e la compra, deue) guardar los pleytos, que o ame naturalmente por (que o) engendrou moyto mais lle creçe o amor por rrazon da criança que faze en el. outrosi o fillo he mais ........ .............e de obedeeçer ao padre porque el meesmo quisso leuar o afan en crialo que tal conpra faz tiudo he de dar a cousa a aquel en cujo nome o (fezo) e con os froytos e con todas las cousas que lle.....outrosi dizemos que aquel en cujo nome he feita a conpra tiudo he de dar o preço o conprador con todas las despessas que fezo o outro en coller os froytos e as outras cousas que foron feitas......da cousa conprada. [+]
1375 QP 26/ 116 E o que fezese a conpra teuese en sua garda. ou se fosen os en guarda; o si fuessen los dineros de alguna Eglesia, e el Perlado, (e) el que fuesse guardador (a la sazon) fiziesse(n) la compra; o si fuessen los dineros de la dote de alguna muger, e su marido con voluntad della fiziesse la compra. [+]
1375 QP 26/ 116 Pero tenudo es el vendedor, de tornar el precio a aquel que la vendio (a postremos), si lo auie recibido, con todos los daños, e los menoscabos que le vinieron por razon de tal vendida, porque la fizo engañosamente. [+]
1375 QP 26/ 116 E es otrosi el vendedor tenudo dineiros de algua egllesia e o perlado (ou) o que fose gardador (dos bees dela) fezesse a conpra. ou se fosen os dineiros da dote de algua moller e seu marido con voontade dela fezese a conpra. ca en (qalquer destas cousas e) pero o conprador conpre a cousa en seu nome gaana o senorio dela aquel cujos eran os dineiros que foron pagados por preço dela. pero en sua escolleita he de cada huo deles de tomar a cousa conprada ou os dineiros qal (ante) quiser. [+]
1375 QP 26/ 116 Hua cousa vendendo huu home duas vegadas a dous homes e en tenpos departidos. se aquel a quen a vende primeiramente passa a teença da cousa e paga o preço esse a (deue) auer e non outro. pero tiudo he o vendedor de retornar.o preço a aquel que a vendeu. (despois) se a avia Reçebuda con todos los danos e menoscabos que lle veeron por rrazon de tal venda. por que a fezo enganosamente. outrosi dizemos que se o postrimeiro conprador pasa a teença ( da cousa primeiramente) a pagase o preço que el adeue a auer e non o primeiro. [+]
1375 QP 26/ 116 E outrosi tiudo he o do de tornar el precio, si lo auia recebido, con los daño(s), e (los) menoscabos que vinieron por esta razon al primer comprador. [+]
1375 QP 26/ 116 Mas si (algund) ome vendiesse a otro alguna cosa que no fuesse suya, e aquella cosa misma vendiesse el señor della a otro después; este postrimero comprador que la compro (del que) ha mayor derecho en ella, este la deue vendedor de tornar o preço se o avia Recebudo con os dano e menoscabos que (lle) veeron por esta Razon ao primeiro conprador . outrosy di.....que se huu vendese a dous homes........... ....................... [+]
1375 QP 26/ 116 Encubiertamente, e con engaño, vendiendo sus cosas algund ome, que era pechero, o debdor del Rey, por fazerle perder sus (pechos,) o sus rentas, o (su) debda que le oviesse a dar, la vendida que (fue) assi fecha (non deue valer, mas deue ser desfecha) en todas guisas. e si el comprador (sabe) este engaño, e fizo la compra a sabiendas, es tenudo saluo ende se.....vendeu premeiramente........ [+]
1375 QP 26/ 116 Encubertamente e con engano vendendo alguo home suas cousas que era peiteyro del Rey ou deuedor por lle fazer perder seus (pleitos) ou suas rrendas ou (outro) deuedo que lle ouuese(n) a dar a uenda que asy (fose) feyta en todas guisas e se o conprador (sabia) este engano e fezo a conpra a sabendas he tiudo de peitar a el de pechar al Rey de lo suyo, tanto como aquello por que auia comprado atales cosas como sobredichas son. [+]
1375 QP 26/ 116 E esto he porque non era sabedor que era estabelesçido por hereo. ca se o soubese non consentiria (a)quela venda (que) fose feyta. pero se este seruo sobre dito .......nna lugar en vida de seu sennor ..............tumaua alguas cousas vender por elle como quer que o hereo possa desfazer a venda porla rrazon de suso dita con todo sobredicha, con todo eso, tenudo es de emendar al comprador los daños, e los menoscabos, quel vinieron por razon de aquella compra, de los bienes que el sieruo (traya) en pegujar si los ouiere. [+]
1375 QP 26/ 116 Ca non seria cosa guisada, que pues la vendida (fue) fecha derechamente, (e) con plazer del vendedor, (e) del comprador, (que pueda ser desfecha por premia, e a miedo, del uno dellos.) Otrosi dezimos, que maguer el vendedor se quisiesse arrepentir, despues que la vendida fuesse fecha, diziendo al comprador, quel daria el precio doblado, e (quel) desamparasse la cosa, que aun por tal razon non podria desfacer la vendida, nin seria tenudo el comprador de lo fazer, si non quisiesse. esso tiudo he de emendar ao conprador os danos e os menoscabos que veeron por rrazon de aquela conpra dos bees que o(s) seruo (trage) en pegular se os (y) ouuer LEE LXI (como) se non pode desfazer (a venda que he feita dereitamente) macar gaanase carta del Rey Repentense aas vegadas os homes despois que an vendudas suas cousas e van pedir merçee aos Reys que lles manden dar suas cartas por que as posan desfaçer. [+]
1375 QP 26/ 116 Ca non seeria guisada cousa que pois (que) a uenda (fose) feita dereitamente con prazer do vendedor (ou) do conprador (ou de huu deles). outrosi dizemos que pero o vendedor se(se) quisese Repentir despois que a venda fose feita dizendo ao conprador que (lle) daria o preço dobrado e (lle) desanparase a cousa que aynda por tal rrazon non (se) poderia desfazer a venda nen seeria tiudo o conprador de o fazer se non quiser LEY LXII - (De los que quieren desatar la vendida que ovieren fecho de su grado, maguer digan que la fizieron con cuyta). [+]
1375 QP 26/ 116 Casa ou torre que deue servidume a outro ou que fose tributaria vendendo huo home ao outro .......calando e non le apercibiendo dello a aquel que la compra; por tal razon como esta puede el comprador desfazer la vendida: e es tenudo el vendedor, de tornarle el precio, con los daños e menoscabos que le viniessen por esta razon. [+]
1375 QP 26/ 116 Otrosi dezimos, que si vendiesse vn ome a otro algund campo, o prado, que sopiesse que criaua malas yeruas, e dañosas para las bestias que las paciessen, e quando (lo vendiesse) se callasse, que lo non quisiesse dezir al comprador; que es tenudo porende el vendedor, de tornarle el precio al comprador, con todos los daños quel vinieren porende. [+]
1375 QP 26/ 116 LEY LXIIII - (De la tacha, o maldad que ouiesse el sieruoo, que vn ome vendiesse a otro.) Tacha, o maldad auiendo el sieruo, que vn ome vendiesse a otro, assi como si fuesse ladron, o ouiesse por costumbre de fuyrse a su señor, o otra maldad semejante destas: si el vendedor sabia esto, e non lo dixe(sse) al comprador, tenudo es de recibir el sieruo, (e deue) al comprador tornar el precio, con (todos) los daños, e los menoscabos que le vinieron ende. [+]
1375 QP 26/ 116 Pero es tenudo o vendedor e non aperçebendo delo o que a conpra. por tal Razon como esta pode o conprador desfazer la venda e he tiudo o vendedor de tornarlle o preço con (todos) los danos e menoscabos que lle veeron por esta rrazon. outrosy dizemus que se vendese huu home a outro alguo canpo ou prado que soubese que daua .... eruas e danosas para as bestas que as paçesem. e qando (o vendedor) se calase que o non quisese dizer .............que he tiudo por ende o vendedor de tornarlle o preço ao conprador con todos los danos que lle veeron por ende...... se esto non soubese o vendedor qando o vendeu non seera tiudo de tornarlle mais do preço tan solamente LEE LXIIII (como se pode desfazer a venda do seruo se o vendedor a encobre a chata ou a maldade dela) Tacha ou maldade avendo o seruo que huu home vendese a ................ .....se fose ladron ou ouuese ............. ..........de fugir a seu sennor ou outra maldade semellante destas se o vendedor sabia esto e o non diso ao conprador tiudo he de Reçeber o seruo e tornarlle o preço con os danos e menoscabos que lle veeron por ende. e se o non sabia deue aficar o seruo ao conprador. pero he tiudo o vendedor el vendedor, de tornarle tanta parte del precio, quanto fuere fallado en verdad, que valia menos por razon de aquella tacha. [+]
1375 QP 26/ 116 Quiero cambiar tal mi (casa) con vos; e la otra parte (dixesse) simplemente quel plazia, sinotro prometimiento, assi como sobredicho es: entonce, bien se podria de tornarlle tanta parte do preço quanto ........ .......dade que val menos por.................... ........................ [+]
1375 QP 26/ 116 Cambiando vn ome alguna cosa suya con otro, assi como sieruo, o bestia, deue decir las tachas, e las maldades, que son en aquella cosa que cambia, a aquel con quien faze el cambio. [+]
1375 QP 26/ 116 Canbeando..............home algua cousa.............besta ...............tachas e as maldades que son en aquela cousa que canbea a aquel con quen faz o canbeo. e se (encobrir) a sabendas pode desfazer o canbeo por esta Razon ata aquel prazo e en aquela (meesma) maneira que disemos de suso das cousas que fosen asi vendudas. outrosi dizemos que se pode desfazer o canbeo por todas aquelas Razoes que disemos enno t.o ante deste...... [+]
1375 QP 26/ 116 LEY V De los pleytos que son llamados en latin Contratos innominatos, que han semejança con el cambio. [+]
1375 QP 26/ 116 LEY V dos pleitos que son chamados en latiu contratos innominatus que han semellança con o canbeo Contratos in nominatos en latin tanto quer dizer en Romançe como pleitos e posturas que os homes poen ontresi que non an nomes senalados e son IIII maneiras deles. a primeira he qando algua (cousa) da por outra (e) este he (o) canbeo de que falamos enna (lee) ante desta. a II quando algua da sua cousa a outr(o) que non (son) dineiros contados por que lle faça outra por ela. (e) enton T.o VII LEY IIII................... ........................... ........................... ........................... ........................... ........................... [+]
1380 CPc 26/ 109 E como quier que (pueda) fazer todas estas cosas sobredichas, con todo esso (non) non (puede) judgar a ninguno a pena de muerte, nin a perdimiento de miembro, ................ [+]
1380 CPc 26/ 109 E como quer que (posan) fazer estas cousas sobreõditas con todo eso non (poden) julgar nehun a pena de morte nen a perdimento de nenbro.................... [+]
1380 CPc 26/ 109 LEY XVII - (Que la emancipacion deue ser fecha con voluntad de los padres, como de los fijos.) Constreñido non deue ser el padre para emancipar su fijo, bien assi como non deue(n) apremiar el fijo para emanciparlo; ante deue ser fecha la son dereitas deuenas chançelar e emendar aquelas que veeren aa chançelaria segundo que (vir que he direito ) ............... deuen obedesçer os notarios e os.........da corte pero o chançeler non pode por si dar preuilegio nen carta de gra......nen notar... nen mandarla(s) fazer .................... .......................... ........que quer dizer magister sacri scri(p)ni memoria prinçip(e)s e como sal de poder de seu padre por rrazon de (malefiçio) .......................... .......................... .......................... [+]
1380 CPc 26/ 109 emancipacion con voluntad, tambien del vno, como del otro, sin juizio, e sin ninguna premia que pueda ser. [+]
1380 CPc 26/ 109 Ca el castigamiento deue ser con mesura, e con piedad. [+]
1380 CPc 26/ 109 Ca si recibiese voontade tanben de huu como de outro sen juizo e sen nehua premia que seer possa. pero esto se ha de fazer conçelleyramente que quer tanto dizer (h)en este lugar como ante o juiz ante quen se deue acordar as voontades danbas las partes tanben do padre como do fillo. e ha mester o padre que mande fazer carta como saca o fillo de seu poder (e que sse) posa prouar a mançipaçon e non venna en dubda LEE XVIII porque rrazoes poden (costrenger aos padres) que saquen de seu poder a seus fillos Achamos quatro rrazoes porque poden costrenger ao padre que saque de seu poder a seu fillo. como quer que dizemos enas lees ante desta que non (poden) apremear(los) que o (façan.) a primeira he quando (o) padre castiga a seu fillo moy cruelmente sen aquela piedade que lle deue auer segundo natura. ca o castigamento deue seer con mesura e con piedade. a segunda he se o padre fezese tan grande maldade que dese carreira a suas fillas de seer maas molleres de seus corpos apremeandolas que fezesen ...........a III he sse huu ome man ..........en seu testamento algua cousa..... condiçon que emançipasse por ende......fillos. ca sse (lo) quel fuesse mandado desta guisa, tenudo es de los emancipar; e si non quisiere, puedenlo apremiar que (lo) faga. [+]
1380 CPc 26/ 109 Criança es vno de los mayores bien fechos, que un ome puede fazer a otro: (porque todo ome se mueue a la) fazer, con gran amor (que ha) aquel que cria, quier sea fijo, o otro (ome) estraño. [+]
1380 CPc 26/ 109 E primeiramente mostrar(emos.) que cousa he criança e que força ha. e por quaes rrazoes e en que maneira son tiudos os padres de (o) fazer a seus fillos (e) macar non queiran e quaes son tiudos de fazer esto e por que rrazoes sse poden escusar os padres de os non criar senon quiseren LEY PRIMEIRA que cousa he criança e que força ha Criança he huu dos...... .............que huu ome pode fazer ao outro (o que todo ome ha de) fazer con grande amor (a) aquel que cria quer seja (seu) fillo ou outro estraya. [+]
1390 MS [I, 1]/ 70 Et desi foy en rromaria ao moymẽto de Santiago et desi o Padrõ et meteu o cõto da lança no mar, et dou loores et grraças a Santiago et a Nostro Señor porque y chegara con soude sen cõtrario algũu, et diso que d ' ali en deante nõ podia mais yr. [+]
1409 TA III,4/ 57 [C]omo ontre todas as qousas anymalyas que Deus fezo a uso et seruiço do ohmen nehũa non seia mays nobre que o cavallo, porque por el os prjncypes et os grandes senores et os caualleiros se deporten, et porque sen el o señor ontre os outros priuados asy como deue, non poderya seer esgardado poren aprol daquelles que vsam dos Cauallos, espiçialmente aa onrra daquelles que con nobre curaçon se deleitam aa bondade et aa onrra da cauallarya et da batalla, algũas cousas do Cauallo, segundo mjña opinion et a braueza do meu engeño ordiney ajuntar liuro no que por todas llas cousas posam sutilmente mostrar aquellas qousas que ao Cauallo et a sua geraçon perteeçen mais lliuremente a verdade por orden dereita segundo o que prouey Eu Jurdam Ruvyo de callabrya, Caualleiro en marescella en outro tenpo de meu Señor o Enperador Fradarique segundo, de mjña vontade, de todas llas qousas, rrazoes uerdadeiras mostrarey. [+]
1409 TA III,4/ 57 Et a rrogo de huun meu amjgo, que se en esto delleitaua, todas llas qousas con femença, asy escriuyr prouey. [+]
1409 TA III,4/ 57 Primeiramente porque escriuyndo a geraçon et a nasença do Cauallo digo que o Cauallo deue seer geerado con gran goarda et femença em esta gisa et maneira: [+]
1409 TA III,4/ 57 o Cauallo que ha de geerar deue Seer esforçado et bem gouernado et non deuen en el caualgar nen traballar con el. [+]
1409 TA III,4/ 57 Et quanto con mẽẽor traballo et mais sem afam o caualgar a Egoua mais cunprjdamente esprouezera et por esto se geerara o Cauallo no ventre da madre myor et mais groso. [+]
1409 TA III,4/ 57 Et esto digo porque o potro bem criado pois que passar dous anos, se con sa madre andar, queria cauallgar naturalmente en outra anymallya, et por esto peyorarya de cada dia et lligitimamente en algũũa parte do corpo se poderya danar. [+]
1409 TA III,4/ 59 digo que o potro, porque he tenrro et molle das carnes, que o deuen llyar, quando o fillarem, con corda de llãã grosa leuemente et mansamente porque a llãã he mais ligeira que o llino. [+]
1409 TA III,4/ 59 Et porque toda cousa ama Naturalmente a semelauil, asy por en mais sãamente se criarya o potro con Cauallo que he de sua Natura. [+]
1409 TA III,4/ 59 Et se se faz esquiuo junten con el outra besta para se chegarem a el mais seguramente et mais chaamente. [+]
1409 TA III,4/ 59 Et deuenno tanger con a maão por todos llos nebros liuiaamente et mansamente no começo contra o Cauallo, o que del pensar non deu seer aspero nen de parauooas aspantossas, ca por parauooas taes podiria gaanar mañas et custumes maos; [+]
1409 TA III,4/ 61 pois que o Cauallo for fillado et domado deuenno prender en cabresto de dous rramos feito de coiro con cabeçadas et llegeno ao preseuel et metanno en duas soltas, et tena os ollos de llaã que tragam doçemente os trauadoiros mais saaos, et outrosy as qoixas. [+]
1409 TA III,4/ 61 depois de gran mañaa deuenno tirar da estrada, et deuenno almofaçar con almofaz mansamente que soem no espinaço e nas coixas en todos llos nebros asy como conuen, depois deuenno lleuar mansamente en peqeno paso a agooa. [+]
1409 TA III,4/ 61 Et pois que o da agoa trouxeren deuen lle exugar et trager os pees et as coixas, ante que o metan na estada ou na casa, porque se entrar no estrado con as coixas ou con os pees mollados por rrazon do fumo et da caentura do estrado, fazense ennas coixas et nos pees enfirmidade a que dizen gallas, que quer dizer ouos que ueen de maos humores, et esto non deue escaeçer. [+]
1409 TA III,4/ 61 Ao Cauallo deuen teer a maniadeira baixa antre as maaos, asy que adur posa fillar con sa boca o feeo ou a palla, et husando o Comer asy que a natura et huso lle faran o collo et a cabeça seer mais ligeiros, et seer moi mellor denfrear, engrosara mais no alcafar et nas coixas et pareçera mais; [+]
1409 TA III,4/ 61 Et se o Cauallo for nouo deue comer eruas et feo con orio et con outras qousas semellauelles, ou sen orio como herua et feo a auendo, ca estas coussas ensancham et allargan o uentre, et naturalmente acreçentam os nenbros por rrazon da humidade. [+]
1409 TA III,4/ 61 proueita moito ao Cauallo et dalle apetito de comer lauaren ameude con sal et con vino a boca de dentro. [+]
1409 TA III,4/ 65 Ferrar se deue o Cauallo con ferraduras rredondas conuiniuylles as huñas, et deuen os canellos das ferraduras seer estreitos et lleues. Et quanto as ferraduras mais lligeiras foren tanto o Cauallo alçara os pees mais lligeiramente. [+]
1409 TA III,4/ 65 Nota que quando O potro for mais Nouo et mais çedo ferrado, tanto auera as huñas molles et mais fraqas, porque o huso dandar sem ferraduras crja as huñas mais duras. Deuen guardar que non comia nen beua o Cauallo quando veer caente et suurento, et deuen no cubryr dalgũa quousa, et andar mansamente con el ataa que arrefeezca, et sabj que o caualgar muito da Noite enpeçe ao Cauallo, et Se enton ueer suurento non pode seer tambem pensado como de dia para comer sua çeea como sooe, et porque pode ligejramente moiro mais arrefeçer porllo aar da Noite, que he mais fryo que o de dia. [+]
1409 TA III,4/ 67 depois deuen Cauallgar en el mansamente sem esporas et sem sella et tragello a destro et a seestro en peqeno paso uolluendoo de hũa parte et da outra ferindoo mansamente con hũa uara, et se for mester uaa ante el algem a pee como de suso dito he; [+]
1409 TA III,4/ 67 et tragendoo asy por espaço de huun mes ponanlle mansamente a sela et caualgem en el con sella ataa o tenpo de jnuerno. [+]
1409 TA III,4/ 67 Et deuenlle encurtar no pollegar a rredeea destra, et tẽẽr a seestra mais curta porque o Cauallo Naturalmente tira mais ao seestro bollindolle con o freẽo mais rrigiamente digo que deuen tornar trager por aradas et por llugarres chaãos para fillar y vuso dalçar mais leuemente et mais fremosamente porllo vso de cada dia as coixas et os pees: [+]
1409 TA III,4/ 69 Et se o Cauallo esto ouuer vusado perdera medo, et sera mais vusado et mais seguro, Et pasando porllos ditos, hu ha gran roido et gran soon se se o Cauallo espantar no no deuen ferir con açorregos, nen con vara, nen con espora, mais deuen no trager mansamente, con hũa cana afaagandoo et lleuandoo porllos ditos llugares a miude. [+]
1409 TA III,4/ 71 Et deuen cauidar que see o freo for lligeiro et conuiniuel ao Cauallo, non llo deuen mudar, ca por mudamento dos freos danase a boca ao Cauallo que he esfauellado et pois o Cauallo for ben enfreado deue vusar a correr con el. [+]
1409 TA III,4/ 73 espinaço curuo como chãao, llonbos rredondos como grosos, yllaes asy como de boy, ancas llongas et tendudas, Nadiga ancha et llonga, rrabo groso con poucos cabellos et chaaos, coixas anchas et carnosas de dentro et de fora, canbas et auentaes anchos et curuos como de çeruo, demais coixas ben anchas, seqas et uellosas, as junturas das coixas, que son os Noos de sobre llos trauadoiros, sejan grosos non carnosos nen moyto chegados aas huñas a semellança do boy, os pees et huñas aia anchas duras et cauadas, asy como conuen o Cauallo boo, deue seer mais alto pouco de alcafar ca deanteira parte como çeruo, o colo aia alçado et seia groso hu se junta ao peito. [+]
1409 TA III,4/ 75 Agarda quando o Cauallo ouuer mais llonga a qeixada de juso que a de suso et quando o Cauallo naçe con dous rrabos et aas uezes nace con huun ollo aluo et outro negro. [+]
1409 TA III,4/ 75 Et aas uezes nace con hũa peça de carne en maneira de graaos enas coixas et aas uezes naçe con hũa parte do corpo con grossaaen de carne sen coiro et sen cabello en maneira dauellãa ou de noz, et aas uezes mais et mẽos. [+]
1409 TA III,4/ 75 Et a miude con sobeieduen de carne sobre llo coiro a que dizen nara ou çelso et aas uezes naçe con algũas sobeieduens de carne ou de llandoas que se ieeran ontre o coiro et a carne, et son chamadas llandooas o serosullas que dizen porcas, mengoa a natura por çerto quando o Cauallo nace auendo ollo ou orella ou nares meeos dos outros, mengoa a Natura quando o Cauallo naçe con hũa anca mais dereita que a outra, onde todauia a coixa en algũa he mengada et tal Cauallo chaman stulmato; [+]
1409 TA III,4/ 75 mengoa de mais a natura et falleçe aas uezes quando o Cauallo naçe con as coixas tortas de dentro et detras. [+]
1409 TA III,4/ 75 Et outro naturalmente naçe aas uezes o Cauallo con hũa enfirmidade na çernella a que chaman llarda et con outra a que chaman gralla et outrosy nas coixas et uen esta door do padre ou da madre, que esta enfirmidade auya, larda he huun jnchaço molle a maneira douo et aas uezes maior ou meor et naçe asy de dentro como de fora nas girretas. galla he oua que quer dizer jnchaço molle semelauel tamano como Nos ou como auellãa, et aas uezes et maior et menor, et gerase apar das junturas das coixas, que son noos sobre llos trauadoiros, et outrosy a par das huñas, et ha Nume segundo sa obra. [+]
1409 TA III,4/ 81 Et para auer de noite maior folgança deue estar en lugar frio, et se a llandoa ouuer uerme se non consume por lla sangrya et por llas sedas ou por sobegeduen dos homores deçe o jnchaço aas pernas deuen sutilmente tallar o coiro ao llongo et desy a carne ata a que chege aa llandooa ou ao uerme, et pois que a acharen deuenlla fillar con garffe de fero, et meter da hũa parte et da outra os dedos et as huñas das maãos para tirar fora de Reyz o mays sutilmente et o mellor que poderen, asy que non fiqe della nenhũa cousa no lugar; [+]
1409 TA III,4/ 81 et esto feito deita a estopa nas craras dos ouos anaçados et enche ende as chagas, et depois coseeas con fiyo que non saya ende a estopa: [+]
1409 TA III,4/ 81 et se a chaga for no peito por rrazon do uento llegena con pano de lino ou de llãa, et non o tanga nen descubra ataa tres dias, et des ally adeante llauen con o uyño caente as chagas duas uezes no dia, et a noite as craras dos ouos con azeite et metam y estopa, et tiren ende a prjmeira que coseren et ponanlle esta estopa de cada dia como dito he; [+]
1409 TA III,4/ 81 Et depois acabados os Noue dias filla cal uiua et mel craro, tanto de huun como doutro et pouco de bõo vjno, et amasa todo desuun ataa que se faça maça, et mete esta maça no fogo, ataa que se faça della caruon et deste caruon fage poo, et llaua as chagas con viño caente duas uezes no dia, et fage as estopas miudas et talladas con cuitello, et enuolueas en aquel poo et ponas nas chagas. [+]
1409 TA III,4/ 85 E para esta enfirmidade ou apostema et moi chegada ao curaçon deuenna tyrar moy sotilmente, et se no tiramento desta llandooa cebrar algũa ueẽa, et se tornar en sange deuena apertar das maãos et lialla con fyo do sirgo et see a non poder lliar por Razo deuena a meter na chaga para estanar esta meezjna filla duas partes dençenço et tres partes daloes etpatico, et faz ende poo et amasa este poo con craras douos moito anaçadas et mesturalle moitos dos cabellos da lebore et mete moito desto asaz sobre lla ueẽa na chaga, et outrosy ual moito para esto o ziz, et o qual mudo con craras douos ben moidos. [+]
1409 TA III,4/ 85 Et para esto cunpre moito o esterqo rrezente do Cauallo amasado con a greda en forte uinagre. [+]
1409 TA III,4/ 87 quando as llandoas engrosaren ou [engro] creçeren mais que soem llogo poras cordas de sedas so o goto do Cauallo et correllas as duas uezes no dia, a noite et a mañaa et lauarllas as asy como conuen et untaras todo o goto con manteiga moitas uezes no llugar da door et cubrillas a cabeça con llãa et parao en lugar csente, et se as ditas llandoas non mingaren et se non desfezeren por estas cordas, tira as ditas llandooas ao Cauallo todas de Reyz asy como o uerme et tal cura lle faras como dito he do uerme, ou se non fenderas o coiro ençima da llandooa et poerllas ençima o poo do Rosalgar como dito he. [+]
1409 TA III,4/ 87 Nota que o Rosalgar posto mesuradamente como se deue poer en qualquer llugar come et rroe, asy como fogo, toda a carne sobeia, et por en deues a auer gran femença en poer o poo do rrosalgar, ca se o poseren con mesura, en como se deue poer, come et Roe marauillosamente toda a carne sobre que o poem. [+]
1409 TA III,4/ 89 Et estas llandooas jnchanse de gisa que asy apretan as gorgomellas et estreitan o goto por que espira o Cauallo que aduro pode espirar nen comer nen beber et fazenno suar moito et deitar gotas dagoa espesas et moitas pollos ollos et por todo o corpo et estendenselle o gorgomello en tal gisa que o non pode dobrar nen encoller, et se llo çedo non acorreren sarranselle as arteryas porque espira et da et fere con a cabeça en terra et quer se erger et non pode. [+]
1409 TA III,4/ 89 Quando as ditas llandoas creçeren asy como Nozes, ou mais ou menos, traua dellas llogo et apretaas et fendeas ao llongo con canyuete agudo et acharas dentro como grãaos. [+]
1409 TA III,4/ 89 Et ualliria mays de as tiraren todas fendendo o llugar con llançeta feruente, et tirenas fora como se tira o uerme. [+]
1409 TA III,4/ 91 fage canella de huun palmo da mais grosa cana que achares et untas dazeite caente, et metea o mais que poderes no cuu do Cauallo, et llegally o cabo della na rrayz do rrabo de gisa que non posa sayr do cuu do Cauallo sem rrecado, et vnta moy ben con azeite caente os jllaes do Cauallo et cubryo moy ben, et caualga llogo en el sen outra detença, et uay en bom paso quanto mays poderes contra llugarres montosos et fageeo sobyr rrigyo porlla reita, andando asy escaentarse ha et saira a uentosidade. [+]
1409 TA III,4/ 91 Et sayra porlla canella onde quer que jouuer no ventre et depois dalle a comer Cousas caentes asy como trigo, feeo, espelqa ou melga, et dalle a beber agooa caente con vino et con semente de feuncho en booa cuentidade. [+]
1409 TA III,4/ 91 Et depois dalle a beber agooa frya con hũa pouca de farina triga. [+]
1409 TA III,4/ 93 fazese dentro no corpo do Cauallo outra door que uen do comer sobeio da Ceuada ou doutra cousa semellauel, que se non moe no estamago et faz jnchar os yllaes et apreta o Cauallo tam moita que adur pode estar correito Et con gran door que se deita en terra. [+]
1409 TA III,4/ 93 Contra esta door tal rremedio aueras, filla as maluas ballofas et a branqa ursina que chaman gigante et a paritaria. que he afeuega de cooura et a mercurial que he ortiga et as viollas, tanto de huun como da outra, et coze todo con agooa en olla linpa ataa que mingoe a terça parte, en esta decauçon que fiqar deyta booa Contya de mel et dazeite et de sal jgualmente, tanto de huun como doutro et llança y das Semẽeas do trigo meixendoo todo et fazeo cozer ataa que mjngoe a terça parte, et depois mete esta decauçon en vidraça ou en outro vaso llinpo, et fillaa et faz cristel de huun canudo longo et groso et meteo no cuu do Cauallo, et parao ao sopee et llançalle por aquel cristel aquella decauçon tibya, et tanto que lla llançares tapalle o Cuu con estopa ou con pano de gisa que non saya ende a decauçon sem rrecado, et que ande por todo o uentre. [+]
1409 TA III,4/ 93 Et Depois fillem dous homes senos paaos rredondos et nedeos et vntenos dazejte caente et ponanllos nedeeamente premendoo da hũa parte et da outra começando na deanteira et yndo premendo o uentre et os jllaes rrigiamente contra a çaga con aquelles paaos et pois que asy esfregaren et trouxeren o uentre saqem as ditas estopas ou panos do cuu do Cauallo et caualgen en el et lleuenno en pequeno paso contra llugares montossos et de reita andando porllos ditos llugares ataa que esterqe ou llançe fora a dita decauçon que lle dentro meteron ou que faça huun ou o all. [+]
1409 TA III,4/ 93 ffilla o cardo benadito et A Erua tu et a tasna et as rreizes do espargo et juzbarbeira, tanto de huun como doutro et fage todo feruer desuu con agooa en olla noua et pois que esto for ben coito pono caente con pano arredor da uerga qual uires que o podera sofrer et liao moy ben et pois for fryo acaenta todo outra uez ben et ponllo. [+]
1409 TA III,4/ 93 Para esto ual moito se vntaren as maãos dazeite et esfregaren con ellas a verga. [+]
1409 TA III,4/ 93 Et outrosy a pimenta muda con allos et metuda porllo ollo da verga ual moito. [+]
1409 TA III,4/ 93 Para esto outrosy ual moito as semeẽas do trigo coitas con pouco dazeite et see as meteren dentro porllo furado da verga. [+]
1409 TA III,4/ 93 Para esto he ajnda cousa marauillosa et presta moiro see o Cauallo llançaren en alguun lugar con egooa ou con mua, et para esto llogo uerra a fazer ourina. [+]
1409 TA III,4/ 95 Para esto ual moito as fauas esbrugadas sen tona et ben coitas con jeullas nouas de porco et pona nas tibias sobre llo inchaço. [+]
1409 TA III,4/ 95 Se se faz o inchaço dos colloos por rrazon dos entestinos que caen eno messen, que he huun follello dontre elles et os Colloõs, crasten o Cauallo que ouuer esta door, et tirado o collon, que for danado ou anbos, uoluan logo a seu lugar os entestinos et cosam a fendedura et queimen a chaga darredor con fero feruente et ancho et curenlle da chaga asy como ante curauan da chaga da pelle dos Colloõs do Cauallo crastado et moitas vezes esta fendedura da pelle sobre dita, dizen que he sem cura en alguũos Cauallos. [+]
1409 TA III,4/ 97 Ay outra enfirmidade que uen ao Cauallo do comer et do beber sobeio et aas uezes do gran traballo, porque por rrazon do comer sobeio et o homor et o sange creçe espargese por llas coixas do Cauallo, enbarga o Cauallo que non pode andar et fazeno manqear de huun pee ou danbos et na mouida non pode as coixas carretar senon aduur et desuyase moy mal et con gran careza. [+]
1409 TA III,4/ 97 Et see o Cauallo for nouo ou magro non beba nen coma o que ia dixe, mais parenno en lugar fryo et llegenlle o freeo en lugar alto que alçe a cabeça et llançenlle pedras ou seixos redondos estrados so os pees a auondo et porlla rredondença das pedras bulira a meudo con os pees et con as maãos et con as coixas onde do gran mouymento as uenas das coixas que som prigiçosas et atirridas por llos homores que y corren enpuxam a sa pesuduen por o asy ameude prema seus pees sobre llas pedras, et molla hũa cuberta de laã et cubrio della et gardaao que non coma nen beba nen este a sol, et husalle desta cura ataa que torne a seu estado. [+]
1409 TA III,4/ 97 cozan o orio na agooa, et desferam o Cauallo, et ponllo caente nos pees et nas maãos con panos ben liados, et daly a comer da ceuada asaz. [+]
1409 TA III,4/ 99 Et todo ben muudo et pisado con huun pouco daçafran; destenperao con vino branco, et mestura con esta huũa peça de gemas douos, et uolue todo moy ben, et deue seer esta beberagen tan clara et tam sotil que lligeiramente a posa topyr o Cauallo et gardena en uaso llinpo et depois llançena en Corno de boy linpo et alçem a cabeça do Cauallo contra o aar sem freeo, et denlle duas ou tres uezes no dia daqella beberagen por aquel Corno et tena cabeça alçada por hũa peça de gisa que a beberagen posa deçer as entradajas do Corpo et depois desto tragano porlla rrenda a paso ou caualgen en el huun pouco para se estender a beberagen porllo Corpo et que a non posa boluer depois porlla boca. [+]
1409 TA III,4/ 99 qeima con fero feruente os jllaes, fazendo en anbos duas linas en maneira de cruz, et por rrestrengemento do fogo quando se defera os jllaes moito do que soem ferir, et fendelle as uentaas ao longo para tirar por sy et enuiar mais ligeiramente saar. [+]
1409 TA III,4/ 101 Outra enfirmidade uen ao Cauallo que lle ten enbargados os nebros et os Nerueos et aas uezes aduz asy jnchaço et estira asy o coiro que adur o pode omen fillar nen apertar con os dedos et non pode andar como se se sentyse de fondo et aas uezes lagrimeganlle os ollos, et esto auen quando o cauallo uen caente et suurento, et o param en lugar fryo ou uentoso porque entra entom o uento no Corpo pellos poros que estam abertos por rrazon da caentura et da suuor, Et esto faz estar o Cauallo atirido que non pode andar, et atal door chama Jnfustico. [+]
1409 TA III,4/ 101 Et depois çinllalle aquella cuberta, et este asesegado naqel lugar ataa que se cunsuma toda a suur del, et depois desto esfregalle os nerueos et as coixas ameude con azeite ou con manteiga, depois faze çenrrada de çinza das pallas do trigo et das allas pallas et das maluas, todo qeimado desuũo, et desta çernada caente qual a poder sofrer feiranlle as coixas et os neruos e non no mouer daquel lugar caente, et vusenlle destas cousas ataa que torne a seu estado. [+]
1409 TA III,4/ 101 Para engordar o Cauallo coze as farzomas en agooa et tira depois o çumo da carne dellas et mesturao con aquella agooa en que se cozeron con poucos de farellos ou de semeẽas et dao ao Cauallo para beberagen. [+]
1409 TA III,4/ 101 Para esto outrosy val muito a calda das fauas coita con sal, esto he prouado. [+]
1409 TA III,4/ 103 Et para lle fazer o Corpo humido filla as viollas et a alfauega da cooura et o gigante et maluas tanto de huun como doutro et coze todo desuu con poucos de relloes de orjo, et pois que todo for ben coito, cooa o Caldo destas heruas por huun pano conuiniuil asy como vires. [+]
1409 TA III,4/ 103 De mais fazerllas beuerage das gemas dos ouos et daçafran et dolio das viollas todo amasado ensenbra con boõ vino branco; [+]
1409 TA III,4/ 103 Et pois que esto comer, dalle a beber agooa morna con farina dorio auondo ataa qa non qeira. [+]
1409 TA III,4/ 103 Et ontre todas cousas que deren ao Cauallo para o manteer groso, o trigo linpo coito con lardo et con pouco de sal, et ante que o cozan seia seco ao sol ou allur. [+]
1409 TA III,4/ 107 Para esta door que dizen Cimoyra, que uen de humores frios et uellos na cabeça do Cauallo, ou doutra cousa, digo que deuen logo cubrir a cabeça do Cauallo con llaa caente, et este en llugar caente, et coma cousas caentes, pero soe prestar ao Cauallo que ten a cabeça fria pazer a miude eruas peqenas et tenras porque en mergendo a cabeça et tirando as eruas con os dentes, deçen da cabeça a moor parte dos homores porllos nares para fora. [+]
1409 TA III,4/ 107 Para esto ual hũa peça de paão apertada a cabeça et despois hu[n]tar aquel paao con sabon mourisco, et metello lleuemente dentro nos Nares, et tirallo ende llogo porque se lle esto a meude fezeren linpase o celebro marauillosamente. [+]
1409 TA III,4/ 109 queimaras con fero feruente rredondo as llandooas que tem o Cauallo ontre o Collo et a cabeça so as qeixadas, furando aquellas llandoas, et queimao sotilmente con fero rredondo na cabeça en meio da fonte que os homores que ueen da freura saem fora et demays meter llas sedenos sooa garganta ende que os homores aian careira para sair fora porllo mouemento das sedas. [+]
1409 TA III,4/ 109 Et teña a cabeça cuberta senpre con pano de llaã et hu[n]teno ameude fregandoo adefora con manteiga. [+]
1409 TA III,4/ 109 Para esto ual moito o olio de leure en hũa peça de pano de lino lliado nos mosos do freẽo, et con este freẽo beba amjude; [+]
1409 TA III,4/ 109 Para esto ual moito o caldo do trigo coito con poegos et con sauina, deitado este caldo porllos nares, et teña a cabeça cuberta depois que llo deitaren. [+]
1409 TA III,4/ 109 Jtem. Para esto val hũa peça de pano liada na cabeça et apretada, et depois vntada con sabon mourisco, et metuda porllos nares adentro quanto lleuemente poder yr. [+]
1409 TA III,4/ 109 Para esto val a manteiga mesturada con olio de louro posto ontre os nares gardandoo o Cauallo das cousas frias et vse das caentes, et beba ameude agooa caente morna, asy como he contyudo na door da cabeça et por tal maneira se poderya liurar. [+]
1409 TA III,4/ 111 primeiramente ao ollo que llagrimeia faras na fronte do Cauallo estritorio que quer dizer pegamaço como enprasto et rreello as apar das trincheiras, et filla o poo dalmeçega et azeite et as craras dos ouos, et amasa todo moy ben et pono en pano de lino ancho de quatro dedos, et seia tan longo que atanga de hũa trincheira aa outra et meio da fonte ponlle este enprasto et tenao ataa que se exugen os ollos, et quando quiseres tirar este enprasto mollao con azeite arredor, et con agoa caente et leuantao leuemente. [+]
1409 TA III,4/ 111 Para esto ual queimar anbas llas uentãas das trincheiras que chaman meestras ou as açendan con fogo conuynyuelmente. [+]
1409 TA III,4/ 111 Para esto ual mesturado con esterco de llagarto mudo en poo, et deitado deste poo sotilmente no ollo; [+]
1409 TA III,4/ 111 Et se o pano for uello unta duas ou tres uezes a escuriduen do ollo con grosura. [+]
1409 TA III,4/ 113 Et se porlla sangria ou porllas outras curas sobreditas as sobreditas landooas non menguaren, aberta a boca do Cauallo Como dixe, tallem aquellas landooas de raiz danbas llas qeixadas con fero cunbo fillandoas et tirandoas asy fora, llaua as chagas con sal et con saro de Cuba Et se ouuer o paadal jnchado, aberta primeiro a boca como dixe, fende o paadal ao llongo con llançeta ben aguda et esfregalle a chaga do paadal fortemente con sal non mudo et asy se liurara husando das cousas sobreditas. [+]
1409 TA III,4/ 113 filla o mel Ruuyo et outro tanto da carne grosa do porco salpresa et pouca de cal uiva et outro tanto de pimenta muda et fage todo feruer desuo, meixendoo ataa que se faça jngento, et de tal vngento poras nas chagas duas vezes no dia, lauandoas ante esas chagas con vino tibyo. [+]
1409 TA III,4/ 115 Sabe que moitas et desvariadas danaduras se fazen no espinaço do Cauallo pello prememento da maa sella et aas vezes por sange sobeio ou do homor da vixiga cheea de sange con podreen miscrado, que rronpe o coiro do Cauallo et a carne no espinaço, et fazese de chagas chaas peqenas et grandes, que som chamadas danaduras uulgadamente. [+]
1409 TA III,4/ 115 Aas quaes danaduras acorran con estos rremedios segentes. [+]
1409 TA III,4/ 115 Cuando uires jnchar o Cauallo en algũa parte do espinaço fageo rraer no lugar que for jnchado et fage enprasto de farina triga con craras douos anaçadas, et pono con hũa peça de pano de lyno que cobra todo o jnchaço, et quando lle este enprasto tolleres, tolle o mais mansamente que poderes, depois se se en alguun lugar apanar a podreen dese jnchaço furaras con lançeta aguda et caente na punta o fundo do jnchaço ataa que cheges ao uurmo et que se posa liurar por y todo aquel mal et depois vntaras con vnto de porco aquel lugar. [+]
1409 TA III,4/ 115 Et deuen logo esto rraer moi ben et ponanlle cada dia o poo da cal uiua mesturada con mel, lauando ante as chagas con vjno ou con vinagre caente, et gardeno que lle non ponan sella nen cousa ataa que as chagas seian soldadas. [+]
1409 TA III,4/ 115 Et deues a saber que o enprasto da farina triga con as craras dos ouos para as chagas soldar deitando ante nas chagas o poo da murta ou do lentisco ou da galla. [+]
1409 TA III,4/ 115 Nota que a cal et o mel solda mellor as chagas que nenhuun dos outros poos sobre ditos, ante que nas chagas lançem poo deuennas llauar con vino ou con vinagre caente. [+]
1409 TA III,4/ 115 Jtem. Para naçer o cabello no lugar pois que a chaga for soldada a casca dauellaã queimada con algodom uello et feito ende poo et mesturado con olio ou con uinagre forte et vnten ende ameude et apreme et cunsume o jnchaço do espinaço et faz naçer o Cabello. [+]
1409 TA III,4/ 117 filla as follas das couues et pisaas con ensulla vella de porco, et pono sobre lla door et ponlle a sella ençima ou huun panal et apertao con a çinlla o mais que poderes Et se aprima a meezina contra a door. [+]
1409 TA III,4/ 117 Para esto val moito a estrabioula ou o malueysco pisada con ensulla vella de porco et posto ençima. [+]
1409 TA III,4/ 117 Para esto val moito a çinza caente con azeite amasada. [+]
1409 TA III,4/ 117 Para esto val a ferruien mesturada con sal et con azeyte. [+]
1409 TA III,4/ 117 Para esto val moito o esterco do homen rrezente et Nota que esta door, que chaman corno, desarreigase çedo se caualgaren en el con sella posta ante cada hũa das meezjnas; [+]
1409 TA III,4/ 117 et rrenouar lla meezjna et tirando de rreiz o corno et mete na chaga estopa petada con cal envolta et con mel, encheea ende ben toda llauada primeiramente a chaga duas vezes no dia con vjno forte ou con vinagre caente ataa que a chaga seia soldada et non lle ponan sella ataa que seia a chaga saã encoirada. [+]
1409 TA III,4/ 119 disy cura della ataa que solde con poo, como dito he da door do corno, pero que mais ual a esto o poo do rrosalgar se llo poseren llauando ante a chaga con vinagre ou con vino forte. [+]
1409 TA III,4/ 119 A esta door que chama espaaduras se foren duras poerllas desuso, ante que as tires, para amollentar o maluisco et as couues pisadas con exulla uella de porco, todo ante coito en hũa olla ou senon porraslle a alosna que he asente et a alfeuega et o gigante todo solto con exulla de porco et depois que se cozer pisase todo moi ben et poeerse a ençima como enprasto. [+]
1409 TA III,4/ 121 Jtem. Para esto val o vinagre forte mesturado con ourina de moço et con çumo de estragullo esfregado ante o llugar da door et posta depois esta meezjna saara; [+]
1409 TA III,4/ 121 para esto ual o jitargiro que som fezes de prata, tornado en poo, et amasado con huun pouco dazeite et con vinagre forte. [+]
1409 TA III,4/ 121 et porras todo enna dita pelle sobre llos llonbos ou sobre llas rrens et cubrano moy ben et non llo tonam ataa que se desaprendam de seu lleuemente ou que mude o cabello con llo enprasto. [+]
1409 TA III,4/ 121 et façase poo de todo et mesturelle hũa peça de farina de trigo, et amasen todo con craras de ouos; [+]
1409 TA III,4/ 121 Jtem. Pero ha y outro rremedio que he pustrumeiro, queimaras con fero feruente os llonbos et as rreens de hũa parte para outra fazendo vergas ao longo et ao traues por que os ditos enprastos soldan as rreens et os llonbos et rrestrengen os homores por cada huun destes rremedios et meezjnas se deue curar o Cauallo que ouuer esta door. [+]
1409 TA III,4/ 125 pon ençima da hanca sutilmente hũa estrella ou espello por que aian os homores que deçem as door camjño de sayr por y et bullyras con este espello ou estrella moitas uezes no dia premendoo et tragendoo arredor que posa mais çedo seyr por y fora a podreem et mouan o Cauallo en peqeno paso que por rrazon do mouemento corran os homores a estrella ou espello; [+]
1409 TA III,4/ 125 et fage ende poo et fageeo rreter de sunn et pono caente sobre lla anca do Cauallo qual o poder sofrer, et stendendoo por todo o lugar da door et depois llogo llança por çima asaz da estopa ben metuda et non lla tollas ataa que caya de seu con o cabello. [+]
1409 TA III,4/ 125 para esto val o pustrumeiro rremedyo que queimen ao llugar danado da anca ao llongo et ao traues con vergas conuiniuilles porque o fogo naturalmente apresa os homeres como dito he, et asy curaras a dita door. [+]
1409 TA III,4/ 125 se a danadura ou jnchaço se faz de ferida en alguun lugar duro ou de couçe de alguun cauallo poeras primeiramente toda a danadura ou jnchaço, despois filla as follas dalosna et da alffauega et do gigante et pisa todo con exulla uella de porco en booa cantidade et fage todo feruer densuun et lançalle pouco de mel et dazeite et de farina triga meixendo todo ataa que se coza et pois se cozer pono tibio con pano de liño como enprasto et llegao todo na danadura et este enprasto lle mudaras duas ou tres uezes no dia. [+]
1409 TA III,4/ 125 Para esto ual enprasto feito de çumo da alosna et do apeo et de çera et de exulla de porco uello et pouco de vjno branco et ferua todo esto desuun con fariña triga et pois asy for todo cozjdo pon este enprasto sobre llo jnchaço sobre dito. [+]
1409 TA III,4/ 125 para esto ual enprasto feito de çumo de alosna et de mel et de manteiga tanto de huun como doutro et ferva con farina triga myxuda todo desuun, et pois que for coito cumunalmente ponano como enprasto no lugar doente et seia ante tibio qual o poder sofrer. [+]
1409 TA III,4/ 125 Et se for a danadura de escadea ou de espina que lle entre deuese curar asy como outra chaga en como en seu lugar direy uurmo no jnchaço, furenno con fero caerte ataa o fondo do jnchaço para se liurar ende aquel mal et vnten depois duas ou tres uezes no dia con manteiga ou con vnto aquell lugar et se se fezer sobre oso a aquell jnchaço ceimeno cumunalmente con alguun fero. [+]
1409 TA III,4/ 129 qeimar aquel lugar con fero ao longo et ao traues et faras as queimaduras espesas conuiniuelmente como uyres que mester faz, et curaras estas qeimaduras como suso dito he. [+]
1409 TA III,4/ 129 primeiramente rraeras llogo aquel callo, disy toma allosna que seia tenrra et alffauega de coura et o aapeo et o gigante et pisa todo desuu con exulla de porco et cozeeo moy ben. [+]
1409 TA III,4/ 129 Para desfazer aquel callo ual moyto o maluisco et a Rayz do lilio et a Rayz do teixo et o baruasco pisado todo con exulla de porco et coyto desuun et posto como enprasto con hũa peça de pano, et rrenouar amyude ese enprasto duas ou tres uezes no día. [+]
1409 TA III,4/ 129 Para esto ual moyto a çebolla asada con myucas que nacen na terra et o ouo anaçado con azeite et asado ataa que espese, et poerlle esto caente todo como enprasto duas ou tres uezes enno dia, et uallem estos enprastos aa callosydade se for rrezente, mays se for uella et dura deuese rreer, como ja dixe, con hũa lançeta, escaruarena meudamente para del sayr todavya sange, depoys ponlle ençima sal et sarro de cuba, tanto de huun como doutro mudo ensenbra, ben mudo, et apertao ben con peça de pano, et leixo estar liado por tres dias; [+]
1409 TA III,4/ 129 depois desllegao et unta aquel lugar con manteiga. [+]
1409 TA III,4/ 129 Para esto ual enprasto feito desterco de cabras et de farina de orio et de greda, que he gales, amasado todo con uynagre et poerllo ençima; [+]
1409 TA III,4/ 129 et se por uentura esta calosydade non se desfezer por estos enprastos et se tornar en sobre osso, queimena con ceimaduras conuenyuelles, que he o pustrumeiro rremedyo, como dito he. [+]
1409 TA III,4/ 131 et esto uen quando o Cauallo corre ou anda teso se fere con o pee as maao a de dentro nos trauadoiros et tanger aquel nerueo que deçe da coyxa, asanas ende o neruo et jncha et manqueia ende o Cauallo. [+]
1409 TA III,4/ 131 filla o fenun et o gretum que quer dizer alfforua et a linaça et esquilla que quer dizer çebolla aluarrãa et termentína que semella algedran et a rreyz do maluisco tanto de huun como doutro por jgualdade et pisa moy ben todo con exulla uedra de porco et faz ende hũa masa et coze todo con uyno, meyxeo ameude ataa que se coza ben, depois ponllo caente qual uyres que o poderan sofrer en pano de lyno ao longo do nerueo que he jnchado et legao moy ben, et esto lle mudaras duas uezes no dia. [+]
1409 TA III,4/ 131 Para esto ual a çebolla assada pisada con miucas da terra et con as llesmez et con manteyga rretuda desuu, todo amasado et coyto et meixudo todo ataa que se tome espeso como jngento, et rraer o nerueo ao llongo et vntalo todo tres uezes no dia deste vngento, et se a encalçadura for uella sangrao na ueẽa que iaz ontre a juntura et o pee no trauadoyro et a de llado de dentro ou de fora, et ponlle depois as ditas meezjnas, que ia desuso dixe. [+]
1409 TA III,4/ 131 Et husando por algũos dias destas mezynas senon prestaren a encalçadura toda moy ben et porraslle enprasto feito de poo rruuyo et de farina tryga amasada con craras douos, et liallo as moy ben ao llongo do nerueo da parte da encalçadura. [+]
1409 TA III,4/ 131 Et tena este enprasto por Noue dias, depois toler llas este enprasto mollandoo arredor con agooa caente et vntaras o neruo con vntura. [+]
1409 TA III,4/ 131 Et o fumo do estrabo desoluelle os homorres et fazeos deçer a fondo de que se fazen ouas et ar aueen quando o Cauallo nouo et o corren ou traballam con el moyto que fica cansado. [+]
1409 TA III,4/ 131 fendian con llançeta aquell lugar que era jnchado como vixiga et tirauan aquel jnchaço ou vixiga con as huñas para fora ou rronpyam o coiro ao llongo et llançauan dentro rrosalgar que desfazyam aquellas uixigas. [+]
1409 TA III,4/ 131 Et por en deuen se cauidar de o fender nen tallar en nehũa maneira, mays he mellor et mays ssaão que o Cauallo que ten ouas que o paren en agoa frya na veea huu correr mays tesa ataa os geollos et tenano y hũa gran peça a manãa et a noyte, he esto por alguũos dias ataa que se desfaçan et menguen as ouas por llo apretamento dagoa frya et tesa, depois queime ao longo et ao traueso arredor das junturas as ouas con verga conuinyuelmente, desy curaras das ceimaduras como dito he, asy minguaran as ouas et non puderam adeante creçer. [+]
1409 TA III,4/ 133 Et asy lleixo teer y aquella decauçon arredor da juntura ataa que se della pellem lligeiramente os cabellos, depois llauen con agoa caente a door et a juntura para raeren ende os cabellos. [+]
1409 TA III,4/ 133 Et os cabellos asy tirados coze maluas et os farellos con seuo de carneiro en agoa et daquel caldo llaua as junturas danadas, et ponlle ençima como enprasto a sustança que ende fiqar et lija con huun pano et con corda et tenaa de dia et de Noite. [+]
1409 TA III,4/ 133 depois vntaras as danaduras con vmgento de seuo de carneiro et de çera et de gema tanto de huun como doutro coito todo ensenbra con pena de gallina duas uezes no dia llauandoas ante as danadurras con ujno feruente caente, et ellas jxutas, depois vntallas do dito vngento ataa que as danaduras desta door seian soldadas, gardandoo non se tanga dagoa nen do estrabo, et soldadas as chagas como dixe, legen con corda a uea mestra da coixa, et sangreno adedentro como he contiudo no capitollo que dizen esparauanes, et liurando ende conuinyuelmente o sange, queimaras de moitas qeimaduras conuiniuilis a dita danadura, asy como ia de suso dito ey; [+]
1409 TA III,4/ 135 toma fulugem et tres partes dazinlheue et outras tres douropiment et pouca de cal uiua et de mel craro tanto como todo esto et amasa todo ataa que se torne espeso como vngento, et llaua as gretas con vjno caente et exugao ben et depois ponlle deste vngento huun pouco caente duas vezes no dia et guarda senpre o Cauallo que o non tanga naquel lugar agoa no estrabo, pero sabey que lle uallera moito destar manaã et noite na agoa do mar; [+]
1409 TA III,4/ 135 Auen as vezes aynda ao Cauallo que se sente na juntura da pustrumeira parte da coixa, que he nos noos de sobre llos trauadoiros, et esto vem de feryda que o Cauallo da con o pee en alguun lugar duro ou descorregamento de pee, que escorrega no correr ou no andar, ou se puxa o pee en uago. [+]
1409 TA III,4/ 135 fage cozer os farellos ou semẽas do trigo en vinagre forte et mete con esto hũa peça de seuo, et mete todo ataa que espese feruendo ao fogo, et depois pono caente qual o poder sofrer sobre lla juntura jnsartillada, et llegao con huun pano et esto lle rrenouen duas uezes no dia; [+]
1409 TA III,4/ 135 Et deste desjuntamento uen jnchaço duro a que deuen acorrer con coyturas ou con fogo que he pustrumeiro rremedyo. [+]
1409 TA III,4/ 135 lega prjmeiramente na coyxa do Cauallo que for jnchada aquella ueea que chaman mestra et sangrao en esa veẽa et tirando ende o sange asy como conuen, fage enprasto da greeda alua amasada con vinagre forte et con pouco de sal ben mudo, et deste enprasto cobre todo o jnchaço da coyxa et ponllo duas uezes no dia. [+]
1409 TA III,4/ 135 Para esto ual moyto o esterqo das cabras et outro tanto da farina do orio amasado todo con vinagre forte, et deste enprasto cubre toda a (a) coyxa jnchada et rrenoualle este enprasto duas uezes no dia. [+]
1409 TA III,4/ 135 Para esto ual as llesmez pisadas et amasadas con manteyga et depoys coytas, pero depois desto postas as sobre ditas, a meude rrenouadas, tiram para fora maravillosamente, donde quer que iascam, a espina ou o estrepe. [+]
1409 TA III,4/ 135 Et tirada a espina ou estrepe curen da chaga con crara douo et con outras qoussas que soldam asy como nos ditos capitollos he dito et contiudo. [+]
1409 TA III,4/ 135 Et se ficar algũa escadeẽa desto nas coyxas, que non seysem fora, faze enprasto da allosona et da alfauega de coura et do gigante pisado todo esto con exulla vedra de porco et amasado con faryña de trygo et con pouco de mel et coyto ao fogo en huun testo, et pois posto caente sobrello llugar et llegallo moy bem et lleixallo y seer por alguun tenpo et depois preme ben aquelle lugar et sayra ende que quer que de dentro ficou. [+]
1409 TA III,4/ 139 A esta door acorreras en esta gisa por que se non pode curar por engentos nen por outras qousas que ben seian, por en mester he de a qeimaren con ferro rredondo caente naquell llugar hu se começa que por rrazon do fogo a cebradura trauesa non podera mays creçer. [+]
1409 TA III,4/ 141 A esta door acorreras en esta gisa por que se non pode curar por engentos nen por outras qousas que ben seian, por en mester he de a qeimaren con ferro rredondo caente naquell llugar hu se começa que por rrazon do fogo a cebradura trauesa non podera mays creçer. [+]
1409 TA III,4/ 141 Et daquel poo pom duas uezes asaz no dia no llugar do cancer ataa que moira mays llaua ante a chaga con vinagre forte et exugao, et depois que for exuto llançalle aquel poo. [+]
1409 TA III,4/ 141 Et pois que o cançer for morto curaras da chaga con a crara do ouo et con as outras meezinas que che suso ensinarey. [+]
1409 TA III,4/ 141 Para esto ual o esterco do home mesturado con outro tanto de sarro de cuba qeimado dessuun et tornado en poo. [+]
1409 TA III,4/ 141 Para esto ual o tartaro con sal mudo queimado desuun et tornado en poo et poerllo. [+]
1409 TA III,4/ 141 o allo ben pisado con o dito poo et con pirjtro mudo que he açeche et tornado todo en poo mesturado con exulla uella de porco, et poer esto sobre llo Cançer duas uezes no dia, et llyallo et apertallo ben et fazer esto ataa que moyra o caçer, et depois façase do poo asy como ia dixe. [+]
1409 TA III,4/ 143 Se a chaga vella ou cançer fforon mal curados et por antiguidade se tornaron fistolla sooelle a acorrer aas uezes con o poo dos Colloos das abroteeas mesturandolle tanto de cal uiua como douro pimente por seer mais forte. [+]
1409 TA III,4/ 143 filla cal uiua et outro tanto douro pimente et faze ende poo et filla o çumo dos allos et das cebollas et do engu, que semella sebugo, tanto de huun como doutro, et toma do mel craro et do vinagre forte, tanto destos anbos como dos ditos çumos et con esto todo amasa o dito poo et fageeo feruer meixendoo con coller, ataa que se ffaça vngento, et daquel vngento mete asaz na chaga duas uezes no dia, llegao y se uyres que mester he, et ante que o ponas llaua a chaga con vinagre forte. [+]
1409 TA III,4/ 143 Para esto ual ouro pimente et azillaure et cal uiua, tanto de huun como doutro et ffazede poo et amasadeo con çumo de piretro que quer dizer azeche et datranico. [+]
1409 TA III,4/ 143 Et con mel craro et con vinagre forte tanto de huun como doutro, et coze todo desuun, et meixendoo con coller ata que se faça vngento, daquel porras na chaga duas vezes no dia como che ensynarey llauandoo ante con vinagre forte. [+]
1409 TA III,4/ 143 Mays o que mays forte he de todos estos he o poo do rrosalgar amasado con seiua dome et metudo tenperadamente na Chaga. [+]
1409 TA III,4/ 145 alinpa a huña ataa sas rreyzes contra o touello dapar de a coroa do pee ontre o uiuo et a huna morta con puxauante ou con grosa ataa que começe a deitar sange, et depois toma a Cooura et tallalle o rrabo et a cabeça, et o al que ficar desfaz en peças myudas et coçeas en olla chea dazeyt, et cozase tanto ataa que se desfaçan os ossos, et ffacesse ende vngento et deste vngento huun pouco caente vnten as rrayzes duas vezes no dia, et vusen del ataa que se moyra a seda et se torne a huña a seu estado. [+]
1409 TA III,4/ 145 talla prima a huña ataa o uiuo da huña como suso dixe, et queima as rreyzes de fondo et matena con o poo dos colloos das abrotẽas ou con os outros poos que matam o cançer, des ende façan confeiçon do ençenço macho branco et da almeçega tornados en poo et coytos con seuo de carneiro et con çera. [+]
1409 TA III,4/ 147 Quando o Cauallo ouver peeira deuen lle allinpar moy ben as huñas so as sollas do fondo do pee ataa que fique o casco moy sotil et descobrir os maschos anbos para folgar por y ataa que chegen aa huña, desy sangren anbos maschos ou os furar por fondo da hũa et da outra parte con ferro de ponta feruente; [+]
1409 TA III,4/ 147 para se liurare por y os omores que y corren, et agardem senpre o Cauallo que non meta os pees en agoa nen en outro lugar mollado desuzẽo non o enfadem a nehũa maneira, depois ponlle papuxas de farellos coytas en vinagre et con pouco de seuo. [+]
1409 TA III,4/ 147 tallaras llogo con grossa toda a huña da chaga de gisa que a huna non tanga a carne uiua porque o prememento da huña faz grande enbargo aa carne uiua et non leixa soldar a chaga et pois que for a huña tallada darredor da chaga como dito he, llaua a chaga con vinagre ou con vjno caente, et desy curese a chaga con soldas como desuso he contado et gardem a chaga dagoa ataa que seia soldada. [+]
1409 TA III,4/ 149 se for pouco danado descobran con ferro cunuinyuel a solla da huña tallando a huña a arredor da chaga ataa que seia descuberta et depois que a encrauadura for descuberta façan a solla da huña delgada et sotil espiçialmente arredor da chaga et rrayan de fundo a huña ataa que chege aa chaga et que aia espaço ontre a chaga et a huña et que a huña non prema a chaga nen se chege a el por se non enbargar o soldamento da carne porllo chegamento da huña Noua et esto asy feyto encham a chaga ou danadura destopas molladas nas craras dos ouos, disy curen a chaga con sal mudo et con vinagre forte ou con poo de galla, como dito he no capitollo dante este. [+]
1409 TA III,4/ 151 prjmeiramente descobriras a encrauadura de fondo ataa o uiuo, cauando a huña ao llongo et llargandooa arredor da chaga para se non chegar a huña a chaga et descuberta a chaga llauen con vinagre a encrauadura depoys de sal mudo et pona ençima et stopas molladas en uinagre et llegem o pee danado con huun pano et cure depois a chaga duas uezes no dia asy como ia contey. [+]
1409 TA III,4/ 151 Et Nota que todas llas encrauaduras que ha de dentro non tangen ao Cauallo ligeiramente se podem curar se foren linpas et ben aparelladas et lles meteren dentro na chaga seuo ou çera ou lleite ou outra qousa grosa que ante feruan con sal, et con esto asy caente queimaren ben a chaga, et gardena da agoa et de lixo et garira, esto he prouado. [+]
1409 TA III,4/ 151 Jtem. con sal mudo et con sarro de cuba que chaman tartaro curarsa a encrauadura. [+]
1409 TA III,4/ 151 Jtem. Val para esto a crara do ouo anaçada con vinagre et con azeite et posta ençima con pano ou con estopas. [+]
1409 TA III,4/ 151 Jtem. Val para esto o poo dagalla et da murta et do llentisco metudo dentro na chaga, llauada ha chaga ante con vinagre forte, et Nota que todas llas danaduras dos pees ou das hunas que aueen por caion de clauo ou doso ou de fuste ou doutra qoussa qualquer que entre no uiuo da huña, ante que o pee ou a huña tangan para o cortaren como conuen deuenlle poer farellos ou semeas coytas con seuo de carneiro et con maluas en vinagre ataa que seian todos espessos et caentes quaes os poder sofrer et teellos abafados con pano, ben liados des a mañaa ataa as Noyte ou della Noyte ataa a mañaa. [+]
1409 TA III,4/ 153 prjmeiramente tolleras tanto da huña arredor da chaga que aia espaço conuiniuel ontre a solta do pee et aquella carne sobeia que chaman figo, depois talla o figo ataa açima da solla de que seyra o ssange, et estancado o sange pom ençima do figo esponsa do mar et apretaa ben con huun pano de lino et legao ben et non lle tollas esta sponssa do mar ataa que seia o figo todo comesto et rraudo da huña, et o figo asy rraydo cura da chaga que ficar asy como dito he das outras chagas dos pees. [+]
1409 TA III,4/ 155 Acorran Con esta cura: [+]
1409 TA III,4/ 157 Cauallo que ha door friura da cabeça et a cabeça et os ollos jnchados et em andando sabedeia con a cabeça que trage pesada et llança aas costas as orellas frias adur ou nunca escapara. [+]
1409 TA III,4/ 157 Cauallo que ha door destrangollo et con gran careza et con soo llança et rreçebe o aar porlos nares et porlla boca et ha todo o goto jnchado et groso que adur podera goaryr. [+]
1409 TA III,4/ 157 Esta obra conposo Jurdam Ruuo Caualleiro de Calaurea famjliaryo do enperador don fradarique segundo, o qual foy ensinado por llo dito enparador de todas llas qoussas sobre ditas et foy esprouado na alueitarya dos Cauallos en casa do dito enperador con que vyueu por gran tenpo. [+]
1460 CI 1/ 98 En este tenpo Leandro, arçobispo de Sybilla, viera do cõçilio de Constantinopla a fazer amjstança et pazes con Gregorio, diacono da Eglleia de Rroma, et foy predicar a Leonegildo que leyxasse a sandeçe dos arrianos et creesse enã Santa Treydade. [+]
1460 CI 1/ 101 Et, cõ grant rreuerençia, veeo en rromaria a[o] santo lugar (de moytos dóós) et, cõ lagrimas et cõtinuas orações, hedificou et dotou o santo lugar con moytos dóós et Joyas. [+]
1460 CI 1/ 110 Porende cõfortate, et leuantate et todolos que cõtigo son, et fays dizer missas, et cõfessar et comũgar todos, et sal a peleJar con os mouros que te téén cerquado. [+]
1460 CI 1/ 110 "Et el rrey, cõmo espertou, chamou os arçobispos et bispos et caballeyros que con el estauã et disolles a vison. [+]
1460 CI 1/ 112 Pero, avido cõsello con el rrey don Sancho, porla cruel guerra dos normanos, et frandeses et rroubos que moytas vezes faziã entrada porlo mar, et chegandose açerqua da çibdade de Santiago, por que nõ ocupassen o corpo do apostollo Santiago, nj̃ o podesen tomar con grandes traballos, comesçou a çerquar o santo lugar de Conpostella de torres, et muros, et almenas, et vallos et fossas, lançando agoa en ellas. [+]
1460 CI 1/ 113 Et entraron en Purtugal con muytos condes et vizcondes, a seu oror fezo pazes et amjstanças. [+]
1460 CI 1/ 114 "Aaquel que cõ espada fere, con espada morrera", et leuantouse. [+]
1460 CI 1/ 116 Et o conde vééo cõ sua gente de péé et entrou enã camara, onde o bispo Jazia dormjndo, et con grande crueldade o espedaçou todo en pedaços, era de mjll et çento et sete años. [+]
1460 CI 1/ 120 Et quando o papa Vrbano çelebrou o cõçilio de Monte Claro, o rreligioso don Almaçio, obispo, con outros prouençiales obispos, en caridade f[r]aternal et cõ muy gran traballo, foron ao santo cõçilio. [+]
1460 CI 1/ 120 O qual con muyta onrra [et] ohumjlldade pedeu ao papa et cardeaes que a Eglleia de Santiago fose sublimada de algũa onrra, dezendo que todalas eglleias onde Jaziã os santos apostollos erã onrras de papadego, et patriarchado et arçobispado, saluo se era a eglleia do apostollo Santiago. [+]
1460 CI 1/ 120 Enã qual letera se contiña que o santo padre, por rreuerençia do apostollo Santiago, mudaua et traspasaua a cathedra episcopal, que os obispos predeçessores [de] Dalmaçio ouue[rõ] et tijnã eña eglleia de Yria, enã eglleia de Santiago de Cõpostella, adonde o corpo de Santiago verdadeyramente era sepultado, con toda a diocesi et con todalas cousas, terras, et senorios et Jurdições a eglleia et çibdade de Yria e sua diocesi perteesçentes. [+]
1460 CI 1/ 122 Et a clerizia et pobóó con grandes preçes et rrogos pidirõ por merçede a el rrey don Afonso et ao conde dõ Rreymũdo que lle tornasen por rregedor et vicario ao dito don Diego Gelmeriz, que ante do dito Almaçio rregia moy ben a dita eglleia et o bispado. [+]
1460 CI 1/ 124 Et despoys, a pouquo tenpo, foyse o dito don Diego electo aa çibdade de Toledo, adonde o dito rrey don Afonso estaua cõ o arçobispo de Tolledo et con outros muytos senores, et foy rreçebido cõ priçissom et cõ muyta onrra. [+]
1460 CI 1/ 126 Entanto que chegou ao mosteyro de Crunego, eño qual o rreçebeu o abbade con grande onrra et priçisson et o apousentou onrradamente. [+]
1460 CI 1/ 133 Entõ o bispo, para aver o priujllegio da dita moeda, leyxou con el rrey a Diego Butanõ et Moyno, seu yrmão, en Burgos. [+]
1460 CI 1/ 133 Et sentouse en gionlos et cõ moytas lagrimas et sospiros, con gran deuaçõ, lle oferesçerõ o dito priujllegio et outras muytas Joyas et dõas para a Eglleia de Santiago. [+]




RILG - Recursos Integrados da Lingua Galega
Seminario de Lingüística Informática / Grupo TALG / Instituto da Lingua Galega, 2006-2018
Deseño e programación web: Xavier Gómez Guinovart

Powered by Debian    Powered by Apache    Powered by PHP    Powered by MySQL