| 1200 | FX III, 5/ 699, col. a | Et por ende estabelecemos en esta lee que qualquer ome leygo ou de orden, ó de linage ó pequeno ó grande que for prouado que figer este pecado mantenente el iuyz os deue logo a castrar. | [+] |
| 1200 | FX III, 5/ 707, col. b | o el que faz seelo falso ou sinal falsa, ou aquel que del usa, Estos que fazen tales cousas et los que os conseian , poys que forem prouados, se foren omes de gran guysa perdan a quarta parte de su bona . | [+] |
| 1200 | FX III, 5/ 707, col. b | Et el ome de gran guysa o de uil guysa, se lo fezere, cada uno de los deue recebir C. | [+] |
| 1200 | FX III, 5/ 707, col. b | Otro si mandamos guardar de los que furtan o corrupen ou ascondem mandas aienas ou otros scriptos por fazer alguna gananza o por fazer ende dano a aqueles cuios eram, estos atales sean dichos falssos; et tal pena receban et tal dano, qual es dycho de suso segundo a persona de cada uno , se for uil o de gran guysa. | [+] |
| 1200 | FX III, 5/ 707, col. b | Et porque son muchos omes que por gran uolontad de ganar de los otros por una debda que les deuen, fazen scripto que lles deuen otras muytas. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | [E]sta Va é como Santa Maria ajudou a Emperadriz de Roma a soffre -las mui grandes coitas per que passou. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Por que nos ajamos || senpre, noit ' e dia, || dela renenbrança, en Domas adiamos || que Santa Maria || fez gran demonstrança. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .X. é de loor de Santa Maria, com ' é fremosa e bõa e á gran poder. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Par Deus, muit ' é gran razon || de poder Santa Maria | mais de quantos Santos son. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Todo -los Santos que son no | Çeo de servir muito an gran sabor || Santa Maria a Virgen, Madre | de Jesu -Cristo, Nostro Sennor. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Gran sandeçe faz quen se por mal Filla || cona que de Deus é Madr[e] e Filla. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Mui gran poder á a Madre de Deus || de deffender e ampara -los seus. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Non é gran cousa se sabe | bon juyzo dar || a Madre do que o mundo | tod ' á de juygar. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Gran poder á de mandar || o mar e todo -los ventos || a Madre daquel que fez || todo -los quatr ' elementos. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Gran dereit ' é que Fill ' o demo por escarmento || quen contra Santa Maria Filla atrevimento. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Torto seria grand ' e desmesura || de prender mal da Virgen sa figura. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | A Virgen Santa Maria | tant ' é de gran piedade, || que ao pecador colle | por feito a voontade. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Virgen Santa Maria, || guarda -nos, se te praz, || da gran sabedoria || que eno demo jaz. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Mui gran dereit ' é d ' as bestias obedeçer || a Santa Maria, de que Deus quis naçer. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Gran dereit ' é de seer || seu miragre mui fremoso || da Virgen, de que naçer || quis por nos Deus grorioso. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Mui grandes noit ' e dia || devemos dar porende || nos a Santa Maria || graças, porque defende || os seus de dano, || e sen engano || en salvo os guia. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Entre Av ' e Eva || gran departiment ' á. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Santa Maria sempr ' os seus ajuda || e os acorr ' a gran coita sabuda. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .LXV. é como Santa Maria fez soltar o ome que andara gran tenpo escomungado. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | A Reynna gloriosa | tant ' é de gran santidade, || que con esto nos defende | do dem ' e de sa maldade. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | A Groriosa grandes faz || mirages por dar a nos paz. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Se muito non amamos, | gran sandeçe,fazemos, || a Sennor que nos mostra | de como a loemos. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | O que en Santa Maria | crever ben de coraçon, || nunca receberá dano | nen gran mal nen ocajon. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Pora toller gran perfia || ben dos coracões, || demostra Santa Maria || sas grandes visiões. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Quen servir a Madre do gran Rey, || ben sey || que será de mal guardado, || com ' ora vos contarey. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | A Virgen nos dá saude || e tolle mal, || tant ' á en si gran vertude || espirital. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .LXXXXIX. é como Santa Maria destruyu un gran poboo de mouros que entraran hũa vila de crischãos e querian desfazer as ssas omages. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Gran piedade e mercee e nobreza, || daquestas tres á na Virgen assaz, || tan muit ' en, que maldade nen crueza || nen descousimento nunca lle praz. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Toda cousa que aa Virgen seja prometuda, || dereit ' é [e] gran razon que lle seja tẽuda. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | O que pola Virgen leixa | o de que gran sabor á, || sempr[e] aqui lle demostra | o ben.que pois lle fará. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .C.XXXIIII. é como Santa Maria guareçeu na ygreja en Paris un ome que sse tallara a perna por gran door que avia do fogo de San Marçal, e outros muitos que eran con ele. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Ena gran coita sempre acorrer ven || a Virgen a quen fia en seu ben. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Con razon é d ' averen gran pavor || as bestias da Madre daquel Sennor || que sobre todas cousas á poder. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | O que pola Virgen de grado seus dões || der, dar -vo -ll -á ela grandes gualardões. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | De mui grandes periglos | e de mui grandes maes || guarda Santa Maria | os que lle son leaes. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Quen quer que ten en desden || a Santa Maria, || gran mal lle verrá poren. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Tan grand ' amor á a Virgen | con Deus, seu Fill ' , e juntança, || que por que y non dultemos, | a vezes faz demostrança. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Santa Maria grandes faz || miragres e saborosos, || e guarda aos que lle praz || de seeren perdid[os]os. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .C.LXXV. é como a Virgen livrou de morte ũu mançebo que enforcaron a mui gran torto, e queimaron un herege que llo fezera fazer. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Non vos é gran maravilla | de lum ' ao çego dar || a que con Deus, que é lume, | sé no Çeo par a par. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | A Madre de Deus || tant ' á en si gran vertude, || pe[r] que aos seus || acorre e dá saude. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Poder á Santa Maria | grande d ' os seus acorrer || en qual logar quer que sejan, | e os de mal defender. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Gran fe devia om ' aver en Santa Maria. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Muitas vegadas o dem ' enganados || ten os omes, per que lles faz creer || muitas sandeçes; e taes pecados || desfaz a Virgen por seu gran saber. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .C.LXXXXVI..é como Santa Maria converteu un gentil que lle queria gran mal e fezera hũa forma pera deitar hũa ymagen do ydolo que adorasse, e sayu -lle hũa ymagen de Santa Maria con seu Fillo en braços. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Como quer que gran poder || á o dem ' en fazer mal, || mayor l ' á en ben fazer || a Reyn[n]a espirital. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Muito á Santa Maria, | Madre de Deus, gran sabor || d ' ajudar - quen lle cantares | ou prosas faz de loor. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CC.IX. é como el Rey Do[n] Affonso de Castela adoeçeu en Bitouria e ouv ' hũa door tan grande que coidaron que morress ' ende, e poseron -lle de suso o livro das Cantigas de Santa Maria, e foi logo guarido. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Muito faz grand ' erro, e en torto jaz, || a Deus quen lle nega o ben que lle faz. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Tod ' aquel que pola Virgen | quiser do seu ben fazer, || cousa que lle faça mingua | grande non á de perder. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Con gran razon é que seja | de Jesu -Crist ' anparada || a omagen da sa Madre, | Virgen santa corõada. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CC.XXI. é como Santa Maria guareçeu en Onna al Rey Don Fernando, quand ' era menino, dũa grand ' enfermedade. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Ben per está aos reys | d ' amaren Santa Maria, || ca enas mui grandes coitas | ela os acorr ' e guia. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Tan grand ' [é] a sa merçee | da Virgen e sa bondade, || que sequer nas beschas mudas | demostra sa piadade. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Razon é grand ' e dereito | que deffenda ben a ssi || a que deffend ' outros muitos, | per com ' eu sei e oy. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | En todas las grandes coitas | á força grand ' e poder || Madre de Jesu -Cristo | d ' a quena chama valer. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Como gradeçer ben -feito | é cousa que mu[i]to val, || assi queno non gradeçe | faz falsidad ' e gran mal. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CC.XXXVII. é como Santa Maria fez en Portugal, na vila de Santaren, a hũa moller pecador que non morresse ata que fosse ben confessada, porque avia gran fiança en ela e jajũava os sabados e as sas festas a pan e agua. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Guardar -se deve tod ' ome | de jurar gran falsidade || ant ' a omagen da Virgen, | que é Sennor de verdade. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Gran dereit ' é que mal venna | ao que ten en desden || os feitos da Groriosa, | con que nos faz tanto ben. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | O que en coita de morte | mui grand ' o en prijon for, || cham ' a Virgen gloriosa, | Madre de Nostro Sennor. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CC.XLVIII, é como dous marin[n]eiros sse querian matar en Laredo ant ' o altar de Santa Maria, e pola sa gran merçee guardó -os que sse non matassen. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Mui gran dereito faz | d ' o mund ' avorreçer || o que pod[e] amor | da Virgen ben aver. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CC.LII. é como Santa Maria guardou ũus omees que non morressen dejuso dun gran monte d ' arẽa que lles caeu desuso. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Tan gran poder a ssa Madre | deu eno fondo da terra || Deus d ' acorrer os coitados, | ben come en alta serra. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CC.LIII. é como un romeu de França que ya a Santiago foi per Santa Maria de Vila -Sirga, e non pod ' en sacar un bordon de ferro grande que tragia en pẽedenca. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CC.LVI. é como Santa Maria guareçeu a Reyn[n]a Dona Beatriz de grand ' enfermidade, porque aorou sa omagen con grand ' esperança. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Quen na Virgen gloriosa | esperança mui grand ' á, || macar seja muit ' enfermo, | ela muy ben o guarrá. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Gran confiança na Madre | de Deus sempr ' aver devemos || por muitos bõos miragres | que faz, de que nos loemos. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | A que nos guarda do gran fog ' infernal || sãar -nos pode de gran raiva mortal. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Como soffre mui gran coita | o om ' e[n] çego seer, || assi faz gran piadade | a Virgen en ll ' acorrer. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CC.LXXIX. é como el Rey pediu merçee a Santa Maria que o guareçesse dũa grand ' enfermidade que avia, e ela guarecé -o. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Par Deus, muit ' á gran vertude | na paravoa comunal, || u dicen todos nas coitas: | «Ay, Santa Maria, val!» | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CC.LXXXIX. é como un ome bõo de religion foi veer a ygreja u jazia o corpo de Sant ' Agostin, e viu y de noite Santa Maria e grandes coros d ' angeos que cantavam ant ' el[a]. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Par Deus, muit ' é gran dereito | de prender mui grand ' ocajon || o que contrafazer cuida | aquele de que á fayçon. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Non é mui gran maravilla | seerem obedientes || os angeos aa Madre | daquel cujos son sergentes. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Graça e vertude mui grand ' e amor || mostra Santa Maria no pecador. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Por fol tenno quen na Virgen | non á mui grand ' asperança, || ca noss ' esforç ' é nos medos | e nas coitas amparança. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Sempre devemos na Virgen | [a] tẽer os coracões, || ca per ela gua[a]nnamos | de Deus mui grandes perdões. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Por gran maravilla tenno | de null ' ome s ' atrever || a dizer que Deus non pode | quanto xe quiser fazer. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CCC.VII. é como Santa Maria tolleu ũa gran tempestade de fogo en terra de Cezilla. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Non deven por maravilla | tẽer en querer Deus Padre || mostrar mui grandes miragres | pola bẽeita sa Madre. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Quen a Deus e a sa Madre | escarnio fazer quiser, || muito será gran dereito | se ll ' ende pois mal vẽer. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CCC.XXI. é como Santa Maria guareçeu en Cordova hũa moça dũa grand ' enfermidade que avia. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Con dereit ' a Virgen santa | á nome Estrela do Dia, || ca assi pelo mar grande | come pela terra guia. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Porque ben Santa Maria | sabe os seus dões dar, || muito per faz gran folia | quen lle vai o seu furtar. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Muito per é gran dereito | de castigado seer || quem s ' atrev ' ao da Virgen | pera furtar contanger. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Ena que Deus pos vertude | grand ' e sempre en ela creçe, || poder á d ' enfermidades | sãar e toda sandeçe. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Atan gran poder o fogo | non á per ren de queimar, || como á Santa Maria, | quando quer, de o matar. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Tan gran poder á a Virgen | aos da terra guardar || de mal, come aos outros | que nunca passaron mar. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Com ' á gran pesar a Virgen | dos que gran pecado fazen, || outrossi en salvar punna | os que en torto non jazen. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CCC.XLV. é como Santa Maria mostrou en vision a un Rey e a hũa Reyn[n]a como avia gran pesar por que entrarom mouros a sa capela de Xerez. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Com ' a grand ' enfermidade | en sãar muito demora, || assi quen guareç ' a Virgen | é guarid ' en pouca d ' ora. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CCC.XLVIII. é como Santa Maria demostrou a un Rey, que trobava por ela, gran tesouro de prata. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Fremosos miragres [mostra] | a Madre de fremosura || e grandes, ca á vertude | do mui gran Deus sen mesura. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | O que a Santa Maria | serviço fezer de grado, || na mui gran coita que aja | seer -ll -á gualardõado. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Non é mui gran maravilla | se sabe fazer lavor || a Madre do que o mundo | fezo e é del Sennor. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | A que as cousas coitadas | d ' ajudar muit ' é tẽuda, || non vos é gran maravilla | se x ' ela a ssi ajuda. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | [B]en tira Santa Maria | pela sa gran piedade || ao pecador de dulta | e de maa torpidade. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CCC.LXVII. é como Santa Maria do Porto guareçeu a[l] Rey Don Affonso dũa grand ' enfermidade de que lle ynchavan as pernas tan muito que lle non cabian nas calças. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Grandes miragres faz Santa Maria || e fremosos a que[n] s ' en ela fia. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Como Jesu -Cristo fezo | a San Pedro que pescasse || un peyxe en que achou ouro | que por si [e] el peitasse, || [outrossi fez que sa Madre | per tal maneira livrasse || a hũa moller mesquynna | e de gran coita tirasse]. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CCC.LXXIIII. [é como ũus almogavares, que senpre entravan a terra de mouros e eran desbaratados, teveron vigia na capela do alcaçar de Xerez e prometeron -lle ũa dõa, e entraron en cavalgada e ganaron muy grand ' algo]. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Senpr ' a Virgen gloriosa | ao que s ' en ela fia || ajuda -o per que vença | gran braveza e perfia. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Muito nos faz gran merçee | Deus Padre, Nostro Sennor, || u fez sa Madre avogada | [e seu Fillo Salvador]. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | O ffondo do mar tan chão | faz come a terra dura || aos seus Santa Maria, | Sennor de mui gran mesura. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | A que por mui gran fremosura | é[ste] chamada Fror das frores, || mui mais lle praz quando lle loan | seu nome que d ' outras loores. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | De toda enfermidade | maa e de gran ferida || pode ben sãar a Virgen, | que de vertud ' é comprida. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CCC.LXXXVI. é como Santa Maria avondou de pescado al Rey Don Affonso con muy gran gente que convidara en Sevilla. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | A que avondou do vin [n]o | a[a] dona de Bretanna, || ar avondou de pescado | un rey con mui gran companna. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Macar é Santa Maria | Sennor de mui gran mesura, || muit ' estranna quen por ela | mente ou faz falsa jura. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Gran fe devia om ' aver en Santa Maria. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Muitas vegadas o dem ' enganadas || ten as gentes, porque lles faz creer || [muitas sandeces; e taes pecados || desfaz a Virgen por seu gran saber]. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .LXXVI.a é como Santa Maria guareçeu con seu leite o crerigo de grand ' enfermidade, porque a loava. | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 115 | [Esta é como Santa Maria ajudou a Emperadriz de Roma a sofre -las grandes coitas per que passou.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 133 | [Esta é de loor de Santa Maria, com ' é fremosa e bõa e á gran poder.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 286 | [[C]omo Santa Maria fez soltar o ome que andara gran tempo escomungado.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 383 | [Como Santa Maria destruyu un gran poboo de mouros que entraran hũa vila de crischãos e querian || desfazer as ssas omagẽes.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 481 | [[E]sta é como Santa Maria guareceu na sa eigreja en Paris un ome que se tallara a perna por gran door que avia do fogo de San Marçal, e outros muitos que eran con ele.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 573 | [Como Santa Maria livrou de morte ũu mancebo que enforcaron a mui gran torto, e queimaron un herege que llo fezera fazer.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 632 | [[C]omo Santa Maria converteu un gentil que lle queria gran mal e fezera hũa forma pera deitar hũa ymagen do ydolo que adorasse, e sayu -lle hũa ymagen de Santa Maria con seu Fillo en braços.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 660 | [[C]omo el Rey Don Affonso de Castela adoeçeu en Bitoria e ouv ' hũa door tan grande, que coidaron que morresse ende, e poseron -lle de suso o livro das Cantigas de Santa Maria, e foi guarido.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 688 | [Como Santa Maria guareceu en Onna al Rei Don Fernando, quand ' era menỹo, dũa grand ' enfermidade que avia.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 727 | [Como Santa Maria fez en Portugal na vila de Santaren a hũa moller peccador que non morresse ta que fosse ben confessada, porque avia gran fiança en ela e jajũava os sabados e as sas festas a pan e agua.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 759 | [Como dous marỹeiros sse querian matar en Laredo ant ' o altar de Santa Maria, e pola ssa gran mercee guardó -os que sse non matassen nen se ferissen.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 13 | [Como Santa Maria guardou ũus omẽes que non morressen dejuso dun gran monte de arẽa que lles caeu dessuso.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 15 | [[C]omo un romeu de França que ya a Santiago foi per Santa Maria de Vila -Sirga, e non pod ' en sacar un bordon de ferro grande que tragia en pẽedença.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 26 | [Como Santa Maria guareceu a Reỹa Dona Beatriz de grand ' enfermidade, porque aorou a sa omage con grand ' esperança.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 80 | [Como el Rei pidiu mercee a Santa Maria que o guarecesse dũa grand ' enf[e]rmidade que avia; e ela, como Sennor poderosa, guarecé -o] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 101 | [[C]omo un ome bõo de relijon foy veer a ygreja u jazia o corpo de Sant ' Agostin, e viu y de noite Santa Maria e grandes coros d ' angeos que cantavan ant ' ela.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 146 | [[C]omo Santa Maria tolleu ũa gran tempestade de fogo en terra de Çeçilla.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 183 | [Esta é como Santa Maria guareceu en Cordova hũa moça dũa grand ' enfermidade que avia.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 242 | [Como Santa Maria mostrou en vison a ũu Rei e a hũa Reỹa como avia gran pesar porque entraron mouros a sa capela de Xerez.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 250 | [Como Santa Maria demostrou a ũu Rey que trobava por ela gran tesouro d ' ouro e prata.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 295 | [[C]omo Santa Maria do Porto guareçeu a[l] Rey Don Affonso dũa grand ' enfermedade de que lle ynchavan as pernas tan muito que lle non podiam caber enas calças.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 310 | [[C]omo ũus almogavares que senpre entravan a terra de mouros e eran desbaratados teveron vigia na capela do al[ca]çar de Xerez e prometeron -lle ũa dõa, e entraron en cavalgada e gan[n]aron muy grand ' algo.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 337 | [[C]omo Santa Maria do Porto guareçeu un ome dũa pedrada mui grande de que nunca cuidara a guareçer, ca tiinna a tela sedada e tornou -se paralitico, e guareçé -o Santa Maria.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 339 | [[C]omo Santa Maria avondou de pescado al Rey Don Affonso con mui gran gente que convidara en Sevilla.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 364 | [LXXVIa. é como Santa Maria guareçeu con seu leite o crerigo de grand ' enfermidade, porque a loava.] | [+] |
| 1275 | CPb 1/ 6 | Prouecho grande e bien, viene a los omes de la amistad; de guisa que segund dixo Aristoteles, ningun ome que aya bondad en si, non quiere biuir en este mundo sin amigos; maguer que aia ontressi concordia e por ende disso aristotiles que sse os homees ouuessen ontressi uerdade non auerian mester justiça nen alcaydes que os julgassen por que a amizdade lle faria conplir e guardar aquelo meesmo que quer e manda justiça ley. | [+] |
| 1275 | CPb 1/ 6 | Proueyto grande e (con) ben uen aos homees da amizdade de guysa que segundo disso aristotiles. nehun homee que aia bondade en si non quer uiuer en fuesse abondado de todos los bienes que en el son. | [+] |
| 1275 | CPb 1/ 6 | Folgança, e seguramiento muy grande han los omes, quando se consejan con (los) amigos. | [+] |
| 1275 | CPb 1/ 6 | Folgança e seguramento muy grande an os homees quando sse concellan con (seus) amingos e por ende disso hun sabio que ouo nome talio que (en) nehua cousa (non pode) homee auer amingo a quen podesse dizer (seguramente) sua voentade assi como assi meesmo. e disso en outro lugar. deliura con teu amingo todalas cousas que ouueres (a fazer). primeyramente sabe quen he el. porque moytos (omees) que pareçen amingos de fora. e son falagueyros de parauua que an a uoentade contraria do que demostran. e como quer que estes (ataes) afalagan a omee (e) por mays seer amados. | [+] |
| 1275 | CPb 1/ 6 | (E) otrosi dixo Tulio, que quando al amigo viene alguna buena andança, o grande honrra, que de los bienes que se siguen dellas deue (fazer) parte a sus amigos. | [+] |
| 1275 | CPb 1/ 6 | (E) otros Sabios dixeron que de - como o faria por ssi meesmo. (ca) assi como disso sant augustino en la amizdade. non ha hun grado mays alto que o outro (e) sempre deue seer ygoal(mente) entrelos amigos. outrossi disso talio que quando o amingo uen algua boa andança ou grande onrra que dos bees que sse siguen dela deue (dar) parte a seus amigos. | [+] |
| 1290 | FD I, 2, 3/ 125 | Pero mulleres ben podem ſéér persoeyras por padre, ou por madre, ou por auóós, ſe forem fracos por uellece ou por outra grande enfirmidade. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 3 | Et ajuntou suas conpanas muy grandes et seus poderes, asi com̃o uijna; et outrosi fezo eno rreyno de Leõ ata que chegou aa çidade de Lugu, que he en terra de Galiza. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 5 | Andados dous anos del rreynado del rrey dom Ramiro -et foy isto ena era d ' oytoçẽtos et sateenta anos; et andaua entõçe o ano da encarnaçõ do Senor en oytoçentos et xxij ãnos -, asi com̃o conta a estoria, poys que os mouros souberõ que el rey dom Afonso o Casto, que era muy esforçado et muy forte et muy aventurado en batalas et os avia muyto apremados et quebrantados cõ lides et cõ correduras, que era morto et rreynaua en seu lugar el rey dõ Ramjro, coydando elles que el, como seria en sua noueza, que aueria medo, ca era o poder dos mouros muy grande en Espana, como oyredes adeant[e] na estoria, et que, auẽdolles medo, que daria o que lle demãdasẽ por razõ que le nõ desem guerra et que o leyxasem en paz; et enviarõle pidir que lles dese cada ano La donzelas das mays fillas dalgo, cõ que casasẽ, et outras La das outras do poboo, cõ que ouuesem outrosi seus solazes et seus deleytos; et estas çem donzelas que fosẽ todas uirgẽes et en cabello, asy como las dera el rey Mauragato en seu tẽpo, que fora ante dele. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 6 | Os cristãos, quando uirõ Sanctiago, forõ muyto esforçados, et fiando (en elle et) na ajuda de Deus et do apostolo Senor Sanctiago, começarõ de ferir enos mouros muy de rigeo, dando muy grandes uozes: - | [+] |
| 1295 | TC 1/ 11 | Et ouverõ sua fazenda muy grande conos mouros do lugar, et matarom muytos delles, et leuarõ ende roubas et requezas muy grãdes et muytos catiuos que meterõ en suas naues. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 11 | Et foy a batala muy grande, segundo cõta a estoria, mays nõ se uençer[õ] hũus nẽnos outros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 11 | Mays des aqui leyxa a estoria a fallar desto et torna a fallar del rey dom Rramiro (et) de Leom et dos seus grandes feytos que elle fezo contra mourros, et da justiça que el fez ennos seus. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 13 | Et morrerõ y muytos delles, et quebrãtarõ a villa, et leuarõ ende muy grande pressa os narmães, segundo cõta a estoria, et tor naronse dallj pelo mar para sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 13 | Et en tanto creceu a este rey [don] Ramiro muy grande contenda en sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 19 | Et quando Carllos, fillo do enperador Loys de Rroma, que era endeantado de Frãça, vio que sem grã custa et sen grã gerra nõ podia yr contra Muça nẽ uedarlle o que lle fezo et aquelles malles que pellas gentes et pella terra andaua fazendo, envioulle(s) muytos dineyros et grande auer que lle nõ astragasse a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 19 | Et despoys disto guisou sua oste muy grande et foy cõtra el rey dom Ordono de Leõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 22 | Andados IX anos do rreynado deste rey dom Ordono -et foy isto na era d ' oytoçẽtos et LXXa et iij anos; et andaua entõçe o ãno da encarnaçõ do Senor en oytoçẽtos et XXXtaVe -, arribarõ a Espana, a Algazira, hũa flota de gente de narmenes, en que aujã LXa naues bẽ bastidas et grandes desa gente et do que auiã mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 25 | Andado o primeyro ano do rreynado del rey dom Affonso, Mahomat, rrey de Cordoua, sacou muy grand ' oste et foy contra os nauarros et deytouse sobre Panpellona. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 25 | Et tã gran[de] foy a mortãdad[e] que y ouue d ' ãballas partes, que nũca a mayor ouue en Frãça, dos que se ende podem acordar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 27 | Et ajuntou grandes cõpanas do rreyno et grandes gentes de gallegos et d ' asturãos et doutras partes, tãtas que llj chamaua a estoria grande oste. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 30 | Aqui diz a estoria, ontre todaslas bõas obras que el fez que foy esta hũa: cõ grandes thesourros que llj leyxara seu padre el rrey dom Ordono (et) osmou que o melor que delles podia fazer [seeria] despendelos en fazer seruiço a Deus. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 31 | Et Bernaldo uẽo y cõ sua oste muy grande. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 31 | Et cõta aqui a estorja que, tam grande espanto aviã ia deste rrey dom Affonso os mouros, que per fforça lle ouverõ a enviar demandar tregoas et gãanarllas et poelas cõ el por hua gram sazõ, por muyto auer que llj peytarõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 33 | Andados ssex ãnos do regnado del rrey dom Affonso, o Magno -et ffoy isto na era d ' oytoçẽtos et LXXXa ãnos -, el rrey dom Affonso estando en paz et assesegado, chegaronlle nouas de como era ẽna terra gran poder de mourros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 33 | Et, poys que esta batalla foy vençuda, tornouse el rrey dom Affonso muyto onrrado, cõ grandes roubas et com grandes gaanças [et] muy alegre. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 35 | El rrey, quando aquillo ouvyo, ouve ende muy gran pessar et dissolle que o nõ ffaria, ca nõ queria britar a jura que (d)el rrey dom Affonso, o Casto, fezera. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 38 | Et Mahomat, rrey de Cordoua, logo que o soube, sacou muy gran oste et uẽo sobre elles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 39 | Et cõta a estoria que bem assi [foy] com̃o el disse, que os del rrey adu[z]iã muy grandes algos cada que u[ijna]m sobre el, et gãanau[a]o delles; ca nõ se podiã elles gardar que assi nõ fose. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 43 | Et dizẽ enos cantares que disso alj Bernaldo a Carllos que era sobrino del rrey Carlos, o Grande, et fillo de dõna Tinbor, sua yrmaa; et que lle disso Carlos que era muy bem et que llj prazia cõ el, et que estaua ena corte hũu fillo dessa dõna Tinbor et que o preguntou el rrey se o querria reçeber por yrmão a Bernaldo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 47 | Et ẽnos xx(x)iij ãnos enviou este Mahomat, rey de Cordoua, a (hũu) seu fillo Almõdar cõ grande oste a terra d ' Alaua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 49 | Et desy começou a ffazer toruões et relanpos tam grãdes que, quantos auja en Cordoua, coydarõ a seer mortos, tam grande foy o medo que ouverõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 53 | Andados xxxaii anos do rreynado deste rey dom Affonso, o Magno, -et foy isto na era de noueçentos et sex anos, et andaua outrosi o ano da encarnaçõ do Senor en [oyto]çentos et saseenta et oyto anos; et o enperio de Loys, enperador de Rroma, en xvije anos - en este ano sobredito sacou este rrey dom Affonso muy gran oste et foy contra Tolledo, ca sayam ia as tregoas que dissemos que lles dera. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 53 | Et enpos isto esse rrey don Affonso, poendo seu coydado en obras de pẽedença sancta, mandou fazer sobrelo corpo de Sanctiago hũa capella de muy fremosa obra, et deulle grandes herdades aa jgleia et fremosoua et o[nr]roua de muytas bõas doonas d ' ourro et de prata et de canpãas et de vistementas de seda et de pedras preciosas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 53 | Et fezo outrosi sobrelos corpos de San Fagundo et de San Primjtiuo, ena rribeyra de Carrõ, hũa jgleia de grande lauor et onrroua de todalas coussas que eram mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 53 | Et ffezo outrosi en esse castello de Gazõ, a seruiço de Deus, hũa jgleia de grande obra cõ piares et arcos de pedra [marmor], et po[s]lle nume San Saluador. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 53 | Et ontre todalas mellores doõas foy hũa crux muy grand[e] toda d ' ouro puro, chea de pedras preciosas, que el mandara fazer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 55 | Et fezo y entonçe dessa uez hũa jgleia muy nobre et muy bõa et de grande obra et poslle nume San Saluador, et deulle muy grãdes requezas et muytas herdades per u fose bem seruida. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 55 | Et prometeulle que, sse sse quitar del, que lle daria tam grande auer que, sse quissesse sacar o rrio que corre ontre Rroma et Ffrança et passar pello eyxuto ao rreyno de Germanja, que llo daria. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 55 | Loys, quando aquillo ouvyo, ssayo contra el muy esforçadament[e], et ouve cõ elle sua batalla muy grande et muy forte, et vençeu Loys ao enperador et matou muytos delles et ffezo fugir do canpo, mal et desonradamente et correu cõ el. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 55 | Et enos xxxvije ãnos Carllomãno et Carllos, quando virõ que seu tyo, o enperador, avya sabor de os desherdar, sacarõ sua oste muy grande contra el. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 67 | Et por que auja dessamor ontr[e] o linagẽ de Abehumeyt et o de Abelabeçi, assi com̃o o dissemos ia ssusu ante disto en esta estoria -que forõ net[o]s de Mahomat, o seu grande propheta -, que apenas avia lugar en toda a terra [u] nõ fezesse mal aquel seu desamor, este rrey traballouse quanto mays pode de meter paz ontre elles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 67 | Este rey ata os XX anos de seu rreynado n[õ] sse partiu de batalas grandes et meteu toda a terra so seu senorio, et obedeçerõlle todos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 69 | Et dessi tornousse para sua terra muy onrrado, con grandes aueres d ' ouro et de prata et de pãnos de seda et com muytos catiuos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 85 | Et el rrey don Rramiro foy para ala cõ grande oste, ca entendia a nimjga que llj querriã fazer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 86 | Et en todo isto Açinfalj, principe dos mouros, que era muy poderoso, quando isto uyo, chegou muy grãde oste de mouros et começou de guerrear a Castella et de lle fazer gran dãno. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 90 | Et uerteras muyto sangue de rreys et de grandes omes et a tua bõa andança sera tan grande, que per todo o mũdo se[r]a soada a ta cauallaria. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 92 | Et uĩjnan dando tã grãdes vozes et tã grandes gritos et fazendo tã grãdes roydos, que semellaua que todo o mũdo y vĩjna. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 100 | Et polla sua louçanya nõ caya elle et nos en erro grande. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 100 | Et fforõ en grã pressa os castellãos, ca aujã de passar hũu rrio que vĩjna turbio et muy grande (et) das agoas muytas que auja ffeyctas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 108 | Et, desque anoyteç[eu], virõ hũa serpent[e] yrada, que vijna pelo aere s[an]g[oẽ]ta et com̃o rauyosa, et da ua tam feros aseuios, que nõ ouue y nẽhũu que nõ fossem espantados; et tam grandes fogos daua pela boca, que todolos da oste sse vijã hũus outros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 108 | Et o conde, quando o uyu, sayu a el et forõsse ferir muy de rigeo das l[ã]ças; et tam grandes forõ os golpes que sse derõ, que ficarõ enbaçados, en guisa que nõ poderõ falar nẽ ferirse hũu a outro. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 108 | Et en todo esto o conde Fernã Gonçaluez andaua esforçãdo os seus et dizendollj: -Amigos et uassalos, seede boos et acordadeuos dos grandes tortos que nos faz Almãçor, et saquemos Castela da prema en que esta. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 111 | Outro dia forõ os mouros ẽno cãpo, suas azes paradas, dando tã grandes uozes et tã grandes alar[i]dos, que semellaua que todo o mũdo vijna y. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 111 | Amigos, por Deus que esforçedes et nõ desmayedes pola gram lazeyra que auemos, ca eu uos digo que cras ata ora de noa aueredes grande acorro, en maneyra que vẽçeremos o cãpo et o aueremos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 111 | Et tã grandes erã os sões das feridas das lanças. . . que quebrauã das feridas que sse dauã cõ elas, que de muy longe as oyriã os omes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 111 | Et tã grande foy ali a morteydade, de hũu cabo et do outro, que ouue y, que bem coydou o conde que nũca iamays tornaria a Castela; ca sse lle ya guisando a morte, se lle Deus nõ acorresse. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 111 | Estando elle en este aqueixamento tã grande, começou a rrogar a Nostro Senor Deus que lle acorresse. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 111 | Et depoys que morresse nõ veeria tã grande pesar com̃o quan[d]o u[i]sse (a) Castela quebrãtad[a] et sem senor et metud[a] en catiuo et en poder d ' Almançor et dos outros mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 111 | Et teño que nõ gaanedes y nada, ca meteredes grandes roydos et grandes doos pela terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 118 | Andados xviiij ãnos do rreynado deste rrey dom Ramiro -et foy esto ẽna era de DCCCC et Lavij ãnos; et andaua outrosy o ãno da encarnaçõ do Senor en DCCCC xviiij ãnos; et a do enperio d ' Enrique, enperador de Rroma, en quatro ãnos - e[n] este ãno sacou el rrey dõ Ramiro sua oste muy grande, et foy a (correr) terra de mouros correr hũu castelo, que antigamente auia nume Agoas, et e aquelle a que agora dizẽ Caualeyra, et he ẽna ribeyra do Teio, de iuso de Toledo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 121 | Andados quatro ãnos deste rrey dom Ordoño -et foy esto ẽna era de DCCCC et LXa ãnos; et andaua outrosy o ano da encarnaçõ do Senor en DCCCC et xxiij ãnos -, este ãno, guisando el rrey dom Ordoño sua oste muy grande para yr sobre o conde de Castela, Fernan Gonçaluez, por que sabi[a] que o conde auya sabor de meterllj buliço ẽno reyno, et yndo el para ala, enviou o conde algũus de seus rricos omes que lle dissessem que el aparellado estaua para o seu seruiço, ca nõ para o seu deseruiço, [et] que queria auer seu amor cõ el. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 122 | Andados Vco ãnos do rreynado del rey dom Ordoño -et foy esto ẽna era de IX çentos et LXa et ij anos; et andaua outrosy entõ o ãno [da encarnaçõ] do Senor en IX çentos et xxiiij anos -, en este ãno sacou el rey dom Ordoño para yr sobre mouros muy grande oste, et assy lle acaeçeu que enfermou muy mal et dessa morreu en Çamora. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 123 | Et este rey dom Sancho era muy gordo sem guisa, de maneyra que nõ podia caualgar, senõ a gram traballo et a grande afam de sy, et por ende llj derõ este sobrenume d[õ] Sancho, o Gordo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 125 | Andados dous ãnos do rreynado deste rey dom Sancho -et foy esto ẽna era de IX centos et lxiiij ãnos; et andaua outrosy entõçe o ãno da encarnaçõ do Senor en IX çentos et xxvj ãnos, et o enperio de Enrique, enperador de Roma, en xjze - -, (et) en aquel ãno este rey dom Sancho, poys que foy garido da gordura que auya en sy, veẽosse para sua terra cõ grande oste de mouros que llj deu Obderahme, cõ que cobrase o rreyno que [llj] aujã tollido. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 125 | Mays dom Ordono, o Mao, como era medoroso et de fraco curaçõ, quando o soube, tã grande ouue o medo, que fugiu de noyte et fo[y]sse para Asturas, para defendersse nas mõtanas altas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 126 | Mays foy y enga[na]do, ca lle cõteçeu, segũdo diz o prouerbio, com̃o [a]o carneyro que uay buscar laa allea et uem dala trosquiado da sua; ca a reyna faziao todo cõ engano, por desamor et grande eemizade que tĩjna ẽno curaçõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 126 | Et bem ueemos que somos en gram saña contra ti, por que tu nos das esta coyta tã grande. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 130 | Os cõdes, poys que sse virõ, rreceberõsse muy bem em hũu, et ouuerõ ontre sy sua fala muy grande. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 130 | Et disolle aynda o conde assi sobresto: -Ca lle uẽo per ti este mal tã grande que nõ a par. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 130 | Et digote que fazes en esto grande amor aos mouros que som nossos eemigos mortaes; ca este llis fazia muyto mal et muyto quebranto, et agora andã elles muyto alegres et muy loucãos, et tolliste grãde esforco aos cristaos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 132 | Et quero fazer hũa cousa escontra el, et vencerme a agora o seu grande amor que elle a de mj̃ et o grã bem que mj quer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 132 | Senor, disso ella, esto fez fazer o grande amor, ca esta he a cousa do mũdo que mays tolle aas donas pauor et uergonca de quantas cousas som; et polos amjgos tã bem a moller com̃o o barõ oluidam os padres et os parẽtes et a todallas cousas do mũdo, ca do que sse omẽ paga esso tẽ por mellor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 136 | Et auyã todos, tã bem os grandes com̃o os pequenos, (auyã) gram prazer cõ seu senor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 145 | Et tamana era a pressa de lidar et tã fortes golpes se dauã que, por grandes uozes que o ome desse, nõ seria oydo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 146 | Et estes taes nõ sse podem saluar que culpa nõ am muy grande en esto, ca sse pode per y perder hũu grande ome per mao conselleyro. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 146 | Mays o que bem quer consellar ao senor deue primeyro a veer et pensar todo o feycto que he ou [a] que pode rrecudir ata a postremaria, et deue guardar en sy meesmo de nõ seer bandeyro, et nõ sse deue vençer por medo, nẽ por uergõca, nem por amizade, nẽ por grande amor, nẽ outrossy por gram desamor, nẽ por dar, nẽ por prometer, se consello dereyto quer dar a ssenor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 150 | Et por que o curaçõ do ome anda sempre bolindo et pensando arte ata que ache carreyra per hu possa conprir aquelo que a sabor, nõ queda et a forte cousa sse faz ligeyra de fazer desta guisa, ca o grande amor todalas cousas vençe; et os castelãos tã gram sabor auyã de sacar da priiõ a seu senor o conde, que seu curaç[õ] lles disso qual seria o mellor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 150 | Et o conde entõçe confortoa et dissollj que sse [nõ] queixasse, ca a sofrer era todo o que Deus queria dar aos omes, et que tal cousa para rey era et para grandes omes conteçeu. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 153 | Quando el rey dom Sancho esto soube, mandou ao seu moordomo tomar muy grande auer et que sse fosse ao conde pagarlle todo aquel auer et que lle dissesse que lle tornasse todo aquello que lle leuara de seu reyno, ca tijna que o nõ deuera penorar d ' atal guisa por tal cousa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 153 | Et, quando uyu que estaua tam mal parado per y o preyto et que nũca sse poderia pagar o auer -tã grande era -, falousse cõ seus uasalos, et acordarõ que lle desse o condado en preço daquel auer; ca nẽ el nẽ os reys que enpos el ueessem nũca tãto averiã daquel condado. . . en dereyto. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 156 | Enpos esto guisou este rey Obderrahme outrosy logo sua frota grande et moueusse daly et foysse para Çepta a gram pressa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 157 | Conta a estoria adeante, yndosse c[heg]ando [o] acaba[ment]o deste rey, que andados xijze ãnos de seu rreynado, de quando el comerara a rreynar -esto foy ena [era] de noueçentos et lxxaiiij ãnos; et andaua outrosy o ãno da encarnaçõ do Senor en noueçentos xxxavj ãnos; et o emperador de Roma en iij -, hũu dom Gonçaluo, que era ome muy poderoso et com̃o señor de terra d ' Estremadura (et) do rreyno de Leõ, que iaz alẽ Doyro, quando uyu que el rey dõ Sancho de Leõ se chegara a essa Estremadura, diz que ajũtou seu poder muy grande por vijr contra el rey dõ Sancho, en aquel lugar meesmo d ' Estremadura de Leom. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 160 | Poys que os mouros ouuerõ firmado paz cõ este rrey dom Ramiro, com̃o dissemos, et forõ seguros del que nõ a[judaria os castelãos nẽ lles acorreria cõ] ajuda nẽhũa, chegarõ sua oste muy grande et veerõ a terra de Castela sobre o conde Fernan Gonçaluez, que era entõ dela señor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 160 | Et faziã todo este mal con consello et guiamento daquel grande ome d[õ] Vela de Castela, de que dissemos ante desto, que o deytara da terra o conde Fernan Gonçaluez, por que nõ queria esse dom Vela conoçerlle senorio en Castela, com̃o era dos mayores et mellores et mays poderoso. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 161 | Enpos esto que dicto auemos, assy com̃o aveeo(m) segũdo cõta a estoria, que andados tres ãnos do rreynado del rey dom Ramiro -et foy esto ẽna [era] de noueçentos et lxxavij ãnos; et andaua outrosy entõ o ãno da encarnaçõ en noueçentos et xxxaix ãnos; et a do emperador de Rroma en vj - assy acaeçeu que aquela gente dos nauarros, poys que ouuerõ corruda todo Galiza, et roubada toda a terra, et feycto a sua guisa quanto quiserõ, (et) querendosse ia elles tornar a seus nauios con grandes gaanças et muytos cristãos que leuauã catiuos para sse yr para suas terras, sayu a elles o conde Gõçaluo Sanchez, con gram poder, a prouar se poderia auer delles algũa vingãça do mal que lle fezerã ẽna terra aos cristãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 166 | Este conde Garçia Fernandez, de que falamos, era grande caualeyro de corpo et muy aposto, et auya as mãos muy fremosas, que nũca achamos a outro ome que as tã fremosas ouuesse, en maneyra que muytas vegadas auya uergõça de as teer descubertas por elo, et tomaua y enbargo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 172 | Et sobre esto derõlle grande auer en preço, por aquella sementeyra que y fezera. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 174 | Et el rey dõ Rramiro, quando esto soube, ajũtou muy grande oste, et foy para Galiza sobre dõ Bermudo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 175 | Et forõ y grandes alegrias ademays de lãçar a tauolados et de bofurdar et correr touros et de jogar tauolas et açedrẽches et moytos iograres. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 175 | Et derõ en estas vodas o conde Garçia Fernandez et todolos outros altos omes grande auer et muytos dões ademays. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 175 | Ca Aluar Sãchez começou logo a dizer suas parauoas tã grandes, por que ouue a rresponder Gonçaluo Gonçaluez. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 175 | Dõna Lanbra, quando aquelo oyu, começou a dar grandes uozes et chorar muy forte, et dizendo que nũca [dona] assy fora desonrrada en suas vodas com̃o ela fora aly. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 175 | Rroy Valasquez, quando aquelo oyu, cõna grande yra que ende auya, alçou outra uez aquela vara por darlle outro golpe. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 179 | Yrmãos, mester he que tomemos consello a atal cousa com̃o esta [et] que nõ fiquemos escarnidos, ca muyto seria gram desonrra nosa (grande). | [+] |
| 1295 | TC 1/ 182 | Et bem sey que lle prazera et que uos dara logo muy grande auer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 182 | Et, poys que uos esto ouuerdes feycto, sacarey eu mjña oste muy grande, et leuarey comjgo todolos seus sete fillos, et yrey p[ou]sar cõ elles [a] Almenar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 182 | Et, poys que estes ouuerdes mortos, aueredes a terra dos cristãos a vossa voentade, ca muyto a en elles grande esforço". | [+] |
| 1295 | TC 1/ 187 | Et chegarõsse aly entõçe tã grandes gentes que marauilla foy. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 187 | Mays uos, que sodes grande de dias, tornadeuos para Salas, se quiserdes, ca nos yr queremos todauia cõ nosso senor dõ Rroy Valasquez. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 187 | Monõ Salido tornousse para sse yr a Salas et, yndo assy pelo camjño, coydou ontre sy com̃o fazia mal en leixar daquela guisa seus criados por medo da morte, et mayormente seendo ia vello et de grande ydade, que o nõ deuya de fazer por nẽhũa maneyra, ca mays guisado era de yr elle hu quer que morte podesse prender ca aquelles que erã aynda mãçebos para viuer; et, poys que elles nõ temjã morte et tã en pouco a (a) tijnã, que mays pouco a deuya el de temer; et demays que, se elles morressẽ ẽna fazeda et Rroy Valasquez aa terra tornasse, que llj faria muyto mal por elles et que o mataria; et que sempre aueriã que dizer del, se el tal cousa fezesse com̃o esta; et demays aynda que, se elles ala morressẽ, que coydariã os omes que el que llj basteçera a morte et per seu consello veera aquel feycto, et seria muy maa fama esta para el (et leixar) de seer onrrado na mãçebia et desonrrado na viliçe. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 189 | Fillos, estes agoyros muy boos som, ca dam a entender que do allẽo gaanaremos muy grande algo et do nosso nõ perderemos nada. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 191 | Digouos que eu ey corrudo este cãpo bẽ tres uezes et leuey ende muy grandes gaãças, nõ achãdo ome nẽhũu nẽ mouro que mo destoruasse. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 191 | Et tã grande foy aly a batalla et tã esquiua que de mayor nõ poderia ome falar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 191 | Et, quando elles virõ que nõ avia al senõ vençer ou morrer, acomendar[õ]sse a Deus, et chamarõ o apostolo Sanctiago, et forõ ferir [en] elles [et] tã de rrigeo os cometerõ et tã bem lidarõ et tãtos morrerõ y et tã grande espãto meterõ en elles que nẽhũu nõ se lles ousaua parar deante. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 195 | Et tã grande foy a mortaldade que en elles fezerõ, que ante que y nẽhũu delles morresse, caerõ dos mouros mortos mays de dous mĩl Et entõçe a cabo lidarõ todos en uolta, et tãto creçeu a mortaldade dos mouros que matarõ y aquelles trezentos caualeyros que veerã ajudar os jnfantes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 199 | Gonçaluo Gostez estãdo en aquel quebrãto, fazendo seu doo muy grande et chorãdo muyto de seus ollos, veẽo a el a moura que dissemos que o seruia, et dissolle: - | [+] |
| 1295 | TC 1/ 203 | Quando el rey dõ Bermudo uio aquel miragre tã grande, foy muy espãtado et disso que queria fazer enmenda ao arçebispo, et enviou por el. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 207 | Et ouue logo cõ el sua batalla muy grande. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 207 | Quando os caualeyros d ' Almãçor esto virõ, pesoulles muyto por ende et, polo grande amor que auy[ã] cõ el et lle queriã todos bem, assy a gram caualaria dos condes et dos outros caualeyros cristãos que andauã cõ el com̃o os seus mouros derõ tornada aa batalla muy de curaçõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 207 | Et aynda ouuer[ã] tomada a çidade a poucos dias que iouguessẽ sobre ela, segũdo conta dõ Lucas de Tuy, senõ polas grandes agoas do jnuerno que huuyarõ a vijr. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 212 | En este ãno outrosy sacou Almãçor sua oste muy grande, et veeõ correr terra de cristãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 215 | Desy tornousse daquella uez para Cordoua, cõ gram ga[ã]ça et cõ grande onrra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 217 | Andados xijze ãnos do rreynado daquel rrey dõ Bermudo -et foy esto ena era de M et X ãnos; et o ãno da encarnaçõ do Senor en IX çentos et LXXXta et tres ãnos -, este ãno veeõ Almãçor cõ sua oste muy grande et entrou en Galiza per Portugal, correndo et astragando vilas et çidades. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 218 | Et elles ali lidarõ et a lide foy muy grande et muy ferida, de guisa que lles durou todo o dia ata [a] noyte. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 221 | Et, por que o prendeu a torto, nõ quiso Deus que aquel pecado que fezera que pasass[e] sem pẽa, et deu tã grande sequidade ẽna terra por elo que nõ podiã arar nẽ semear, de guisa que foy a fome [muy] grande ademays per todo España. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 228 | Et leuãt[arõ]sse entõçe da hũa parte et da outra por esta razõ muytas peleias et grandes bandos ontre elles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 229 | Et, quando chegou o conde Garçia Fernandez et vio tã gran mal en sua terra, nõno pode sofrer et, pero que a gente andaua partida ontre el et seu fillo, poso en seu curaçõ de morrer [p]o[r] defender a terra, ante ca viuer veendoa asy perder. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 229 | Et das grandes feridas que lle derõ ena lide morreo dellas a poucos dias en Medinacelẽ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 229 | Entõ os cristãos derõ grande auer aos mouros porlo corpo del, et leuarõno a enterrar ao moesteyro de San Pero de Cardena. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 232 | Et sacou sua oste muy grande et foysse para o rreyno de Toledo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 232 | Et correullj a terra et astragoulla, et leuou ende muy grandes preas, et o al que ficaua queymoullo todo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 232 | Et deronllj ãbos muy grande auer, et muytas dõas por auer paz cõ el. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 233 | Et prendeu logo outrosy aquel seu sobrino Murahã et deytoo en grandes prisoes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 233 | Et desi poso este Çuleyma suas tregoas firmes et bõas cõ dõ Sancho, conde de C[a]stella, et enuio[u]llj logo grande auer de que guisa[sse] suas gẽtes et o uẽesse ajudar contra aquel Mahomade Almoadj. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 233 | O conde sacou entom muy grande oste et guisouse entõçe muy bẽ et uẽollj cõ ajuda. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 233 | Et entrarõ os cristãos ao arraualde de Cordoua et matarõ y muytos mouros, et catiuarõ muytos, et leuarõ ende grandes rroubas, et destroyrõ todo [o] al. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 233 | Quãdo aquel mo[u]ro Alhogib Alhemeri vio tã gran mortaldade en sua conpaña, tomousse cõ aquelles que ficauã, que ueerã cõ el de Medinaçele, et fugiu. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 233 | Mays tã grande foy o medo que ouuerõ todos aquelles que aquillo oyrõ dizer que por nẽhũa cousa nõ llo poderom fazer creer que aquel era Ysem Almohadj, (et) quando ysto uio, foy et ascondeuse en casa de hũu alaraue, que auia nume Mahomad, o Toledão, todo ia com̃o desapoderado et desasperado, et fugiu de noyte, et uẽosse cõ Mafomad a Toledo. Çuleyma tomou entõ a çidade de Cordoua per força et assenorousse do alcaçer et apoderousse do rreyno vijte meses. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 233 | Mays, poys que Çuleyma ouue assesegados os curaçoes dos da çidade cõ parauoas mãsas et grandes aueres que llis deu a todos, seendo ia (cõ) el seguro dentro ena villa, dissolli(s) hũu mouro daquelles de Barbaria: - | [+] |
| 1295 | TC 1/ 233 | Et por que Çuleyma ouuo medo que uerria aos cristãos algũu perigoo de tal feyto com̃o aquel mouro pensara et llj dissera, deullis muy grandes aueres et mandoos que se fossem. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 236 | Et, poys que ouuo ajuntada muy grande oste, vẽosse cõ ela para Mahomad Almoadj, o que dissemos que era entõçe en Toledo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 236 | Et Mahomad outrosi chegou muy gran gente et muy mayor que aquella de Alhagib. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 239 | Mahomad, quando (ll)o oyo prouguellj muyto et outorgoullo, et mandou(ll)os logo soltar todos, et deullis aynda muy grande algo do seu a cada hũu, et enuioos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 239 | Et cõ ysto auj[ã] muy grande alegria todoslos que a vijã, et acordarõse dos males et dos tortos que del aujã rrecebudos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 241 | Os çibdadaos de Cordoua, quando este perigoo tã grande uirõ, forõ a Jseem, et disserõlle que seyse et ouuesse sua batalla cõ elles et os deitasse da terra, ca muyto erã en grã perigoo pollo que elles faziã, et nõno podiã ia sofrer, et que a sua paçiẽçia del (del) que o sofria muyto era danosa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 244 | Andados xvij anos do rreynado del rrey dõ Afonso -et foy esto ena era de mĩll et xxxa et iij anos; et andaua outrosi [o ano] da encarnaçõ en nouecentos et noueẽta et vj - Ysẽ, poys que ouuo ordenadas todas estas cousas, que vio que era mester eno rreyno, sacou sua oste muy grande et foy buscar seus ẽemjgos, que llj andauã fazendo dano pela terra, se poderia auer algũu delles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 244 | Et todoslos que o assy uijã yr apressurado por batalla, marauill[au]ãse ende muyto por aquillo, ca sempre o virã iazer ençerrado en seu alcaçer, et que enviaua todoslos mays dos dias seus mandadeyros aos berberis prometerllj muy grandes dões et muyto algo, se llj quisesẽ obedeeçer seu senorio. Çuleyma, en hũu cõ os berberis que erã cõ el, enviauã cada dia dizer a Ysem que llis peytasse et llis desse de seu auer dõde elles fossem pagados, senõ que se nõ partiriã de fazerllj mal. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 244 | Et el rrey Ysem, quando soubo aquella preitesia que o conde dõ Sancho llj enviaua demãdar, vio que era grande et graue. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 244 | Esto soubo Ysẽ et enuio[u] logo a Toledo hũu sseu algozil con grande oste que os çercasse et que os , guerreasse et que se nõ partisse ende ata que llj dessem a çidade. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 244 | Et entõ auia en Cordoua gran carestia de pã, de guisa que a fanega ualia a XXXta morauedis daquella sua moeda quen essa ora corria. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 244 | Et sen esto caeu entõ hũa gran tẽpestade que auẽo aos mays delles, que por esta rrazõ fogiã todolos que podiã et alcauãsse aas serras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 244 | Et Yseẽ, tãto que soubo o que as cartas diziã, mandoo escabeçar et que trouxessẽ a cabeça del per toda a villa, por aquella tã gran trayçõ que tĩjna asconduda en sy, et tam grande a coydaua a fazer en ascuso en Cordoua, que soubessẽ todos que por tal razõ llj dauã tal morte. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 244 | Et, por que os berberis auiã toda a terra destroyda por seus maos feytos et suas correduras que fezerã y, por que se ouuera d ' ermar a terra dos lauradores, de cuio lauor vĩjna auondo de pã, (et) erã tã bẽ os de dentro com̃o os de fora en gran coyta et en grande ang[u]stura de fame et en gran lazeyra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 247 | Enpos ysto Çuleyma, poys que ouuo metudo o reyno su seu senorio, rreynou daquella uez tres anos, et uiuio en Cordoua muy a sabor de sy et a grande onrra ata o dia que o matarõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 249 | Andados XIX anos do rreynaldo del rrey dõ Afonso -et foy ysto ena era de mĩl et XXXV anos; et [andaua] outrosi o ano da encarnaçõ do Senor en noueçẽtos et nou(u)ẽta et vijte anos; et o emperio d ' Enrrique en hũu -, esse ano acaeçeu que, quando os onrrados omes et sabedores que soy[ã] a guardar Yseẽ virõ o bem et a onrra que lli creçia cada dia a Çuleyma, (et) ouuerõ ende muy gran pesar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 249 | Et chegarõsellj alj muytos caualeyros, et cõ aquelles gaanou elle muy gran caualaria de mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 250 | Andados XX anos do rreynado del rrey dõ Afonso -et foy isto ena era de mil et xxxvj ãnos; et andaua o ano da ẽcarnaçõ en nouecẽtos et noueẽta et viijo ãnos -, en esse ano forõ Ayrã Almeheri et Abenhamit, cõ gran poder de caualeyros, sobre Almaria et çercarona et conbaterona cõ muytos engenos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 251 | Et ajũtarõse todos ena cãpina de Cordoua o dia que poserõ. Çuleyma, cõ os berberis et cõ os outros moradores da çidade, sayo entõ a elles, et ouuerõ sua batalla muy grande huus cõ outros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 251 | Mays, quando oyo dizer Alj de com̃o Hayrã fora vençudo et fugira, foy en muy alegre et, cõ o gran prazer que ende ouuo, mandou tomar quantas armas podo auer, et foy para Jaem cõ grande hoste. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 254 | Et Abderrahmẽ jũtou entõce muy grande oste et foy sobre Graada. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 260 | Ontre tanto, quando Hayrã et Mugeyt, de que dissemos que enuyara el rrey de Graada, entrarõ en Cordoua, poys que os da çibdade matarõ os barbaris, assi com̃o ia dissemos, entrou ontre elles anbos muy grande enueia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 260 | Et entõce hũu mouro d ' i dos da villa, que auia nume Humeya, tomou cõsigo hũa cauallaria grande de caualeyros mãcebos, et meteuse eno alcacer, et rogou a todos que o fezessẽ rrey. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 262 | Andados xxvij anos do rreynado del rrey dom Affonso -et foy [esto] ena era de mĩl et xlaiij anos; et andaua o ano da encarnacõ en mil et Vo; et o enperio de Enrrique, enperador de Rroma, en IX -, este rrey dom Affonso, auẽdo grã sabor de fazer mal aos mouros, sacou sua oste muy grande et foy çercar a Viseu, que e en Portugal, que era aynda dos mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 264 | Enpus esto deceu a morar aos chaos de Nauarra, et alli uẽçeu muytas lides que ouue cõ mouros, de guysa que, por os seus feitos grandes et estranos muyto mereceu auer senorio. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 265 | Et hũu ome d ' alta guysa que, en tẽpo del rrey dom Ynego, se chegara a este rrey dom Garçia, seu fillo, tomou entõce aquel njno Sancho, polo grande amor que ouuera cõ seu padre, et fezeo criar muy bẽ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 265 | Et aquel seu ayo, ome d ' alta guysa, que o criara, com̃o era omẽ nobre et poderoso et sisudo, consellauao senpre que punasse en fazer grandes feitos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 265 | Et, quando aquelo oyo, pesoulle muy de curaçõ et, cõ o gram pesar que ouuo do maltraiemento da terra et dos cristãos, meteuse a grã perigoo de passar os portos, que iaziã cheos de muy grandes neues, por yr aos mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 271 | O jnfante, quando sse uiu ante el, começoo de rogar que o nõ matasse, et prometialles que lles daria grandes terras et grandes algos en seu condado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 271 | Et, quando o uiu, começou aa dar grandes uozes, et disso: - | [+] |
| 1295 | TC 1/ 271 | Eles, quando uirõ que os assi deostaua, derõlle grandes feridas cõ os ueabros que tijnã, et matarõno. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 275 | Os rreys çercarõ entõ aos outros condes et queimaronos y logo, dandolles ante grandes penas, com̃o a traedores que matarã seu senor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 277 | Poys que este rrey dom Sancho ouuo partido seu rreyno do de Castella, com̃o auemos dicto, -et por este rreyno entõçe chamauã condado ca nõ rreynado - et en este estado, chegou grande oste para entrar a Arangõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 277 | Et este Garçia Ramirez foy casado cõ dona Margelina, ffilla do conde dellas Perchas, et ouuo en ella hũu fillo a que disserõ dom Sancho -este foy omẽ de grande entendemento et de grã coraçõ et muyto entendudo -. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 277 | Et partiu alj muy grande algo a caualleyros pobres que achou alla, que nõ tijn[ã] ia cõ que ficar allj en defendemẽto dessa terra santa nẽ con que sse tornar a suas terras a Espanna. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 281 | Este rrey dom Sancho auia hũu cauallo que precaua muyto, por que auia estes beens en el: era grande et fremoso et corria mays ca outro cauallo que soubessem ẽno rreyno. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 281 | Et, por que a aquella sazõ era a guerra conos mouros tam grande et tam cotiaa, assi que os caualleiros et os condes et aynda os rreys parauã seus caualos dentro en seus paaços et, segũdo conta a estoria, dentro en suas camaras hu dormiã cõ suas molleres, por que, logo que oyssẽ apelido ferir, teuessem seus cauallos prestes et suas armas, por que sse podessem armar sem toda tardança para sayr alla. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 285 | Et prendeu o conde dõ Garçia, et gãanou y grandes aueres dos mouros que partiu per sua oste, que andaua muy lazerada. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 285 | Et este lidou cõ o conde de Tolosa et cõ o cõde de Piteus en hũu dia et, desque os uençeu et os ouuo presos en seu poder, deullis de mão por grande auer que llj derõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 288 | Et por esta rrazõ entrou ontre os arãgoeses muy gran descordia, ca diziã que dõ Rramiro, que dizemos que era mũge et clerigo de missa, (et) que nõ podia fazer batallas nẽ justiça, assy com̃o cõuĩjna a rrey, nẽ casar cõ moller a beyçõ, com̃o era dereyto. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 294 | Este rrey dõ Pedro d ' Arangõ ouuo sempre muy grande amor cõ o muy nobre dõ Afonso, rrey de Castella. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 294 | Mays depoys desto, quando o onrrado don Arnaldo, arçebispo de Narbona, ajuntou de França gran gent[e] de cruzados contra os ereges, que erã muytos en esse seu arçebispado de Narbona, que deostauã o nume de Deus, veẽo y el rrey dõ Pedro en ajuda do cõde de Tolosa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 296 | Este gãanou cõ muy grande aguça, a sua custa meesma, ordinamento ao bispo de Segobia, o que nõ auj[a] ante daquella guisa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 296 | Este rrey dõ James se traballou muyto, quanto el mays pode, en passar todos[los] grandes feytos que seus parẽtes fezerã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 296 | Depoys, nõ se tẽendo por pagado desto, chegou (chegou) gran frota de todas las partes de seu rreyno et passou per mar aas yslas que dizẽ Baleares. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 296 | Et conbateu a çidade muy gran tempo et correullj a terra et trouxeos mal et aqueixoos de guisa [que], per força da pr[e]ma que el rrey dõ James llis fazia, se llj ouuerõ a dar et meterse sub seu senorio. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 299 | Este rrey dõ Sancho seendo en Castella corria hũu dia mõt[e], et acaeçeu que hũu dia achou hũ porco montes; et, yndo enpos el, meteuxillj en hũa çibdade que estaua entõçe herma -et he aquella a que agora dizẽ Palẽça - et entrou en hũa coua que auja y ia feyta en guisa de jgleia, et en ela hũu altar feyto a onrra de Santo Antolj martir -et o altar he aquel que oge en dia esta y muyto onrrado et de grandes uertudes -. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 299 | Et fezo y hũa jgleia grande sobre a coua, et estabeleçeu y obispo et fezo a çibdade (et o) bispado et deoa ao bispo et aa jgleia en donadio toda aquella nobre çidade, cõ todos seus termjnos et cõ todo seu senorio, et que sempre fosse liure de todo senorio et de toda prema. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 300 | Et era el entõ en terra de Galiza, et ueẽo dala aa çibdade de Leõ et fezo y muy grandes uodas et muy nobres. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 300 | Et, el andãdo ala en sua rromaria, morreu aca el rrey dõ Sancho, seu padre, que era om̃e ia uello et de grandes dias, et auja ia rreynado XXXV ãnos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 300 | Et, quando chegou açerca de Panpelona, et soubo com̃o seu yrmao dõ Rramiro era ia rrey d ' Arangõ depoys de seu padre, assi como o el ordenara, com̃o auemos dito suso ante desto, et lle fazia este don Rramiro muyta soberua; et demays que llj uẽera çercar Tofalla cõ grande oste, et aynda que o ameaçaua que lle daria lide campal. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 300 | Et el rrey dõ Garçia, com̃o era ome muy esforçado et de gran curaçõ, nõ podo sofrer aquella soberua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 300 | Et ajuntou logo muy gran cauallaria et foy [a d]esora cõ[tra] el rrey dõ (Garçia) Ramiro, et matoullj muytas gentes ademays, com̃o os achou de[s]armados; ca tã arrebatadamente ueẽo sobre elles que sse nõ poderõ armar nẽ se guardauã del que desta guisa os cometeria. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 300 | Et tomou ali el rrey dõ Garçia tendas et requezas muy grandes et quanto y adusserõ os mouros et os cristãos da outra parte. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 307 | Et tã grand[e] foy o medo que os mouros ouuerõ del que coydarõ del seer conqueridos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 307 | Et sen falla conquerera toda España senõ por los grandes buliços que se leuantarõ en seus reynos dos seus altos omes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 307 | Et el rrey manteue o rreyno muy bẽ hũu gran tempo, que non auja quẽ llo contrariasse. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 308 | Et estando assi entraron os mouros correr a terra, et era muy gran poder, ca vĩjnã y çĩco reys. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 308 | Et leuarõ ende moy gran presa de catiuos et de catiuas, et de gãados et de outras cousas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 308 | Et elle, quando chegou a sua madre cõ muy grande onrra, desque foy ant ' ella, gradeçeu muyto a merçee que Deus llj fezera et disso que nõ tĩjna por bẽ de tẽer presos os reis, mays que tĩjna por bẽ que se fossem para suas terras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 308 | Et elles gradeçeronllj muyto a merçee que llis fazia et forõse para suas terras, bẽeyzendoo et loandoo muyto porla gran mesura et merçee que contra elles fezera. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 310 | Capitolo segũdo. Com̃o el rey dõ Fernãdo ouue gran prazer da boa andança de Rrodrigo | [+] |
| 1295 | TC 1/ 310 | Et el rrey teueo por bẽ d ' acabar seu rogo, et mandou fazer suas cartas para Rrodrigo en que llj enuiou mandar et rogar que fosse cõ elle en Palẽça, que tĩjna de falar cõ el muytas cousas que erã sua prol grande. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 312 | Mays al rrey don Fernãdo nõ xi llj oluidou o mal que el rrey seu yrmão auia coydado contra elle, et mandoo prender et fezeo guardar en Çea, pero que iouuo y muy poucos dias, ca o sacarõ os que o guardauã por muy grandes aueres que llis prometeu. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 314 | Et os caualeyros tomauã ende moy gran noio. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 314 | Et tã grande foy o noio que os caualeyros ende ouuerõ que [lljs] semellaua que llj caya a gafẽ das mãos ena escudella en que comja; et, cõ o noio que ouuerõ, leixarõ a pousada a ãbos et a dous. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 314 | Et aa meya noyte, dormĩdo Rrodrigo, deullj o gafo hũu gran bafo resollo pellas espadoas, que tã rigio sayu pelos peytos, que foy hũa gran marauilla. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 314 | Et estando en esto, a cabo dũa gran peça, (et) appareçeullj hũu ome uestido en vestiduras brãcas, que llj disse: - | [+] |
| 1295 | TC 1/ 314 | Et, polo bẽ que me tu polo seu amor fezisti, outorgati Deus hũu gran dõ: que, quando o bafo que ante sonasti te uẽer, que todalas cousas que começares en lides ou en outras cousas que todalas acabaras conpridamente; asi que a tua onra creçera mays cada dia et seras temudo et reçeado dos mouros et dos cristaos, et os eemigos nõ tj poderã enpeeçer; et moreras morte onrada en tua casa; et nũca seras uençudo, ante seras sempre uencedor, ca ti outorgou Deus sua bẽeyçõ cõ tãto et fays sempre bẽ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 316 | Et cõ muy gran saña por o que auja dito, foy contra elle et ferio cõna espada per çima do elmo, que llo cortou et da cabeça quanto llj acalçou, en guisa que foy muy mal ferido et perdeu muyto sangue. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 316 | Mays Rrodrigo nõno quiso oluidar et ferio a dõ Martin Gõçaluez cõna espada de hũa muy gran ferida pelo rostro, de que perdeu muyto sangue. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 316 | Et, cõna muy gran fraqueza, nõ se pode tẽer et caeu do caualo en terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 316 | Entõ entrou el rrey eno cãpo, et entrarõ cõ elle seus altos omẽes, et ajudou Rrodrigo a desarmar, et abraçoo muyto; et, desque foy desarmado, seyu cõ el do cãpo, (et) auendo cõ ell muy gran prazer el et todos seus castellãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 316 | Mays tan grande foy o pesar que ouue el rrey d ' Arãgõ et os seus. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 319 | Andados sete anos do rreynado del rrey dõ Fernãdo, quando andaua [o ano] da encarnaçõ en mill et XXe anos, el rrey don Garçia, auendo curaçõ de se vingar da desonra que llj fezera el rrey don Fernando, seu yrmão, chegou muy grandes gentes, tãbem das suas com̃o das outras partes, de gascões et mouros, et pasou Mõtes d ' Ouca et chegou ata Portas, que he a quatro legoas de Burgos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 319 | Et el rrey, cõ grande atreuemento et cõ grã soberua de curaçõ, nõ llo quiso fazer, ca llj semellou que queriã que llo fezese com̃o per prema. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 323 | Eno rreynado del rrey don Fernando, que foy ena era de mĩll et sateenta anos, quando andaua o ano da encarnaçõ en mĩl et trijnta et dous anos, et o do enperador Corrado en doze anos - el rrey don Fernando, poys que ficou ben andant[e] et seguro en seu rreyno, sacou sua oste muy grande para yr correr a terra de mouros: a Portugal [et] a terra de Biamja, que dizem agora terra de Merida et de Badalouçe, que tĩjnã os mouros entõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 324 | Et acharõ y grandes aueres. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 325 | Et cõna ajuda do apostolo guisou sua oste muy grande, et foy sobre ela et çercoua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 325 | Et poselle seus engenos et seus castellos de madeyr[a]; mays a vila era muy grande et muy forte. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 325 | Et desta guisa foy toda a terra de cristãos, de Mõtego ata Granada, çerca Saluaterra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 334 | Capitolo que fala das grandes parias que os mouros enviarõ a Rrodrigo et foy chamado Rroy Diaz | [+] |
| 1295 | TC 1/ 334 | Estando el rrey en Çamora cõ toda sua gente, chegarom a Çamora os mesegeyros dos reys mouros que erã vassalos de Rroy Diaz de Biuar cõ muy grandes aueres que llj tragiam en parias. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 334 | Et, desque beyiarõ a mão a el rrey, ficarõ os geollos ante el [et beyiarõllj a mão et chamarõllj "Çide"] en lugar de "senor", et presentaromllj muy grande auer que llj tragiam. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 335 | Et, quando abrirõ a fosa, salio hũu odor tã fremoso et tã saboroso com̃o en maneyra de alm[i]s[que], asi que todos quantos y estauã tomarõ muy grã sabor, asi os mouros com̃o os cristãos, et sacarõ o corpo cõ muy grande onrra, et enuoluerõ os ossos en muy nobres panos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 339 | [Et] en guisa [o fazia] elle que yam soando as nouas pela terra dos grandes feytos que elle fazia, asi que todos tremjã ante el. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 339 | Et el rrey don Fernando tornouse cõ muy grande onrra para sua terra, et ouuea per consello do onrado Çide, seu vasalo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 351 | Et sacou suas ostes muy grandes et muy bem guisadas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 353 | Et el rrey dom Sancho, quando ysto oyo, com̃o era de grã curaçõ et de grande esforço, pesoulle muyto, et envioulle dizer que dos rreys de Castella et de Leõ erã as conquistas, ca os rreys d ' Arangõ nõ auiã conquista nẽhũa, mays que er[ã] seus subieytos et que (ae)lle(s) veniã a cortes, et sobre esto que fezese todo seu poder. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 353 | Et dauãse moy grandes feridas dãbalas partes, asy que ficauã muytos caualos sem donos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 357 | El rrey dõ Sancho ajuntou muy grandes gentes -castelã[o]s et bisqueyn[o]s et asturãos et das Estremaduras et arãgoeses - para yr sobre seu yrmão, el rrey [dõ Garçia], et enviou ala a dõ Aluar Fãges, primo do Çide, que o fose desafiar et que lle dissesse que lle leixase o rreyno et que sse fose a outra parte. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 359 | Quando el rrey dõ Sancho soubo o gran dano que lli auia feyto el rrey dõ Garçia, caualgou cõ sua oste et acorreullis. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 361 | Logo que el rrey don Sancho, soube com̃o el rrey dõ Garçia era viudo de terra de mouros, foy contra elle cõ muy grande oste. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 361 | Et despoys começouse a lide muy rrigeamente, dandose muy grandes golpes, en guisa que morrerõ y muytos caualeyros dãba - las partes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 364 | Et el rrey dõ Sancho tĩjna muy grandes gentes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 366 | Disy tornouse para os castelãos, que ouuerõ cõ elle muy gran plazer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 367 | Et depoys desto, elle seendo ẽno moesteyro, ouue seu consello cõ dõ Pero Ansures et seu da mõgia et foyse aos mouros a Toledo, al rrey Alymymõ, que o reçebeo muy bem et que lle fezo muyta onrra, et deulle muy grande auer et muytas dõas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 368 | Pero, veendo a muy grande onrra del rrey de Toledo, com̃o era muy poderoso et senor de muy grande cauallaria et da mays nobre çidade que os rrey[s] godos o[u]ve[rã], começou[se] a doer en seu curaçõ, por que se vija en poder dos mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 368 | Señor Ihesu Cristo, en ty he o poder de dar et de toller, et he muy grande dereyto que se conpla a tua voentade, asy que me desche rreyno a mandar et foy tua voentade et tollischemo, et fezescheme vĩjr a seruyr os mouros, que som eemjgos da tua sancta fe catolicha, que forõ a seruiço a meu padre. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 373 | Conta a estoria que, poys que el rrey don Sancho soube com̃o el rrey don Afonso era en Toledo, sacou sua oste muy grande et foy sobre Leõ; et pero que os leoneses quiserõ amparar Leõ, (et) nõ poderõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 374 | Poys que el rrey dõ Sancho tomou os rreynos a seus yrmãos, por que dõna Orraca amaua muyto al rrey dom Alfonso et por que entendeu que per seu cõsello se seyra da mõi(ar)ia, -et el rrey dõ Afonso en todos seus feytos se guiaua per ella et a tijna en lugar de madre, et ella era dõna de grande entendemento - (et) el rrey dõ Sancho sacou sua oste et foyse sobre Touro, que era da ĩfante dõna [Eluir]a, et tomoulla. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 379 | Senor, por qual razõ perdedes tal vasalo com̃o o Çide et que uos tã grã seruiço fez, quando uos liurou dos xiijze caualeyros, elle soo, quando uos leuauã preso, et outros muy grãdes seruiços que uos fezo, per que sodes en tã grande onra? | [+] |
| 1295 | TC 1/ 381 | Do gran dano que reçebeu a gente del rrey don Sancho | [+] |
| 1295 | TC 1/ 383 | Et disse a grandes uozes: - | [+] |
| 1295 | TC 1/ 384 | Outro dia grã manana, so(u)b(u)yo hũu caualeyro que iazi[ã] ena villa ẽno muro, et chamo[u] [a] grandes uozes, assy que todos os mays da oste o oyrõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 386 | Pero que o nõ fez cõ couardia, mays cõ trascordo, nõ coyd[ã]do que tam grande era o dãno, mays que ya fogindo cõ meestria del rrey, ca se el soubera a morte del rrey nõ [o] deteuera nẽhũa [cousa] que nõ entrara enpos elle. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 387 | Peçouos por merçee que dedes este traedor aos castellãos, senõ sabede que nos uerra ende muy gram dãno; ca os castellãos nos querrã rretar, poys que iaz ena villa, et ser[a] muy gran desonrra das gentes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 388 | Do gran doo que os castelaos fezerõ por el rrey | [+] |
| 1295 | TC 1/ 391 | Et, quando foy çerca Çamora, cobriose do escudo per que o nõ ferisem os da vila, et começou a chamar [a] muy grandes uozes se estaua y (a) dom Aras Gonçaluez, ca lle queria dizer hũu mandado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 392 | Dõ Pero Ansurez (que) tijna que, se el rey mouro soubese a morte del rrey don Sancho, que nõ leixaria vijr el rrey dõ Afonso et que o prenderia ata que lle fezese grandes posturas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 392 | Amigos, quando eu vim a este mouro, reçebeume cõ muy grande onrra, et deume quanto ouuj mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 399 | Conta a estoria que uoluerõ a[s] rredeas aos caualos et forõse ferir muy brauamente, com̃o boos caualeyros, et derõse çĩco golpes da lãça, et a seysta ue[z] quebrarõ as lanças en sy et meterõ mão aas espadas, et dauãse muy grandes golpes cõ ellas, asy que se cortauã os elmos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 399 | Et dom Diego, quando o vyo assy estar, disse a muy grandes uozes: -Dom Ares, enviademe outro fillo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 400 | Et meterõ logo ambos mão aas espadas et dauãse muy grandes golpes cõ ellas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 406 | Et este conde ouue en ella a dom Afonso Iordam; et ouue este nume porque foy babtizado ẽno rrio Iordam, ca ella pasara cõ seu marido a Vltramar en tẽpo do papa Ssan Hurbam, cõna grande oste que conta a estoria que passou ala de Frãça. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 407 | Et soubeo el rrey dom Afonso et sacou sua oste muy grande et foy ajudar el rrey de Toledo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 408 | Da gran lealdade que el rrey don Afonso fezo contra el rrey de Toledo | [+] |
| 1295 | TC 1/ 408 | Et o rrey mouro beyiouo muyto eno braço cõ grande alegria que auya. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 408 | Toda aquella noyte ouuerõ muy grã prazer en hũu et todos os da çidade de Toledo outrosy, porlo muy grande amor que seu senor auya cõ el rrey dom Alfonso. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 408 | Mays muy grande foy a tristeza que ouuerõ os da oste por el rrey seu senor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 410 | Et tornarõse cõ muy grandes gaãças para suas terras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 410 | Conta a estoria que en este meesmo ãno sacou el rrey dom Afonso muy grande oste contra mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 410 | Et tã grande medo meteu en elles que todos os mouros d ' España lle peytarõ tributo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 411 | Et el rrey de Seuilla auya entõ muy grã guerra cõ el rey de Granada. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 411 | Et cõ el rrey de Granada erã entõ rricos omes de Castella: o conde Garçia Ordones et Furtõ Sanches, genrro del rrey de Nauarra, et Lope Sanches, seu yrmão, et Diego Peres, hũu dos mayores omes de Castella. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 411 | Et el rrey de Granada et os rricos omes nõ derõ nada por ello, et entrarom pella terra del rey de Seuilla et chegarõ bem ata Cabra, queymando et astragando quanto achauã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 411 | Et el rrey de Granada et os que cõ elle estauã enviarõllj dizer que nõ saleri[ã] por el da terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 411 | Et morrerõ moytos da parte del rrey [de] Granada. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 411 | Et o Çide mandov aos seus coller o cãpo et o roubo foy moy grande. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 411 | Et o Çide tornouse cõ muy grande onrra et cõ muy grandes requezas para el rrey de Seuilla, que o reçebeu muy bem et que lle fezo muyta onrra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 412 | Conta a estoria que depoys desto que ajuntou el rrey seu poder muy grande et foy sobre os mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 416 | Quero que sabades tanto de mjna fazẽda [que], cõ a merçee de Deus, tornaremos a Castela cõ grande onra et cõ grã gaãça. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 418 | Muy grande foy o pesar que ouuerõ per Castela, quando souberõ que el rrey dom Afonso deytara o Çide da terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 419 | Et fez muy grandes mortandades enos mouros, et trouxe moytos gãados et muytos catiuos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 422 | Et cõ este aluoroço tã grande seyrõ tras elles, cada hũu quanto mays podia, dando muy grandes uozes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 422 | Et foy y muy grande [a] mortandade enos mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 422 | Et, com̃o eu coydo, grande he o auer que iaz no castelo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 425 | Et tã grande[s] erã os rroydos dos atãbores et das trõpas que se nõ oyam. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 427 | Et o Çide et os seus, ferindo et matando en elles, et durou o acalço grandes sete legoas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 427 | Et collerõ o cãpo et acharõ y muytas armas et muy grande auer et moytos caualos, en guisa que coube ao Çide en seu quinto dos caualos duzentos et sateenta. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 431 | Et, tẽendoo cercado, lidou cõ elles et uẽçeos et matou y muy grandes gentes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 431 | Et foy muy grande a gaãça que o Çide y fez de muytos mouros catiuos et de muytos caualos et de muytas armas et muyto ouro et muyta prata et aliofar et outras dõas muytas, asi que, quantos cõ el forõ, todos som ricos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 432 | Andados XVze anos do rreynado del rrey don Afonso, o Çide, estando asentado en [aquel] poyo que uos contamos quinze somanas, fazendo moytas caualgadas et muy grandes gaanças, apremando as terras en deredor, gaanou a rribeyra de [rio] Martin et tomoua per força. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 432 | Estas nouas dos grandes feytos que o Çide fazia chegarõ al rrey de Saragoça et pesoulle a elle et aos outros mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 432 | Et fezelles moyto mal ata que lle derõ muy grande auer en ouro et en plata. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 433 | Com̃o o cõde de Barcellona ajuntou gran poder contra o Çide | [+] |
| 1295 | TC 1/ 433 | Desy começou muy grande [en]amizade de mal ontre ambos yrmãos, fazendosse muyto mal. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 433 | Muy grandes tortos me fez o Çide de Biuar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 433 | Et elle et el rrey de Denia ajũtarõ muy grandes poderes de cristiãos et de mouros et forõ enpos o Çide tres dias, a mays andar, et acalçarõno em Tomar do Pynar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 435 | Et durou o acalço grandes tres legoas, et durara mays, se nõ por que tragiã as bestas cansadas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 435 | Et foy muy grande o auer que y achauam, en guisa que o nõ podiã leuar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 435 | Muy grande foy a gaança que o Çide et os seus y fezerõ, asy que o nõ poderia contar om̃e. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 438 | Com̃o o Çide foy correr terra de mouros et fezo grandes gaanças | [+] |
| 1295 | TC 1/ 438 | Et apelidou toda sua terra et ajũtou muy grandes gentes et foy contra elle. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 438 | Et tã grandes eram as conquistas et tã agina erã feytas que chegarõ a Valença as nouas; et foy sonado per toda a villa et per todos os termjnos os grãdes feytos que o Çide fazia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 439 | Et os da uila seirõnos a rreçeber cõ muy grãdes alegrias et cõ grande aluoroço. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 442 | Conta a estoria que, iazendo o Cide sobre o castelo de Rroda, estando hi hũu grã tepo, (et) tãta guerra lhis fez et tãta prema ata que lhis mj̃gou a uianda, en tal maneyra que morrerõ de fome, en guisa que era muy grande a fraqueza en eles, assi que nõ podiã defender o lugar; et querianlho dar muy de bõamente, se lhis el desse sayda. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 443 | Conta a estoria que ẽno XIX ãno del rrey dõ Alfonso -que foy [ena] era de mĩll et çento et XIX ãnos - sacarõ o Çide et el rrey de Saragoça sua oste muy grande et entrarõ per terra d ' Arãgõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 443 | Et el rrey, cõ muy grã sanha que auia contra o Çide, por que lhi entrara pela terra, ajuntou muy grande oste et forõ ele et Aben Alfange contra o Çide cõ muy grandes poderes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 443 | Et el rrey sehiu[o] a reçeber cõ grandes alegrias. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 446 | Da gran guerra que el rrey dõ Afonso fezo a Toledo | [+] |
| 1295 | TC 1/ 446 | Et ajũtou muy grande oste de todos seus rreynos et foyse para ala. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 446 | Et esto lle fez quatro ãnos hũu enpos outro; et, pero que a çidade era muy auondada, mays que nẽhũa das outras suas vezinas, nõ pode estar que nõ veesse a muy grã mingua cõ esta guerra tã grande que lles fezo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 449 | Et, teendoa çercada [dessa] ue[z], pero que ella he muy forte (h)e esta [b]e[n] çercada de penas et a mayor parte della çercala el rrio de Teio, et estando sobre ella cõ muy grande oste com̃o y estaua, ouuelles de faleçer a vianda et ouuerõsse a dar al rrey dõ Afonso. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 452 | Et dentro ẽna vila muytos meyiões et te[n] das de grandes rendas, et outras cousas moytas que aqui nõ som contadas; et moynos et ortas et vinas et soutos et fornos, por que a jgleia he rrica et onrrada et sera para sempre, por cantar y missas cada ãno por el rrey dõ Alfonso, por moytas frãquezas et liberdades que lljs deu para sempre | [+] |
| 1295 | TC 1/ 453 | Et, desque este dõ Bernaldo foy abade, fe[z] a todos viuer en paz et fezolles grande amor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 455 | Et os mouros, quando souberõ com̃o vij̃na el rrey sanudo et yrado cõ muy grã pesar et que queria fazer mal a la rreyna et al esleyto, entenderõ que, se el acabasse aquilo que queria fazer que sse arrepenteria depoys et que ficaua muy grande eemjz(id)ade ontre elles et a rreyna et os que della veesem et o [e]sleyto. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 455 | Et por ende eu uos coydo a dar atal vingãça que para sempre seia sonado ẽno mũdo, que terredes uos que uos faço grande emenda. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 457 | Et aquelle Reca[r]do, nõ cõplindo rreligiosamente o que deuia eno ofiçio de Santa Jgleia et andando sem regla et [sem] ordenament[o], oyndo esto dom Bernaldo, arçebispo de Toledo et primado das Espanas, foysse para Rroma, metendosse a muy grandes peligros per mar et per terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 458 | Et, en elo falando muytos omes bõos de ordim -asi com̃o arçebispos et bispos et muytos outros religiosos -, auẽerõse, por quanto o feyto era de sanctidade et seruiço de Deus, en esta maneyra: que fezes[ẽ] hũa gran fogueyra en meyogoo da plaça (de) hu lidarõ os dous caualeyros, et [que] trouxe[ssẽ] dous liuros boos, (el) hũu del ofiçio frãçes et outro del ofiçio toledano, et que os metessem eno fogo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 458 | Et derõ muytas graças a Nostro Senor Jhesu Cristo por aquel miragre que ali mostrara tam grande. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 460 | Da gran perfia que auia el rey por que cobrass[ẽ] o ofizio de Roma | [+] |
| 1295 | TC 1/ 460 | Conta a estoria que, tã grande foy a perfia del rrey en este lugar, que os hũus ameaçaua de morte et aos outros que os deytar[i]a da terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 462 | Et nõ sse acordou da lealdade et do bem que lli fezera o arçebispo dõ Bernaldo; et, logo que soube que era finado o papa Urbano, tomou muy grande auer et foysse para a corte. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 462 | Et prometeulle que lli daria grande auer, se desposesse o arçebispo dõ Bernaldo, que o criara. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 468 | Et partirõsse hũu doutro et fezerõ grandes bandos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 468 | Et enviarõlle dizer que o rreçeberiã cõ grande omildade. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 469 | Com̃o el rey Hyaya foy reçebudo en Valẽça cõ muy grande onrra | [+] |
| 1295 | TC 1/ 471 | Disy os que tijnã os castelos troixerõlle muy grandes presentes et moytas dõas a seu senor el rrey, cõ muy grande obediẽça et cõ grã omildade, asi com̃o os mouros sabiã fazer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 471 | Et colleronllj aquel peyto asi do grande com̃o do pequeno et do pobre com̃o do rrico. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 472 | 0s grandes seruiços que os dos castellos tragiam al rey | [+] |
| 1295 | TC 1/ 473 | Et aduse cõsigo a Giralde, o Rromão, cõ muy grande oste de françeses. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 473 | Et caeu tã grande espanto en el rrey de Ualẽça que começou a fugir. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 473 | Et prendeu hũu dos fillos d ' Abubecar et outros omes bõos da vila et leuou delles muy grande auer ademays. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 477 | Et, tam grande foy o bem que oyo dizer del rrey dõ Afonso, que sse namor[o]u delle, pero que nũca o vira; mays por o boo pre[z] que delle oya. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 477 | Et tam grande foy o amor que delle ouue que ouue a buscar carreyra com̃o ouuesse seu amor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 477 | Et el rrey, veendo que era muy grande ajuda para a sua conquista aquillo que lle a rreyna daua, et que auer[i]a por ende muy mellor Toledo, ouue seu cõsello cõnos rricos omes et cono Çide et cõ todos os outros rricos omes et onrrados, et mostroulles com̃o lle era muy grande ajuda aquillo que lle a Çayda daua para sua cõquista. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 478 | Et a razõ foy esta: por que era sua filla cristãa et tĩjn[ã] que el que era cristião encubertamente, poys que tã grande amor auja con el rrey don Afonso. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 479 | Andados xxiij anos del rreynado del rrey don Afonso -que foy [ẽ]na era de mĩll et C et xxiij ãnos - este rrey dõ Afonso iazẽdo muy mal doente ena çidade de Toledo, aquelle algozil que se chamaua Miramalĩ, depoys que matou el rrey de Seuilla, tornou a sua parte os mouros onrados da Andaluzia et v[eẽo] cõ grande oste et cercou Ocles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 479 | Et juntaronse hũus outros et dauãse muy grandes golpes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 479 | Et o conde dõ Garçia, a que chamauã o Crespo de Granõ et o conde dõ Martin et outros condes et ricos omes que estauã cono jnfante acorrerõlli et fugirõ cõ elle et chegarõ a hũu lugar a que dizẽ agora Sete Condes, seyndo da batalla, coydando y escapar cõ elle. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 481 | Senor, desque uos rreynastes, sempre uos traballastes de guerra et leuastes muy grandes lazeyras aasaz por gaanar vilas et castelos, et espargestes moyto sangue. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 481 | Et, poys que a andãça bõa foy dos mouros et a nossa maa, et nos, veendo que per nos (nos) nõ sse podia uençer o cãpo, osmamos que, sse todos y morressemos, que seria grã uosso dãno et que poderiades por ende perder a terra, ca nõ aueriades cõ quẽna amparar, et os uossos grandes feytos et boos ficar[i]ã com̃o mortos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 481 | Et, quando el rrey uio tã grande astragamento ena sua terra et com̃o vĩj[n]a muy grã perda enos fillos dalgo porla sua nemjga, (et) preguntou aos fisicos se sabiã por que os caualeyros nõ podiã sofrer a lazeyra das armas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 482 | Com̃o el rey don Afonso ajuntou muy grande oste et foy correr terra de mouros | [+] |
| 1295 | TC 1/ 482 | Conta a estoria que tan grande foy a saña que el rrey ouue contra os mouros, lo hũu porlo fillo que muyto amaua et lo al porlo grã dano que reçebera delles et dos lugares que llj aujã tomados, que aa ora que foy saão et pode caualgar ajuntou muy grande oste de todos seus rreynos et foyse para terra dos mouros, dereytamente para hu estaua aquel mouro que se chamaua Miramamolĩ, que era en Cordoua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 482 | Et, quando o mouro vio o gran poder que el rrey dõ Afonso tragia et uio que nõ poderia lidar cõ elle, envioullj mouer preitesia que seria seu vasalo et que llj daria parias daaquẽ mar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 482 | Et tornouse a sua terra cõ muy grande onra et muy rico. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 483 | Andados xxiiij anos do rreynado del rrey dõ Afonso, teendose por muy quebrãtado et por maltreyto por que perdera Cũca et toda a mays da terra que llj dera a rreyna, sua moller dona Ysabela, sacou sua oste muy grande et foy sobre Saragoça et çercoa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 483 | Et nõ se queria leuantar de sobre ela ata que a tomasse, por que lli dauã muy grande auer que a descercasse, mays el nõ queria senõ que llj dessem a villa, ca avia muy grã uoẽtade de a tomar por que era en comarca de Nauarra, con que el nõ estaua bẽ nẽna amaua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 483 | Et jsto fazia el, coydando auer a terra mays agina; ca bem sospeytaua que, se os mouros dalẽ mar passassẽ aca, que a nõ poderia auer com̃o coydaua, ca ia bẽ sabia el com̃o o Miramamolim era en Çeuta cõ muy grande oste et queria passar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 485 | Andados XXV anos do rreynado del rrey don Afonso, aquelle mouro Juçaf, desque foy senor d ' aquẽ mar, ajuntou muy grande oste et correu et astragou outra uez a terra del rrey don Afonso. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 485 | Et foy a fazenda muy ferida, pero que nõ foy y o Çide, por que o enviou el rrey a terra de Toledo, por que llj disserõ que entraua per ala muy grande oste de mouros; mays por os nosos pecados forõ os cristiãos uençudos et forõ fugindo do cãpo nõnos segudando nẽgũu. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 487 | Et el rrey dõ Afonso tornousse logo para sua terra cõ grande onrra et cõ grã gaança. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 492 | Conta a esto[r]ia que, quando entendeu o Çide que, poys que el rrey de Denja fezera avij̃ça cõ Alulpo, que se perderia Valença, (et) osmou en seu curaçõ que, se a elle ouuesse, que faria seruiço a Deus cõ ella et que poderia mantẽer a custa muy grande. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 492 | Et ontre tanto don Remõ Beringuel, senor de Barcelona, vẽo cõ muy grande oste a Saragoça. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 492 | Et el rrey deullj muy grande algo, por tal que nõ ouuese amor cõ outro nẽhũu senõ cõ elle. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 492 | Et sua postura feyta et firmada entrou o Çide a correr a mota do monte et correu toda a terra et fezo y moytas mortes et grandes rroubos, et tornousse cõ muy grã gaança p[ar]a Rrequena. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 493 | Et o conde, coydãdo vingar a muy grã saña que auia, tomov o auer del rrey de Torcosa et ajũtou muy grande oste de cristãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 493 | Et, desque sse aj[ũ]tarom elles et os mouros, forõ tãtos que coydauã que fugeria o Çide ante elles, ca os mouros coydauã que os frãçeses erã os mellores o(o)mes do mũdo, et por esto tomauã muy grande esforço en elles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 497 | Et o Çide seyu contra o conde, et feri[rõse] muy sen piadade hũus cõ outros hũa muy gran peça. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 497 | Et tomou os caualleyros et as tendas et as armas, que forõ muytas et boas, et muyto ouro et muyta prata et muy grande auer sen conta, et en guisa que todos forõ ricos et pagados os do Çide. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 498 | Et o Çide fezollj muyto bẽ et muyta onrra et preiteiou cõ elle os presos por muy grande auer que llj deu por elles, et demays as espadas preçadas que foron doutro tempo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 498 | Et, desque trouxerõ o auer ante o Çide, elle foy muy mesurado et soltoullis ende muy grande algo, et fezo contra elles muy grã mesura. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 498 | Desi tornouse para Ualẽça et el rrey seyo reçebelo cõ muy grande aluoroço. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 499 | Com̃o el rey de Saragoça deu grande auer ao Çide por auer seu amor | [+] |
| 1295 | TC 1/ 499 | Et queixauãse os mouros cõ este peyto que dauã al rrey et aos cristãos, pero que erã muy auondados de muyto pã et de muytos gaãdos que tragiã os cristãos, et tĩjnã muytos mouros catiuos que llis dauã muy grandes rendas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 500 | Et o Çide mandoo laurar et ouue muy grande ajuda de Ualẽça, et deo a hũu caualeyro que o teuesse, que auja nume don Martin. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 500 | Mays el rrey dõ Afonso, quando o soube, ajuntou muy grande oste et leuou consigo o Çide. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 505 | Et, quando andaua pela villa, dauã as molleres muy grandes braados et mostrauã cõ elle muy grã prazer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 510 | Com̃o os de Ualença enviauã grande auer alen mar et o tomou o Çide | [+] |
| 1295 | TC 1/ 510 | Conta a estoria que en esta sazõ chegou ao Çide o algozil de[l] rrey de Saragoça cõ muy grande auer que llj enviaua para quitar os catiuos, por grã doo que auja delles et por auer galardõ de Deus. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 510 | Et, estando y, o Çide conbateu o arraual da Al cudia et entrou[o] per força et morrerõ y muytos mouros; et os cristãos nõ morrerõ ende y nẽhũu[s] et demays gaãnarõ dos mouros muy grande auer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 510 | Et foy muy grande a morteydade enos mouros; et, desque se partirõ, foyse o Çide para seu rayal. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 515 | Com̃o os da vila auiã grande alegria polos alaraues que vĩjnãvO Çide estando aly chegou çerto mandado aos de Valença que vijna a oste dos alaraues et que era ia en Lorca, [et] que vijna y por cabedel Aly Abunaxa, que era genrro de Abmaix, por que el ficaua doente en Murça. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 519 | Do gran mi[r]agre que Nostro Senor mostrou, por que os alaraues nõ vẽeron | [+] |
| 1295 | TC 1/ 519 | Conta a estoria que, quando foy a noyte, cõna muy grande escuridade parauamsse pelos muros et pelas torres por ueer com̃o vijnã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 519 | Et vij(n)am muy grandes fogueyras pela oste et uirõ com̃o era muy açerca. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 519 | Et deu muy grande agua aquela noyte et hũu tã grã tronar et hũu tã grã deluuyo que os ouuera de afogar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 520 | Et, quando esto foy astragado, tomauã das casas muy grande auer et moyto ouro et muyta plata et muyto pam. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 520 | Et, estando asy çercados, chegoulljs carta dos alaraues, que se nõ tornauã d ' Aliazira cõ medo que ouuessem nẽ por outra cousa, senõ por que nõ auyã uiãda para a oste porlas grandes aguas que fazia; mays que era sua voentade en todas guisas de lles acorrer et sacalos de prema do Çide, en que estauã et que sse guisauã ia quanto podiam para yr, et que sse esforçassen et que nõ dessem a vila. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 520 | Muy grande foy a alegria que ouuerõ os da vila por estas nouas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 522 | "Valẽça, Valença, vẽeron sobre ti muy grandes pesares et estas en ventura de te perder; et, se escapares desta, sera muy grã marauilla aos que te [vir]em; et, se Deus fezo merçee a algũu lugar, fagalo a ti que te nõ percas asi, senõ sera por nos(tr)os pecados et polos teus atreuementos grandes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 522 | Et en esto, tã bem os grandes com̃o os chicos, todos diziã que era uerdade o que dizia Abeniafa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 526 | Conta a estoria que outro dia grã manãa foy muy grande o rroydo pela villa, et ouuerõ muy grã pesar por aquel feyto tã mao que Abeniafa auja acabado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 526 | Et o Cide fez muyta onrra aos fillos de Abuhagid et a seus parentes et deulljs de vestir et prometeulljs grande ajuda. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 526 | Et os da vila auiam muy grandes lazeyras: o hũu pola muyta prema que os cristãos lle faziã et o al pola muy grã fame que auiam, en guisa que morriam. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 530 | Et era muy grande a fame ena vila, et nõ achauã nẽhũa cousa a uẽder et morriã muytas gentes de fame. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 532 | Et el rrey de Saragoça enuioullj dizer que llj acorreria, ca el rrey don Afonso lhi enuiara muy grã caualaria cõ Garçia Ordonhes, et que el rrey dom Alfonso, que hia enpos eles con muy grandes gentes, que o sacaria de prema do Çide et da coyta en que estauã, ca auia por ende muy grã pesar et que sse tijnha por muy coitado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 532 | "Et bẽ teno que meu rrogo que seria cabudo; et; se esto nõ quiser fazer, sabede que enuiarey sobr ' ele muy grande oste, que o saquẽ da terra". | [+] |
| 1295 | TC 1/ 532 | Et todo esto podia seer parauoa encuberta, ca dize a estoria que o Çide et ele que erã dhũu conselho en esta maneira: que o Çide que gaanasse Ualença et que lla desse por muy grande auer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 535 | Et, quando o uijã os outros mouros dauãlhis muy grande algo que os leixassẽ morar ena Alc[u]dia conos outros mouros que y morauã do Cide. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 539 | Da grande onra que o Çide fez a Martin Pelaes | [+] |
| 1295 | TC 1/ 540 | Et tã grande afam leuara aquele dia et o dano tã grande que enos mouros fez, assi que todas as mãgas da loriga tragia tĩtas de sanguj bẽ ata os couedos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 544 | Pero forõ arrefeçando as viandas; et os que sse guardauã de comer, forõ cobrãdo, et os outros morriã todos, en guisa que auia muy grã chãto ena vila et muy grande morteydade ontre eles, assi que todos os cãpos erã cubertos de fossas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 546 | Com̃o Abeniafa leuaua grande auer | [+] |
| 1295 | TC 1/ 551 | Et pedirõ ao Çide que, pois era ele primeiro, que lljs desse por alcayde hũu alfaqui muy onrrado a que diziã Abiad, et que ele que posese(se) de sua mão quen o ajudasse a julgar o poboo dos mouros, et ficaria ele sen noio de os oyr cada dia, senõ quando acaesçessem algũus grandes feitos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 553 | Conta a estoria que o Çide mãdou leuar Abeniafa para Jubala et derõlli muy grandes pẽas ata que chegou ao ponto da morte. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 555 | Muyto foy grande a alegria que os do Çide ouuerõ aquele dia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 556 | Et foy el rrey fogindo cõ tres golpes muy grandes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 556 | Et tã grande foy o algo que ende ouuerõ, que caeu aa pessoa X marcos de plata. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 561 | Muy grande foy o rroydo pela terra, pola muy grãde onrra do Çide et pola soltura que el rrey daua a todos quantos quisesem yr para o Cide. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 563 | Et ouue muy grande alegria cõ dona Xemena, sua moller, et cõ suas fillas et cõ toda sua gente et conpanha. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 563 | Mais ¿quen uos poderia contar as muy grandes alegrias que hi aquel dia forõ feitas, tã bẽ dos mouros com̃o dos crischaos, en Ualẽça, en bofordar et en matar touros? | [+] |
| 1295 | TC 1/ 563 | Muy grande onrra fez o Cide [a] Abucano, senhor de Molina, gradeçendolli muyto quanta onrra et quanto seruiço fezera a sua moller et a suas filhas et a todas suas cõpanhas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 565 | Et tãgiã as trõbas et os atãbores et faziã grandes rruydos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 565 | Nõ aiades medo nẽhũu mentres eu for uiuo; ca, cona merçee de Deus, eu cuydo a matar estes; et, cõ muy grande auer que tragẽ, casarey uos, mhas filhas, muy onradamente. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 566 | Et, se o por bem teuessedes, queria que acordassedes com̃o s[a]yamos a eles, en maneira que nõ rreçebessemos deles mais dano, ca eles som muy grande gente et nõnos poderemos uençer, senõ com muy grã maestria de guerra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 568 | Et tam grande foy a morteydade que en aquel dia fez enos mouros que lli corria o sangui (o sangui) pelos couedos ajuso. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 570 | Do muy grande algo que o Çide gãanou ẽ esta batalla | [+] |
| 1295 | TC 1/ 570 | Diz a estoria que o Çide et os seus que sse tornarõ para o cãpo et rroubarono, et tã grãde auer era o que hi acharõ que lli nõ podiã dar cabo, nẽ aas tendas, que erã muytas sen guisa; et muy grande auer en ouro et en plata et en caualos et en armas, assi que lli nõ podiã dar cabo, nẽ sabiã que tomar nẽ que leixar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 570 | Et tã grande foy o algo que acharõ que lli nõ pod[erõ] dar cabo en tres dias a collelo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 571 | Do gran presente que o Çide enviou al rey dõ Afonso | [+] |
| 1295 | TC 1/ 574 | Et, desque as vistas forõ çertas quẽ uos quisese contar os muy grandes adubos de nobrezas que ambalas partes y trouxerõ? | [+] |
| 1295 | TC 1/ 576 | Conta a estoria que el rrey don Afonso leuou consigo condes et ricos omes et os condes de Carrõ, cõ muy gram gent[e], et outras muy grandes gentes, et muy bẽ guisados com̃o para uistas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 576 | Et forõ cõ el aas vistas o bispo don Iheronimo, et don Aluar Fanes et Pero Uermudes et Martin Antolines et Aluar Aluarez et Aluar Saluadores et Martin Pelaes, o Asturão, et outras muy grandes cõpanas, en guisa que hiã hi bẽ mĩll caualeyros muy bẽ guisados de corte et de guerra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 576 | A razõ por que uos chamey a estas vistas foy por duas cousas: a primeyra por uos ueer, que uos amo muyto et auja muy grã sabor de uos ueer, porlos muy grandes seruiços que mj auedes feytos, com̃o quer que en começo do rreyno uos ouuj yrado da terra; pero que, en guisa o fezestes uos, que nũca de uos ouuj desseruiço, ante mj fezestes del muyto, et exalçastes a cristandade, por que uos eu sõo muy teudo de uos fazer muyto bẽ et muyta merçee et de uos amar sempre. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 576 | Et pousarõ y cõ eles todas as outras conpanhas que yã aas uodas, que erã muy grandes ademais. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 576 | Et el meteuse ena çidade, hu foy metudo cõ grandes alegrias. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 580 | Quen uos quisese contar as muy grandes alegrias et noblezas que o Çide mãdou fazer en aquelas uodas, en matar muytos touros, et quebrantar tauolados, et en bofordar, et en dar muytos panos a iograres, que erã y de muytas maneiras, et en todalas outras alegrias que a uodas perteeçiã? | [+] |
| 1295 | TC 1/ 582 | Et, pois que ouue todo seu poder ajuntado, que era muy grande a marauilla, (et) entrou enas naues, et passou a aquen mar et arribou ao porto de Ualẽça. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 582 | Et en casa do Çide auia hũu leõ muy grande et muy forte et muy ligeiro. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 582 | Et as gentes, quando o uirõ, arrebataronse todos a muy grã pressa, cõ grande medo que ouuerom. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 582 | Et tam grande foy a pressa que ouue de sse meter que ronpeu o mãto et o brial pelas espadoas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 582 | Et enuiou por seu yrmão et ouuerõ anbos sa fala en muy grande poridade | [+] |
| 1295 | TC 1/ 585 | Nõ pareçe bem, [et] deuiauos a nẽbrar com̃o sodes grandes et ualentes et uijrdes de muy grã lugar, et com̃o sodes meus jenrros, et as espadas que uos dey. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 587 | Vay, di a teu senhor el rrey Bucar que lli nõ darei Ualença, ca muy grande afam leuey pola gaanhar; et nõna gradesco a ome do mũdo, senõ ao meu Señor Ihesu Cristo et aos parentes et aos amigos que mha ajudarõ a gaanhar, et punarey por mãteela; et dizedelli que eu nõ soo ome para iazer çerrado et, quando ele nõ cuydar, ala llj yrey eu dar batalla; et, assi com̃o el trage XXIX rreys, ouuesse traiudo quantos mouros a en pagaismo, cona merçee de Deus (en que) eu creo a uençelos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 587 | Et eles foron por elo muy marauillados, por tam grandes palauras com̃o dissera o Çide; ca eles cuydauã que nõ seyria tam aginha nẽ se llis podesse defender nẽ os quisese atender aa batalha. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 589 | Et entõ começarõ a seir as muy grandes conpanas dos mouros et ordenarõ suas azes muyto agina et enderençarõ contra os cristaos, tangendo trõpas et atanbores et fazendo muy grandes rruydos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 589 | Et tã grande era o rruydo das feridas et dos atanbores que sse nõ ouuiã huus outros; et, andando assi, feriãse muy sen piedade, assi que nõ auia y uagar nẽhũu. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 591 | Conta a estoria que, estando en esta pressa, o conde Diego Gonçaluez foy contra hũu mouro alaraue que era muy grande de corpo, assi que semellaua giganto. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 591 | Et enderẽçarõ todos tres per meyo da fazenda et forõ ferir eno mayor poder dos mouros; et tã de rrigeo os uoluerõ, dando grandes golpes en eles, que esto foy hũa grã marauilla, derribando et matando en eles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 591 | Pero tam grande era o poder dos mouros que os nõ podiã arrancar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 593 | Do grande auer que o Çide gãanou ena batalla do Quarto | [+] |
| 1295 | TC 1/ 593 | Desi tornaronse, roubando o canpo, en que acharõ muy grande auer a desmesura: en ouro et en plata et en aliofre et en pedras preciosas et en caualos et en tendas muy nobres et en ganados et en camelos de todas maneyras et en bufalhos, que erã tantos que era marauilla. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 593 | Et tã grande foy a gaança que [c]ou[b]e ao Çide en seu quinto oytoçentos caualos et mil et duzentos mouros catiuos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 593 | Et con todas estas gaanças se tornou o Çide para Ualença, hu foi muy bẽ rrecebudo cõ muy grandes alegrias et cõ grande proçissom. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 594 | Do grande algo que o Çide gãanou ena batalla que dizẽ do Quarto | [+] |
| 1295 | TC 1/ 596 | Et deronllis muytas esporadas et tomarõ as çinllas das selas et ferironas cõ elas muy grandes feridas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 599 | Do muy gran doo que Ordoño fez conas fillas do Çide | [+] |
| 1295 | TC 1/ 601 | Et ouuerõ muy grande pesar et nõ sabiã a qual parte as yr buscar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 603 | Et este ome boo conhocia muy bẽ o Çide, ca pousara ia en sua casa (de) muytas uezes et oyra dizer os muy grandes feitos que fazia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 604 | Do gran present[e] que o Çide enviou al rey don Afonso | [+] |
| 1295 | TC 1/ 604 | Et gaanou y muy grande algo en ouro et en plata et en tendas et en caualos et en ganados. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 604 | Et matou y muy grandes gentes et catiuou muytos mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 607 | Et eles, quando uirõ as donas, foy muy grande o doo que d ' anbalas partes fezerom. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 609 | [Et], desque chegarõ a Ualença, entrarõ pelo alcaçer hu estaua dona Xemena, sua madre, ¿Quen uos poderia dizer dos muy grandes doos que ela fez cõ elas? | [+] |
| 1295 | TC 1/ 609 | Et durou bem tres dias. que n[õ] quedauã, fazendo doo muy grande de dia et de noite, assi com̃o se as teuessem mortas deante. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 611 | Et todo ome que uisse a pousada do Çide poderia dizer que semellaua hũa grande oste. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 614 | Et das gaãças que el fezo senpre mi enuiou mha parte et muy grandes presentes, quaes nũca enuiou vassalo a senor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 615 | Da grande onra que el rey fezo ao Çide | [+] |
| 1295 | TC 1/ 623 | Et tornouse contra os condes de Carrõ et disse: -A uos, Diego Gonçaluez et Fernã Gonçaluez, digo que sodes aleyuosos et que fezestes muy grande aleiue en leixar uossas molleres mal feridas enos rebredos de Corpes por mortas, soas, sen outra conpaña nẽhũa, com̃o se fossem maas molleres et uilles, [et] fillas de mao ome. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 625 | Cala, Diego Gõçaluez, ca ena tua boca nũca Deus poso uerdade nẽhũa; et demays es grande et er es couardo et mao, ca nõ as curaçõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 627 | Do gran denodo a que os condes veerõ cõ gente do Çide ante el rrey | [+] |
| 1295 | TC 1/ 627 | Et os hũus chamauã "Cabra" et os outros chamauã "Granõ", et os do Çide "Valença et Biuar". | [+] |
| 1295 | TC 1/ 627 | Et el rrey don Afonso começou a dar muy grandes uozes et defendendo que non peleiasem ant ' el et que quisesem catar a sua onra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 635 | Quẽ uos poderia contar quan grandes erã os doos que fazia o conde dõ Gonçaluo Gomez por seus fillos, que aujã a lidar? | [+] |
| 1295 | TC 1/ 635 | Muy grandes gentes d ' España foron y juntadas por ueer a lide. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 639 | Conta a estoria que Martin Antolines et Fernã Gonçaluez estauã en muy gran pressa et aujã sua fazenda muy grande, et duroullis muyto en quanto teuerõ lanças. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 639 | Et, desque as quebrãtaron, dandosse muy grandes golpes, meteron maão aas espadas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 639 | Et Fernã Gonçaluez começou a dar muy grandes uozes; et, cona muy grã coyta que ouue das feridas, começou a yr fugindo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 639 | Et, com̃o Suer Gonçaluez era caualeyro moy grande et muyto esforçado et de grã ualẽtia, ferio a Mono Gustios eno escudo que llo partio todo d ' ambalas partes; mays o golpe nõ foy dereyto et nõno prendeu per carne. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 639 | Et, quando ysto vio, Gonçaluo Ansures, seu padre, começou a dar muy grandes uozes; et, cõ muy gran doo que ouue de seu fillo, ouue a dizer: - | [+] |
| 1295 | TC 1/ 639 | Et el rrey, quando o oyo, gradeçeo muyto a Deus, por que auja muy grã vinga[nça] dos que muy gran desonra reçebera, elle et o Çide. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 640 | Muy grande foy a alegria que o Çide ouue cõ estas nouas, et alçou as mãos contra o çeo [et] beey[ze]o o nume de Deus por la gram vengãça que lli dera dos que grã desonra llj fezerã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 640 | Et oyto dias durarõ as grandes alegrias que o Çide fezo en Valença, pola boa andança que ouuerã et porla grã vingãça que Deus llj dera dos que llj fezerã muy grã desonra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 642 | Do gran presente que o soldã enviou ao Çide | [+] |
| 1295 | TC 1/ 642 | Conta a estoria que, depoys desto, que o grã soldã de Persia, por que oyra dizer a muy grã bondade et os grandes feytos d ' armas que o Çide fazia, et com̃o nũca fora uençudo de ome do mũdo, et com̃o gaanara a nobre çidade de Ualença et outros castelos muytos, et com̃o uençia rex cristãos et mouros, et gaãnara sempre delles muy grande algo, ouuo muy grã sabor de auer seu amor, tẽendo que era hũu dos bõos omes do mũdo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 642 | Et envioullj seus mandadeyros cõ muy grandes presentes et muytas dõas et muytas ioyas estrayas, quaes uos contara a estoria. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 642 | Et cõ estas dõas et cõ este presẽte enviou por mesegeyro hũu seu parẽte, muyto onrado ome, cõ cartas de muyto omildosas parauoas et de muy grande amor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 642 | Et, cõ a grande alegria que ouue, disse: - | [+] |
| 1295 | TC 1/ 642 | Meu senor, o gran soldã de Persia, oyndo a tua grã fama et a tua grã numeada dos bẽes que a en tj, enviate muyto saudar et te recebe por seu amjgo, asi com̃o o mays amjgo que a et que mays preça. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 642 | Et, desque entrarõ pela villa, era muy grande a gente que vĩjna ueer aquellas animalias estranas, de que se marauillauã muyto, por que as nũca tã estrayas virã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 642 | Et começou a sacar muytas noblezas et a poer deante: primeyramente muy grande auer en ouro et en prata et en auer amoedado, que vijna en çerroes de coyros entregos, et cada hũu sua sarradura; desi muyta [prata laurada] en escudelas et en talladores et bacinos et en seruielas et en muy grandes olas para adubar de comer; et todo ysto de muy fina prata et de muy nobre lauor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 642 | Et enpos ysto sacou seis copas d ' ouro, en que auia X marcos [et] engastoadas en elas muytas pedras preçiosas; et tres barrijs de prata muy grandes sarrados, que vĩjnan cheos d ' aliofar grãado et de pedras preciosas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 642 | Muyto foy grande et muy nobre este presente, asi que non a ome que llj posesse cõta. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 646 | Et começoullj a dizer que tã grande era a numeada que del oya et o prez d ' ar(ar)mas et os bõos feytos que soarã delle en terra d ' Outra mar, [que] por aquella razõ se mouera o soldã de llj enviar presente et d ' auer seu amor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 648 | Et os jnfãtes aujã nume. . . o d ' Arangõ, que casou con dona Sol, don Sancho, fillo del rrey don Pedro d ' Arãgõ que prendera o Çide ena batalla, asi como o a contado a estoria; mays, catando a muyta mesura que o Çide fezera contra elle eno soltar da priion, et que llj mandara dar todo o seu, et catando os bẽes que eno Çide auja et os grandes feytos que fazia, teue por bem que casasse seu fillo cõ sua filla, por que de tã alto linagẽ como o Çide ficasse en Arãgõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 648 | Et o bispo dõ Geronimo cantoulljs y missa; mays ante os seyu reçeber cõ muy grã preciçõ muyto onradamente et cõ muy grandes alegrias que en Valença fezerõ conos jnfantes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 649 | Quen uos quisese contar as muy grandes alegrias et as noblezas que en aquellas vodas fezerõ? | [+] |
| 1295 | TC 1/ 649 | Et elles, quando virõ tã grande auer et tantas nobrezas, foron muy marauillados et disserõ que nõ osmauã en todo España tã rico ome com̃o o Çide de auer nẽ que tã nobres cousas teuesse. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 649 | Et, elles estando asi marauillados, onde ouuera tã grande algo et tantas nobrezas d ' ouro et de prata et d ' aliofar et de pedras preciosas, (et) o Çide abraçoos et dissollis: - | [+] |
| 1295 | TC 1/ 650 | Et, quando se ouuerõ a partir hũus d ' outros, deu o Çide muy grande algo a cada hũu dos fillos dalgo que conos jnfantes veerõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 651 | Et deullj hũa loriga et hũa espada toda guarnida et brafaneyras et [hũu] perpõto muy nobre, et suas cartas de resposta(s) de muy grandes amizades, assi que foy o messegeyro muy pagado do Çide, de quanta onrra llj mandou fazer; et de com̃o fezer[a] as vodas de suas fillas muy onrradamente. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 652 | Et, senor, agora, coydando eno meu curaçõ qual este a ley en que viuj ata aqui, achey que fiz vida de grande erro et que todo o que Mafomade, o falso enganador, deu por ley aos mouros, que todo est engano et barata. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 655 | Et, pensando en esto, aa meyanoyte vio entrar eno paaço hũa gran claridade et hũu odor muy bõo et tam saboroso que [era] hũa marauilla. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 655 | Pero seede çertos, cona merçee de Deus, [que] eu uos consellarey como os uençad[e]s en cãpo et com̃o gaãnaredes muy gran preço et muy grande algo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 657 | Et entõ mandou que llj trouxessẽ as buxetas d[e] ouro, en que estaua o balsamo et a mirra que llj enviara o gran soldã de Persia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 657 | Et dissollis: -Bẽ sabedes com̃o el rrey Bucar sera aqui hũu destes dias a çercar esta villa cõ XXXa et seys rex, que dizẽ que trage cõsigo, et cõ muy gran poder de mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 657 | Et, desque a fazenda for uençuda et os mouros arrancados, colleredes o cãpo a uosso sabor, et acharedes muy grandes requezas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 658 | Conta a estoria que en outro dia grande manãa vẽeron ant ' el dona Xemena et o bispo et dõ Aluar Fanes et Pero Uermudez et Martin Antolines et Gil Diaz. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 658 | Desi mandou a todos seus criados et a toda sua casa algo, a cada hũu segũdo que o mereçia; desi mandou a todos os caualeyros que o aujã seruido, desque seyra da terra, muy grande auer; et mandou aos caualeyros que llj non aujã atãto seruido a cada hũu mĩl morauedis, et a atal dous mil, et a atal tres mil, et ende ariba, segũdo que era a pessõa; et aos escudeyros fillos dalgo que o aujã seruido a cada hũu quinẽtos morauedis, et a atal mil et a atal mil et quinentos morauedis; et mandou que, quando chegassẽ a San Pero de Cardena, que dessem de uestir a quatro mil pobres sayas et pelotes d ' estanforte. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 660 | Et reçeberõ os mouros muy gran dano, ca sse yam meter atreuudamente çerca da villa et morriã y. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 660 | Muy ben se defendiã os cristãos, et tangiã tronpas et atãbores, et faziã muy grandes alegrias, asi com̃o o Çide mandara. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 662 | Et tã grande foy a uolta et o roydo delles que muy poucos se vuarõ coller aas armas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 662 | Et fazia tan gran morteydade nos mouros, que isto era hũa gran marauilla, en guisa que el rey Bucar et os seus rreys começarõ a fugir, en guisa que nõ teuerõ redea ata dentro ao mar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 662 | Et a cõpana do Çide, ferĩdo et matando en elles, que llis nõ dauam uagar nẽhũu, et derribauã tãtos delles que esto era hũa gran marauilla. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 662 | Et, quando chegarõ ao mar, era muy grande a pressa por se acolerem aas naues, asi que morrerõ y bẽ XXti mil pessoas afogados. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 662 | Et dõ Aluar Fanes et as outras gentes, depoys que os mouros forõ uençudos, roubarõ o campo, en que achauã muy grande auer, assi que llj nõ podiã dar cabo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 662 | Muy grande foy o auer que y acharõ, asi que o mays pobre dos cristãos foy aquel dia rico do que ende ouue en ouro et en prata, sen as outras cousas que ende ouuerõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 663 | Et en outro dia, quando virõ que nẽgũu nõ vĩjna nẽ recudia, tornou Abenalfarax aa villa, et foy cõ el muy gran cõpana dos omes onrados. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 663 | Et, quando os mouros ysto virõ, foron muy alegres; et, cõ muy grandes alegrias, abrirõ as portas da uila. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 665 | Muyto era grande a gente que y estaua de toda Castela por veer o Çide en qual guisa vĩjna. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 666 | Et, quando soube com̃o o Çide era finado, et en qual guisa uençera el rrey Bucar, et com̃o o tragiã tã apostamente eno seu caualo, seyu de Toledo a muy grandes iornadas, ata que chegou a San Pero de Cardeña por onrrar o Çide a seu enterramento Et o dia que y chegaron seyrõ a reçebelo el rrey de Nauarra et o jnfante d ' Arangon. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 666 | Et, quando el rrey don Afonso vio tã grandes cõpanas et tã apostas, et vio vĩjr o Cide eno seu caualo tã nobremente uestido, foy ende muy marauillado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 666 | Muyto forõ grandes as onras que el rrey dõ Afonso fez ao corpo do Çide, en cãtar muytas missas et en vigias et outras cousas que convĩjnã ao corpo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 668 | Et poso y dous olmos, hũu aos pees et outro aa cabeça, que son oge dia muy grandes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 669 | Et, segũdo conta a estoria, (que) de outras partes veerõ y muy grandes et muy nobres omes, que nõ quedauã de todas as terras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 669 | Et, desque esto ouuerõ ordenado, partirõ muy grande algo que acharõ en ouro et en plata et en aliofar et en p[e]dras preçiosas et outras cousas et panos muy nobres. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 671 | Et começou a dar muy grandes uozes, asi que todos os que estauã fora da jgleia o oyrõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 671 | Et jũtarõ tres bispos, os mays de çerca d ' en derredor, et cõ muy grande onra meterõ o corpo do Çide en hũu moymento de abobeda, que fezerõ en esta maneyra: ca[u]arom (d)ante o altar de Sam Pedro, a par da fossa de dona Xemena, et fezerõ hũa abobeda muy alta, et meterõno dentro, assy como estaua asentado ẽno escano, vestido ẽnos panos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 673 | Et Gil Diaz sempre sse traballou de seruir os corpos de seus senores, fazendo suas festas cada (a)ãno, et fazendo cantar muytas missas, et dando muy grande algo aos pobres en comer et en vistir. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 674 | Et leuaua muy grã presa de muytos gaandos et de muytas bestas et boys d ' arada, et outras cousas muytas do que achauã pela terra, et tam grande era a presa que a nõ podiã leuar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 676 | Et diz a estoria que en este meesmo tempo entrou correr terra de mouros cõ muy grande oste. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 676 | Et quebrantou toda a terra, queymando et matando et astragando et roubando et fazendo gran dãno. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 679 | Senor padre poderoso Jhesu Cristo, que o teu sancto corpo deste a marteyro et a morte por nos, et foy deramado o teu sangue pelo mundo porla nossa vida et pola nossa saude; ca, Senor, pela tua morte somos liures da grande escuridade et teeura en que eramos, porlo pecado de nossos primeyros padres. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 679 | Entõ os condes et os ricos omes et todolos outros altos omes fezerõ por el muy gran doo, et teuerõno XX dias en Toledo, fazendo por el muy grã doo cada dia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 679 | Desi leuarõno para o moesteyro de Santo Fagundo de Castela, que e en termjno de Çea, et enterrarõno y cerca sua moller dona Ysabela, filla del rey dõ Loys de França, et de dona Orraca Fernandes, filla del rey dõ Loys de Ingraterra; ca elle fora criado eno moesteyro hũu gran tempo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 681 | Conta a estoria que, quando el rrey don Afonso d ' Arãgõ soube com̃o seu sogro, rrey dõ Afonso de Castela, era finado, sacou sa oste muy grande et muy bẽ guisada et uẽose para Castela, cõ sua moller a rreyna dona Orraca. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 682 | Et el rey entõ deuo por quito, et deullj muy grande auer, et quitoullj a menagẽ que llj auya feyta, et envioo muyto onradamente para Castela. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 685 | Et depoys desto, pero que el rey era minjno, ajũtou muy grande oste et foy sobre os arangoeses, que tijnã as fortolezas en Castela, et começarõnas de conbater. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 685 | Et poserõ pazes et muy grande amor ontre sy. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 685 | Et, ante que el rey d ' Arangõ se ende partisse, chegoullj mandado com̃o llj entraua muy grande oste de mouros pela terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 685 | Pero sobre esto ay gram desacordo, que dizem hũus que morreu y; et os outros dizem que nõ morreu, mays que foy vençudo et que sse foy a perder, que nõ appareçeu mays viuo nẽ morto; et outros dizem que foy enterrado en Monte Arãgom, et que o sacarõ os cristãos de terra de mouros por muy grande auer; et outros dizem que seyu da batalla uiuo et que se fezo romeu depoys a grã tempo, et que sse amostrou a muytos de Castela et de Leõ et d ' Arangõ, que bem uirã que aquel era. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 694 | Et estes d[o]us, cõ sua predicaçom, tantas gentes tor[n]arõ a ssy, que el rey Aboagj, que era senor dos alaraues, lidou cõ elles muytas uezes et ueçeos; mays, tam grande foy a muytedũe delles, que nõ pode cõ elles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 695 | Et tã grandes gentes erã en Toledo que todos [os] cãpos de fora da vila estauã cubertos de tendas et de tendillões et sinas et pendões de muytas maneyras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 695 | Et tã grandes ajũtamentos ouue y de nobres omes que disse el rey de Frãça, que nõ auya ẽno mũdo tã nobre gẽte, nẽ tã bem guisada, nẽ tam conplida. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 696 | Com̃o el rey de Frãça se tornou cõ grande onra | [+] |
| 1295 | TC 1/ 696 | Desy tornousse el rey dõ Loys para sua terra, cõ muy grande alegria. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 697 | Et tã grande foy o espanto que as gentes tomarõ del por aquel feyto, que nõ erã ousados de fazer torto hũu a outro, por poderoso que fosse; et, se llo fazia, logo llo enmendaua da outra parte, por poderoso que fosse. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 699 | Et elles tomarõ a escudela ante, ca nõ o auer, pero era muy grande. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 703 | Cõta a estoria que, estando el rey dom Sancho en Toledo, que llj chegou mandado com̃o vijna muy grande oste de mouros sobre Cal[a]traua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 704 | Et Garçia Gonçaluez era seu yrmão de madre, et era fillo do conde dõ Garçia, o Crespo de Granõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 704 | Pero que era ome de muy gran curaçom, et criara o jnfante desque naçera, et faziaxillj muy graue. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 706 | Desi o conde dõ Manrique viosse en muy grande afrõta, asi que fezo menagem al rey de Leõ que llj desse el rey don Afonso por uasalo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 710 | Et disse grandes uozes: - | [+] |
| 1295 | TC 1/ 711 | Et el rrey foy muy mazelado por ello, por tã grande escarno que rreçebia de Lope de Arrenas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 713 | Et era y cõ elle en sua ajuda o conde dõ Lope, cõ muy grande gente de cristãos et de mouros, seus vasalos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 713 | Et ouuer[õ] depoys muytas fazendas et grandes contendas en hũu. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 715 | Et deu el rrey muytas bõas dõas et fezo muy grandes noblezas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 716 | Et el rrey, quando o soube, foy muy coytado, tanto que nõ soube que fazer, tã grande era o amor que dela auya. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 716 | Et entõ desapareçeu o angeo et ficou a camara chea de grande olor muy boo et de grã claridade. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 717 | Et poblou Ledesma, en termjno de Salamãca; et poblou Granada, en termjno de Coyra; et poblou Benauente et Ualença et Vilarpando et Mayorga et Mansela et Castro Tharafe. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 717 | Et Salamãca era muy bem poblada vila, et auya muy grandes termjnos, mayores ca nẽhũa vila do rreyno de Leõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 718 | Et elle foysse logo para os mouros et jũtou muy grande poder delles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 720 | Et moue[u] cõ muy grande oste sobre Badallouço, et çercoa; et conbateua tanto que, per força, a ouuerõ os mouros a desamparar, et alçarõse ao castelo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 723 | Et a uos, yrmaa, ajudarey quanto poder com̃o a jrmaa a todo uosso dereyto, se uos quiserem toller algũa cousa das uossas arras; mays guardademe de tã grande erro, en que me poderiã os omes trauar cõ der[e]yto. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 724 | Et el, cõ grande aficamento que llj faziam de guerra, veeõsse para el rrey dõ Afonso de Castella, que fazia cortes en Carrõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 726 | Et os d[e f]o[r]a foron conbater com̃o soyam, dando muy grandes uozes et fazendo muy gram rroydo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 726 | Et por esto ouue muy grande contenda ontre el rrey de Castela et el rrey de Leõ, pero sempre pode mays et ualeu mays el rrey de Castela, et gaanov villas et castelos del; mays quanto delle gaanara todo o queria para seu neto o jnfante dõ Fernando, fillo del rrey de Leõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 729 | Conta a estoria que o muy noble rrey dõ Afonso de Castela, que soube sempre gaanar preço et onrra et melloria sobre os rreys seus vezinos, et quiso enmendar sua vida et seu estado com̃o om̃e de grande entendemento; et foy muy granado et muy ardido et muy temudo en sua terra et ẽna allẽa et muy conplido en justiça, et daua muy grandes dõas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 731 | Et tã bem obrou depoys que sse teue Deus por seruido delle, et mostroullo en cabo de seu rreyno, que llj deu tã grã vingança com̃o oyredes adeante; ca depoys nũca começou cousa onde seysse senõ cõ muy grande onrra; que, pola muy grande omildade que el tomou contra Deus, (et) lle fezo moytas mercees; ca en tempo esteue depoys que ouue guerra cõ el rrey de Leõ et cõ el rrey de Nauarra et cõ el rrey d ' Arãgon et cõ Miramamolim de Marrocos, et cõ todos pode, et a todos vençeu, et todos o temerõ et o rreçearõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 733 | Et çerca del fezo o espital, et deu y muy grandes rrequezas, por que dam oge dia de comer aos pobres que se y acaesç[ẽ]; et boos leytos en que iazcam et en que am a pẽsar dos enfermos ata que seiam sãos; et os que y morrerẽ que os subterrem (beendes) y bem et onrradamente; por que o nume del rrey, que en sua vida foy muy boo, aia sempre preço en este mũdo, et que rroguẽ a Deus por elle que llj de pareyso. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 734 | Et derõllj logo muy grande auer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 734 | Et os da vila et os da Gascona, vi[rõ]se en muy grande perigoo, ca elles nõ auiã acorro de nẽhũa parte, et mouiam moytas preytesias al rrey, que lle dariã muy grande algo et que se leuãtasem de sobre elles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 734 | Et conta a estoria que, elles estando en esto, que o Myramolim de Marrocos era pasado a aquẽ mar [con gran] poder et que vijna por lle astragar a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 734 | Et elles teuerõno por bem, et derõllj muy grande algo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 735 | Com̃o os mouros fezerõ gran dano en terra de cristiãos | [+] |
| 1295 | TC 1/ 735 | Et o Miramamolim moueu cõ muy grande oste et veeõ sobre Saluaterra, et teuea çercada tres meses, et conbateua muy fortemente cõ engenos, en guisa que morrerõ moytos dos do castelo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 735 | Et, quando el rrey dõ Afonso soube com̃o era perdudo o castelo, te[m]eusse que veesem os mouros mays adeante, com̃o erã muy grandes gentes et el non tijna logo guisado para lidar cõ el[les]; et mandou apelidar toda a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 735 | Et uẽerõ a esta cruzada muy grandes gentes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 735 | Et leuou ende muy grande algo, que tij̃nã y os mouros alçado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 735 | Et tornouse cõ muy grãde onrra et cõ muy gran gaãça. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 735 | Et el rrey entõ tĩjna muy grande algo en Toledo en auer amoedado et muyta uiãda et muytas armas, que guardaua y para aquella sazõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 738 | Et começouse d ' encher a çidade de Toledo de muy grandes gẽtes cruzadas das terras de Europa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 738 | Et oyto dias depoys da Çinquaesma entrou el rrey d ' Arangõ en Toledo, o dia meesmo que cõ elle posera; et foy reçebudo cõ muy grande alegria et cõ grã preciçõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 738 | Et ouue y muytas gentes d ' alende os portos d ' Aspa, estes [que] uos contaremos: condes et biscondes et omes de gran cõta: o arçebispo de Bordel, et arçebispo de Narbona, et o abbade [de] Çistel, et Jofre d ' Acaraĩt, et Jofre del Torõ, et o bisconde de Castelarce, et Jofre d ' Argõ, et don Rinal de Piranca, et Tibalte de Blascõ, et o conde de Tureña, et Vgo d ' Argũto, et Jofre de Narçal, et Onris de Brõo, et Vgo de Loferte, et o conde de Benanebẽt, et Sans de la Barca, et muy grandes ricos omes de Pieteus, et outra gent[e] muyta. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 740 | Et tã grande er[a] a presa que llis meterõ et que [llis] derõ a gente del rrey dõ Afonso, que tomarõ hũa torre; et a gente del rrey de Arangõ tomarõ outra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 740 | Et fezerõ alardos cada hũus con suas conpanas; et, quando se virõ tã gran gente et tam bem guisada, nõ derõ nada polos frãçeses nẽ pola outra gente que se tornara; ca virõ que llis nõ fazia mingua; ca tãta era a gent[e] que y ficaua et tã bõa, que nõ a ome eno mũdo que se nõ teuesse por muy pagado dela, se a ouuesse en sua aiuda; et moyto llj deuia a pesar a quẽna ouuesse en seu destoruoyro. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 742 | Et cõ estas nouas cobrou curaçõ et tomou muy grande esforço. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 742 | Et moue[u] logo para Beeça, et enviou muy grande gente, que guardassem o porto das Nauas, por que nõ podessem passar os cristãos, et sobirõ ena serra pola guardar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 742 | Et este dia foy preso o Feral; et sub el castiello del Feral a vnas gargantas et vnos vales malos et fortes, et grandes angusturas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 744 | Et guioos o pastor tã bem per hũa costalada a çima da serra, hu acharõ hũu grã chaaõ, asy com̃o o pastor disera, et acharõ y muy bõas aguas et grandes pas[t]os. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 745 | Et destes et dos outros era tam grande o rroydo delles, que nõ a om̃e que lles podesse poer cõta, nen os podese osmar foras tãto que souberõ despoys os rreys en uerdade que erã oyteenta mĩll caualeyros; mays a[a] gente de pee nõ souberõ poer conta. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 749 | Et ouue y moytos mouros mortos et muy grande astragamento en elles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 749 | Et entõ o Myramamolim, com̃o ome esforçado et de grã brio, caualgõu en hũu caualo, que era de moytas colores, et mandou tanger os atanbores; et começou a esforcar os seus, dando muy grandes uozes, di zendolles que fossem bõos et que o nõ desonra(ra)ssem asi en poder dos cristãos, ca y queria morrer et por nẽhũa guisa que nõ salria ende. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 749 | Et entõ os mouros forõ esforçando et tornando os que yã fugindo; et, cõ muy grande esforço que llis deu, começarõ a lidar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 751 | Et. tã de rrigeo os ferirõ que passarõ a deanteyra; et, per hu el pasaua, semellaua fogo et seiã ç[ẽ]tellas que açendi[ã] as eruas, ca era meyado o mes de julio, quando faze as caenturas grandes et muy fortes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 751 | Et as serras et os vales rresoauã cõnos muy grandes golpes que aly erã dados. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 752 | Et tã grande foy a mortaldade ẽnos mouros que os cristãos nõ podia yr adeante ante os mouros mortos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 752 | Et os mouros yndo vençudos de todo en todo; et el rrey dõ Afonso era ia cansado do grã traballo que leuara et do grande afam que ouuera, [et] ficou ena tenda do Miramamolim, et rreteuo en ssy o cãpo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 752 | Et os cristãos passarõ Grandarizas eno acalço, et chegarõ çerca Belches. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 752 | Et achauã os mouros ẽnas anzinas et ẽnos alcor[n]oques; et aly os matauã os cristãos, dandolles muy grandes lançadas; et assy os derribauã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 752 | Muy grande foy o algo que os cristãos acharõ ẽno cãpo: muyto ouro et muyta prata et muytas pedras [preçiosas] et muyto aliofar, et muytos panos preçados de ouro [et] de seda et de lyno et de laa; et muytas outras noblezas; et muytos caualos et outras bestas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 752 | Et tam grande era a gente dos mouros que os cristãos nõ [poderon] poblar a meytade do rreal que os mouros tijnam. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 754 | Outrossy os rreys d ' Arangõ et de Nauarra teuerõ que dõ Diego soubera muy bem partir et guardar a onrra del rrey seu senor, et que daua a elles muy grande auer; et asi forõ todos pagados do que dõ Diego mandou. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 754 | Et os arçebispos conos bispos et cõna clerizia [reçeberõnos] cõ muy grã preçiçõ, loando muyto a Deus por quanta merçee llis fezera, et por que os tragia sãaos et cõ muy grande onrra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 756 | Et ouuerõ suas vistas, et firmarõ muy grande amor en hũu. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 757 | Djz a estoria que ena era de mil et CCLaJ ãno, eno mes de nouenbro, sacou o muy noble rrey sua oste et çercou Beeça; et, teendoa çercada, tã grande foy a mingoa da vianda enos da oste, que comyã carne dos cristãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 757 | Et o arçebispo dom Rrodrigo deu muy grande algo aos freyres en diñeyros et en vianda, por tal que nõ ficasse desamparada Calatraua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 758 | Muy grandes gentes veerõ y de cada cabo et faziã por el muy grã doo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 767 | Conta a estoria que el rrey veẽo cõ sua muy grande oste sobre Outiella. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 769 | Et, quando ouuero comido, virõ muy grandes poos contra Touro. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 769 | Et seyrõ ende et forõsse para Palença, hu forõ muy bem rreçebudos et cõ muy grande alegria. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 769 | Et, estando y, chegarõ nouas com̃o el rrey dõ Afonso vijna cõ muy grande oste, astragãdo a terra, et que vijna cõ el o conde dõ Aluaro et seus yrmãos et os outros que erã de seu bando. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 773 | Et tornarõsse para Burgos, hu forõ muy bem rreçebudos cõ muy grã preçiçõ et cõ muy grande onrra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 775 | Et el rrey fezolle muy grã merçee; mays logo a pouco tempo se perdeu cõ el rrey, muy grande sua culpa; et quiserasse alcar cõ Castro. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 777 | Do gran dano que el rey de Leõ fez en Castella | [+] |
| 1295 | TC 1/ 777 | Diz a estoria que, quando el rrey de Leom soube com̃o os rricos omes lle auyã feyto muy gran dãno, et como erã metudos en Castreiom, foy sobre elles et tomovlle a vila. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 779 | Et el rrey dõ Fernando, quando o soube, sacou sua oste muy grande sobre os mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 779 | Et ouuerõ sua lide muy grande. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 779 | Et tornarõsse cõ muy grande onrra para el rrey. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 779 | Et en este tempo auya grande desamor ontre el et el rrey d ' Arangom, porque llj corria hũas aldeas de Soyra; mays depoys lle fez enmenda et perdooulle el rrey dõ Fernãdo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 780 | Et os conçellos de Segouya et de Avila et de Collar et de Sopuluega pousarõ da outra parte da vila, çerca da carreyra que vay para Granada. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 780 | Et, pero os mouros erã muytos, v[ẽ]çerõnos duas vezes; mays tã grande era o poder que lljs faziã muy grã dãno et matarõ ia quantos caualeyros cristãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 782 | Da gran gaãça que el rey dõ Fernando fezo en terra de mouros | [+] |
| 1295 | TC 1/ 782 | Et gaanarõ y grande algo, ca a vila era de caualeyros almohedes de linagẽ et de grã conta. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 782 | E. t el rrey et os que yã cõ elle virõsse en muy grande afrõto, que nõ auiã de comer nẽ en que o guisar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 784 | Et gãanarõ y muy grande algo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 784 | Et el rrey nõ queria, polo que ante auyã dito; mays os omes bõos trauarõ [con] elle que era bem et que escusaria muy grande dãno que poderia rreçeber ena gente. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 784 | Et gãanarõ y muy grande algo esquiuamente. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 784 | Et matarõ muytos mouros et fezerõ muy grandes gãanças. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 786 | Et os cristãos tornarõsse con muy gram gaança et cõ muy grande onrra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 789 | Com̃o el rey de Fernãdo ouue gran pesar por el rey de Beeça | [+] |
| 1295 | TC 1/ 789 | Et el rrey de Seuilla seyu ende cõ muy grande oste et foy correr a terra que os cristãos auyam gaando nouamente. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 789 | Et aly [foy] muy grande a presa que lles derõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 791 | Et foy rrey de Iheem et de Ariona et de Granada et de outros lugares muytos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 792 | En aquela sazõ derasse a Buhabos Murça et Granada et Almaria et toda a frõteyra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 792 | Et matarõ et catiuarõ muytos mouros et quebrantarõ toda a terra ata Granada. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 799 | Abehũc vio alj seu poder grande et o dos cristãos muy pequeno contra o seu; com̃o quer que a oste dos cristãos grande parecese polo apressuramento da pressa que os apressurau[a] muyto, pero [con] todo esso era nimigalla contra a vista do poder de seus eemjgos; ca sen conta era grande a caualaria dos mouros, poys a da gente de pee nõ ha quẽ llj dar podesse conta, saluo que serras et cãpos todos erã cubertos de todas partes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 799 | Don Abehũc começou a mesurar a oste dos cristãos; et, poys bẽ ouue osmado et entendudo quanta gent[e] podia seer et quanta a pressa, et vio que se nõ poderi[ã] teer en cãpo nẽ se llj podi[ã] defender -ca sen falla asy pareçia a quen quer que hũu poder et o outro visse, saluo o poder de Deus que he grande, que acorre aos seus - (et) mãdou logo ficar suas tendas eno oliuar, ontre os cristãos et a uilla. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 799 | Grande era o perigoo et a coyta en que os cristãos estauã, ca ao mar nõ sse podiã acoller nẽ aca tornar, ca lles estaua [a] agoa alta da hũa parte [et a gente dos mouros da outra]. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 799 | Et as uozes et os alar[i]dos dos mouros et os rroydos dos atambores et dos anafijs erã tã grandes que semellaua que o çeo et a terra toda sse fondaua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 799 | En este dia se uestiu dõ Aluar Peres (de) hũa falifa delgada et tomou hũa uara na mão; et con taes armas entrou ena fazẽda muy loução et muy alegre et muy esforçado, acabdelando suas gentes et dizendollj muytos bẽes et dandollj grandes esforços, dando a entender que o poder de Abeũc tĩjna en pouco. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 801 | Et começarõ aa entrar per meyo das azes dos mouros, quebrãtando logo a primeyra, et desi a segũda et a terçeyra, desi todas, asy hũas enpos outras ata que todas sete as passarõ, matãdo et derribando et fazendo grande estroiçõ en elles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 801 | Et fezerõ en elles tã gran morteydade que as gẽtes de pee que en acalço yam nõ podiam passar nẽ seyr adeant[e], ante o grande enbargamento da muytedue da gente dos mouros mortos que ante sy achauã, ata que os meterõ pelas portas de Xerez. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 801 | Et aly foy a mortandade en elles muy grande ademays: tã grande era a presa da entrada, et tã poucos se faziã os que pelas portas podiã entrar ao gram gentio que era, que hũus a outros se matauã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 801 | En esta fazenda foy morto o rrey dos gazulles [et outros muytos onrrados et poderosos mouros de gran conta. ] | [+] |
| 1295 | TC 1/ 801 | Que uos poderia dizer et cõtar as gaãças que alj forõ feytas et gaãnadas aquel dia, nẽ quam grandes forõ as boas andanças que Deus aos cristãos fezo y? | [+] |
| 1295 | TC 1/ 801 | Et tãtos forõ os mouros que acharõ suso enas espesuras das oliuas, que matarõ et prenderõ, que, quando mays daquelles nõ ouuesse, per todos seendo elles estroydos, fora a boa andãça dos cristãos muy grande asaz. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 801 | Mays por que ontre elles ouuo hũu caualeyro que auja nume Diego Peres de Vargas -et era uassalo de dõ Aluaro, et era de Toledo - que acaeçeu en hũa auentura de caualaria, que pareçe com̃o feyto de grande ardimento, queremos este seu feyto aqui poer ia: esse dicto caualeyro foy y muy bõo aquel dia, et foy de guisa que llj faleçeu a espada et quantas armas tragia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 801 | Et, com̃o quer que desse caualeyro conte aqui a estoria, por este acaeçemento, que pareçe com̃o auentura de gran curaçõ, outro seu yrmão deste caualeyro fezo y marauillas d ' armas en começo de sua caualaria. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 801 | Et fezo y tãto que nõ foy mal enpregada a ssua caualaria en el esse dia, nẽ depoys fezo; ca esse foy depoys muy prouado en armas en outros muytos lugares de muy grandes afrontas, et seendo y sempre auenturado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 801 | Et esto foy muy gram marauilla, ca nũca del depoys poderõ saber parte nẽ mandado, nẽno poderõ achar morto nẽ viuo, p[e]ro que o virõ y andar, en quanto (durou) a fazenda durou, fazendo muy grande astragamento enos mouros; ca era boo caualeyro et muy valente et muyto esforçado, et fezo muyto bem ante que sse perdesse. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 801 | Muyto foy o bem et a merçee que Nostro Senor aquel dia fez aos cristãos, et grande a onrra et a bõa andãça que lles deu; | [+] |
| 1295 | TC 1/ 801 | [et] muyto et grande o mal et o quebrãto que deu aos mouros; assy que de toda a oste dos cristãos nõ acharõ que sse perdess[ẽ] y X omes per toda gente, poys dos mouros nõ a quen os pode[sse] conta[r]. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 805 | Esto passado, ao segũdo ãno que el rey don Fernando foy apoderado eno rreyno de Leom, foy cercar Hubeda, vila de muyto poblo, et defenduda per batallas et per gran forteleza; mays tã forte a conbateu el rrey dõ Fernãdo, que os de dentro, que estauã çercados, tanto forõ arrequeixados que ouuerõ a dar a villa per força al rrey, et que sacassem seus corpos en saluo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 806 | Poys que a contado a estoria dos outros grandes feytos del rrey de Castella et de Leõ, passa(ra) agora (torna) a cõtar de com̃o tomou Cordoua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 806 | Et en esto começarõ os cristãos a subir a gran pressa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 806 | Et os cristãos, veendosse muy apremados polo grã poder dos mouros, que erã muytos, ouuerõ seu acordo et enviarõ dous omes cõ seu mandado: o hũu al rrey dõ Fernando, seu senor, que llis veesse acorrer; et o outro a dõ Aluar Perez, que era en Martos, que era hũu dos grandes omes do rreyno de Castela, poderoso et noble; et a hũu caualeyro que diziã Ordoño Aluares, que era da masnada del rrey, que uẽeo y logo et o enviou dizer al rrey dõ Fernando. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 806 | Et o outro que foy al rrey andou a grande andar, de dia et de noyte, ata que chegou a Benauente, du era el rey. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 806 | Et, quando os cristãos que iaziã dentro na Eixerquia souberõ com̃o el rrey dõ Fernando, seu senor, era y chegado, prouguellis muyto et oluidarõ quanto mal et quanta lazeyra aujam passada ata ali, et cobrarõ curações et ouuerõ en si grande esforço para acabar o que aujã começado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 806 | Et el rey dõ Fernando pousando ali, du uos ia dissemos, era entõ Abehũc, rey dos mouros daaquẽ mar, en Etyia, cõ muy gran gẽte de caualo et de pee; et era y cõ el dõ Lourenço Suares, o qual auja el rrey dõ Fernando deytado da terra por malfeytorias que fezera; et andaua cõ Abehũc. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 806 | Mays acorreu Deus al rrey dõ Fernando en com̃o agora oyredes: aquel rey Abehũc [era ome] que se reçeaua de cometer grandes feytos, por que as mays uegadas que os cometia era uençudo et achauasse ende mal; et por esta razõ, com̃o quer que a el dissessem que el rrey dõ Fernando tĩjna pouca gente consigo, nõno pode creer, ca tĩjna que tal ome com̃o el rrey dom Fernando et tã poderoso que nõ vĩjna ali con tã pouca gente. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 806 | Amjgo, chamade hũu ome destes del rey et dizedellj que esta aqui hũu ome que o quer ueer a gran pressa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 806 | Senor, eu nõ uolo ouso dizer, por que ey medo que non mj creades; mays enviade y quẽno ueia et acharã el rrey don Fernãdo y cõ muy gran gente et muy boa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 806 | Os mouros, com̃o souberõ que Abehũc era morto et que o senorio era partido en muytas partes, tomarõ ende gram pesar et ouuerõ gran quebrãto en seus curações; | [+] |
| 1295 | TC 1/ 806 | Et dalj adeant[e] cada dia, tãbem de Castella com̃o de Leom, vĩjnanllj grandes cõpañas, tãbem dos fillos dalgo com̃o dos das çidades. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 806 | Et foy çercada Cordoua muy fortemẽte et cõ grande agrauamento dos da çibdad[e]. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 814 | Et de todas estas cousas que aqui auemos dictas en poucas parauoas fala ende aqui a estoria mays conpridamente et diz asi: el rrey don Fernando apoderado de Cordoua et da mesquita, que elle fezo essa ora jgleia, entõçe o onrrado dõ Johan, bispo d ' Osma, chançeller do paaço del rrey, [con] dõ Gonçaluo, bispo de Cũca, et dõ Diego, bispo de Beeça, et dõ Adã, bispo de Palẽça, et dõ Sancho, bispo de Coyra, entrarõ essa ora na mesquita de Cordoua, que sobraua et uençia de feyto et de grandeza todallas outras mesquitas dos alaraues. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 814 | Et fezerõ y suas orações muy de curaçõ, et offerecerõ y suas offerendas grandes et boas, et cada hũu segundo se pagarõ et quiserõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 814 | Et os romeus que vĩjnam et as oyam, et sabiã a razõ delas, gabauã en suas uoentades por ende a Deus enas suas santidades; et cõ grande alegria que aujã ende gabauãse a seus santos et gabauã el rrey dõ Fernãdo et bẽeyziano, et rogauã todos a Deus por elle que llj desse vida et que o manteuesse. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 814 | Et essa nobre rreyna dona Beringuela muy alegre por aquillo, que seu fillo [el] rrey dõ Fernando auja cõquerido a cidade de Cordoua, asi com̃o ela pẽsaua de seu fillo el rrey por consello et por ajuda de quantas cousas ela auja que a el conprissem, asi pero ela estaua alonge fezo suas graças muytas et muy grandes a Deus, bẽeyzendoo muyto o seu nume, por que a antiga di[n]id[ad]e, destaiada en cristiãos porla mj̃gua dos principes, era cobrada a España porla sabedoria dela et porla aguça del rrey don Fernando, seu fillo; ca esta nobre rreyna dona Berĩguela, asi com̃o conta a estoria, asi enderençou et [c]riou a este fillo dõ Fernando en bõos custumes et boa[s] manas sempre, que os seus bõos ensinamentos et os seus bõos custumes et as suas boas aguças que [lle] ela ensinou doces com̃o mel, segũdo diz a estoria, nõ çessarõ ne quedarõ de correr sempre ao curaçõ a este rrey dõ Fernando, et cõ [t]etas cheas de uertudes lle deu seu leyte, de guisa que, macar que el rrey dõ Fernando era ia barõ feyto et firmado en ydade de sua força conprida, sua madre, a rreyna dona Berĩguela, nõ quedou nẽ quedaua de lli dizer et ensinarlle aguçosamente as cousas que praziã a Deus et aos omẽes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 814 | Et nũca lle mostrou os custumes nẽ as cousas que pertẽeciã a molleres, ma[y]s lo que fazi[a] a grande[za] de curaçõ et a grandes feytos. ca esta (he) muy boa et nobre rreyna dona Berĩguela co[m] tamana aguça gardou sempre este fillo et llj meteu no curaçõ feyto de obras de piedade de ome barõ, mãçebo et nino, et todo linagẽ de omes -esto he barõ et moller -; et toda preitesia delles -et esto he [o] liure et [o] quito et [o] adeuedado -; et todolos teudos a outra uida -esto he todos [os] outorgados a ordĩ -; et toda a naçõ, fas[c]as toda gente; et toda lengua sent[i]se en talent[e] cono feyto en este rrey dõ Fernando, et que [a] muytedũe d[as] uertudes nõ partindo en elle, entendesse(e)n todos et vissẽ que partia elle obras de misericordia a todos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 817 | Conta[do] hũa gran peça dos nobres et grandes feytos deste rrey don Frenado de Castella et de Leõ, poys que a rreyna dona Beatris, a sua nobre moller, se morreu, com̃o auemos dito, conta a estoria com̃o este rrey dõ Fernando -por nõ andar por outros custumes, quaes nõ conuĩjna a tã nobre rrey com̃o este et tã alto principe com̃o el - de com̃o casou. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 817 | Et diz asi o arçebispo dõ Rrodrigo de Toledo: por que [o] grande entendemento del rrey don Fernando nõ mingu[asse] asi da sua nobreza nẽ valuese mẽos por andar en allẽos et en descoueniẽtes ajuntamentos de molleres, a nobre rreyna dona Berĩguela, sua madre, ouue a curaçom de lle buscar con quẽ cas[ass]e. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 817 | Et catoullj hũa nobre donzela de gran linagẽ, sobrina do muy nobre don Loys, rrey de Frãça, filla e[l]a de dõ Simõ, o conde de Pontis, et da outra parte de dona Maria, moller dese conde dõ Simõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 817 | Conta o arçebispo que esta rreyna dona Iohana era grande et fremosa mays que as outras donas, et tẽperada en bõos custumes, et por tal se prouou ante el rrey dõ Fernando, seu marido, et ante a uista dos omes por conprida enos seus bõos custumes, et seer amada a todos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 817 | Enpos esto o nobre rrey dõ Fernando tornou a Cordoua outra uez, cõ dõ Afonso et cõ dõ Fernando, seus fillos, que começauã entonçe a seer mancebos, et aujã sabor de seir et cometer grandes feytos com̃o el rrey dõ Fernando, seu padre, et com̃o fezerõ os rreys seus auoos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 821 | Maneyra [he] d[o]s estoria[dore]s et de todos quantos começa[d]o[re]s de rrazões et de grandes feytos estorialmente quiserõ departir, (et) de enmendar sempre (en ellas) nas razões passadas -que acharõ daquelles que ante que elles disserõ, se llis v[e]o a preito de falar en aquella meesma razom - algũa mĩgua et de escatimar y et conprir o que enas di[tas] [ra]z[ões] mĩguado foy. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 821 | Et el rrey tomou ende muy gran pesar, et sacou y logo sua maleua, et envioullis XXX et V mĩll morauedis, et outros tantos aos outros castellos da fronteyra, que o partissem ontre elles, segũdo fosse a reteẽça de cada castelo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 822 | Estando el rrey don Fernando en Valedolit cõ sua madre, a nobre rreyna dona Berĩguela, et cõ sua moller, a rreyna dona Joana, folgando et auendo prazer cõ essas ambas rreynas de que el muyto amado era -et esto foy desque [o primeyro] acorr[o] a Cordoua et aos castellos dala enviou - ouue nouas outrosi en com̃o Cordoua estaua en grande afronta de fame. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 822 | El rey se meteu logo ao camjno et foyse para Toledo et sacou y sua maleua muy grande, et enuiou dessa uez a dõ Aluar Perez de Castro cõ grande acorro apressa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 822 | Et Abẽ Alehmar, rrey de A[r]iona -que se chamou en começo de seu rreyno "rrey de Ariona", por que era ende natural, et depoys foy rrey de Granada - veẽo cõ gran poder et çercou a condessa en Martos, et começou[a] a conbater muy de rrigeo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 822 | Et, quando forõ y açerca et virõ tã gran poder de mouros a derredor da pena, et com̃o estauã conbatendo tã de rrigeo, se forom en grã coyta ou se ouuerõ ende gran pesar, por que elles nõ estauã dentro para defẽdela, esto nõ me deue demandar nengũu; ca ouuerõ muy gran medo: o hũu, por que se perderia a pena naquel dia, que era chaue de toda essa terra; et o al, por que iazia y dentro a condesa, sua senora, et que a leuariã catiua os mouros, ela et as donas que erã y cõ ela; et por que uijã que de nẽhũa parte nõ podiã seer acorrudos que ante nõ fosse a pena perduda et ellas catiuas, nẽ elles nõ podiã entrar dentro que as defendessem, senõ se entrassẽ per meyo dos mouros; en tal guisa estaua çercada de grã gente de mouros et nõ ousauã de cometer d ' entrar dentro. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 822 | Et, se agora nos acalçar a morte, uerranos cõ grande onra, et seernos a onrra[da et] cõ boa fama, fazendo dereyto et lealdad[e], o que todo om̃e bõo deue fazer; et, poys que tã pouca he a vida deste mũdo, por medo da morte nõ deuemos leixar perder tã nobre cousa com̃o he a pena de Martos, et que seia catiua a condessa et as donas; et, se uos a ysto acordades, se nõ de todos me espeço et quero yr conprir o que dixe et fazer muyto dereyto ata a morte. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 822 | Quãdo el rrey d ' Ariona vio com̃o aquelles caualeyros, que se meterã en tã gran perigoo, erã ia suso ena pena, soube, por que eram bõos caualeyros et se meterã en aquel perigoo por acorrer ao castello, que llo queriam defender, poys que que erã ia suso ena pena, et entendeu que nõ seria mays su[a] prol de alj estar; et desçercou Martos et foysse ende. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 825 | El rrey don Fernando pensou de o guisar logo muy bẽ, et deullj muy grande auer para esses pobladores de Cordoua et para mantẽer et asesegar esses castelos; et fezeo logo tornar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 825 | Et a morte, que a muytos he auessa et descomunal et tortiçeyra en julgamento de cõualẽça et força[n]te das ui(an)das, deullj salto en aquel lugar et nõ quiso que el dalj endeãte mays passasse, nẽ llj deu y espaço, et matoo y sen semellãça de gran doe[nça] auer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 825 | Outrosi a essa sazõ (a) pouco tẽpo ante, estando el rey en Toledo, ueeollj mandado de com̃o era morto dõ Lopo Diaz de Faro, de que el ouue gran pesar et se sentio por mj̃guado, ca era dos grandes et nobres omes do rreyno et de que era el muy seruido. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 825 | Mays, quando el rey dõ Fernando da morte de dõ Aluar Perez oyo, doblarõllj os pesares; et nõ poderia ome dizer cã grande foy o pesar que ende ouue nẽ quanto se ende sentio nẽ cã gran mĩgua llj fezo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 826 | Quando el rey don Fernando oyo que dõ Aluar Peres era morto, ouuo y mostrado gran pesar; | [+] |
| 1295 | TC 1/ 826 | [et] nõ tẽendo el en pouco a mj̃gua que dõ Aluar Perez faria ena fronteyra da gran guarda que y por el auja, seyu logo muy apressuradamẽte de Burgos et meteuse ao camjno, et foyse para Cordoua quanto pode. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 827 | Et tomarõ del tã gran medo os mouros, que nõ ousaua nẽhũu seir nẽ outro entrar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 830 | Et ffoy cõ el o meestre dõ Paay Correa da ordĩ d ' Ocres, que o ajudou y muyto et muy bẽ en razõ das preitesia[s et] en grã custa que fezo, fazendo y muy gran seruiço a el et al rrey seu padre, teendo todauia muy gran custa, partindo de seu cõduyto pelas fortelezas et cõ quen o nõ tĩjna; et fezo y muyto bẽ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 831 | Desque el rrey dõ Fernando, que en Burgos f[ica]ra doente, com̃o de suso dissemos, se sent[i]o guarido, seyu de Burgos et começou a andar pela terra, fazendo muy gran iustiça et castigãdo sua terra et parandoa muy bẽ, ca era muy mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 831 | Et el rrey, desque os mandadeyros vio, vẽeose para Toledo et sacou y muy grã maleua et envioullis muy grande acorro. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 831 | Et fezo meter muy gran recoua en Murça, que partio pelas fortolezas et pelos lugares que o mester auiã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 832 | Estando el rrey dõ Fernando en Toledo, chegou y dõ Afonso, seu fillo, de terra de Murça, cõ que el ouue muy gran plazer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 832 | Desi el rrey mandou logo guisar seu fillo, o jnfante dõ Afonso, muy bẽ et envioo ao rreyno de Murça cõ grandes recouas et cõ gran gente et boa et cõ muyta vianda. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 832 | Et morreu y Martin Rruyz d ' Argoçe, o que foy muy bõo ena prisom de Cordoua; et foy y preso Martin Ruyz, seu yrmão; ata XX caualeyros poderõ y morrer per todos; et de outra gente de pee et de almogauares a caualo gran peça. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 833 | Passando el rrey dõ Fernando o [porto a] muy gran peligro, [chegou] a Anduiar; | [+] |
| 1295 | TC 1/ 833 | Et el rrey dõ Fernando muyto agina posto a caualo, que os recebeu de guisa que os refreou atras et os castigou, que non tornarõ aa villa todos onde seyrõ; et meterõnos pelas portas de Grãada, ferindo et matãdo en elles, asi que receberõ muy gran dano. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 835 | Contado auemos de com̃o el rrey dõ Fernando enviou seu fillo dõ Afonso cõ gran re[cou]a et cõ gran viãda ao rreyno de Murça. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 835 | Et o jnfante dõ Afonso, desque ysto por çerto soubo, cõ consello et cõ aviuamento do meestre dõ Paay Correa, que punou eno aviuar en este feyto, deytou suas ostes sobre ela et çerco grandes dias; et tãto a conbateu et a costrengeu de guerra et de gran fome que aujã, et cõ esto ouuerõse a dar et meter en merçee et en poder do jnfante. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 835 | Et o meestre dõ Paay Correa era y cõ elle, que se nũca del partio, et fez y muyto bẽ et teue y gran custa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 835 | Mula he villa de gran forteleza et ben çercada, et o castelo dela he como alcaçer alto et forte et bẽ entorrado, et he auondad[a] de todos auondamentos de lauor de terra et de todas caças que a cõprida villa conuẽ, et de herdamentos de uinas et de ortas et de froytas et de montes et de grandes termjnos et de boas aguas; de todas cousas he conprida et auondada muyto. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 836 | Et a aquella sazõ, estando o nobre rrey dõ Fernando cõ este plazer et dando a entẽder que llj prazia muyto da boa andãça de seu fillo, chegaronllj y outrosi nouas que el rey d ' Ariona que metia grandes recouas a Jaem, que erã be mĩll et quinẽtas bestas carregadas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 837 | Et passou o porto et chegou a hũu lugar a que dizẽ Pozolo -que agora a nume Vila Real, que fezo y depoys gran uilla a tẽpo (d)el rrey dõ Afonso, seu fillo - hu achou sa madre [et] ouuerõ suas vistas en hũu. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 837 | Et morarõ y seis somanas, tomando en hũu grandes plazeres. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 838 | Et moueu dalj et foysse para Yllora et quebrantou o arrauald[e] et entrou na villa et foy toda queimada et destroyda et muytos mouros mortos et catiuos. . . cristãos morrerõ y [et] forõ feridos peça delles; et cortarõ et astragarõ todo o al que fora era; et leuarõ ende roupas de muytas maneyras et outras muytas cousas, bestas, gãados et muy grande algo que en ese arraualde acharõ, ca era muy rico lugar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 838 | Et os mouros, pero gran caualaria y estaua, nũca quiserõ nẽ ousarõ traslas portas seyr. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 839 | Pero el rrey, veendo que se nõ fazia tã a sua voentade como el querria, nẽ estauã y tã aficadamente com̃o el mãdara, foysse elle et deytouse sobre ella et çercoa, et começou a estar y aturadamente cõ muy forte tẽpo que fazia de frio et de muy grandes aguas, ca era en meogo do jnuerno (et en tẽer a custa). | [+] |
| 1295 | TC 1/ 839 | Mays, ueendo este rey d ' Ariona, que se chamaua rey de Granada, tã aficadamente el rey dom Fernando estar sobre Jahem, et temẽdose que nũca se ende leuãtaria ata que a tomase, et veendo os de dentro estar tã queyxosos de fame et tã afrõtados de todas lazeyras que se nõ sabiã dar cõsello nẽ cõforto hũus outros, nẽ se sabiã ya que fazer, nẽ podia entrar hũu nẽ sayr outro, et veendo(se) outrosy que elle nõ lles podia acorrer nẽ aproueytar en nẽhũa cousa nẽ defender a villa, acordou de trager preitisia cõ el rrey dom Fernando et de a dar, et de se meter en seu poder cona terra et cõ quan[t]o auja; ca nõ t[e]uo y outrament[e] garda nẽhũa que poder auer contra el nẽ contra seu señorio. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 840 | Et el rrey dõ Fernando chẽo de piedamento et de toda mesura, veẽdo com̃o esse rrey mouro vĩjna cõ grande humildũe et tã paçient[e] et a plazemento de quanto elle da terra et de quanto del quisese fazer, nõno forçando cobijça maligna, la qual ende nũca ouue, et guiandoo piadamento et mesura natural, que sempre en el foy achada contra quantos obediçialmente a quiserõ catar, rrecebeo muy bẽ et fezollj muyta onra, et nõ quiso del outra cousa, saluo que ficasse por seu vasalo cõ toda sua terra, et a teuesse como a ante tĩjna cõ todo seu senorio, et que llj desse dela tributo çerto: cada ano çento et cinquaenta mĩll morauedis, et llj fezese dela guerra et paz, et llj uẽesse cada ano a cortes; saluo Jaem, que xi tĩjna el gãanada, que llj entregou elle logo, com̃o dicto e. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 840 | Jahem, segũdo que a estoria conta, he vila real et de gran poboo et bem afortelezada et bem encastellada et muy forte et de muy tenduda çerca et bẽ asẽtada de muytas et muy fortes torres et de muytas [et] boas aguas et muy frias dentro ena villa, et auondada de todos auondamentos que a nobre et rica uilla conuẽ auer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 840 | Et foy sempre vila de muy gran guerra et muy reçeada, et onde ui[jñ]a sempre muyto dano a cristãos et quantos enpeeçementos aujã a seer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 841 | Desque ouue o nobre rrey dõ Fernando cobrada Jahem da guisa que o auedes oydo, et foy apoderado della, (et) entrou y cõ gran preciçõ [que fezo] toda a clerizia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 841 | Desi enviou por pobradores a todas partes, enviando prometer grandes liberdades a quantos y uẽessem a pobrar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 842 | Desi moueu dali et foyse para Carmona; et fezo y tallar et astragar quanto das portas achou fora, et fezollis y muy gran dano. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 842 | Quando elle hũa conquista auja feyta, ia outra auja coydada de fazer, por nõ comer pã folgado nẽ estar de balde, por que podesse ao gran juyz dar cõta en que usos despendera seu tẽpo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 843 | Et el rrey, quando as nouas oyo, foy muy aqueixado et muy quebrantado de gran pesar que ouue. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 843 | Et nõ era marauilla de [a]uer ende gran pesar, ca perdeu tal madre, qual nũca outro rey en seu tempo perdeu, que tã conprida fosse a todos seus feytos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 843 | Grande au[a]nta[iẽ] et gran mellorãça ouue de quantas outras eno seu tempo reyno teuerõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 845 | Alj se foy chegando al rrey muy grã gente de concellos que llj vĩjna de parte de Leõ: de Coyra, de Granada, de Mõteges, de Medelim, de Caçeres et de outros muytos lugares. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 846 | Et el rrey dõ Fernando, partido de Carmona, passou a uao Agua do Alquiuir a muy grã perigoo de si et de suas gentes; pero mandou fazer sarçes, que poserõ aa entrada, pelos tremedales grandes que y auja; et quiso Deus et passarom peado, pero sen gran dano. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 847 | Seguindo a estoria das razoes dos grandes feytos del rrey dõ Fernando (et) igualmẽte por nõ entrellinar outras razões doutros feytos d ' ontre meyo, irla emos leuãdo ata cabo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 847 | Onde diz a estoria que, estando este rrey dõ Fernando en Alcala do Rrio, de que diziamos, que lle chegou mandado y com̃o vĩjna Rreymõ Bonjfaz per mar, a que el mandara yr guisar a frota para a çerca de Seuilla, et que u[ijña] muy bẽ guisado de naues et de galees et doutr[o]s [n]a[u]y[o]s, quaes para atal feyto conuĩjnã, et que tragia sua flota bẽ basteçida de gente et de armas et de grande vianda et de todalas cousas que mester erã para gui[s]amento da çerca; mays vĩjna grã poder sobre elles de Tãger et de Çeta et de Seuilla, per mar et per terra, et que llis enviasse acorrer apressa, ca muyto llis era mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 848 | Quando el rrey dõ Fernando oyu as nouas de sua frota que vĩjna, ouue gran prazer, et rreçeando que llis poderia vĩjr algũu contrario dos mouros que sobre elles vĩjnã, (et) envioullis acorro. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 848 | Et os que enviou y som estes: dõ Rrodrigo Froyaz, (et) Afonso Telez, dõ Fernando Eanes Batisela con gran caualaria sua et dos conçellos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 848 | Et, elles partidos ende, os mouros chegarõ da outra parte logo a desora, et ouuerõ gran fazẽda. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 848 | Os cristãos se virõ en muy gran coyta et pero esforçaronse eno seruiço de Deus en que andauã et ena boa uentura del rrey don Fernando, [et] vençerõ aa çima et gãanarõ tres galees das dos mouros, et queimaronllis hũa et quebrantarõ duas, de guisa que os mouros forõ desbaratados et vençudos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 849 | Et topou cõ os mouros et foy ferir en elles, et desbaratoos et matou muytos delles, et leuoos uençudos hũa gran peça, fazendo en elles gran dano. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 849 | Os mouros erã tantos dala -os hũus que iaziã en Fazalfax, caualleyros gran peça et de outra gente muyta ademays; os outros que vĩjnã de contra esse Axaraf de muytas partes - asi que se vijã os do maestre en grã coyta, quando cõ hũus quando conos outros, que nũca uagar aujã de folgar; et todauja uençendoos esse maestre cõ esses seus freyres, correndo cõ elles et enbarrãdoos et fazendo grandes morteydades et gran destroymento en elles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 850 | Da outra parte onde el rrey dõ Fernando pousaua vĩjnã os mouros per essa parte cada dia muy a meude, et faziã gran dano ena oste, en bestas et en omes que leuauã et matauã todauja, ca nõ era lugar u llis podessem deytar çiada nẽ se podessem guardar de seu dano, et aujã estar todauja armados. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 850 | Et elle, receando o poder dos mouros, que era muy grande, et a oste nõ muy creçuda, ca nõ chegarã aynda as gentes nẽ os conçellos das villas, se muy poucos nõ, et seer guardado d ' erro [et] de sobreuenta, mandou fazer derredor do lugar u pousaua gran carcaua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 850 | Et, indo el rrey pousar a Tablada, Gomez Ruyz Maçanedo leuou a hũa costaneyra et os de Madrid cõ elle, [et] rrecudirõ cõ elle gran poder de mouros, et aficarõnos muyto et teuerõnos muy arrequeixados et mataronlljs dous caualeyros et seis caualos; pero en cabo vencerõ os cristãos et forõ os mouros uençudos et leuados (b)en alc[ã]çe ata çerca da vila. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 851 | Mays forõ apar del, da hũa parte do camjno et da outra, fazendo adamães et seus abrocamentos hũa gran peça. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 851 | Como, dõ Garçia, por hũa cofya uos queredes tornar a atã gran perigoo? et nõ teẽdes que estades bem, quando tã sen dano uos partistes daquelles sete mouros et uos seerdes soo? | [+] |
| 1295 | TC 1/ 851 | Et Garçia Perez ouue ende grande enbargo et pesoullj por que llo Lourenço Soares preguntaua ant ' el rrey, ca logo soube que vira el rrey et dõ Lourenço Suares o que a el aquel dia auja conteçido; et el era tal ome et auja tal maneyra que lli no prazia, quando llj retrayã algũu bõo feyto que el fezese; pero cõ grã uergonça ouue a dizer que o nõ conoçia; et nũca o del poderõ saber. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 854 | Alj recudirõ os mouros muy derenjados de todas partes, et teueronos çercados, et ouuerõ gran fazẽda cõ elles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 854 | Et os freyres vironse cõ elles en gran coyta et forõ muy [a]fr[õt]ados, pero esforçaronse en Deus et en el rrey dõ Fernando, et en ventura boa que os guiaua, et cometerõnos a ferir tã de rrigeo que os mouerõ et fezerõnos tornar espadoas et leixar o campo, et leuarõnos asi arrancados hũa gran peça do dia; pero deteendoxilles a lugares, fezeron en elles gran mortaldad[e], enos de caualo et enos de pee. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 855 | O meestre don Paay Correa et os outros ricos omes (y) don Rrodrigo Flores et Afonso Telez et dõ Fernando Yanes, que da outra parte d ' alende do rrio [su] Eznalfarag estauã, caualgarom contra Golles et conbaterõlla et entrarõla per força et matarõ quantos mouros acharõ dentro, et prenderõ muytos que leuarõ catiuos, et leuarõ ende muy grande algo que acharõ y. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 855 | Et tornandose para Tiriana, seyrõ a elles gran conpana de mouros, caualeyros et peões; et os cristãos dereniarõ cõ elles et uencerõnos et enbarrarõnos dentro no castello, et matarõ muytos delles et prenderõ muytos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 855 | Et elles alj estando, os mouros de Eznalfarag seyã a elles cada dia et a meude, et seguianos muyto et lles leuauã bestas et omes et llis faziã gran dano. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 856 | Et, desque o ouuerõ osmado et feyto, mouerõ sua balsa(ma) cõ todas estas cousas et cõ gran gent[e] bem armada en ela. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 856 | Mays nõ foron muy sabedores; ca, poys que elles começarõ a mouer, os hũus per mar et os outros per terrẽo, tã denodados, fazendo grandes ruydos de tronpas et de atãbores et doutras cousas, os hũus das naues dos cristãos, que estauã cõ suas naues apparelladas et muy apercebudas todauja, receberõnos de tal guisa et forõ recudir cõ elles, os do mar aos outros do mar et [os] de terrẽo aos outros de terrẽo, de cada parte do rrio, que os fezerom seer arepesos do ardimento que fezerõ et do cometemento que teuerõ feyto(s). | [+] |
| 1295 | TC 1/ 856 | [Et] os das naues, hũus cõ outros, cõbaterõse et lidarõ hũa gran peça do dia, pero ençima uençerõ os cristãos et forõ os mouros fogindo et uençudos et desbaratados; et matarõllj o fogo de tal guisa que lljs nõ enpeeçeu en nẽhũa cousa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 858 | Et meteuse dentro ena villa, dando grandes uozes contra os mouros, dizendollis que seyssẽ fora apressa aos cristãos da oste, ca nõ erã conpaña que se llis teuesse. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 859 | Et, quando [o] soube Axaf, tomou o poder de Seuilla, que era muy grande, et seyo contra la oste, sina tenduda et fazendo muy grandes ruydos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 859 | Et chegarõ[s]e muy çerca da oste, suas azes paradas; et forõ tangendo atãbores et tronpas hũa peça, cuydando espantar esses cristãos da oste cõ outros enbayamẽtos grandes que faziã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 859 | Et muytos se meterõ pelo rio por escapar, que morrerõ y, que [os] matauã os cristãos que andauã enas barcas, de guisa que foy en elles muy gran morteydade. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 860 | Os mouros aujã usado de seguir muyto a cristãos en suas naues; et os das naues dos cristãos meterõxillis en çiada en hũas espessuras grandes que ontre a oste et a villa auja. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 861 | Aos mouros pesou muyto et teuerõ que llis [era] grã contrallamẽto para o seu feyto; et forõ sobrellos madeyros os mouros porllos arãcar, et os cristãos porlos defender, auendo todo o dia muy gran contenda. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 861 | Mays hũu dia acaesçeu que, os das naues dos cristãos estando asesegados, os mouros chegarõ en suas zauras, que tragiam muy bem guisadas; et, com̃o estauam sen sospeyta, chegarõ aos madeyros, et ante que se os cristãos huuyassem a perceber nẽ chegar y, ouuerõ elles atado muy fortes sogas a hũu madeyro et arrincarõno; et foronse asi cõ el a muy gran pressa, dando uozes et allaridos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 861 | Et [hu]vio[u] apartar hũa carraca muy nobre et muy preçada a gran marauilla et quatro barcas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 862 | Mays os mouros seyã muytas uezes et vĩjnã cõ suas zauras et suas galeas armadas et apparelladas bem, et chegauã muy acerca das naues dos cristãos, cõ suas beestas muy grandes et muy fortes que tragiam, tirandollj seetas et fazendolljs dano a las uezes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 862 | Et o ome começou a nadar a gran pressa contra os mouros, en maneyra que ya fugindo, dando muy grandes uozes en arauigo, demandandollis ualia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 862 | Quando os da çiada os virõ passados per si, deytarõ seus batees ena agua et começarõ a yr enpos elles muy rigeos; os das galees outrosi, que estauã perçebudos, recudirõ logo deãte et comecarõ a rremar contra elles a gran poder. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 862 | Et a hũa zaura foy logo presa, et os mouros dela todos mortos, senõ quatro que ficarõ a vida; mays a outra, que se coydara a acoller en quanto sse [en]a pressa detĩjn[ã], nõ llj derõ outrosi grande espaço, ca logo foy acalçada. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 863 | Et foy [dar] en hũa çiada en que iaziã C et L caualeyros et de pee gran conpaña; et, quando se elle quis acoller, nõ pode. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 863 | Et o prior foy muy aqueixado conos mouros et viose en muy gran coyta, ca certamẽte ouuerano morto ou leuado, senõ fora por esses que cõ el seyrã, que llj acorrerõ muy agina et se conbaterõ cõ os mouros muy de rrigeo et os ferirõ muy de curaçõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 864 | O rruydo se foy fazendo muy grande pela oste en com̃o os mouros tĩjnã çercado o prior do Espital, et que o aujã ia morto ou preso. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 865 | Outra uez acaesceu que don Enrique et o meestre de Calatraua et dõ Lourenço Suares et o prior do Espital forõ de n[oy]t[e] quebrãtar o arraual de Benaliofar que dizẽ; et entrarõno et fezerõ y muy gran dano, et queymaron hũa peça del, et sacarõ ende muyto gãado et bestas et roupa et outras cousas muytas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 865 | Et outrosi dos cristãos ouue y feridos delles peça, et hũu caualo que y perderõ; mays os mouros ficarõ quebrantados et roubados et astragados dos corpos et de quanto ouuerõ, ca muytos forõ os que y morrerõ et gran dãno que y ouuerõ reçebudo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 865 | Outrosy acaesçio outra uez que esses meesmos sobredictos -dõ Enrique et os meestres de Calatraua et de Alcantara et dõ Lourenço Suares et o priordo Espital - forõ outra noyte conbater o arraualde de Maçarena, et entrarõno et matarõ et ferirõ muytos mouros et prenderõ delles, et sacarõ ende bestas et gãado et roupa et muy grande algo, de guisa que ficou muy quebrantado et destroydo de quanto aujã, et queymarõ delle gran peça. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 866 | Et os mouros forõ sayndo da villa gran poder contra a part[e] da çiada, du o rrayal do jnfant[e] era. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 866 | Et forõ vĩjndo os da çiada, que se coytauã a seyr muyto mays que nõ deuerã; pero foronos ferir, os mouros xi lljs acollendo, os cristãos seguindoos et matãdo, de guisa que fezerõ en elles gran dano. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 867 | Et hũu dia foron os mouros seyndo gran cõpana d[e] gaz[u]les, caualeyros muy fortes et de gran curaçõ, et gran conpana de peões ontre elles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 867 | Et fezerõ en elles gran morteydade. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 867 | Et os mouros vĩjnã de tal contenẽte et cõ gran poder, suas azes paradas et asi ordinadas, que os cristãos forõ çertos d ' auer batalla cõ elles, et meterõse enas armas muyto agina, et seyrõ a elles fora et esteuerõnos atendendo, cuydando que uerriã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 867 | Et el, quando vio o poder dos mouros a essa parte du esses ricos omes pousauã, meteuse enos barcos a gran pressa et passou ala por llis acorrer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 867 | Mays nõ ouue y outro gran feyto que de contar seia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 868 | Et os mouros barũtarõ et ouuerõ sabedoria delles [et] vẽe[r]onllis y sen sospeyta gran poder delles, mayor que elles nõ quiserã nẽ atendiã, et derõ sobre elles; pero que, ante que se elles muyto açercassem, ouuerõ vista delles et seyrõ da çiada et começarõse de seyr et de se yr acollendo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 868 | Outra uegada acaeçeu que, seguindo outrosi muyto os mouros hu , o maestre do Tẽple pousaua, por se vingar dalgũus noios et porlos escarmentar ende, caualgou hũa gran madurgada et deytouse en çiada ben a reyz da villa, ante do dia, daquella parte per u contra elle soyam seyr. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 868 | Desi, o dia bem alçado, seyrõ os mouros gran conpaña delles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 869 | Muytas uezes seyã os mouros de rebato pela porta do alcaçer du he agora a judaria, et passauã hũa põtezela que era sobre Aguadeyra, et faziã suas esporoadas ena oste, et matauã y muytos cristãos, et faziam muy gran dano. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 869 | Façamos hũa espolõada cõ aquelles mouros que ueẽ per aquella pontezela aqui aa oste tantas uezes, et reçebemos delles tã gran dano com̃o ueedes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 869 | Et vĩjndose parou mẽtes por Garçia Perez de Bargas et nõno vio, et tornou a cabeça et vio que auja passada a ponte et estaua da outra parte ontre os mouros en gran pressa, et auja derribados quatro caualeyros delles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 869 | Et deuedes a saber que, daquel dia endeant[e], nũca mays os mouros que estauã en Seuilla (nũca mays) ousarõ fazer esporoada ena oste del rrey dõ Fernando, asi ficarõ escarmentados da gran mortaldad[e] que fezerõ en elles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 871 | Estes mouros de Seuilla, que el rrey dõ Fernando tĩjna çercados, de que a estoria departe en este lugar, aujã boa ponte bem rigea sobre barcos muy bõos et ben atados cõ cadeas de ferro muy rigeas et muy gordas ademays, per hu pasauã a Tiriana et a todas essas partes hu queriã, com̃o se fossem per terreo, onde auj[ã] gran guarnimento et g[ra]nde acorro ao seu çercamento, ca toda a sua mayor guarida per ali a aujã et dali lles vĩjna; et os que en essa Tiriana outrosi estauã, aquella ponte era o seu guarnimento et todo o seu feyto, et sen acorro dela nẽ ponto de uida [auian]. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 871 | As naues guisadas et enderẽçadas ben desta guisa, leuantouse fraco uento, nõ de grande ajuda. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 871 | Ora podia seer de meyo dia, quando as naues mouerõ; et deçerõ hũa gran peça ajuso onde estauã, por que tomassem o [t]reyto mayor et uẽesẽ (mayor et vĩjnãse) mays rigeas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 871 | Et quantos y yã era a muy gran perigoo d ' alcoradas et d ' engenos, que per todo o lugar desse areal tĩjnã pousadas os mouros, et que nõ quedauã de llis tirar a muy gran pressa quanto podiã; et da Torre do Ouro esso meesmo, cõ tra[bu]quetes que y tĩjnã, que os aqueixauã ademays, et cõ beestas de torno et de outras muytas maneyras, de que estauã bem basteçudos, et cõ fondas et cõ dardos enpenolados, et cõ quantas cousas llj conbater podiã, que nõ se dauã ponto de uagar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 873 | De todas partes foy muy conbatuda, per mar et per terra; feramente foy conbatuda Tiriana de don Rreymõ Bonifaz et desses das naues que a pont[e] quebrantarõ per partes d[a] agua hu elles estauã; et gran dano receberõ outrosi elles de pedras et de seetas muytas et muy espessas que llis tirauã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 874 | Et seyã muy ameude contra os que mays açerca et mays a mão vijã para llis fazer dano cõ suas beestas et cõ fondas; et matauã et feriã muytos et faziã gran dano nos cristãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 874 | Et morrerõ y muytos cristãos, ca taes beesteyros tĩjnã esses mouros que a muy gran treyto faziã gran golpe. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 875 | Os mouros, quando virõ que tã poucos erã os cristãos que apos elles yam, derõ tornada a elles, et alj forõ os golpes muy grandes de lanças et d ' espadas et de porras que se dauã a mantenente, que llis durou gran peça do dia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 875 | Outrosi das torres que estauã sobre a porta do castello et do muro llis tirauã tãtas pedras et tãtas seetas, que nõ semellauã al senõ grando quando caay do çeo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 875 | Et esto foy muy retraudo pela oste, et tomou ende grande enbargo et gran uergonça aquel jnfançõ, por que uija que o catauã todos et se rijã, et o mays por que o pregũtauã os ricos omes cada dia, com̃o en jogo, como lli acaesçera cõ Garçia Peres de Bargas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 877 | Et os mouros recudirõ muytas uezes contra essa sua pousada, com̃o os vijam apartados dos outros, et seguiã y muyto, et tĩjnanos en grande afronta et fazianllis gran dano. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 877 | Domĩgo Monoz, o adalj que foy muy bõo, et outros peça que y erã -et cõ gente outrosi de dõ Afonso, o jnfante, caualeyros nõ muytos, mays muy bõos, meteronse en çiada, et deytarõ os carneyros a paçer desses do arçebispo -que tĩjnã y gran peça delles - porlos susacar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 878 | Et recudiã muytas uezes cõ esses mouros et fazianos aredar de sy [et] feriã en elles, et fazianllis gran dãno. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 878 | Mays os mouros voluiã logo et recudiã de toda parte et fazianos tornar a aquel lugar forçadamente, andandolos en derredor et teendoo[s] en gran coyta. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 878 | Muy gran dia esteuerõ en esto, que de parte nẽhũa nõ llis vĩjna acorro, et estandose defendendo asi ata que llis foy chegando acorro, ca se fezo o apelido ena oste et acorrerõllis; pero que estauã ia de guisa afrontados et cansados que, se llis tardara o acorro hũu pouco, forã mortos ou presos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 881 | Gran pesar auja el rrey dõ Fernando, por que nõ podia, per engenos nẽ per conbatementos nẽ por cousas que y fezese, tomar cõsello de Tiriana nẽ uedar aos mouros dessa passada. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 881 | Mays hũu dia que o forõ prouar et que cuydarõ passar ala, o poder de mouros recudio cõ elles tan grande et os seguirõ tã forte que nõ teuerõ poder de o fazer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 881 | Et el rrey llis prometeu que, se punassẽ de [guisar] como lles guarda[ssẽ] aquella passada, que os mouros nõ podessem passar hũus a outros, que lles faria grandes bẽes por ende. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 881 | Mays, com̃o quer que a jda desenbargada ouuerõ, a tornada nõ foy tã en sua mão depoys, ca os das naues desse auenturado rrey castellãno foronxillis meter eno passo cõ muy gran poder que trouxerõ de galees et de carracas et de zauras et doutros nauios muytos et muy bem guisados. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 882 | Et, quando se uirõ aqueixados et en tã gran coyta, que de parte nẽhũa nõ podiam auer ajuda nẽ acorremento nẽhũu, demandarõ fala et seyrõ et forõse ueer cõ el rrey dõ Fernando. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 882 | Mays gran cousa seria de o poder acabar, ca esse rrey dõ Fernando, que os ia tã en seu poder tĩjna, sol nõ llo quiso oyr. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 884 | Dia era d(esl)a tralaçõ de Sant Isidro de Leõ, arçebispo que foy de Seuilla, ena era de mĩll et CC et LXXX et vj ãnos, quando andaua o ano da encarnaçõ de Nostro Senor Ihesu Cristo en mĩll et CC et xlviijo, quando esse nobre et bẽ auenturado (el) rrey don Fernando, de que a estoria muytos bẽes a cõtado, entrou en essa dicta cidade de Seuilla, capital de todo esse senorio da Andaluzia, hu foy recebudo cõ muy gran preciçõ dos bispos et de toda a clerizia et de todalas outras gentes, cõ muy grandes alegrias et cõ muy grandes vozes, loãdo et beezendo et dãdo graças a Deus, et gabando os feytos del rrey dõ Fernando; et entrou asi desta guisa esse bẽ auenturado rrey dõ Fernando dentro ena jgleia de Sancta Maria. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 885 | Muyto sangue foy en essa çerca derramad[o]; et grandes morteydades et grandes feytos, os hũus en lides et os outros en enfermidades grandes et gran doẽça que en essa oste caeu, ca as caenturas erã tã fortes et tã tendudas et tã destẽperadas que morriã os omes de destẽperamento corrũpudo do aar, que semellaua chamas de fogo, et corria tã aturadamente sempre hũu uento tã escalfado com̃o se dos jnfernos seysse, et todoslos omes andauã correndo agua todo o dia da grã sud[o]r que fazi[a], tãbẽ estãdo pelas sõombras com̃o per fora ou per hu quer que andau[ã], com̃o se en bano esteuessem; pero que per força llis convĩjna, que por esto que porlas grandes lazeyras que sofriã aujã a adoeçer et de sse perder y muy gran gent[e]. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 886 | Dez et seis meses teue çercada essa nobre çidad[e] de Seuilla esse bem auẽturado rrey dõ Fernando et nõ fazia sen razõ de fazer muyto por ela, ca he muy nobre çidad[e] et he a mellor çercada ca nẽhũa outra que aalen mar nẽ aaquen mar pode seer, que tã [chã]a esteuesse; os muros dela sõ altos et fortes sobeiamente et muy anchos; torres altas et bem departidas, grandes et feytas a muy gran lauor; por bem çercada terriã outra uilla da sua baruacãa tã solament[e]. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 886 | Poys da torre de Sancta Maria todaslas suas nobrezas, et cã gran beldade et alteza et a sua gran nobleza he: saseenta couedos a en terreo da sua anchura, quatro tanto en alto; tã ancha et tã chãa et de tã gran meestria foy feyta, et tã conpassada a esqueeyra per u aa torre sobẽ, que os rreys et as rreynas et os altos omes que ala querẽ sobir de besta, sobem quando querẽ ata çima. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 886 | Et ençima da torre a outra torre en que a oyto braças, feyta a gran marauilla; et ençima dela estã quatro maçaas alçadas hũa sobre outra; tan grandes et de tã gran nobleza som feytas, que en todo o mũdo nõ podẽ saber outras tã nobres nẽ taes: a de çima he a meor de todas, et logo a segũda, que esta su ela, he mayor, et mayor a terçeyra; mays da quarta maçaa nõ podemos retraer ca he tã g[ra]nde et de tã estrana obra que he dura cousa de creer a quen a nõ uisse: esta he toda obrada a canales, et as canales dela som doze, et ena anchura de cada canal çĩco palmos cumunaes, et, quando a meterõ ena vila, nõ pode caber pela porta, et ouuerõ a tirar as portas et a enãchar a entrada; et, quando o sol fer en ela, resplandeçe com̃o rayos muy luzẽtes mays de hũa iornada. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 886 | Et [a] outras [noblezas] muytas et grandes s[e]m todas estas que dito auemos; villa tã chaa et tã bem asentada nõna a eno mũdo, villa a que o naujo do mar llj uen por el rrio [to]dos dias; das naues et das galees et dos outros naujos do mar, ata dentro aos muros, aport[ã] ali cõ todas mercadarias de todas partes do mũdo: de Tanger, de Çeta, de Tunez, de Bugia, de Leixandria, de Genua, de Portugal, de Galiza, et de Jnglaterra, et de Pisa, et de Lonbardia, de Bordel, de Bayona, de Cezilia, de Gascona, de Cataloña, de Arangõ, de Greçia, et aynda de França et de outras partes d ' alẽ mar, de cristãos et de mouros, de muytos lugares, et que muytas uezes y acaeç[ẽ]. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 886 | Et eno seu Axaraf a bem çẽ mĩll alcarias, esto sen os portadigos onde muy grandes rendas saem sen mesura. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 886 | Et, segũdo o proua a estoria, hũa foy essa das mayores et mays altas conquistas que eno mũdo todo foy visto nẽ feyta que se en tã pouca sazõ fezesse; poys per qual razõ pode seer de la el asi auer et en tã pouco tempo a gãanar, nõ pode ome entender y al, fora a merçee que foy do senor, cuio seruidor el era, que o quis y onrar et darllj uentura boa, porque tã nobre senorio et tã acabado ouuesse; o al, que he a frol dos acabamentos de todas onrras: a gran lealdade dos boos uasalos que auya, ca rrey que eno mũdo fosse nõnos ouue mellores nẽ taes de sua naturaleza, que sabemos ca per todas partes do mũdo ouuerõ sempre os castellãos prez desto sobre quantas outras gentes som, et mays seruidores de senor, et mays sabedores de todo afam. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 888 | Este rrey dõ Fernando enanchou muy bem seu rreyno de grandes terras que nõ soy[a] ante auer, et mete[ua]s sub seu seruidũe, et reys et reynos que llj conoçerõ senorio et llj fezerõ uasalage, et de que leuou rendas et tributos, et de que leuou os peytos senoralles; do mar aaca, quanto dessa marina era, foy metudo eno seu senorio et foy ueudo a rre[ndi]mento de sua merçee. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 888 | Desque o nobre rrey dõ Fernando foy asesegado en sua villa et ouue gouernado o seu curaçõ da conprida alegria et da boa çima que uyo que llj Deus quiso dar en premja de seu traballamento, começou o primeyro a refrescar a onrra et a loor de Deus et de Sancta Maria, sua madre, a sella arçebispal, que antigo tempo auja estado erm[a] et uazia et era orfaa desse diuinal pastor; et foy y ordinado calongia muy onrada, a onra de Sancta Maria, cuio nume essa nobre sancta jgleia leua; et herdoa esse nobre rrey dõ Fernando logo de grandes et de boos herdamentos de villas et de castellos et de lugares muy ricos et muy rigeos et de outras muytas et grandes requezas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 888 | Depoys que el rrey dõ Fernando ouue todo esto ordinado, [ordinou] outrosi sua villa muy bẽ et muy nobrement[e], et pobloa de muy bõas gentes, et deoa a partir, et herdou y as ordijs et muytos bõos caualeyros et jnfantes et ricos omes herdou y outrosi et llis deu y grandes algos et muy ricas moradas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 888 | Et de outras gentes, meestres et sabedores de per todas uidas saber bẽ uiuer, mãdou y estabeleçer cales et ruas departidas a gran nobreza, cada huus sobre si de cada mester et de cada ofiçio, de quantos ome osmar poderia (en) que a nobleza de nobre et rica çibdad[e] et auondada pertẽeçia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 888 | Partio o Axaraf outrosi et fezo pobrar et laurar a muytas gentes, et de muytas partes da terra vĩjnã ali pobrar por numeada das grandes noblezas de Seuilla. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 888 | Aforou sua çibdad[e] muy bẽ et deullj grandes liberdades et grandes franquezas, para fazer onra et merçee aas gentes que y erã, que ao seu conqueremento se açertarõ, et por llis peytar os aficamentos et as lazeyras que y tomarõ, et llis dar galardõ de llos grandes seruicos que llj ouuerõ feyto. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 890 | Et nũca o a Castella poderõ fazer tornar, desque dessa uez passou contra a frõteyra: tãto auja gran sabor de a conquerer; nẽ tĩjna en uoentade de tornar y ata que toda a ouuesse conquerida. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 890 | Galeas et baixees mandaua fazer et laurar a gran pressa et guisar naues, auẽdo gran feuza et grande asperança [ena gran merçee] que llj Deus aca fazia; teẽdo que, se ala passasse, que poderia conquerer grandes terras, se a uida llj durasse algũu tempo, per com̃o o a uentura ajudaua et llj era guiadeyra en quantas cousas começaua; et, macar todo esto daca, que elle gãanado auja de mouros et tornado a poder de cristãos, (et) eno seu poder era et o auja conquisto et metudo en seu senorio, nõ se tĩjna por entregado n[ẽ] sse tĩjna que seu conqueremento era cousa que elle a muyto deuesse teer, se o mar nõ passasse. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 890 | Et as suas nouas uoauã et erã espargidas alẽ mar, de como sse guisaua para passar ala et ir sobre elles; et o hũu porlo que sabiã en com̃o el gãanara a terra toda aca et de como o Deus et a(a) uentura guiaua, et de com̃o se guisaua para passar ala, tremjã todos ant ' el et erallis muy grã mal et aujã grande espãto. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 890 | Et muytos principes delles erã acordados, que tĩjnã grandes terras, que se ala passase, que xi llj renderiã, tẽendo que xi llj nõ poderiã, defender ao seu poder nẽ ao seu curaçõ, de que oyam contar marauillas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 890 | Mays o que [lle] foy prometudo et outorgado ouue de seer, et al nõ, por que nõ pode estorçer do laço da morte, nẽ desuiarse della, a qual a todos he comunal et ygual a uoõtade et ordinamento de Deus; nõ a rey nẽ enperador nẽ ome da mayor alteza que seer pode, que aa morte possa fugir nẽ desuiala nẽ asconder; morte a todos he comunal, mays n[õ] a am en hũu igual todos; ca, pero todos passã, hũus a am mays forte ca outros: os huus am a morte esquiua et afrontada et a gran desonrra, et outros muy onrrada et cõ sazõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 890 | Mays este rrey tãto punou enos usos de todas bondades guisar et obrar sempre en toda sua vida, que nume conprido de todo o bõ prez gãanou en suas grandes conquistas fazer et en todos outros conpridos bẽes, quaes nẽ quantos ome cõtar nõ poderia: en herdar caualeyros, ricos omes, et ordĩjs, jgleias, et adaliles, et almogauares, et a todos quantos outros el sazõ auja de fazer merçee; en dar bõos foros et frãquezas et grandes liberdades; et seer muy justi çeyro et nõ mĩguar alj [u] deu[ia]. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 890 | Pero que [o] temjã muyto os mouros, (et) era delles muy amado; esto era porla gran lealdade que en el aujã sempre achado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 890 | Rrey de todos feytos grandes, segũdo que a estoria a contado et departido en muytos lugares, que sacou d ' España o poder et o apremamẽto dos contrarios da fe de Cristo, et lles tolleu o senorio et lles tornou ao seu a quantos y en seu tempo erã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 893 | Et, quando uio uĩjr o frayre que o adusse, fez hũa muy marauillosa cousa de grande omildade, ca aa ora que o asomar uio, leixouse derribar do leyto en terra; et, teendo os geollos ficados, tomou hũu pedaço de soga que mandara y apegar, et deytoa ao colo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 893 | Et demandou primeyramente a cruz, et pararõlla deant[e], et ĩclinouse muyto omildosamente contra ella et tomoa enas mãos cõ muy gran deuoçõ, et começoa a orar, nenbrandollj quantas peas sofrera Nosso Senor Ihesu Cristo por nos, cada hua sobre si, et en como as reçebera, beyiandoa muytas uezes, ferindo enos seus peytos muy grandes feridas, chorando muy forte dos ollos, et culpandose muyto dos seus pecados, et maẽfestandoos a Deus, et pedindollj perdõ, et creendo et outorgando todas creẽças uerdadeyras que a todo fiel cristão conuẽ creer et outorgar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 893 | Desi demandou o corpo de Deus, seu Saluador, et pararonllo deante outrosi; et el teendo as mãos juntas contra elle cõ tã grande omildade, chorando muy de rigeo, dizendo parauoas de muy gran creença et de gran door. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 895 | Conprido et dito todo esto que o santo et ben auenturado rrey dõ Fernando, et a saluamento de sua alma [et a] cõprimẽto dos sacramentos de sancta jgleia fezo, et de todalas outras cousas que dictas sõ, diz a estoria aynda del(o) que, poys que seu Saluador, que he [o] corpo de Deus, ouue reçebudo, et adorada a cruz, et ouue tirados de si os panos reaes, com̃o dissemos, que foy chegada a ora en que seu Saluador enviaua por elle; et el, desque a ora entendeu que era chegada et uio a sancta conpaña que o estaua atendendo, alegrouse muyto, dando ende grandes graças et grandes loores a Nostro Senor Ihesu Cristo, demãdãdo a candea que todo cristão deue a teer en mão ao seu finamento; et deronlla; et, ante que a tomasse, tendeu as mãos contra o çeo, et alçou os ollos contra o seu criador, et disse: - | [+] |
| 1295 | TC 1/ 896 | Quẽ poderia dizer nẽ contar a marauilla dos grandes chantos que por este sancto et nobre [et] bem auẽturado rrey dõ Fernando forõ feytos per Seuilla, hu o finamento foy et hu o seu sancto corpo iaz, et per todolos reynos de Castella et de Leõ? | [+] |
| 1295 | TC 1/ 896 | Et bem pareçeu depoys a tẽpo que porlo seu reçeamento et porlas grandes uertudes que Deus quiso por el mostrar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 896 | [O] onrado arçebispo cantou a grã missa et fezo seu sermõ muy grande et muy nobre, qual aa maneyra et aa razõ da sua vida et dos seus nobres feytos perteẽçia et deuia a seer feyto. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 896 | Outrosi, quando el rrey de Grãada, seu uasalo, soube da morte del rrey dõ Fernando, seu senor, mandou fazer muy grandes chantos per todo seu rreyno; et nõ era marauilla de o fazer, ca tĩjna el et seu rreyno enparado et defendudo de todas gentes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 896 | Et hũ[a] gran merçee lli fezo Deus sempre estremad[a]mente: eno seu tẽpo ano mao nẽ forte tẽpo a España nõ uẽo, et sinaladament[e] ena sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 900 | En esta ssazõ se meteu Maffomade de Meca et ffuy preegar a terra d ' Arabya et tornou grandes gentes aa ssua ffe. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 900 | Et, quando morreo, nõ leyxou ffillo nehũ et fficou a terra sen rrey et guerrearõse hũus cõ outros grandes tempos et despoys acordarõse et ffezerõ rrey per eeslijçõ a hũ home boo, que era laurador, que auya nume Banba. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 900 | Et mouerõse de Afflica el rrey Aboal et el Abagubra et o almirante de Marrocos cõ muytos poderes de rreys et cõ grandes poderes outros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 900 | Et este rrey dom Affomso nõ leyxou ffillo nehũ et esteue a terra ssen rrey grandes tempos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 900 | Et ffezerõlle entẽdente que pobrasse a peña de Ssancto Esteuoo de Gormaz et que per esto poderiã ffazer grande dãno a cristãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 900 | Et depoys moueo a rribeyra de Doyro aiusso, ffazendo grandes gerras a cristãos, ata que chegou a Ssantiago de Cõpostela et tomo[u] as cãpaas de Ssantiago et leuoas a Cordoua. | [+] |
| 1300 | LPr 1/ 106 | Este lais fez Elis o Baço, que foi Duc de Sansonha, quando pas[s]ou aa Gran Bretanha, que ora chaman Ingraterra. | [+] |
| 1300 | LPr 1/ 110 | E diz que se semelhava ũa a outra tanto que adur poderia homen estremar ũa da outra; e seendo ambas ũu dia folgando per ũa sesta en úu pomar, entrou Pero Velho de sospeita falando con elas; chego[u] o porteiro e levantou -o end ' a grandes empuxadas e trouve -o mui mal | [+] |
| 1300 | LPr 1/ 128 | Esta cantiga de cima foi feita a ũu meestre d ' ordin de cavalaria, porque avia sa barragãa e fazia seus [filhos] en ela ante que fosse meestre, e depois avia ũa t enda en Lixboa en que tragia mui grande aver a guaanho. | [+] |
| 1300 | LPr 1/ 139 | Esta cantiga foi feita a ũu escudeiro que avia nome Macia, que era escudeiro do meestre d ' Alcantara e veera a el -rei de Port[ugal] con suas preitessias, e dava -lhe a ente[n]der que levaria do meestre d ' A[l]cantara mui gran algo, e el andava -lhi con mentira e pera levar d ' el algo | [+] |
| 1300 | LPr 1/ 141 | Esta cantiga foi feita a ũu vilão rico que avia nome Roi Fafez e feze -o el -rei Don Afonso, filho d ' el -rei Don Denis, cavaleiro, a rogo de miguel Vivas, eleito de Viseu, seu privado, porque casou con ũa sa sobrinha, e era calvo; e el empero fez ũu capeiron grande de marvi con pena veira e con alfreses, aberto per deante, e anchava -se pelas costas, pelos ombros todo arredor, e dobrava -o en cima da calva pera lhe parecer a pena veira | [+] |
| 1300 | TPb 26/ 104 | E el Judgador deue librar el pleyto sobre ella, lo mas ayna que pudiere; de manera, que non resciba gran embargo. | [+] |
| 1300 | CPa XXVII, 4/ 125 | Proveyto grande e cõ ben uen a os homẽs da amizdade, de guysa que segundo disso Aristotiles, nehũ homẽ que aia bondade en si nõ quer uiuer en este mundo sẽ amigos; macar seia auondado de todolos outros beẽs que en el son. | [+] |
| 1300 | CPa XXVII, 4/ 126 | Folgança e seguramento muy grande an os homẽs quando sse concellan con seus amĩgos. | [+] |
| 1300 | CPa XXVII, 4/ 127 | A terçeyra garda he que omẽ deue ben obrar por seu amĩgo assi com̃o o faria por si meesmo, ca assi com̃o disso Sant Agustino en la amizdade non ha hũ grado mays alto que o outro, e sempre deue seer ygoalmente entre los amigos; outrossi desto Tulio que quando o amĩgo uen algũa boa andança ou grande onrra que dos beẽs que se siguen dela deue dar parte a seus amigos. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 3 | AQUI SE COMEÇA AGENERAL ET GRANDE ESTORIA QUE OMOY NOBLE RREY DOM AFONSO FILLO DO MOY NOBLE RREY DOM FERNANDO ET DA [RREỸNA] DÕNA BEATRIS MANDOU FAZER DA QUAL OPROLOGO DA ESTORIA HE ESTE QUE COMEÇA [ASSY]: | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 3 | Onde por todas estas cousas eu dom Afonso, por la graça de Deus rrey de Castella, de Toledo, de Leon, de Galliza, de Seuylla, de Cordoua, de Murçia, de Iahem et del Algarue, fillo do moy nobre rrey dom Fernando et da moy nobre [rreyna] dona [Beatriz], despois que [fige] ajuntar moytos escritos de moytas estorias dos feytos antigóós, escolly deles os mays verdadeyros et mellores que ende soyue; et fiz ende fazer este libro, et mandey en el poer todoslos feytos senalados tam bem das estorias da Biblia, cõmo das outras grandes cousas que acaesçerõ [perlo] mũdo, despoys que foy começado ata agora em este tempo enque somos. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 4 | O sexto dia criou as bestas grandes et as pequenas de todas naturas; et esse dia mesmo formou ho omẽ a sua [ymagem] et asua semellança, que fose [adeantado] et señor de todas las criaturas que som su o çeo; et fazendóo aasua [ymagem] et asua [semellanca] criou omacho et afemea, asi cõmo [o departẽ] Moysem et Jeronymo ẽno primeyro [capitolo] do Genesis, et Josep outrosi ẽno primeyro da estoria da Antiguydade dos Judios, et outros moytos queo afirmã cõ [elles]. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 5 | Ca avia y aruores de todas maneyras que leuauã froytos fremosos de vista et saborosos de comer; et chamãlle Paraysso Moysem et os outros sabeos; et Pareyso tanto quer dizer cõmo lugar que esta açerqua da gloria, por que tam viçoso he aquel lugar que o seu viço tam grande he que açerqua chega do da gloria do Parayso çelestial. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 7 | Et desque Adam et Eua vierõ aaquel lugar de val de Ebrom, hu os Deus enviaua acharõ y moy bõa terra, et Adam cõ suas mãos et cõ fustes arrancaua as eruas et mouya aterra, mays agrande traballo dessy; et pero laurauáá omellor que el podia, et semẽtaua [daquelas] semẽtes quelle Deus dera pensando quelle nasceriã et colleria ende froyto donde gozase cõmo laurador que traballaua por ello; mays aterra mays lle criaua cardos et espyñas et outras eruas et cousas danosas queo estoruauam que [nõ] oque el semẽtaua; et avia Adam grande dolor et tristeza dello et era moy triste por que de seu traballo nõlle vjña froyto cõmo el coydaua quelle deuya vĩjr. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 7 | Mays aly em val de Ebrõ morarõ em [hũa] grande coua et bõa que acharõ y, ca segundo dizẽ os scritos, que semellaua que Deus afezera pera elles, et ajnda dizẽ que ally forõ suterrados quando morrerõ. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 11 | Caym quando vyo que tam bem ya com Deus aseu yrmão, et ael tam mal, ouvo grande envidia de Abel, et creçiolle grande [saña] aademays cõtra el, et mudouselle a façe et abayxoa contra terra. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 14 | Et [bygamya] he aver o omẽ duas molleres, ca dizemos em latym bis por dous, et em grego dizẽ gamos por moller; et ajuntãdo estas duas palauras, bis et gamos cõposerõ ende os sabeos ẽna gramatyca em latym este nome [bigamya]; et quer dizer [bigamya] tanto cõmo hũ varõ aver duas molleres em hũa sazõ, ajũtadas et ahũa sem ley, aqual cousa he moy grande pecado. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 14 | "Et quer dizer esto que daquelas personas taes, que nõ casara opadre cõ afilla [nẽ] amadre cõ ofillo, mays casando as outras personas; ca esto arrazõ oda, ca se asy nõ fose nõ poderã os omẽs séér moytos nẽ cresçer nẽ encher aterra cõmo oyredes queo noso Señor mandaua; pero abygamya em todo tempo foy dada por grande pecado, esto he ẽno tẽpo dante da ley et ẽno da ley et ẽno despoys da ley; ca ajnda que ẽno começo dos omẽs casauã os yrmãos cõ as yrmãas, pero nõ tomauã em hũa sazõ mays de hũa et nõ duas. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 16 | Et Jabel, seu yrmão, quando [vyña] de seus gãados aapobla da villa et oya aJubal, seu yrmão, tãger aqueles estormẽtos avia delles grande sabor, et pensou que algũas alegrias de táes cõmo aquelas, que bõas seeriam pera toller tristeza aos seus pastores ẽnos montes onde andauã com os gãados, et quelles dariã algũ [solaz] et alegria por que sofressem mellor as (Moyto mal me [fezo] neste dia. ) lazeyras et tristeza que ally leuauã. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 17 | Outra agudeza et suteleza achamos que fezo ajnda este Jubal despoys desto, segundo oconta mẽestre Pedro ẽna Estoria Escolastica sobre este lugar: que aprendera este Jubal de seus mayores que disera Adam a seus mayores fillos et netos moytos, et grandes [cõpañas] quese faziã, et que contou cõmo profetando atodos, que omũdo avya de [auer] duas [fijns] et seer destroydo duas vezes. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 18 | Et el começou primeyro aentallar os metaes et fazer em elles feguras [enleuadas] et de outra guyssa, et achou esto desta maneyra: seus yrmãos Jabel et Jubal et outros dos seteẽta et quatro de sus yrmãos et suas [cõpañas] andando por los mõtes, Jabel cõ seus gãados et Jubal andando buscando madeyros de que fezese seus estormẽtos de sua musica, achauã as siluas tã espesas, por que omẽs [nj̃gũus] nõ andarã ajnda por y nẽ cortarã y nada, et por la espesedũe do mõte nõ podiam por y andar nẽ passar de hũ lugar pera outro; et ençẽderõ os mõtes et tã grandes forõ os fogos que ardeu toda aerua et desy as aruores [grãdes] todas, et ajnda aterra cõ elles; et tã [grãde] foy acaentura que entrou dentro ajuso que fondeu metaes de venas que aly avia delles, et tanta foy aforça da fondiçõ quese [torçerõ] os metaes, et aly onde quedarõ et se queymarõ tomarõ ensy da parte de juso feguras de madeyros et de pedras et de que quer que su sy [acharom]. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 20 | Et Caym cõ aferida da morte dou hũ grande braado; et Lamec entẽdeo que aquella voz de omẽ era et espauoresçeo, et começou de pensar et pesoulle daquel colpe que fezera. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 20 | Lamec quando soubo que el avya morto aCaym, ouvo moy grande pesar, pero acordouse de dizer ao moço queo leuase ala, et queo veeria pera aprender del algũas palauras et cousas et soubese cõmo fezese pera oleuar daly ou pera fazer ende algũa outra cousa. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 20 | Et omoço leuou ho ala, et Lamec começou delle [pregũtar]; mays quando chegarõ jazia Caym en passamẽto, et nõ podo dizer nada aLamec; et por lo pesar que avya desto et cõ grande saña que tomou contra omoço que sabya que el o giara ala por que matara aCaym, alçou Lamec oarco, que tenya ẽnas suas mãos et deu cõ el ao moço tal colpe que quebrãtou oarco, et britou ao moço acabeça, em tal maneyra que morreu ende omoço, et leyxóós aly ambos mortos. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 22 | As molleres quando souberõ que el matara aCaym et aquel seu moço, espantarõse et ouverõ grande medo et tomarõ cõtra el máás voõtades; et daly adeante cada quelles nẽbraua et quese el nõ tornaua arrazom de todo oque ellas quisessem, deostauão et maltragiano et moytas vezes de máá [guisa], et el outrosi asanauase cõtra ellas moy mal, por estas rrazões: hũa porla grande saña que avya et oal cõ medo que começaua aaver dellas, que por ocasyon queo matariã ellas por ello algũa ora, et [começoas] de ameaçar et maltrager, et dizerlles apena de Caym por la morte de seu yrmão Abel, et ha do que matara a [Cayn], et adaquel que matase ao que matara aCaym; et disolles asy, segũdo cõta Moysem ẽno quarto capitolo do Genesis: | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 23 | Et diz sobre esto mẽestre Godofre ẽna sexta parte do Panteõ et outros queo outorgã cõ el, que teuo Adam dóó por Abel çento ãnos; et que poucos dias forõ em todos aqueles ãnos que el nõ fose aafosa de Abel chanzer, et fazer doo, et chorar por el; et tanto durou esto que Adan et os que vierõ despoys del que chamarõ por este feyto [a] aquel lugar onde jazia Abel val de Lagrimas Et de cõmo avia Adam moy grande dolor por la morte de Abel, et outrosy por Caym que fezera aquesta nemyga, et era seydo et ydo fora da terra, ca acõmo quer quelle aquel mal contesçera seu fillo era, cresçendolle este pesar et este dolor de cada dia do começo ata ocabo do dolor, poso em seu coracõ et fezo promyssom delo et jurou que nũca mays sse chegasse aEua pera fazer em ella fillos de que tomasse tristeza et pesar. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 23 | [cõmo el tomara destes] Pero sobresto dizẽ que nõ ha dolor tã grande nẽ tã longo por moyto que dure, que atẽpo nõ passe et ho omẽ nõ oluyde; diz Josepho ẽno segundo capitolo que atãtos ãnos cõmo erã pasados, morto Abel et desterrado Caym, que veẽdose Adam sem fillos, et sem outra [cõpaña], et senlleyros el et Eua, que coydaua algũas vezes em aver outra gẽeraçõ, et que era em grande estreytura cõ myngoa de fillos et cõ desejo deles; et viase da outra parte em grande tristeza, asy cõmo diz Strabo, ohũ por la promyssom et jura que fezera, de nõ passar asua moller seo quebrãtasse, aoutra rrazõ por quese nẽbraua quelles disera Deus cresçede et enchede aterra, et seede [moytos], em ella, et seo nõ fezese, et aquela jura et promyssom pasasse, que cayria em grãde erro cõtra Deus outra vez. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 32 | Et fezerõ os de Seth fillos ẽnas fillas de Caym, et sayrom aqueles fillos os mays poderosos da terra, et mays valentes de corpos et de grande nome; et vééndosse poderosos ẽna terra et valentes de todas cousas et fortes aas mãos [mays] que todoslos outros et mays ardidos et atrebudos, [começarom] de asoberuear aos menores et aos outros et fazer lles todos los máes do mundo de dito et de feyto et quebrantarlos et apremearlos. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 34 | Et estes espyritos am nome [jncubos], que tanto quer dizer como jazedores de suso, et esto por quese deytã em çima [aos] omẽs; et estes som aqueles quese deytam de suso sobre os omẽs de noyte et os apesam quando dormẽ; et estes jazem cõ as molleres em forma de varõ et enprenam as de omẽs; et os que daqui nasçem som grandes et valentes et de grandes corações. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 34 | Mays esta feytura postromeyra era mays aposta et mellor pera nõ se apoderarẽ y tanto os ventos nẽ as ondas do deluvio de Deus, que seriam tam grandes cõmo nũqua forã nẽ pensamos que sejam nũqua. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 39 | Sobre esto achamos por escritos de arauygos que falarõ desta rrazõ, que dos mayores omẽs da terra que eram aasazõ cõmo rreys de suas [cõpañas] et dos outros grandes omẽs, que vierom aNoe aly onde labraua aarca, et ouverõ cõ el suas [rrazões] et suas pregũtas, que departyam cõ el sobre rrazõ daquel lauor. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 44 | "Señor Deus verdadeyro et poderoso sobre todaslas cousas, pydo te merçede por la moy grande piedade et mesura que enty a, que poys queos máos son penados que nos nõ [percamos] de cabo nos et as outras anymalias, as quaes oteu ordenamẽto touo por bem deas saluar do deluvio et leyxarlas aavida; et rrogo te por [lo] estado dos que agora somos et seeram daqui adeante que tal destroymẽto cõmo este que nũca oenvies sobre elles; et aestes poucos que leyxaste por la tua bondade, et ajnda por ventura por que nõ achaste em elles tanta maldade, por que quiseses que ontre os outros pereçessemos que nos prometas este dom et nos faças esta merçede: que [nos nõ] mates mays cõ morte de deluvio. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 50 | Demays que diz Josefo que aqueles primeyros omẽs que erã mays açerca de Deus, et quese traballauã dos feytos et dos saberes enque erã as vertudes das cousas et os nobres et grandes proes; et que esto era osaber da astrologia, et da geometria, et de todoslos saberes liberaes et dos outros; et que em escodrinar as vertudes desto que era tã alta cousa et tam noble et tam proveytosa, que por los trager aas vertudes puras et çertas quese nõ poderia fazer em menos de seys çentos ãnos, et que tanto dura oãno grande. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 53 | Et tam bem sabya Noe cõmo cada hũ destes seus fillos mayores queria yr cõ as grãdes [cõpañas] que avia contra hũa destas partes cada hũ cõ os seus aasua parte, et que nõ ficaua terra apartada pera Yonjto, pensou, oque foy despoys, dizendo que seus fillos falariã sobrela partida da terra et que outorgariã os outros aSem, que era yrmão mayor, a mays grande et mellor destas tres terras que he Asya. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 53 | Et por que era grande terra pera hũ yrmão, casou aYonjto com hũa filla dos de Sem por que ouvessem [mayor] deuedo em hum et se quisessem mellor; et doulle com plazer de Sem et das outras [compañas] contra ouriente hũa morada de moytos et grandes termynos aalende de hũa terra aque diserõ despoys Etam; et beyzeo et doulle sua [cõpaña] pero pouca que leuasse consigo, et envioo aaquela terra. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 53 | Et foy moy bem em aquela terra aYonjto et fezo grandes géérações que poblarõ toda terra de oriente et acabou em ella. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 55 | Andados duzentos et [triijnta] ãnos de Noe despoys da arca et do deluvio, -et morando ajnda Noe et seus fillos em Armenja em estes montes [Cordiçeyro], et Boris, et Ozile ẽnos quaes pousou aarca, por plazer de Deus, segũdo diz mẽestre Godofre - Nemprot, fillo de Cus, fillo de Cam, sayo grande omẽ; asy que diz aestoria ẽno Panteom que avia dez couedos em longo ẽno corpo, et cõmo era grande de corpo, asy era grande de coraçõ, et moy soberueo et moy valent amãos. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 55 | Et el cõ grande sabor de poder vĩjr ao sennorio que queria foyse pera ouriente a Yonjto; et Yonyto rreçebeo moy bem et ensynoulle osaber da astrologia, et fezóó sabedor de sua fazenda et do que avia de aver. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 56 | Et cõmo quer que Deus dera segurança aNoe doutro deluvyo nõ se asegurauã ajnda bem os fillos nẽ se ousauã alongar da arca pera em outro lugar fazer morada, por que se por ventura acaesçesse que viesse outro deluvio, quese poderiã coller aella; pero despoys que virõ cõmo seu padre Noe avya enviado tam longe da arca cõmo de Armenya aoriente aYonyto seu fillo, [a que el] tam grande bem queria, et viansse cõ rreys et que erã ja [cõpañas] tam grandes que era forte cousa, et enchyam aquelas terras onde estauã, et nõ cabyam em ellas; et de mays acontesçeo lles esto, et touerõ no por moy bõo synal, que [nẽgũa] de quantas chuvias Deus fezera ẽna terra em tantos ãnos cõmo elles aviã aly morado, que nũca os rrios sayram da madre que por aquela terra corriam, enque elles comarcauã de [guisa] que quisessem fazer semellança de tal deluvio et forõse asegurando, et ouverõ aqueles seus rreys seu acordo ontresy, et despoys cõ suas [compañas]; et diserõ: ¿pera que moramos aqui em estas serras onde nõ avemos agoas nẽ froytas nẽ as herdades pera os pães, [laurar] aabondo cõmo o averemos ẽnos chãos? et que desçendesem daqueles montes altos [aos] vales et aos cãpos hu averiã bõas moradas et [agoas] et do al que quisessem. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 57 | Andados duzentos et çinquoenta ãnos do deluvio, et mj̃ll et noveçentos et seys de Adam, em essa sazom falauã todos los omẽs hũa lengage; et sayrõ de ouriente et vijndo contra [medyo] da terra chegarõ ahũ lugar que ouvo despoys nome Senáár, et aly acharõ hũ cãpo tã chaão, et tã bõo, et tã grande que estando em medyo del que nõ podyam deuysar os cabos; et paresçeolles que bem caberiã aly todos et moytos mays seo fossem. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 57 | "Poys que esto falamos em acordo nõ ha y mays segura cousa senõ esta: que façamos hũa torre moy grande et moyto alta et moy forte pera ello. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 57 | "Et começarõ et labrarõ todos amoy grande pressa; et avyam feyto em ella de alto mj̃ll et seys çentas et treynta et tres pasadas, et em ancho avya tanto que, oquese paraua ẽna parede et a cataua[, ] bem lle semellaua que mays era ancha que alta, et era asua feytura moy marauyllosa, asy cõmoa contaremos ẽna estoria da [rreyña] Semyrramys, que foy señora dela despoys, et afortelezoa ella ajnda mays, et fezerõ pááços cubertos douro enque poserõ pedras preçiosas et outras cousas moytas que seeriã moy máás de créér. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 57 | Et segũdo cõta ojudio ẽno primeyro libro dos quinze do seu Libro Mayor queos chama y gigantes et diz que sua voõtade era de deytar os deus ende fora que som os aos angeos, et seer elles señores, pero sobre todo, se viesse odeluvyo queriã esta torre fazer por queos nõ alcançasse nẽ chegasse aelles nẽ podesse Deus cõ elles et quese podesem elles aly defender dEl, et esta era a sua grande loucura; que elles aprenderam de Noe queo outro deluvio pasado que pojara quinze couedos sobre omays alto mõte do mũdo, cõmo avemos ja dito, et que aquela torre quea coydauã elles fazer tã alta que omays que ella averia em alto sobre aqueles quinze couedos que nõ seeria em conta, segundo diz Josefo ẽno seysto capitolo; hu mostra aly Josefo que amultydue daquela gente que toda estaua prestes pera fazer os mãdados de Nẽprot, et teer por graue oseruyço de Deus, ca asy os avia enssynados et ensandentados Nẽprot ẽna loucura desto et em soberuea asy cõmo oel era em [descoñosçer] osseu Deus queos fezera; et dezialles que toda quanta bõa andança avyam que por seu syso lles [vjña], et nõ porlo bem fazer nẽ porla merçede de Deus, et se [rrequizas] et bẽes aviã quelles nõ arrequeçiam por la piedade de Deus, mays por la sua forteleza deles. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 59 | Et por que virom, et sabiam ja, que Nẽprot quelles sééria mao caudillo, et os apremearia, et sujugaria, et faria seruydores deles, por estas rrazões: aprimeyra por que el era brauo et máo et obrador [de] mal, asegunda por que apouco de tempo elles nõ caberiã em aquel termyno et que mester averiã cada [hũus] suas terras apartadas, et omũdo era grande et ermo ajnda, et espargerõse et partironse daly os [hũus] dos outros, et forõ cada hũas daquelas [cõpañas] com seus caudillos asuas partes, cada [hũus] buscando terras enque poblassem ata que chegarõ aas grãdes agoas dos rrios et de braços de mar, et aly ficarõ deles logo et poblarõ. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 62 | Affrica outrosi começasse ẽno [sseu] algarue de ouçidente ẽno mõte de Atelante et ẽno mar Atelantyco, segũdo Orosio; et cõmo vay contra ouriente de parte destra tem des aly ata medio dia, et da outra parte cõmose começa em esse algarue, et outrosy ẽno mar de Calez yndo contra ouriente sobe ata medio da terra, cõmo Europa; mays, segundo conta Plinio, nõ he tã grande de termyno cõmo Europa, et ajnda diz Plinio que [moytos] dos que falarõ destas tres partidas da terra, que diserõ que Affrica era hũa parte de Europa, et nõ terçeyra parte do mundo por sy. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 62 | Et diremos primeyramẽte de Sem por que foy el omays grande yrmãao | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 64 | Assur, o [segũdo] fillo, poblou outra terra [en] que fezo hũa grande çidade por cabeça de todo orreyno, et chamoulle Assur [do] seu nome, et aaterra toda diserom Assiria por Assur; et por que paresçe mellor os de aly am nome os assyrios, segũdo conta Josefo. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 65 | Et diz outrosy Lucano ẽna estoria de Ponpeyo o Grande et de Julyo Çesar que Arax he aly nome de hũ rrio, et aterra que leua onome del, cõmo Yberia que he por España do seu rrio Ebro. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 65 | Et de Sem et [destes] seus lynages que avemos ditos, vierõ os moytos et grandes rreys que rreynarõ em terra de Media et de Perssia, asi cõmo contaremos adeante ẽnas estoreas de seus rreynados. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 67 | Et aaquelo que Noe, seu padre, chamou menor aly aCam, diz meestre Pedro ẽno capytolo do beber de Noe et da maldiçõ de Cam, et nos dizemos cõ mẽestre Pedro que foy dito por estas rrazões: ahũa por moy grande saña que tomou Noe contra Cam por lo escarneo quelle fezera; aoutra por que dizẽ que Cam era menor de corpo que Jafet, que nasçera [depoys] del et de Sem; aoutra que era Cam de menor entẽdemẽto que os outros et por esta rrazõ menos mereçedor. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 70 | Aracheo, outrosy, chegou ao monte Libano cõ sua [cõpaña] et poblou y hũa villa cõ hũ alcarçere grande et moy bõo, et fezo em el hũa torre grande et bõa et forte aamaravilla, et posolle oseu nome; et asy [a] chamã ajnda os moradores do monte Libano et os de aquelas terras, que paresçe de longa terra, et dizenlle atorre de Aracheo ẽno monte de Libano. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 72 | Et sobre todo o grande espanto que vẽeo sobre elles ẽno lauor da torre, que dizẽ que tam grande et tam rrezio foy aly ovento queos angeos y aduserõ por mandado de Deus, que os tomou, et aos [hũus] derribou da parede ẽna anchura do lauor della, os outros afondo da torre en terra, et ajnda queos leuou aalonge [perlo] ayre et que os leyxou [despois] caer et que morrerõ aly [moytos]. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 72 | A outra rrazõ por que foy entreles o desacordo et [departimento] de hũa lengage em moytas cõmo he dito, et ouverõ que véér em estas cousas et em pensar ẽno espanto que tomarã, et omũdo era grande et avyam todos que tomar em grande abondamento. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 74 | AQUI SE COMEÇA OTERÇEYRO LIBRO DA GENERAL ET GRANDE ESTORIA. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 76 | [Tygrã], seu yrmão, poblou asua et chamou aos seus tygranteos, et os gregos despoys [mudarõlles] este nome et [diserõlles] friges, et aaterra Frigia. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 76 | Tarssia; onde aamays grande çidade quee cabeça das outras çidades em aquela [prouynçia], Tarsso lle chamã ajnda agora, et primeyramẽte soyan la escriuyr cõ tam ẽno começo, quee hũa letera grega. Çetym, oterçeyro yrmão, tomou hũa ysla et pobloa et posolle nome Cetynja do seu nome, et esta he aysla aque agora chamã Cypre. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 78 | De Rrifat, osegundo fillo de Gomer, [forõ] os de Paflagonya, quee açerqua de Gallaçia, et destes paflagões passarõ algũas [conpañas] deles aYtalia, et poblarõ Veneja et Leguria, quee hũa partida de Lombardia. Os de Togorma, oterçeyro fillo de Gomer, apartarõse das outras suas géérações, et passarom aAfrica, et poblarõ y; et daqui forõ os tygrateos do rreyno de Tygram de que falamos ẽna [nossa] Estoria que fezemos de España, ẽnas rrazões das conquistas que contamos de Põpeyo o Grande. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 78 | Os elladicos vierõ de Elisa fillo de [Janã], et os gregos yones, que forõ outrosi de [Janã], poblarõ despoys Troya et seus termynos; et desto diremos adeante ẽnas suas estorias moy grandes et moytas que y delles ha. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 80 | Et esta terra jaz ẽna fim de Europa em ouçidente, que he a postromeyra terra do mũdo, asy cõmo vay daquela parte; et em pos aquesto estes do lynagéé de Tubal, morãdo aly em aqueles montes Pyreneos de Aspa, desque se forõ fazendo grandes [cõpañas] perderõ omedo do deluvio, ca avyam ja por [moytos] ãnos prouado aterra et as agoas das chuvias et dos rrios, et desçenderõ dos moy altos montes et poblarõ ẽnos chãos das [rribeyras] do [rryo] aque dizemos agora Ebro, et desque se touerom por moradores daly mudarõ elles onome asy méésmos et chamarõ sse çeltybeyros de çe que quer dizẽr tanto cõmo cetus por [conpañas], et Tubal et Yberos Ebro, et enaderõ aquela letera l em medio por apostura do nome, et [çeltiberos] tanto som cõmo [conpañas] de Tubal, moradores das rribeyras do rrio Ebro. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 80 | Et aesta terra que disemos Carpentanya -que seja segundo esto de carpente por quatro, et tãnya por tenẽças ou por termynos - ençarráá da hũa parte o ouçião, que he omar grande, et da outra parte omar Terreño que he omar de medio da terra, et da terçeyra parte o Ebro des donde naçe asy cõmo vay ata que caye ẽno mar Terreño em Tortosa. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 80 | Et despoys que [estes] lyñages de Tubal se espargirõ apoblar porlas outras partes de España poserõ [nomẽs] cada [hũus] aos lugares que poblarõ, et ouverom departidas as terras et os señorios por grandes tempos, asy cõmo oyredes adeante. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 88 | Em pos esto, aqueles que esto faziam por rrazõ de se vestir, pensarõ que mellores moradas poderiam aver que as que aviam, et buscarõ mays sobre esto, et tomarõ madeyros que arrymarõ aas pẽnas et aas grandes aruores et cobriã aqueles madeyros dos rramos das aruores et das eruas, et fezerõ logo desto moradas pequenas asy cõmo cabanas ou choças enque morassem. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 89 | Et estes omẽs yam comendo as carnes ja et os peyxes et pescados que achauam et matauã elles os que podiam prender; pero nõ os coziã que nõ [sabiam] ajnda amaneyra delo, mays enxugauam aquelas carnes et peyxes ao sol quando era grande et forte, et tanto osecauã ao sol queas tyrauã algũ pouco de sua natura crua, et mudauam as em outro sabor mellor algũ pouco. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 92 | Et estes pararõ mẽtes atodaslas cousas aque orauã os que vieram et nasçerã ante que elles, et virõ que aquelas cousas que adoraram os vellos antigóós ante deles, que todas eram creaturas quese leuãtarom dos elamẽtos et em elles se criauam et se mãtynam, et nõ durauã longo tẽpo; et pararõ mentes cõmo durauã moyto os elamẽtos, et cõmo nasçiam delles todas las outras creaturas et anymalias da terra et do ayre, et que elles as gastauã todas et as feyçiam, et que este poder et esta natura queos elamẽtos aviã mays grande que as outras cousas, que Deus lles lo dera et ofezera em elles mays aasua semellança que opoder nẽ anatura das outras [anjmalias] et das creaturas que nõ am rrazõ, et que mays se chegaua este poder et esta naturaleza aDeus que [o] das outras creaturas que dissemos, et por estas rrazões estes omẽs -que primeyros fezerõ casas de pedras et enfrearõ as bestas et as enselarõ - começarõ de orar os elamẽtos, et primeyramẽte oelamẽto da terra por quea vyam et sabiam mays da sua calidade et do seu poder que dos outros elamẽtos. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 92 | Et diziam que amayor cousa que Deus fezera que aterra era, por que todos los corpos das cousas que nasçem et cresçem et se criam, que sayam della mays que doutro elamẽto et que mays grande natureza aviam todos los corpos cõ aterra que com outro elamẽto por quese tornã em ella et ella os criaua, et os gouernaua, et os destruya, et em cabo que todos los corpos tornauãsse em terra et em ella ficauã, et por esta rrazõ [a adorauã]. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 92 | Outros ouvo y que estudarõ ja mays despois em esta rrazõ do adorar dos elamẽtos, et diserõ et julgarõ, segundo os seus sisos et seus aruydrios que era mellor de orar oelamẽto da agoa queo da terra; et esto por estas rrazões: por que pensauã elles et [crijam] que mays grande era oelamẽto da agoa queo da terra, et mays lympo, et tal que nẽgũa cousa tẽporal nõ apoderia nẽ pode escusar, por que aagoa laua et alympa et tẽpera todas las cousas, et por estas rrazões aqueles adorarõ aagoa et nõ aterra. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 92 | Et oelamẽto do fogo tem mayor espaço et mays grande lugar et parte ẽna feytura et ẽno corpo do mũdo, que nẽgũ dos outros tres elemẽtos; et durou grãde sazõ esta creẽça dos que adorauam os quatro elamẽtos; et cada hũas destas gentes adorauã aseu elamento, asy cõmo os caldeos ao do fogo; et os [do] Egyto [ao] da agoa, et asi as outras aos outros dous elamentos, [asi] cõmo [hu cõtaremos] adeante hu contaremos as estorias das gentes que esto começarõ primeyramẽte, et omãteverom despoys ata que durou, et por quaes outras rrazões sem estas que aqui disemos ofezerom. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 94 | Et catarõ pera çima sobre todoslos elamẽtos ao çeo; et ẽna noyte, quando foy dado aas estrellas que paresçessem luzẽtes, et virom cousas tam claras cõmo as estrellas et a lũa, et por la vista destas que tam bem paresçiam de noyte, et pararõ mẽtes ao sol cõmo alomeaua o dia; et quanto era mays grande et mellor oque el paresçia et alumeaua que a lũa et as estrellas. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 94 | Et fezerõlles em sete partes do mũdo sete tẽplos moy grandes et moy onrrados, segũdo seus [gentijs], et aaqueles vynã as gentes orar et em rromaria de todaslas terras. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 95 | Et aestas dizemos estrellas cõ dereyto de sua natura et calidade et curso ; mays nõ chamamos aas planetas cõ dereyto estrellas, mays planetas, ou [andadores], ca de outra [guisa] logo estariã ficadas cõmo as estrellas, senõ quelles dizemos estrellas por lo grande [vso] que avemos de chamar estrella por toda cousa que véémos rreluzer em çima ẽnos çeos. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 96 | Indo as gentes [perlas] creẽças que avemos ditas cõ grande sabor de véér com os ollos carnaes, sotelezarõ de fazer suas ymagéés aaquelas cousas [en] que críj́am pera as adorar. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 96 | Et os [hũus] [o] começarõ afazer porlos seus rreys, cõmo el rrey Nyno por el rrey Bel seu padre; outros por los outros seus prinçipes; os outros por seus parentes et por seus amygos, et [algũus] outros ouvo y queo fezerõ aonrra das bondades et vertudes, asy cõmo aajustiçia et aalealdade, aaforteleza, aasabedoria, aagrandeza, aamesura, aacordura. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 96 | Et tãto cresçeo et vẽeo amáo siso ofeyto dos ydolos et das creẽças deles et do seu adorar, queos omẽs cõ grande et desmesurada codiçia de aver, que encomẽdauã acada cousa seu Deus quella gardasse, et faziam ydolos aaqueles deus cõmo adona Çeres, [deessa] das messes, et adona Paalla, [deessa] das [olyuas], et de saber, et de batalla, et adona Diana, [deessa] de caça et de castidade, et aVenus, [deessa] de fermosura, et aBaco, deus dos [vyños], et outrosi de todaslas outras cousas; et cõ grande loucura adorauã [a] estes ydolos em lugar de verdadeyro Deus Et quando achauã algũ omẽ ou moller que [ouvesse] cõplidamẽte algũa destas mañas, quer bõas quer máás, chamauãlle deus ou [deessa] daquela maña que avia, et [faziãlle] logo ydolos et adorauã os cõmo ofaziã, aaventura, quando o omẽ avya bõa ventura ou saya bem andante em algũa cousa. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 96 | Et tãtas destas cousas et ymages et [ydolos] fezerõ os [gentijs] que diz Plynio ẽno outauo capitolo do segundo libro, que grande vergonça sééría [de o] contar todo. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 99 | Et achamos sobresto que diz Josefo que nasçeo Arfaxat çento ãnos despoys do deluvio; outrosi diz mééstre Pedro que este erro foy [do] escryuã et que tam grande desacordo queo nõ diria nẽ faria Josefo. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 103 | Et virom moy bõa terra et grandes anchuras et bõas agoas, et o mar de medeo da terra nõ moy longe daly; et forõ, et poblarõ aly cõ suas [cõpañas] et cõ aquel Cames [hũa] çidade em hũ mõte aque dizẽ Palatyno. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 103 | Ca todaslas [cõpañas] de Noe, assy cõmo se espargirõ do cãpo de Senaar cõ nouas lengages, asy tomarõ novos costumes; et forõ logo moy neyçios todos os mays deles, ca asy cõmo oluydarõ oprimeyro lengage que ante aviam todos quantos ẽno mũdo erã, asy oluydarom grande parte dos bõos costumes et das bõas memorias que ante aviam; et espargendose pera buscar lugares de poblas partiam se [hũus] dos outros, et andãdo errados por los mõtes trasseyam de terra em terra et [ficauã] asy cõmo sóós, poucos et poucos; et moytos delles, tã bem das molleres cõmo dos omẽs, ficarõ andando por los mõtes errados et feytos saluages, cõmo as [anymalyas] brauas et mudas que andauã aly; et mãtynãsse das froytas que achauã [porlos] mõtes et das rreyzes das eruas que podiam comer, et segindo mays os costumes de aquelas bestas saluages cõ que viuyam ẽnos mõtes, que os dos omẽs. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 108 | Et diz adeante que foy tã grande de corpo, que ouvo dez cobedos em longo et ajnda mays. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 111 | Em este tẽpo deste Tare -asy cõmo em synal das cõtendas et batallas que aviam [a vĩjr] ẽna terçeyra ydade, cõmo quando os omẽs [começã] ẽna sua terçeyra ydade aque dizẽ [adolesçencia], et esto he de [quinze] ãnos adeante, et lles [começa] aferuer osangre et elles som bolyçosos et pelejadores -, et começarõ todos de bolyr et de aluoroçarse mays que em outro tẽpo que fosse ata aly cõ grande codiçia de aver da terra os hũus mays que os outros. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 111 | Et andados de Noe oytoçentos et seséénta et oyto ãnos et de Tare [vijnte] et sete, morreo el rrey Belo de [Babilonja], et rreynou seu fillo el rrey Nyno, despoys del; et segũdo diz Preçiam ẽno seu Libro Mayor ẽno começo, os omẽs quanto mays mãçebos veem tanto mays sotiles et entẽdidos som et tanto mays fortemente buscam et catã as cousas, et esto asy he et deue séér sempre segundo bõa et dereyta rrazõ, que os omẽs quanto ssom de mellor et mays ensynado lugar de primo, tanto mays ensynados et sabedores nasçem, et esto asy deue séér se em ello nõ ha erro de natura; et outrosi mays saberes bõos acham ẽnas çidades que ẽnas aldeas. et, ẽnas grandes vilas et poblas, que ẽnas pequenas, et véémos que esto asy he oje en dia. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 111 | Onde por que ouvo moyta [cõpaña] et gente ẽna çidade de Babilonya, logo que [desçenderã] dos mõtes de Armenya, et vierõ aly, et poblarõ em ella, et ouverõ rrey que era sabedor, et boliçoso, et de grande coraçõ, forõ eles por esto mays sabedores et mays boliçosos por el et cõ el. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 111 | Et cometeo Nyno logo aos de Assiria, et vençeos, et gáánou deles aterra et orreynado; et ontre orreyno de Babilonya et ho de Assiria cresçeolle moyto aterra, et oseñorio, et opoder, et outrosi ocoraçõ, por que ocoraçõ logo cresçe cõ agrande rriqueza, et por esta rrazõ deuẽ [todoslos] rreys séér de grãdes corações; et conta que asy ofoy este rrey Nyno, et dizẽ que moy pouco era otẽpo que el dormya, nẽ de dia, nẽ de noyte, pensando sempre cõmo acabaria oque seu padre, el rrey Belo, avia começado em Assyria, et ajnda sobre ello fazer mays; et começou aly el rrey Nyno aquerer aver oseñorio de todo omũdo despoys que se vio em tã grãde onrra et poder; et daqui tomou começo cõplido oprimeyro dos quatro prinçipaes rreynos que dissemos que se leuãtariã primeyros ẽno mũdo. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 115 | Quando morreo seu padre, Belo, cõ ogrande pesar que ouvo del, fezo fazer hũa ymage que semellasse aseu padre; et onrrauáá moyto por que rreçebia em ella algũ pouco de cõforto do pesar que avia por la morte do padre; et por fazer mays grãde onrra aaquela ymage em [rrenẽbrança de] seu padre, et por mostrar oamor et odesejo que del avia, mãdou que todos aqueles que culpados fossem et fugissem aella, que fossem aly amparados et defendidos, et omẽ algũ nõlles fezese mal aly. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 115 | Belfagor, outrosy segundo Rramyro tanto quer dizer cõmo omẽ ou varõ quea abertura que téémos por deseyxado ou deus vello quese abre et fendese, cõmo quese deseyxa ou deus de velleçe, ou deus quese deseyxa, ou velleçe grande, ou boca, ou osso mays de çima de açerca ocoyro, ou symulacro de deosto; et symulacro he dito por ymage de ydolo. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 116 | Andados de Noe oytoçentos et çinquoeenta et çinque ãnos et de Tare quareenta, leuãtousse este rrey Nyno rrey de Assiria et de [Babilonja] cõ moy grande poder, et el foy oprimeyro omẽ que em este mũdo ostes fezo; et cõ moy grande codiçia de [acresçentar] ẽno señorio, tomou oste, et basteçeose de armas, et sayo de sua terra de Assyria et de [Babilonja], et leuãtouse [cõtra] toda Asia porla cõquerir. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 119 | Et outrosi Orosio diz adeante que sse de Deus som as potestades et os poderios, que moyto mays som seus os rreynos et os poderios de quese criam et sayem; et diz que se os rreynos menores departidos ontresi jazem em este deuedo et em esta ordenãça aDeus, quanto cõ mayor dereyto lle he teudo algũ rreyno moy grande, [a que] toda potestade et poderio dos outros rreynos he sumetydo et lle obedesçe. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 119 | Et ẽna parte de septẽtriom ode Maçedonya quese começou ẽno grande Aleyxandre et se acabou em el, empero que rreynaram em el antes ogrande Ercoles et el Rey Fylypo, padre daquel rrey Aleyxandre [o grande], et ajnda dantes [destes] outros rreys. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 128 | Onde diz sobre este lugar Lucas, obispo de Tuy, que estas prouas destes saberes nõ as poderiam fazer senõ omẽs que viuessem quinẽtos et [triijnta] ãnos, et diz que tantos ãnos he ogrande ãno; pero achamos em outros sabios queo grãde ãno he [seysçentos] et seys, et cõtam que menos vida de grande ãno quese nõ poderiam prouar nẽ véér os juyzos das estrellas et dos çircos et dos corpos çelestiaes, et buscarõ et fezerõ estormẽtos [pera] ello, et trauallauã moy bem em aprenderlo et em ensynarlo. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 130 | Em todo esto el rrey cõ seus omẽs poussou aalonge da villa em hũ ermo moy grande, et asentousse aly pera morar ẽnas tendas; et enviauã aavilla por lo que aviã mester. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 130 | Alcofa et Albaçara; et avia aly hũ cano moy grande, cõmo coua, et sabiao Tare, por que passara por aly hũa vez et virao, et os omẽs nõ parauã mẽtes aaquel lugar; et ascondeo aly sua moller, et toda via tragialle de comer afurto; et aly diz que nasçeo Abraã em aquela coua, et [cresçeo] logo et fezose fornydo, et asyo diz Abul Ybeyt, que mays cresçia Abraã em hũa semana que outro moço nõ soya cresçer em hum mes; et criarõ Tare et sua moller este fillo, encobrindóó toda via quanto podiam. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 130 | Et despoys que foy Abraã moço grandezillo, el rrey tyrou odecreto que avia posto et dado da morte dos nenos; et asegurousse Tare, et esto foy quando o sol foy posto, et tyrou sua moller et seu fillo da coua; et quando [forom] fora da coua, catou Tare ao çeo et vio aestrella de Jupiter estar sobrela cabeça de Abraã; et foy Deus fazendo bem aafazenda de Abraã, et começou logo aléér et aaprender osaber das estrellas, et sayo em suas palauras et em seus feytos moyto amygo de Deus et seu seruo; et começou logo adizer que nõ erã nada os ydolos senõ loucura et vaydade; et predicaua que hũ era oDeus que criara [todaslas] cousas do mũdo, et as fezera, et as mãtyna, et as [tyña] todas em poder, et que nõ [erã] moytos deus cõmo as gentes loucas diziã et os faziam, et os adorauã; et predicaua avnydade de Deus, et desdezia os ydolos, et viltauaos. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 130 | "Fillo nõ te descubras tu tanto em estas rrazões, que todo aquel que he sóó et nõ mays de hũ et desdiz et quer desfazer acreẽça et aley que hũa grande terra tem, et [toda a] gente, et seu prinçipado, et onrrã, et gardã esta ley toda agente por bõa, contra moytos vay; quea gente enflaquẽta et aluoroça ao prinçepe ẽno seu señorio, quando querem tomar ou acordar [en] outras creẽças que el nõ tem; ante quea outra [creença] seja asessegada ẽna terra, os hũus tẽndóó por bem, et os outros por mal, leuãtansse pelejas et véém y feridas et mortes, et mudamẽto de senorio; porque ondese muda créénça forçado he dese mudar oseñorio; et se te nõ gardas el rrey et agente entender team, et leuãtarseam contra ty et matarã aty et anos cõtigo, por que te terrã por louco et sandio, et mays querrã que moyras tu sóó et nos ajnda contigo, ante [ca] tu meteres toda sua terra em rreuolta et em destoruamẽto; mays tu tem ateu Deus em teu coraçõ et tua créénça, et [adoroo] et syrueo et El te fara moy grande merçede, et [te] dara moy bõo acabamẽto ao que dizes et aesto que fazes. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 132 | Despoys do deluvio, ẽna dezima generaçõ, foy ontre os caldeos hũ varõ justo et grande et provado ẽnas cousas et ẽnos feytos çelestyaes. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 132 | Outrosy diz Josefo que Echateo, hũ desses sabios daquela terra, que fezo sua [rrenẽbrãça] grande et bõa de Abraã, et que acabou y mays por que [escriveo] aestoria de Abraã, et composo dello hũ libro que el leyxou escrito et feyto; et este libro nõ achamos queo ajamos traslladado os latynos [de] aravigo ẽno nosso. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 134 | Et destas ymages diremos agora aqui as feyturas et semellanças de algũas; aymage do elamẽto da terra fegurauã ha em semellança de moller coroada, mays [em pero] moy grande era et moy grandes nẽbros avia os outros, et fea, et espantosa, cõ hũa catadura sanuda, et as vestiduras et a corõa pyntadas afegura de aruores, et de eruas, et de messe, et de rrios, et fegurada de todas las cousas que ella cria et que em ella som; et ẽna hũa maão hũ grande mõollo de espigas, moy bem feytas, et ẽna outra hũa vide [moyto] aposta; pero algũus outros dizẽ queo adorauã em fegura de serpente et chamauãlle em suas orações estes quatro nomẽs: | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 134 | O elamẽto da agoa figurauãna por rrazõ do mar, em semellança de varom et outrosi de hũa grande ymage, et coroada et nõ aposta mays fea et cõmo em semellança de quẽ espanta; et as suas vestiduras de duas colores, que [a] agoa tantas ha proprias, de jalde et de verde, et faziãlle [perlas] vestiduras synaes de todas aquelas cousas quese criam ẽna agoa; de baleas, de cocas, de orças et de todoslos outros pescados quea ẽnas agoas, et das cousas quese criam aderredor do mar, et da sua natura, et ocorpo fegurado desta [guisa]: desla çintura arriba cõmo fegura de omẽ, et dende ajuso cõmo de peyxe cõ escamas et sua cola. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 134 | Et esta ymage faziã elles moy grande et moy fremosa; et tam vermella que toda semellaua fogo, et coroada et pyntada de guysa quea corõa et todo ocorpo semellauã chamas de fogo que yam altas et amaneyra de lenguas, et entallada, et [debuxada] toda ha ymage afeytura et afegura de salamandras que viuem do fogo puro et em el, asy cõmo diz ofilosofo, et outrosi das outras cousas proprias que som do fogo. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 134 | Diz [Ovjdio] ẽno primeyro libro do seu Libro mayor que os gigantes cõmo [erã] moy grandes de corpos et de corações, que ouverõ envidia et despeyto dos seus deus, queos nõ preçauã tanto cõmo elles queriã, et pensarõ cõmo se poderiam vengar deles, et diz que segundo que [eram] moy valentes que tomarõ os mõtes aas mãos, et que aviam ja posto omõte Essa sobre omõte Pelyo, et ao mõte Oleripo sobre omonte Ossa, cõmo faziam os outros dos ladrillos segundo a Biblia diz queo faziam pera [sobyr] por aly aos çeos. et aqueles seus deus deytarlos fora et elles rreynar y; et os deus quando virõ que de aquela maneyra alçariam torre de loucura ao çeo, et que se daria a cousa a mal cõmo os gigãtes queriam, vierom ante queo feyto se acabasse et desbaratarõlles todo quanto aviã feyto et obrado, et desboluerõ todo omõte de sobre ho outro monte, et derribarõlles toda a obra et achãarõna em maneyra que toda afezerõ ygoal cõ aoutra terra, et [quaerom] os gigantes todos que estauã em çima labrando agrande pressa, et quaerom todos em terra et morrerõ que nõ ficou nẽgũ viuo, et sayo deles o sangre, et espargiosse porla terra, et andaua bolindo cõmo viuo et envolujasse ẽno poluo da terra; et diz [Ovjdio] que aquel sangre tomou corpos aly da terra, et viuerõ aqueles corpos et forõ gigantes cõmo erã de primo. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 134 | Et segundo diz hũ doutor dos frayres menores quese traballou de tornar as [rrazoes dOvjdio] mayor ateoligia, diz que falou [Ovjdio] aqui encobertamẽte et por semellança, et daquelo que el diso que viuera aquel sangre em aquela [guisa], diz ofrayre que nõ poderia al séér senõ queos do lynagéé de aqueles que ficauã ẽna terra, moços pequenos ajnda, que despoys que forã cresçendo et se vestirom dos bẽes de seus parentes, cõmo se [enbestia] aquel sangre da terra de seus mayores, cõmo diz [Ovjdio], et apoderarõse da terra estes cõmo erã poderosos seus primeyros parentes et estes que ouverõ [a forteleza] et os talentes de aqueles padres, et empero diz que nõ erã tã grandes de corpos nẽ tã valentes amãos cõmo elles, et despoys que forõ moytos leuãtarõse contra seus deus et lidarõ cõ elles, et diz queos vençerõ et que Jupiter et os outros deus que fugirã ao Egipto, et hũ delles, que avia nome Tyfoueo ogrande gigante, foy tras elles, et elles cõmo erã moy sabedores por lo saber que sabiam das estrellas et por la arte magica, quee osaber dos encãtamẽtos, et osabiam elles todos moy bem, trasfigurarõse em aquelas feguras que disemos por se encobrir dos gigantes queos nõ achassem, nẽ os podessem tomar; et em tal [guisa] sse mudarõ que aqueles queos vissem que creessẽ que aquel carneyro de Jupiter que verdadeyro carneyro era, et outrosi que cada hũa das outras [anjmalias], em cujas feguras disemos queos adorauã os [gentijs], por ydolos dos seus deus. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 134 | Jupiter se fezo caudillo da grey -et grey se entende aqui por ovellas ou grey de fato dellas, et caudillo por carneyro -, et ajnda agora ho adorã em fegura de carneyro, ẽno templo de Jupiter, em terra de Libia que he ẽnas areas, formado cõ seus cornos grandes rretorçidos cõmo os ocarneyro ha; o sol se trasfigurou em coruo que era sua ave; | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 134 | Em este lugar espõ ofrayre et diz que el rrey Jupiter que fogio ao Egyto ante os [gentijs], que quer [signjficar] anoso señor Ihesu [Cristo] que fugio ao Egyto ante amaldade dos judios, et os outros deus que erã cõ Jupiter et forõ aly [trasformados], que dam aentender asanta Maria madre de Ihesu [Cristo] et nosa Señora et aJosep et aos outros omẽs que consigo leuauã quando fugirõ ala cõ Ihesu [Cristo], ca nõ paresçe rrazõ que elles sóós fossem; et os gigantes que erã os judios et Trifoueo ho grande gigante que ya em pos elles que foy rrey Herodes, cujo poder ya tras [Ihesu Cristo] ao Egipto ata ondeo Deus sofreo; et que noso señor Ihesu [Cristo] sééndo Deus verdadeyro tomou carne et forma de seu seruo, que tal semellança lle pertẽesçia de tomar de fegura de carneyro ou de cordeyro [anjmal], qual oferesçiam et osacrificauã ẽna sua fegura ẽna vella ley, ata que El vẽeo daquela vez em carne atoller as feguras et ficar os omẽs ẽna verdade em que somos oje das feguras. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 139 | Et em casa de Tare estaua aymage de Ulcano, feyta amaneyra de ferreyro, et hũ grande mallo ẽnas [maaos], et posto em ellas de [guisa] que [perlo] mango opodia omẽ tomar das mãos del et tornarlo quando quisese. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 139 | Et Abraã contẽdia toda via cõ seu padre et cõ seus yrmãos quese partissem dos ydolos et de suas feyturas et ymages, dizendolles que por quanto os faziam et os tynã em casa, que grande [pecado] era, poys elles em Deus [crijã], et contendendo Abraã cõ Tare seu padre nõ podia cõ el, por que Tare nõ sse queria de todo esto quitar por la vergõça dos viziños em cuja vizindade moraua et queriase cõ elles [avijnr] et estar bem et desy cõpoersse cõ Deus. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 139 | Et entrou hũ dia Abraã ascondidamẽte aaquela camara de seu padre, et tomou aquel mallo das mãos aUlcano, et dou [per] aquelas ymages; et ahũas quebrantou as cabeças, et aoutras os braços, aoutras os péés, et aoutras as pernas, et todas las outras, quanto mays grande era aloucura ẽna ydolatria daqueles de que erã -et ydolatria quer dizer em latym ydolorum cultura , et esto ẽna [nosa] lenguage quer dizer onrra dos ydolos - et desassemelloas, et desfezoas todas et apostoas taes que nõ [eram] pera véér; et desque Abraã esto ouvo feyto tornou seu mallo aas mãos de Ulcano, cõmo o [tyña] antes, et nõ fezo el nẽgum nojo nẽ mal aaquela ymagéé de Ulcano et leyxoa sãa cõ seu mallo ẽnas mãos cõmo estaua quando el entrou, et sayosse moy quedo et çarrou aporta asy cõmoa achou, et foy sua carreyra et nõ curou mays. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 139 | Et em todo esto Tare, seu padre, nõ era em casa et quando vẽeo et entrou em sua camara et achou aquelo feyto quiso sse matar todo, et dou grandes vozes, et pregontou por sua casa a todos quẽ entrara aaquela camara ou quẽ fezera aquel lauor, et culpaua atodos [dizẽdo] que cada hũ delles ofezera, et quelle disessem qual fora oque aquel feyto fezera, et sello nõ dissessem que atodos se tornaria et os quebrãtaria et faria taes cõmo el achaua aquelas ymages; et elles, quando se virõ em aquela coyta com el et aquel mao dia, ouverõ adizerlo por queo vira algũ da casa; et diserõ que Abraã entrara ala, et quando vẽeo Abraã de fora, que nõ estaua ẽna casa essa ora, achou seu padre choroso et moy sanudo, et logo vyo que yrado estaua contra el, et quando ovjo tal pregũtoulle que avia, et el rrespondeu que moyto mal enqueo el avia deytado, diso el: | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 139 | "Padre, se tu arrazõ te quisesses tornar, cõmo omẽ et padre dereytureyro, bem vees tu aqui oque fezo odano, et para agora mẽtes aesta ymage que esta sãa et tem seu mallo ẽnas mãos, desavẽeose cõ estas outras, et barallarõ, et pelejarõ, et estas outras cõmo nõ tynã arma nẽgũa cõquese defender del ferio as el atodas, et quebrantoas et fezoas ataes cõmo tu véés que jazem, et aaquel pom tu aculpa et nõ [a mỹ], se tua mesura for. "Tare era omẽ mãso et mesurado, et queria grande bem aaquel fillo, et quando aquela rrazõ lle oyo [entendeo] que qualquer cousa que el disesse que Abraã queo vençeria, et começou [a rrijr] et diso asy: | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 141 | "Et partironse em esto aquela donde lle vynã tantas et bõas rrazões, et pensarõ em ello, et diserõ que [per] ventura poderia seer este moço odaquela estrella que paresçera deque falarã os estreleyros ael rrey Nemprot; pero doyasse Tare cõ todo esto da perda que tomara em suas ymages quelle seu fillo quebrãtara, et sobre todo quesse temja moyto, cõmo omẽ bõo et [apreçibido] das cousas que aviam de víj́nr, que por ventura ou [os] matariam aly os caldeos por ello, ou lles fariam grande dano et desonrra, cõmo contesteçeo despoys. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 141 | Et Abraã logo que soubo falar logo amou moyto de léér, et lya et aprendia moyto em pouco tẽpo, et esto era por queo amaua moyto, ho al por que era [de] moy bõo coraçõ et moy et sotyl et engenoso pera aprender; et começaua logo aaprender osaber das estrellas et as naturas das cousas, et ya em ello cõmo omovia arrazõ do bõo syso, et cresçeo moyto agina, et sayo grande, et fermoso, et sysudo, et esforçado et bem rrazoado, et moy lympo, et de bõos costumes. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 141 | Et segundo diz Abul Ybeyt, ẽno tempo destas cõtendas complio Abraã dez et oyto ãnos que nasçera, et era ja cal oydes; et Adira, madre de Abraã, cõ grande amor que avia del, por lo escusar et tyrar [a saña de] seu padre que avia del, et por lo apaçificar, disolle asy: | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 141 | Et esto que tu véés de teu fillo, de Deus vem, que nos quer fazer merçed et ante que váámos apeor quer nos tornar dala, et castigarnos et mãtéér nos ẽna bõa lyña, ca omáo costume pouco apouco vay [vijndo] et se aprende sesse logo nõ castiga, et despois he moy máo de leyxar; et estes [gentijs] ontre que moramos senos fezerẽ mal por esto, Deus nos dara delles grande dereyto et nos lo acabara em bem. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 145 | Et Josefo, em rrazõ de provas desto que diso Abraã, diz ẽno septimo capitolo do primeyro lybro da Antiguydade dos Judios, et trage por testigos os caldeos que falarõ da sabedoria de Abraã; et foy Beroso hũ [del[e]s], et nõ nomeou a Abraã [per] seu nome, mays diso del asi: despoys do deluvio, ẽna deçima generaçom, foy ontre os caldeos em Caldea hũ varõ justo et grande et moy prouado ẽnas cousas çelestiaes et ẽnos feytos grandes delas. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 145 | Et Abraã começoullo a dizer moy atrebudamẽte, empero temperamẽte cõmo ante rrey, et contou lle todaslas rrazões dos ydolos et da loucura et vaydade deles, cõmo oystes queo avemos contado aqui et moyto mays; et disolle todoslos deuedos que noso señor Deus ha cõ as criaturas et opoder quea sobrelas; et fezo desto moy grande sermõ ael rrey et aseus rricos omẽs et atoda sua corte. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 145 | Et el rrey vyo mãçebo, moço, aposto et moy bem rrazoado et gardado em suas palauras, et mudouse otalente del do que avia antes pensado de matar ael et asua [cõpaña], et apartouse et [cõsellousse] cõ seus rricos omẽs et cõ seus bispos que [tyña] y, dos ydolos et de sua créénça; et os mays deles oyndo oque disera Abraã, duldarõ [en] consellar ael rrey, pero hũ deles que avya nome Mayzam, cõsellóó queo mandase queymar, senõ quea gente quese tornaria em outra creẽça, et que el perderia orreyno por ello, et que avía moy bõa rrazõ pera ello et era esta; que os caldeos, em rrazõ da creẽça do fogo faziam moy grandes fogueyras et passauã seus fillos [per] ellas cõmo amaneyra de boptismo que agora os [cristiaos] fazẽ; et Tare que moraua ontre elles que nõ avia ajnda pasadas aquelas fogueyras [a aquelas] seus fillos, et quelle las mãdase passar, et el queo nõ faria, et averia el estonçes contra el et contra seus fillos moy bõa rrazõ, et sem bráádos et clamor de torto ante todo opobóó, et deytarlos ẽno fogo et queymarlos y. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 147 | Et el rrey, cõ moy grande pesar que [tyña en] seu coraçõ do dito [que lle] diserõ os estreleyros et grande [saña dos] synaes que via em Abraã, et quiso saber mays de seu feyto, et enviou por seu padre et por sua madre et seus yrmãos; et elles vierom logo antel, et progontoulles el rrey quanto avia que nasçera aquel seu fillo Abraã et quelle disessem auerdade et que el lles faria bem et merçed; et se averdade nõ disessem queo saberia el por outra parte, et queos mataria por ello, asy cõmo aaqueles que mẽtem aseu rrey et señor natural. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 147 | Os hũus dizem que Tare quelle nõ quiso dar seus fillos et que el et sua moller et seu fillo Nacor quese escusarõ omellor que poderõ; et Abraã et Aram que sayrõ mays fortes em suas palauras para téér et créér de todo coraçõ acreẽça de Deus sem toda cõfeyta, et diz queos mãdou logo aly rrecadar el rrey aestes ambos et mãdou fazer hũa grande fogeyra, tam grande cõmoa faziã os caldeos et ajnda mayor, pera os fazer pasar por ella, et mãdou tomar por força aAram et aAbraã et dar cõ elles em aquela fogeyra; et Abraã sayo della em saluo, et Aram cayo de guysa que nõ podo [ende] sayr et morreo aly, et sacarõ ho dende morto os seus, et suterrarõlo em essa çidade [Vr] de Caldea hu morauã el et seu padre et seus yrmãos. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 149 | A cõmo quer que fosse bem em suas rrazões et em seus feytos ẽna çidade de [Vr] et em terra de Caldea et cõ el rrey aAbraã, Tare seu padre era moy triste et moy quebrãtado por que ficaua moy desonrrado et cõ grande perda de seu fillo que lle asy matarã tam desonrradamẽte. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 154 | Et rrey Nyno, cõmo estaua apoderado et era de grande coraçõ, çercou aÇidade et guerreoa; et os de dentro ferirono de hũa sééta et morreo aly, et ficou ofeyto assy. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 155 | Trebeter vyo arreyna poderosa et apoderada do rreyno de seu marido, et forte moller et que yria [perlo] que começara et coydando que seu yrmão nõ averia mellor syso, et que faria sua madre ẽno rreyno oque quisesse partyose de nõ fazer outra cõtenda cõtra arreyna; et despoys que vyo quese avia apartyr do rreyno de seu padre, alongouse moyto daly, et sayosse de Asia, et passou toda Europa, et vẽeo a Alamanya, et chegou aterra de Germanya, et as gentes rreçebiamsse ajnda ẽnas terras hũus aos outros quando acontesçia de vĩjrem, por que aterra nõ era ajnda tanto poblada, et ficauã os termynos ermos moyto grandes, et rreçeberõ aly aTreuer os [germanos]. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 155 | Semyrramis ha de Nyno, que foy tam bem andante cõ [o] casamẽto de tam grande marido herdeyro de moytas cousas aademays, et ella moytas mays lle [emadeyo] das que primeyramente ouvo, et nõ [sse] teẽdo ella por avondada de suas terras, nẽ de todaslas outras do mũdo, deytou do rreyno de seu padre aseu criado Trebeta onoble, et el foyse cõmo oque fogia ante ella, et este poblou açidade Treber. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 156 | Et ella andando em estas guerras cresçeo omoço, acomo quer que era tal; et quando arreyna tornou destas batallas por véér sua çidade et seu fillo, et oachou tal, catou arte cõmoo encobrisse por nõ perder os rreynos; et logo, ante que esto sonasse, mãdou fazer hũus pááços apartados moy grandes, et moy fermosos, et moy nobles, et ençarrou aly offillo cõ poucas amas et seu ayo que pensasse del; et esto fazia ella por tal queas gẽtes queo nõ oysem fallar em tal maneyra que entẽdesem que era sem [entendemento], et em tal maneyra ordenou ella opááço enque el moraua, que aquel queo véér quisesse queo nõ vise senõ moyto aalonge, em tal maneyra queo nõ podese conosçer de cara. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 158 | Andados [vijnte] et dous ãnos de Abraã et doze do rreynado desta [rreyña] Semyrramis, despoys que ella vio que ajuda nẽgũa nõ [tyña] ẽno fillo pera [mãtẽer] os rreynos, et teẽdóó [ella] asy encuberto et ençarrado desta [guisa] que disemos, por mostrar grande esforço et fazer queas gentes ensy ouvesem que véér et que nõ pensassem ẽno feyto de seu fillo, ajnda queo oyssem, tomou logo grãdes ostes et ajuntou seus caualeyros et moytas [outras cõpañas], et sayo afazer cõquistas. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 158 | Et estas torres et atalayas, de aquesta [guisa] feytas [perlos] mõtes et [perlos] outros lugares das grandes vistas de alonge, nõ as avia ajnda feytas [rrey] nẽ [rreyña], nẽ outro poderoso em todo omũdo; et esta rreyna [Semyrramys] foy aprimeyra que estas gardas buscou et fezo ẽna terra. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 158 | Et em cabo das cõquistas todas, segundo diz Paulo Orosio ẽno quarto capytolo do primeyro libro, chegou [arreyña] Semyrramis cõ todo seu poderio aterra de [Jndia], pera dar batalla aos [jndios] ou que se dessem por seus et lle obedisçesem; et conta Orosio que nũca entrou [outro(u)] lydador nẽ guerreador [en] terra de Yndia saluo ende esta rreyna Semyrramis et ogrande Aleyxandre, mays diz que tã asperas, et sem sabores, et tã máás eram as entradas dos portos, et ajnda aterra de dentro, queo nõ poderõ soffrer as [cõpañas] et quese tornou daly estõçes [arreyna] et nõ fezo y mays. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 159 | Et quando [ella] caualgaua traballaua quanto podia por fazer gesto de varõ em seu caualgar; et por esto que fezera quando seu marido era viuo, et por las batallas que vençia despoys da morte del, aviam todos moy grande medo [della] et moy grande vergonça. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 159 | Et tam grande acodiçia et sabor aviã de matar omẽs et esparger sangre deles cõmo era afeyta aelo et ho avya [vsado] com omarido conque fezera moytas fazendas et vençera moytas lides [et batallas] cãpaes cõ el, et despoys da morte del ella porsy seendo caudillo mayor de todos, doze ãnos contenuados andou em guerra vençendo moytas batallas, et conquerindo gentes, et acresçentando seu emperio et señorio, et fazendo moytas fortelezas, por las terras por donde andaua ẽnos lugares onde fazia mester, pera defendemẽto dos rreynos. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 159 | Et ella fezo aseu marido rrey Nyno que fezese açidade de Njnyue et em ancharla tanto, et fazerla tam grande et tam onrrada cõmo avedes oydo; et despoys que seu marido foy finado por ella fazer oseu em seu cabo donde [gaañase] pera sy algũ nome, defendio que em todo oseñorio do emperio nẽgũa çidade nõ fosse tam grãde nẽ [tovesse] tamano termyno cõmo [Nynjue]. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 160 | Outrosi oystes ja de cõmo Nẽprot ogigante, que foy oprimeyro rrey deste mũdo, asy cõmo contam as estorias, começou ẽno cãpo de Senáár cõ as outras géérações dos fillos de Noe apoblar açidade de Babilonya, et despoys queas [compañas] das gẽtes forõ espargidas cõmoa el poblou, et acresçentou, et fezoa mays grande, et mellorou moyto em ella, ca tãto era forte de coraçõ que por lo synal et maravilla que aly acontesçeo ẽnas lenguages por lo feyto da torre, que nõ leyxou de estar et morar, tãto via bõa aterra em aquel lugar, et foy ende rrey em quanto viueo. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 160 | Et por çima do muro, de hũ cabo et do outro, fezo casas moy grandes, todas ygoaes enque morassem os caualeyros et os outros omẽs darmas por tal que defendessem açidade; et tam grãdes eram aquelas casas que em cada morada dellas avia seys pááços moy bõos; et tam ancha era arrua ontre as de hũ et do outro, por todo omuro, et tam ancha et tã chãa asobido aellas, que dous carros ou carretas yam em paz por ella, et ha andauã toda de cabo a cabo; et fezo em cada hũa daquelas quatro quadras do muro çem portas caudaes, quese faziam por todas quatroçentas portas ẽna çidade; et as portas da madeyra fezoas ella cobrir de bõo latom fyno et tam fermoso era que semellaua ouro. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 162 | (Os omẽs quando estam em vagar et doutros traballos nẽ feytos grãdes nõ curã nẽ ham outro coydado, conven quese am moytas vezes tornar apensar em moytos pecados, et ẽnos viços et deleytos do mũdo, et em outras loucuras et maldades; ) et arreyna Semyrramis despoys que sayo das armas et se partyo de guerrear et morou em sua casa, et começou de andar em paz por seus rreynos por donde queria, parou mentes (ẽnos viços da carne, em vestyr sse bem et comer de quantas maneyras de [ma[n]jares] lle sabiã adubar, et sobre todo contẽder em aquel viço que anda ontrelos amores dos omẽs et das molleres; et tam grande sabor avia ella de omẽ que quando aquel feyto queria que mãdaua chamar aqueles omẽs de quese mays pagaua, et fazia cõ elles em poridade seu talente daquelo que querya, et cõ todo esto encobriasse ella quanto mays podia, et por encobrirlo ajnda mays, que nõ sonasse nẽ osoubessem os omẽs, mãdaua os tomar daly aqueles com queo fazia et leuarlos em poridade et matarlos em ascondido; et ajnda, se sonaua de cõmo aqueles nõ paresçiam, diziam queos matara arreyna por outras maldades et por justiçia, cõmo era braua et forte. ) | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 162 | (Et agora nos tornamos aarrazõ de que diziamos: et tantolle [cresçeo] otallente et osabor de aquel máo solaz et viço, que cometeo se poderia aver pera esto aquel seu criado, et enviou ael esto demãdar em poridade; et el veendo em cõmo [este] feyto era tam desaguysado, et tam grande maldade que cõmo quer queo feyto era em adulterio et em pecado, et tam bem que seu yrmão [Nynjas] queo nõ quiso fazer, pero avia mellor syso et nõ oquiso consentir por nẽgũa maneyra. ) | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 165 | Mays tam grandes et tantos avia y dos outros prinçipes et omẽ bõos queas gardas del rrey quese nõ poderõ escusar quelles lo nõ ouvesem amostrar, pero [apreçeberõse] tanto as bõas gardas que el avia que ouverõ seu acordo queo nõ vissem todos aqueles queo véér queriam et nõ entrarõ senõ moy poucos et estes forõ os mellores et os mays mesurados. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 165 | "Por nos agora fazer por pouco tẽpo que esto pode durar, quanto nos podermos por el seera nossa onrra, que fillo de nosso señor natural he, et outrosy podemos aver del fillo erdeyro que el avera et que seera nosso señor natural, et seo nõ sofremos et ho nõ [asperarmos], et ajnda ajudarlo pera ello esto sééria grãde maldade nosa, et grande [mj̃goa]; et vasalos mesurados et leaes bem deuem sofrer aseu rrey et aseu señor natural vida de hũ omẽ ajnda que máo fosse et que viuesse mays queos que agora aqui estamos; et avyda [do] omẽ pouca he et pouco dura et abõa obra et bõa estança moyto, et nẽbra et fica ẽnos que veem despoys; et mays lygeyra cousa he pera nos et mellor et mays onrra de estar et asperar, asy cõmo sem señor vida de hũ rrey que nõ desfazer nosso señorio natural. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 167 | Et aquel Batuel, fillo de Nacor, ouvo hũ fillo et hũa filla; afilla foy Rrebeca que foy despoys moller de Ysáác, fillo de Abraã et de Sarra cõmo oyredes adeante; et ofillo ouvo nome [Labam]; por que sayo Sarra [manyña], cõmo dito he et Abraã et Sarra nõ aviam fillo nẽgum, et porfillou Abraã aLoth, seu [sobriño], fillo de seu yrmão Aram et yrmão de sua moller, et querialle grande bem por estas duas rrazões. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 167 | Et tanto ya descobrindo et poblicãdo as [predicações], que por todaslas terras sonaua, et leuãdoa rrazõ que el preegaua aapeor parte por escarneo, diziam que preegador era leuãtado de novo, que predicaua outro Deus et outra creẽça et nõ aque eles tynam et críj́am: et moytos contrarios [creçerõ] aAbraã et em elles avia grandes omẽs, et começarõ amaltragerlo et dizerlle moyto mal , et em tal maneyra queo nõ podia ja sofrer el, por que eram em ello contra el, segũdo diz Josefo ẽno septymo capitolo do primeyro libro, os de Mesopotamya et de Caldea, et começou apenssar cõmo sse fosse daquela terra. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 170 | "Abraam, sal fora [de] tua terra, et de teu parẽteesco, et de casa de teu padre, et vem aaterra quete eu mostrarey, et fazer te ey cresçer em grãde gente, et beyzer, te ey et farey [crescer] oteu nome, et séér grande atua nomeada; et seeras tu bendito, et bendizerey eu aos que [te] [bendiserẽ], et maldirey aos que te [maldiserẽ]; et eu farey que do teu lyñage saya [per] quẽ seram benditas todas as generações da terra. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 170 | "Abraã em sua tristeza que avia quanta quer que era, cõmo oque saya dos lugares enque moraua et avia [coñosçidos], et viasse em terra estraya et el estrayo et [provolle] moyto cõ as palauras, et cõforto de noso señor Deus et cõ aquela promessa tam grande quelle daria aquela terra, et sobre todo quando obendiso et lle diso que de seu lyñage sayria por que seeriam benditas todas las gentes. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 170 | Et fezo logo Abraã outrosy aly aDeus outro altar et oferesçeo seus sacrificios em el ao nome de hũ Deus et hũ fazedor et criador et nõ mays, et alabóo; et yndo adeante foy ata que passou hũa grande parte da terra, sayndo contra medio dia. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 172 | Morando Abraam aly em Cananea, vẽeo grande fame em aquela terra et cresçia de cada dia, por la qual cousa ouvose apartyr daly Abraã perao Egyto, por que oyra dizer que aly avia grãde [abondança] de viandas. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 172 | Et por la grande nomeada destes saberes vynã oveer os rricos omẽs et os poderosos do rreyno; et desque virom aSarra tam fermosa, et que dizia aAbraã que era sua yrmãa, diserõno estonçes mays afycadamẽte et enviarõ mays mãdadeyros aFaraõ; et Faraom tanto quer dizer cõmo rrey, et atodos los que estonçes rreynauã ẽno Egyto dizianlles Faraões, que mostra tanto cõmo rreys ou rreynãtes, et, segundo departe [Rramyro] [ẽna] Biblia, Faraom tanto quer dizer cõmo desnũu, ou varõ, ou gastol, ou denegante, ou varõ descubriente, ou rreynante. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 175 | "Et mandou logo aseus omẽs queo [apreçebessem] et o gardassem ata que fosse fora do seu rreyno et oguyassem cõ quanto aviã et leuauã, ca eram moy rricos de moytas cousas asy cõmo disemos ante desto; et [ontre] as rriquezas et os seruos et as seruas que dende trouxerõ Abraã, et Sarra, et Loth seu [sobriño] quelles dou el rrey Faraõ et seus priuados et seus amygos, et el rrey dou hũa sua [serua] aSarra por lo grande amor que ouvera della et esta serua era moyto priuada del rrey et el rrey rrogou aSarra quelle fezese algũ bem por lo seu amor. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 175 | Et destes rreys nõ achamos aqui em escrito nẽgũas cousas grandes que elles fezesem senõ este feyto que contesçeo aFaraõ cõ Abraã et cõ Sarra. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 176 | Et moytos buscarõ por saber çertamẽte olugar hũ nasçe, et oque ende mays achou foy el rrey [Jnba]; et diz este rrey que em hum monte quea nome Atalante -et he este mõte em terra de Mauritana, ade juso, em fondo de Affrica, em ouçidente nõ alonge do grãde mar - que nasçe hũa fonte et que faz logo y hũ grande [escanco], et chamãlle Nullydom; et criam se em el [hũus] peyxes que am nome os [hũus] alaltetes, os outros coraçinos, os outros syluros. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 176 | Et daly em deante corre sobre terra et nose asconde, et parte aAfrica de Etyopia, et faz grandes lagos donde mãteẽ os omẽs daquela terra, et acham y todaslas cousas que disemos quese criam ẽnos outros lagos do Nylo. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 176 | Et do lugar donde começa acorrer sobrela terra, quese non asconde despoys, ata olugar onde vay asy ajuntado, chamãlle Nygris; et aly aagoa del he ja moy grande, et despoys faz aly dessy tres partes, que cada hũa delas he moy grande rrio. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 177 | Hum rrio destes tres entra per Etyopia et partea por medio dia et chamã aaquel o rrio Astapo, que quer dizer segundo olengage daquela terra cõmo agoa que corre de téébras; et este rrio rrega moytas yslas que som tam grandes que por aquela que menos entra nõna pode pasar em çinque días [enpero] vay moyto forte et yrado; et amays nobre et mellor destas yslas he aquela aque chamamos Merçe que disemos ante desto. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 177 | Et aestas agoas que vam assy departidas chamãlles estes nomẽes que avemos ditos, et desque se ajuntam todos em hum dizenlles o Nylo, et nõ antes ajnda que toda seja hũa agoa; et despoys que sal das yslas ençarrasse ontre [hũus] mõtes, et em nẽgum lugar nõ vay tam yrado nẽ corre tam rrezio cõmo por aly ata que vem por hũ lugar de Etyopia quea nome Catadupia, et daly adeante jazem ẽna fim del en bayxo da madre por donde el vay hũas pẽnas grandes et moytas, et durã longa terra, et estoruãno que nõ pode correr, et vay ferindo por ellas fazendo moy grande rroydo, et quebrantãdose todo tãto que dizem que aduas legoas del, que nõ ousa morar moller prene, por que perdem as creaturas ante o espanto do grande et forte rroydo del. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 177 | Do correr diz que do lugar donde lle chamã este nome Nabul que corre adeante, ata as terras de hũas gentes que am nome libiogitas, et que aly faz hum tam grande lago quee sem mesura, et quese mete todo em aquel lago, et aly se acaba, et que daly adeante nõ corre saluo se vay por su terra por lugares queo nõ podem os omẽs véér, et entra ascondidamẽte ẽna madre daquel rrio que avemos dito que sal da rribeyra do mar Vermello, ca este lago postromeyro [en] quese asconde o Nylo nõ he moy longe daquel rrio. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 178 | Conta Lucano, ẽno dozeno lybro das batallas dos çidadãos de Rroma, que despoys que Põpeyo ogrande et Julio [Casar], que forom os mays grandes et moy nobles de todos los rromãos, et lydarõ et foy vençido [Ponpeyo], et sayndo da batalla [que sse] foy logo [Ponperio] ogrande pera [o] Egyto aTolomeo Filopater, seu criado, que andaua y estonçes, pera lle pedir ajuda por cobrar et lydar de cabo cõ Julio Çesar; et Tolomeo, temendo sse del, matóó agrãde trayçom. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 178 | Et despoys que vio arreyna Cleopatra que era mãçeba grande et moy fermosa et yrmãa daquel rrey [Dionys] ou Filopater, et de tam grande linage, et namorouse della, et falou [com] ella; et asysse pagarõ hũ do outro, et se avierõ ontresy que esteuerõ aly despoys dous ãnos el et ella. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 178 | Et odia quese ajuntarom tanto se apostou et afeytou aquela rreyna Cleopatra que diz aestoria que nõ foy y omẽ queaas pedras preçiosas et ao aljofre -tam grandes grãaos avia y - et aas outras cousas preçiosas et de virtudes que ella [tyña] em seus ombros, et ao colo, quelles nõ podessem nẽ soubessem poer preço por nẽgũa maneyra. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 178 | Et forõ aly todoslos nobles do Egyto et moytos outros de suas fronteyras: et vẽeo y oseu bispo, ho mayor queos [gentijs] daly aviam; et era omẽ moy ouçião et vello, et de grande siso, et moy sabio em todoslos saberes. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 178 | Et Julio Çesar temyasse queo matassem atrayçom et gardauasse quanto podia: et obispo Acoreo sya aly em hũ estrado moy noble quelle mãdara fazer Julio Çesar; et despoys que çearõ acostousse aquel bispo Acoreo ẽno estrado, et syase aly, sua barba grande et cãa, et sua mytra ẽna cabeça cõmo bispo. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 180 | Et oque oy de meu genrro me aduso aqui aestas vosas çidades et rreynos do Egyto, mays empero outrosy me trouxo y avosa grande fama et os sabios daqui; et eu em medio das batallas [en] que andey et ando, sempre pensey et contendy ẽnas zonas ou çintas das estrelas do çeo, et ẽnos corpos çelestiaes, et ẽnos deus, et party os tẽpos do ãno; de guysa os contey que, por la conta de Endoxo ofilosofo, em aqueles dias aque [dizẽ] faustos, nõ sera vençida aconta do meu ãno. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 180 | "Em este lugar dizẽ sobresto os departydores que esta rrazõ quer dizer asy: que Endoxo ho estreleyro diso que acabo de oyto ãnos sse tornaua sempre o sol aseu curso ao ponto donde sayra ẽno começo destes oyto ãnos et que esto era oãno grande. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 180 | "Empero que eu aja tam grande vertude de aqueste saber, et ho teña ẽno meu coraçõ pera querer ordenar osegre, et [tamaño] seja oamor que eu ey de mostrar averdade et leyxar aescritura, pero [nom] ha cousa [negũa] que eu mays queyra [coñosçer] que saber as rrazões do rryo Nylo, que estam ascondidas aos omẽs et ajnda asabedores que por tantos segres de ãnos cõmo som pasados queos [non] sabe nẽgũ çertamẽte; et que saba eu acabeça et afonte del onde he ou ondese começa, oque nũqua foy sabido de quantos eu sey ata o dia de oje que eu saber [podese que o] sabia seo tu nõ sabes; et tu que eras tam nobre omẽ, et tam santo varõ, et tam sabedor que teño queo sabes tu, mostrame por que eu aja por ty çerta asperança de véér et saber as fontes do Nylo; et por aprender esto leyxarey esta batalla çidadáá enque ando, [pero] que me sééria de outra [guisa] moy graue cousa de leyxar. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 181 | "[Çesar], guysado he de eu mostrar as poridades donde vijmos os grandes parentes [do] Egyto [de] que tu demãdaste, por queo sey moy bem et estas som cousas que nõ conosçerõ nẽ souberõ os máos pobõos, nẽ os máos omẽs ata otẽpo enque ora somos: mays plaza te, et piedade sera et santa cousa pera os bispos dese calar elles et nõ dizer tã grandes myragres cõmo estes, que por ventura nõ osabem et querendoo dizer véérse yam en vergonça por ello ante os prinçepes et os outros grãdes omẽs. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 182 | "A oytaua espera quee o çeo en que andam as estrellas que som firmes sempre, vay en derredor de oriente sobrela terra ata ouçidente, et des do cabo de ouçidente som os [avismos] ata oriente; et sempre se rreuolue em esto et faz esto atã grande presa que se estoruo nõ ouvese que todaslas cousas trageria aaprimeyra mezcla et ao primeyro confondimento enque forõ primeyramẽte, et contra esto [posolle] contra as sete estrellas oque criou aquelas et todas las outras cousas que ẽno mũdo som. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 182 | Et estas sete estrellas am seu cosso contra oal daquela oytaua espera, et começã em ouriente et veẽ [per] su terra aouçidente, et de ouçidente, por sobre terra, [a ouriẽt]; mays he tam grande aforça do firmamẽto daquela espera outaua que vay contra aquelas, queas leua de ouriente sobrela terra aouçidente, et de ouçidente por su aterra aouriente; de [guisa] queos que esto nõ sabem, teẽ que estas andam por sy seu cursso, daquela [guisa], onde dizem que anda o sol em hũ dia [de ouriente] aouçidente ẽno seu çirco et nõ he asy; et aestas sete estrellas, que som aquelas soas que temperam aquela tam grande pressa de correr et daquel fogyr do çeo, et vam encõtra os eyxes del, et foy dado poder departido das outras cousas ẽna primeyra ley da créénça do mũdo; et asy que destas sete estrellas, cada hũa ha seu çirco departido das outras [per] hu andam; et estas sete estrellas am nome planetas; et planeta he palaura tomada de grego et quer dizer tanto cõmo estrela que anda em seu cabo; et os nomẽs delas som estes, et vam elles ordenados ontresi desta guysa; et os çircos dos seus çeos cõmo séém em esta maneyra: | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 183 | "O sol parte os tẽpos do ãno [per] onde se departem as ydades das cousas et muda odia em noyte et anoyte em dia, ca [per] onde el vay sempre he dia, et donde sse el vay sempre he noyte, et anoyte sempre vay tras el et sempre foge dantel; et tanto he oseu lume et tam grande opoder [do] seus rrayos que por donde el vay tolle áás outras planetas o andar et tardam lles seus cosos, et fazlle los vagarosos aly hu el faz sua estadas: ahũa ẽno Capricornjo ẽno mes de Dezẽbre, aoutra ẽno carneyro ẽno mes de Juyo. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 183 | Et Çesar, desto podes tu aver por testigo acolor meesma do pobõo que mora em Etyopia, que som todos negros, et am osangre queymado da grande caentura do sol, que aly faz opoder do seu feruor, et dos bafos do abrego, ou vendaual, quee [ontre] os ventos [omays] caente, donde am os omẽs daly acolor moy negra Et sobre esto tem tu que toda cabeça de rrio, qual quer que seja, que por geada ou neue quese faça, moyta agoa da, moyta agoa dela, que nõ jncha nẽ cresçe senõ desque entra overão, por que estonçes se começã arreter et deslyr as neues et as geadas que opoder do frio tem coalladas; mays o Nylo nõ leuanta tam altas suas agoas nẽ as cresçe ata que nõ nasçe ha estrella Cam, nẽ chega asua agoa ante áás rribeyras ata queo dia seja ygoal da noyte; et esto he ẽno mes de Setẽbre quando o sol entra ẽno signo da Libra; et por estas rrazões que ditas som nõ sabe o Nylo aley das outras agoas nem cresçe em jnverno et quando vay o sol moy alongado estonçes nõ ha asua agoa del ho offiçio queas outras agoas am; et quando vay o çeo destemperado, em medio dos grandes feruores do sol, estonçes sal o Nylo et trage amoyta agoa, et esto he su açytara de medio dia, que arde tanto que queyma; et esto se faz por que ofogo do eyxe do firmamẽto nõ se ençenda, et ençẽda el as terras et as queyme; et acorre desta guysa o Nylo ao mũdo. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 185 | Et por la tardança que el estonçes toma em seu correr por esta rrazõ, et da outra parte porlo mar, que vem contra el et [ho] estorua, et por estas forças estonçes convenlle de bolyr et dese abalar, et vem cõ tam grande poder de agoas cõmo oydes dizer, que nõ cabe porlos calez das madres et sal [porlos] cãpos, et rrega toda aterra. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 185 | Outros ha y que coydam quea terra rrespira et ha ontresi hũas aberturas grandes feytas cõmo arcos, et som estas cõmo hũas couas que vã longas das hũas partes da terra aas outras, -et dizenlles ẽno noso latim cauernas, et tanto quer dizer cõmo cauas ou couas que som feytas por natura ẽnas entradas da terra -et que por aqui envia a terra seus [rrespiramẽtos] et por aly andam as agoas, et daqui andam os ventos que correm afaçe da terra et o ayre, et as agoas daly saym et alyse acollem et dende se leuãta amyngoãte et acresçente do mar; et que por [hũus] lugares de aquestes taes destas couas que som dentro ẽno corpo da terra, contam os que esto dizem que vay por aly agoa cõ hũ correr que leua calado et mãso et tornase do frio de septentriom et víj́ndo por medio d a terra que sal ao eyxe de medio dia quando o sol passa mays apoderado por la çidade de Merçe, et a terra esta toda queymada do feruor da sua grande caentura, et estonçes o Nylo da aly as suas agoas et as mana sobrela terra, et vay tã grande por atemperar aqueles ardores quese nõ ençẽda a terra, ca ençenderse ya se por esto nõ fosse; et estonçes myngoã orrio Ganges et orrio Pado et se acollem calando, esto he sem todo rroydo, aaquelas couas da poridade do mũdo; et estonçes rreçebe ensy o Nylo em aquelas couas da terra, agoas de todoslos rrios que ẽno [mundo] som, et trageas consigo, et deyta as por hũa fonte, cõmo [quer que] sejam moytos os manadeyros dela. " "Mays despoys nõ as leua por hũ calez, que sete som os lugares por onde corre alongados os huũs dos outros et moy grandes, pero os tres deles mays [son] grandes de moyto queos outros, segundo que conta [Plimo]; et diz que am estes nomẽs seguẽtes: | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 186 | "Aynda pensarõ et coydarõ outros ẽno cresçer do Nylo et dizẽ asy: ẽna sazõ queo mar ouçião tem todas las terras çercadas, [estonçe] cresçe mays que ẽnos outros tempos do ãno, que estonçes toma o Nylo grande poder de agoas do mar, et sal moy brauo et yrado, et andando por longo espaço por las couas da terra, alympa do salgado aquelas agoas que tomou et manáás despoys [sobrela] terra dulçes et bõas pera beber et pera criar as cousas. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 186 | Et digote Çesar que moytos coydarõ da fonte do Nylo et do seu nasçer, mays se eu tamano poder ey de partyr tam grande contẽda cõmo he esta do nasçemẽto do Nylo, segundo penso, despoys do deluvio mouerõse as venas da terra, et ferirõse em hũ, et nasçeron ende hũas agoas que nõ forã ante do deluvio et estas nõ as fazendo Deus mays criandose ellas por avíj́mẽto, ou por natura. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 187 | Et jndo adeante o Nylo, nasçendo ja ẽno Egyto, cõ sua grande agoa, que aly leua, çerca açidade Merçe quee poblada dos negros, et opobõo daly moy grande, et outrosi as agoas do Nylo aderredor moy grandes enque nasçem [as] aruores aque dizẽ ebenus, et som os madeyros deles tam negros cõmo caruõ, et som aruores de moyta folla et grande, et elles espessos, mays pero por nẽgũa soombra que elles y dem nõ podem temperar acaentura do tẽpo do estio; tam grande he et tam dereyto fere aly alyña do mũdo ao Leom. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 187 | Despoys desto, yndo el daly adeante tallando por los desertos, vay blando et manso ata hu chegam os mercadores, onde se parte onoso mar do mar Vermello, quee tam grande pelago et tam sanudo et tã forçador das cousas. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 187 | Mays ajnda despoys queas quebrãtaduras das suas carreyras et as aberturas das suas derribadas rreçebẽ ensy os seus cossos et uay el tam grande, et [tam] apoderado, et tam yrado que desdena as outras fortelezas et nõ sofre [a nẽgõa] pẽna, quam forte quer que seja, que aasua força se [teña] em nẽgũ lugar. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 191 | Et aquel val de Mãbre avia outrosi este nome por esta outra rrazõ que diremos: eram aly tres yrmãos que erdauã aquel lugar, et chamauam ao mays grande Mãbre, et ao outro Aner et ao menor Escol; et oval ouuo onome do mayor yrmão, et chamarõlle oval de Mãbre. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 191 | Et estes tres yrmãos poserõ suas amyzades cõ Abráám quando chegou aly, et despoys morou el cabo deles em aquel val açerca de hũa grande aruore que avia aly estonçes; et esta aruore he cousa nomeada et trage ajnda fegura ẽna ley. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 192 | Andados oyteẽta ãnos de quando Abraã nasçera, et çento et [vijnte] et dous do rreynado de [Assiria], et çento et hũ do de [Sytionya], et oytéénta do de Egyto, quando Abraã sayo dO Egyto, asy cõmo conta mẽestre Pedro ẽno capitolo da lide de Abraã que ouvo cõ os quatro rreys, em aquel tẽpo aviã ja todoslos omẽs sabor moy grande os [hũus] de aver rreys, os outros de rreynar; et faziam rrey em cada çidade et em cada vila. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 192 | Et doze ãnos ante da sayda de Abraã que sayo do Egito aquel Cadaloamor, rrey dos elamytas, tomou estes rreys que disemos de Assiria com suas hostes moy fortes et moy grandes et, segundo diz Josefo ẽno dozeno capitolo do primeyro libro, astragarõ toda Asia, et leuarõ rroubado quanto quiserom, et destroyrõ olynage dos gigãtes, et vierom sobre aqueles çinque rreys de Sodoma et dessas outras çidades, et [cõquirirõos] et tornarõnos peyteyros. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 193 | Et obedesçiam todos estes ao prinçepe de Assiria, que era monarco do rreynado dos assiriaos; et monarco quer dizer hũ soo prinçepe mays grande de todo oseñorio. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 193 | Et jndo Cadolaomor et aqueles rreys cõ el apoderados daquela guysa cõ grandes hostes, entrarõ por la terra aos outros, et derribarõ aly et em suas fronteyras moytas villas, et senaladamẽte estas: | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 194 | Et aqueles rreys, cõmo yam canssados elles et suas [compañas] cõ agrande pressa et esbulo que tragiam, et as moytas terras que aviã corridas, jaziam dormyndo, et desarmados, et seguros de tal feyto, et conta Josefo que jaziã bebedos. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 195 | Estonçes se compliam çinquoenta ãnos que nasçera Loth; et esse ãno meesmo tyrou Abraã da prijom ael et atodos los outros que cõ el forã presos, et rreçebeo aly grande onrra Abraã em aquel feyto; et acabarõ se outrosi em essa sazõ çinquoéénta ãnos queo nosso Señor Deus tirara do fogo dos caldeos, cõmo he dito de suso. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 197 | Et ante que el ouvesse aperçebido oaltar enqueo fezese, desçẽdiam aves por comer aquelas carnes, et Abraã espantauáás; et despoys quese poso o sol adormeçeo et paresçeo lle em [ssoños] que via hũa grande téebra, et ouvo desto grande espanto, et foy lle esto dito em aquela visiom: | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 197 | Et quando veẽo anoyte et se fezo grande escuro, paresçeolle hũ grande fogo, asy cõmo de forno ardente, et passou por ontre aquelas carnes que estauã partidas et queymoas todas; | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 199 | Et da outra palaura que diso que sayriam deste catyveyro cõ grande rriqueza, esto asy foy, por que a mayor parte de quanto avia ẽno Egito elles oleuarõ, et de todas las outras terras que rroubarõ et destroyrom despoys. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 200 | "Menãcoria ey de ty, ca moy grande torto me fazes; eu te dey amyna serua por que ouvesses tu et ella fillos, et desque vio que era prene despreçame, et aviltame, et paresçe me que tu nõ curas dello, et esto julgueo Deus ontre myn et ty. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 200 | Et tu [es] prene et se te tornares sabeas que averas hum fillo et despoys que nasçer poerlle as [nome] Ysmael, et deste sayra tam grande lyñage que nẽgũ omẽ nõ opodera contar; et este sééra forte omẽ et brauo et guerreara cõ todos et todos cõ el; et tã grande sera opoder do seu lynage que em todas las terras dos outros seus yrmãos porra as suas tendas apesar de todos elles. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 200 | [o primeyro] Oreb, Zob, Zebéé, Salmana; et estes leuãtarõ sse contra os fillos de Ysrrael, et ouverõ guerras cõ elles, et moytas batallas, et rreçeberõ os fillos de Ysrrael grande dano deles, ata que lidou Gedeom cõ elles et vençeos et fezo os tornar ao deserto donde vieram. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 200 | Et deste Ysmael vierom outrosy os barbaros gazules, et genetes, et todas las maneyras de alaraues daqueles que moram [em] tẽdas et nõ querem morar em casas; et segundo diserõ [algũus] daly sayo [olyñage] de Mafoma, donde veẽ os mouros que am nome [agarenos], et am este nome por Agar, que foy madre de Ysmael; et ajnda [profetyzou] Metodio do lynage de Ysmael et diso que sayriam hũa vez et conqueririã amayor parte da terra et séériam dela [senores] hũ grande tẽpo, et que matariam os saçerdotes ẽnas [igleias] et ẽnos santuarios, et que aly se deytariam cõ suas molleres et atariã os cabestros das bẽstas aos sepulcros dos santos, et os altares preueles delas, et esto contesçeria [porlos] pecados et maldades dos [cristiaos] que em aquela sazõ seeriã. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 202 | "Sabeas que Ysmael viuera, et Eu beeyzer lo ey et acresçentarey seu lyñage, et sayram del caudillos et outras gentes moy grandes; mays de Sarra, tua moller, averas fillo [a que] chamaras Ysaac, et Eu porrey [myña] postura cõ aquel teu fillo Ysáác et cõ [o lynage] que del desçendera. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 205 | "Non me quero encobrir de Abraã das cousas que Eu ey mester, poys que del ha asayr grande gente et forte, et por lo seu lynage serã benditas todaslas gentes da terra; et demays que el mãdara aseus fillos et aos que del vierẽ [quẽ] gardem moy bem os meus mãdamẽtos et faça justiçia et dereyto, que por amor del atẽderey todo oquelle Eu prometi. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 206 | "Yrmãos, eu vos rrogo et pido por merçede que nõ queyrades fazer tam grande maldade cõmo esta, mays se tam grande voõtade avedes desso, eu ey duas fillas que nũca ouverõ marido et dar voslas ey et vos fazede cõ ellas oque quiserdes et aestes mãçebos nolles façades mal por que som meus ospedes et albergarõ [en] mjna casa. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 206 | "Et dizialles estas palauras por estas duas rrazões: aprimeyra por defender os ospedes que nõ lles fezesem [nẽgoa] força nẽ mal, demays tã grande mal cõmo aquel; asegũda do mal que queriam fazer, tam sem desmesura et sem rrazom, cõmo quer que entendese que era grande pecado delles dar suas fillas, pero touo que moy menor era que aquel que elles queriam cometer, et por ende oquelles diso foy como aquel que avia osyso turbado do grãde pesar et coyta que avia do mal quelle faziã, et queriam buscar. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 208 | Et esto fezo Deus cõmo bõo juyz que julgou dereyto, et [mãdou] logo cõplyr ajustiçia do juyzo, cõmo rrey, et emperador, et [señor]; et mandou mays ajnda: que toda aquela terra fose seca por sempre, que em todoslos termynos destas çidades sobre ditas nõ nasçe aruore nẽ erua, nẽ se criase y outra cousa nẽgũa que prol podesse téér, nẽ fazer anẽgũ omẽ, nẽ aoutra anymalia; et en esta maneyra, segũdo conta meestre Pedro, dou Deus noso señor mays grande pẽna aos de Sodoma et daquelas outras çidades que aos que matou cõ odeluvio. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 208 | Mays aos naturaes destas quatro çidades que disemos, por que pecauã contra natura todos los matou, tam bem aos pequenos cõmo aos grandes; aos grãdes por los pecados que faziã, et aos pequenos por tal que nõ aprendesem os costumes maos de seus padres, nẽ fezesem cõmo elles, nẽ fosem asy perdidos. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 208 | Ca os omẽs daly, segundo conta Orosio, tam maos erã, et tam mal feytores em aquel feyto de seus corpos, que nõ gardauã os santuarios nẽ os lugares onrrados, nẽ catauã as festas, nẽ as suas ydades enque erã cada [hũus] deles pera fazer aquela maldade et pecado, nem faziam departimẽto ontresi de nõ pecar: qual quer omẽ cõ qual quer outro, ovello cõ omoço, omãçebo cõ ovello, et todos [hũus] cõ outros; et que por este pecado tam grande et tam máo enque todos vsauam, queos [m[a]tou] Deus atodos em tal maneyra, que nõ quedou delles semẽte, nẽ quiso que ficase delles, nẽ de sua gééraçõ. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 208 | Et diz mééstre Pedro que este lago parte aArabia et aJudea que avia antes nome Palestina, açerca da qual foy em outro tempo aquel grande deserto moy forte et moy aspero, sem carreyra et sem agoa, enque os fillos de Ysrrael andarõ quareenta ãnos despoys da sayda do Egyto de que falaremos adeante. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 209 | Conta Paulo Orosio ẽno terçeyro capitolo do primeyro libro do lugar onde eram estas çinque çidades et diz asi: et ẽna fronteyra [de] terra de Arabia et de terra de Palestina, aly hu os mõtes daquelas terras se abayxam das altezas ao chão et ao pe daqueles montes diz quese fazẽ [hũus] campos moyto grandes, et chãos et de moy grandes anchuras; et diz que avia esta terra acaentura et oatẽperamẽto do sol, nem mays nẽ menos, senõ cõmo aterra avia mester pera seer moy plantadia. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 209 | Et cõmo erã aqueles cãpos chãos et vẽ este rrio por elles, queo partem os omẽs em quantas partes querem, et leuão [per] donde mester faz por aqueles chãos, todos et rregam todos seus froytos; ho hũ por la tẽperãça do sol, ho outro por este rreguamẽto, criauãssem em aquela terra todos los froytos do mũdo donde aviam tam grande abondamẽto que nõ ssabiam os omẽs quelles fazer, nẽ onde os deytar, tantos erã elles; et por la terra que era tã plantada cresçiam aly moyto os pobõos, et poblarõse aly estas cinque çidades: | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 209 | Et diz aly Orosio que Segor era pequena mays as outras quatro moy grandes, et de grandes termynos et grandes poblas, et diz Abul Ybeyt ẽno viçessimo quinto capitolo que aviã ao menos çem vezes [mj̃ll] omẽs, et ajnda agora acham y as pedras negras que ficarõ da queyma. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 209 | Et diz Orosio que tã grãdes aviam os viços cõ a multidũe das cousas, quese dauã todos, pequenos et grandes omẽs et [mulleres], amaos costumes; et diz queo grande abondamẽto das cousas quelles [foy] achaque et synal dos males enque caerõ despoys, ca segundo departe aly [Orosio], da grande sobejedũe dos deleytos das moytas cousas et grãdes viços [cresçeolles] luxuria moy torpe et moy feo feyto dos omẽs queo faziam [hũus] cõ os outros ensy méésmos. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 209 | Et por esto et por aquelo que avemos contado que elles quiserã fazer aos angeos em casa de Loth, foy Deus cõtra elles moy sanudo, et choueo sobre elles et sobre toda sua terra fogo ardente, et xufre [emçendido] que queymou aquelas quatro çidades cõ seus pobõos, que nõ quedou deles nẽgũ omẽ nẽ moller pequeno nẽ grande, em toda a terra. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 209 | Et por afirmar esto et atestemoyarlo conta sobre ello Cornelio Taçito que nõ moy longe de Arabia os cãpos que y avia moy plantados et poblados de grandes poderes de omẽs, arderõ arrayos que caerõ do çeo, et ençenderõ toda a terra; et diz aly mays Cornel que ficou a terra em sua semellãça de dura et forte cõmo antes era, mays que perdeo avertude et aforça de leuar froyto, et diz adeante que foy o do çeo aquel que queymou aquelas çidades, et que coyda que o bafo et fume daquel fogo que ensuzou et [empoçoou] as agoas et aterra daly, em tal maneyra que lles tolleo aforça que nõ criã nẽgũa cousa. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 209 | Et por que ante queas destroyse Deus rregauãsse as terras de Sodoma, et daquelas outras çidades da agoa do Jordam, asi cõmo [oparayso] de Deus, et cõmo terra do Egito do rrio Nylo, de cõmo vem aSegor, segundo conta Moysem ẽno trezeno capitolo do Genesis, departe aly Paulo Orosio, esto foy por que os moradores daquelas çidades aviã moy grandes abondamẽtos de todaslas cousas, ho hũ [porla] caentura do sol, quee cõmo natura [de] fogo, et por lo moy bõo rregamento do rrio Jordam, et nõ agradesçiam esto a Deus, nẽ conosçiam quelles Deus dera estes bẽes aly, nẽ que por El os aviam, et errarõ tam de máá maneyra queos matou Deus cõ aquelas duas cousas: ahũa por la caentura do sol quelles criaua aquelas cousas, enviou sobre elles, et sobre a terra, et sobre todaslas suas cousas aqueles rrayos, et aquel fogo do çeo queos queymou todos; et por la agoa que aviã pera rregar queos [enrriquiçesse et despois] queo ouvo queymado et tornado em çíj́nsa et em poluo, diz queas sufondou et fezo sayr agoa dos abismos que todo aquelo cobrio et ajnda oje esta feyto lago, et esta agoa quee tal -diz - que asy cõmo aoutra et acaentura do sol criauã aly todas cousas, que asy estoruarõ despoys aly este fogo et esta agoa quese nõ criem y. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 212 | Quando se ya de Sodoma [Lot] cõ sua [conpaña], castigaua oangeo por mandado de Deus atodos, que nẽgũ por rroydo que oyse nem por maravillas que visse que nõ tornasse acabeça atras, et amoller de Loth [tornaua] catar atras moytas vezes, et cataua aquela çidade de Sodoma cõ grande pesar, et coydado et dolor que avya della, por seus amygos que morauã y por que asy peresçiam; et por aquelo quelle Deus avia defendido que nõ catasse atras, et ella passou oseu mãdado et quebrãtoo, et logo foy feyta hũa ymage de pedra sal, tam grande cõmo ella era, et aly se quedou en esse lugar méésmo hu foy tornada, cõmo se fosse outra pedra que nasçesse aly da terra. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 212 | Et Loth cõ suas fillas foysse pera Segor: et moraua y, mays com desejo de omẽs, que nõ via nẽgum anẽgũa parte senõ asuas fillas, nẽ ellas senõ ael, avia nojo, et ẽno destroymento das outras çidades cõ ogrande rroydo quese aly fezo que vyña do çeo, todoslos daquela çidade Segor, omẽs et molleres cõ seus moços forõse pera as outras çidades que nõ ficou aly nẽgũ, et ala se perderõ todos cõ os outros, que asy oquiso Deus; et outrosi cõ myngoa de vianda, et demays cõ grande espanto de aquela çidade Segor enque morauã quese estremesçia aas vezes -et afirmao Jeronymo que asy acontesçia -, et ouvo asayr se daly et foy por hũ mõte cõ sus fillas, et aly morou cõ ellas em hũa coua; et aesta çidade de que contamos enque moraua Loth diz que ouvera estes tres nomẽs: | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 212 | Estonçes falarõ sobre esto aquelas duas yrmãas et diso ayrmãa mays grande aamenor: | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 212 | "Noso padre he vello et nẽgũ omẽ nõ ficou em toda a terra, nẽ paresçe, nẽ ovéémos vijnr de nẽgũa parte de que possamos aver fillos: et noso padre nõ querra aver fillos de nos temendo que pecaria, et outrosi por la grande tristeza enque esta por sua moller que perdeo que amaua moyto, et por seus amygos aquẽ queria bem, et porla bõa terra quese destroyo asy toda; mays nos embebedentemos lo cõ viño et façamos algũa outra meestria cõmo esto seja, et deytemos nos cõ el, et asy averemos linage del. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 212 | "Et [fezerono] asy; et essa primeyra noyte jougo cõ el ha mays grande et opadre nõ sentyo quandose ella deytou açerca del, nẽ quandose leuãtou dende, pero fezo quese leuãtou ende del prene. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 212 | Mays dizem que [podo] séér que cõ ogrande pesar cõ quese deytara Loth que jazia trastornado, et que dormyo, et quando espertou, et achou moller açerca [de ssy] que parou mẽtes et coydou que era sua moller cõmo soya, et nõ sua filla, et fezo cõ ella cõmo soya fazer cõ sua moller. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 215 | Et Abraã que moraua ontre os cananeos, ouvo outrossy moy grande espanto deste feyto, et fezo por ende aly hũ altar cõ sua moller Sarra, et adorou [sobrel] aDeus, et fezolle aly seus sacrifiçios et demãdoulle que faria; et ouvo rresposta dEl quese fosse daquela terra de Cananea el et sua moller; et asyo fezerõ. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 215 | Mays dou estonçes noso Señor Deus hũa grande enfirmydade a [Abymelec] por que nõ acabase opecado que queria fazer contra Sarra et cõtra Abraã, et despoys veẽo nosso Señor ael em soños et disolle: | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 215 | Por que adusiste tam grande pecado sobre mj́ et sobre meu rreyno? | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 219 | Em pos esto cresçeo moy bem oneno, et [a] cabo de tres ãnos que nasçeo tollerõ lle ateta: et aquel dia fezo seu padre moy grande jantar et asentoo consigo aamesa. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 219 | Et pero farey Eu que grandes gentes venam de Ysmael por quee teu fillo. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 219 | Nõ ajas medo; leua te et toma omoço que oyo Deus avoz del et oteu dolor, et omoço viuera et del verrã grandes gentes. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 219 | Et em todo esto cresçeo omoço et fezose grande mançebo, et foy moy sotyl de tyrar cõ arco; et segundo diz mééstre Godofre, ata aquela sazõ viuerã de eruas et das froytas das aruores que achauã por los montes, et despoys que Ysmael soubo bem tirar de arco, mataua as bestas feras et os veados brauos, et comyam el et sua madre as carnes delles et vestianse das pelellas. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 220 | Et por esto diz Metodio que he aquesto dito: os asnos mõteses ou os ezebros, et as corças que verram do deserto sobre pojaram cõ sua crueleza aacrueldade de todaslas outras bestas; et esto he quea crueleza destes sera mays grande que de todaslas outras gentes et serã quebrantadas deles todas as anymalias mansas. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 220 | Fillo do omẽ, chama as bestas do campo et ajuntáás et ençarráás et dilles: "ajuntade vos et víj́nde por queuos dou eu grande sacrifiçio; comede as carnes dos fortes et bebede osangre dos altos. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 222 | Et Abraã vééndo que plazia aDeus cõ as rrazões de Sarra, desfezo ocasamẽto et enviou daly ofillo, et forõse daly aquela ora el et Agar, et foyse Agar cõ el chegando ao Egyto et doulle moller da terra donde era natural, et casoo y; et segundo diz Abul Ybeyt ouvo ella nome Zayda, filla de Maçac, fillo de Omar Agarfamy, [omẽs bõos] ẽno Egyto, et foy hũa grande parte deste casamẽto por lo que sabyam de seu padre Abraã, et que oyam dizer del, et conosçiam outrosi asua madre Agar que fora mãçeba de Faraõ et era sua natural; et ajnda dizem [algũus] que esse Faraõ Çadufe ocasou por amor de Abraã et de Agar sua madre. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 222 | Do segundo, que avia nome Çedar, foy dita Çedar, quee hũa grande terra ẽno deserto ẽna que el aseñorou. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 225 | Et em este mõte se leuãta hũ grande cabeça mays alta que todo ho outro mõte, et dizem lle Moria. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 225 | "Padre, grande sem rrazõ seeria se eu nõ obedisçesse ao queme tu [mãdases] fazer; et grande dereyto fora que nõ fosse eu nasçido, se ojuyzo de Deus et oteu [desprecasse], et se eu fosse desobediente aa vóóntade de Deus et áátua et ao mandado de ambos. " | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 227 | Et por esta merçede tam grande que noso Señor Deus mostrou et fezo aAbraam et aYsaac aly, chamou Abraã aaquel lugar; o Señor ovéé, et em latim lle diz Jeronjmo aos vijnte et dous capitolos: | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 230 | "Señor, rrogamos te que nos ouças: tu [eras] profeta de Deus et mays grande et mellor ontre nos. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 233 | Abraã era omẽ de grande ydade et sempre fora Deus cõ el em todos seus feytos, et avia grande sabor de casar aYsáác, seu fillo, ante que el morresse. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 234 | "Bebe tu que eu darey aty et ateus camelos que bebã" pido te merçede, señor, que esto seja por synal que eu [coñosca] que aque esto fezer que aquela he aque tu queres por moller pera teu seruo Ysaac, et entenda eu por este sinal que feziste tu grande misericordia sobre meu señor Abraã. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 235 | "Seruo [sõo] de Abraã et seu messageyro et bendisoo noso Señor et doulle grandes rriquezas de gaãdos, et de ouro, et de plata et de seruos, et de seruas, et de camelos, et de outras moytas bestas et sobre todo esto doulle hũ fillo emçima de sua velleçe de sua moller Sarra et del, et el dou aseu fillo quantas rriquezas avia, et dou amj́ ofillo em garda et em poder cõ todo oque avia, et ajuramentoume que nõ lle desse moller das fillas dos cananeos em cuja terra el moraua, mays que viesse eu aeste lugar donde el era natural et tyña seu lynage et que daly leuase moller pera seu fillo; et eu pregonteyo estonçes que se nẽgũa moller desta terra comygo nõ quisesse yr quefaria; et el disome: | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 235 | "Rrogo vos queme nõ detenades, ca Deus enderençou omeu camyno, et por ende leyxade me yr pera meu señor que ey feyta grande tardança em este camyño, et esto foy porlos grandes lodos quese fazẽ em esta terra de [Mesopotamja] ẽno tẽpo das chuvias, et outrosi por lo nojo et estoruo dos moy grandes [poluos] que se fazẽ ẽno tẽpo da seca, et da outra parte por los moytos ladrões que andam ẽnos mõtes daqui, quee grande peligro et estoruo pera os omẽs que andam camyño; demays que meu señor Abraã he omẽ de grandes dias et queria me eu tornar pera el omays agina que podesse cõ orrecado daquelo aqueme enviou ante quese finasse ou Deus fezese del oque tovesse por [bem]. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 235 | "Et despoys Rrebeca [ffezo] delo suas graças aDeus et encomẽdouse asua madre et aseus yrmãos et atoda sua compaña, et despoys caualgou ella et suas donzelas [emçima] de seus camelos, et forõse cõ Eliezer quese tornaua agrande pressa cõ grande alegria pera seu señor Abraã. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 237 | Estonçes Ysaac rreçebeo aRrebeca moy onrradamẽte, et tomoa cõ [moy] grande alegria, et leuoa aos pááços et aacamara de sua madre Sarra, et aly atomou por sua moller. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 237 | Et plouvo moyto cõ ella a Abraã et rreçebeoa moy bem, et fezolles suas bodas moy grandes et moy bõas, et moy cõplidas de todas las cousas que fezerõ ende mester; et todas las cousas forõ feytas aly com Deus, et cõ moytos auçiaos, et cõ moyta santydade; et em esta maneyra ficarõ Ysaac et Rrebeca casados por marido et moller, [per] mão de seu padre, opatriarca Abraã. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 238 | Et segundo diz Josefo estes forom moy grandes labradores et omẽs entẽdudos. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 238 | Este Dororĩ fezo outro fillo aque diserõ Sofom, et este Sofom poblou despoys terra de Barbaria, et deste am nome zafaseos os barbaros daquela terra que el poblou em Barbaria et dizem quee moy grande. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 238 | Os de Latusym, diz [ques] fezerõ ferreyros, et olivez et moyñeyros, et quese derõ agoarir et viuer por estes mesteres ontre las outras gentes; outros ouvo y desses de Çetura, que diz Jeronjmo que tomarõ terras de Yndia et grãde parte de Assiria et forõ ende prinçepes, et señores, et grandes omẽs, et moy poderosos. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 243 | Em esta sazom outrosi, segũdo conta aestoria do Egipto et outros cõ ella, mandou Nẽprot fazer hũa arca por mẽestria que podese omẽ yr em ella, et fezo tomar quatro boyteres viuas, et mandou queas deytassem em lugar onde nõ comessem ata que ouvessem grande fame, et [despois] mandou trager carne et fazer grandes espetadas della et colegarlas sobrela arca em [hũus] fustes que meterã aly pera ello, et atarom aos quatro péés da arca quatro cordas; et entrou Nẽprot ẽna arca et desi atarõ aquelas cordas aos quatro pees das boyteres, acada hũa sua, et ellas quando virom acarne começarõ avoar arriba pera tomar acarne et alçarõ aarca, et forõ cõ ella leuãdoa ẽno ayre arriba, et el rrey em ella, et as boyteres com grande sabor que aviam de alcançar acarne que viam sobre sy, alçarõ tanto aarca que queriam ja chegar ao çirco da luna. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 243 | Et segundo que esto fazia Nẽprot semella que quisera porla torre de Babilonja sobir ao çeo, tã alta acoydara afazer, et despoys queselle nõ guysou de atorre acabar, pensou de ala sobir por esta arte da arca et das boyteres; et quando foy em aquel lugar tã alto nõ podia ja sofrer oayre que era moy puro, et [viose] em coyta grande, et ouvo medo que se mays arriba fose que morreria, et ouvose apartir daquela loucura que coydaua sobir ao çeo, et catou estonçes ajuso ao mũdo et vio toda aterra et paresçeo lle pequena. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 245 | Em Greçia ha sete terras moy grandes, segundo conta o Libro das prouỹçias do mundo, et hũa das mays nobles çidades que y avia ẽno tempo de Abraã era Argos; et era çidade de grãdes termynos et terras, et villas outras et castelos que avia su seu señorio, et os moradores della que alçarõ rrey de aquel rreyno foy hũ poderoso a [que] chamarom Ynaco. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 245 | Et passa por aquela terra hũ grande rrio, et por que era este rrey moy poderoso em todas las terras et rribeyras daquel rrio chamarõ ao rrio Ynaco cõmo ael rrey, et ael rrey cõmo ao rrio. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 245 | Et conta [Ovjdio] ẽno primeyro libro do seu Libro mayor que aqueste rrey Ynaco que avia hũa filla et chamauãlle Yo; et era costume dos [gẽtijs] ẽno primeyro tempo enque elles andauam em dulda em suas creenças, que chamauam deus aos rreys sabios et poderosos et chamauã aas donas sabias et poderosas déésas, et aos grandes rrios deus, et aas nobles fontes déésas, dizendo que avia ẽnos rrios et ẽnas fontes virtudes et poderes de deus et de déésas. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 245 | Et avia em terra de Emonya, quee Tesalia, hũ monte moy grande, et por que em aquel monte ha moytas cousas de grãdes viços, [chamãlle] Tẽpe, et tanto quer dizer Tẽpe cõmo lugares deleytosos. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 245 | Desta serra Tẽpe, et por ella, sal hũ rrio moy grande et dizenlle Peneo, et collense ael moytos outros rrios daquelas terras, et som estes segundo queos conta Ovjdio ẽno seu Libro mayor, orrio Espercheo, quee de rribeyras de natura que criã moytos arameos; orrio Emffeõ quee de agoa que vay sempre moy yrada et rrizea; et orrio Eridano, cujas rrybeyras forõ pobladas antes et foy nomeado el et ellas ante que outro rrio de todas aquelas terras, donde lle chamarõ Eridano ovello, pero que hũ rrio nõ he mays vello que outro deslo deluvio aaca; et orrio Anfrisos, cuja agoa ya chãa et mansa; et outro rrio aque dizem Eyas. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 247 | Pero desque foy cometendo algũa cousa enque ouvese sabor, começou aamar aues, et criarlas, et ensinarlas, et yr com ellas acaça, et cada vez que vyña da caça et doutra cousa aque fosse traballaua quanto podia de aprender os saberes et averlos por escrito; et sayo grande et fremoso, et moy bõo em costumes, et amador de todaslas cousas [guisadas] et cõ rrazõ, et era moy sabio, et mãso, et mesurado, et moy [fram], et codiçiador de toda apostura, et moy doneador. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 247 | Et ẽna volta das armas, segundo dizẽ todoslos autores, ferio Jupiter aSsaturno, seu padre, entrelas pernas et cortoulle aquelo cõ queo engendrara pero nõ senõ os dous cõpanóós de bayxo que som ahũa maneyra feytos, et dizem que caerom ẽno mar et leuãtarõ hũa espuma, et chamarom aaquela espuma frodos; et tã grande materia erã elles, et tam grande espuma era aquela que [elles] leuãtarom da ferida que derõ ẽna agoa quese criou et se fezo ende adeesa de apostura et de amor aque os gentijs chamarõ Venus, et doutra guysa chamarõ aaquela espuma frodos que nasçeo de Saturno deesa Frodisa, et Frodisa et Venus hũa cousa som, et Venus outrosi he hũa das sete planetas. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 250 | Et o sol vay moy alto em medio do firmamẽto, et acaentura he moy grande agora, et atodas partes véés aqui montes, et por te nõ queymar nẽ tostar aesta sesta tam grande vayte pera hũa desta soõbras, et terras y asesta, et ampararteas da caentura, et folgaras; et se temes de yr ala soa, cõmo andas por medo de algũas bestas saluages que andam ende y, por ventura, eu yrey cõtigo et defenderte ey, et se eu te acõpanar segura yras, ca eu [sõo] deus, et nõ ajnda qual quer dos deus, mays aquel que teño et manteño cõ [myña] grande mão et meu grande poder os çelestiaes çeptros et señorios, et eu [sõo] oque deyto os [rrayos] do çeo. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 250 | Estonçes Jupiter veẽdo quã de coraçõ fugia Yo et nõ oqueria asperar, fezo por seus encãtamẽtos et [porlas] estrellas, de que era moy sabio, desçender hũa grande [neuoa] em aquel val, et encheo todo, et fezoo moy escuro, tanto que ajnfanta nõ sabia pera onde yr, et embargouse do correr; et chegou Jupiter, et alcançoa, et tomoa; et forçoa; et ella ficou preñe donde despoys vierõ moytos et grandes lynages de rreys et de moy [grãdes omes], cõmo diremos adeante. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 250 | Juno, Çibele et Vesta; et foy Vesta [deessa] de donas de ordẽes donde lle fezerõ [despois] em Rroma tẽplo moy grande et [moyto] onrrado. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 251 | El rrey Jupiter tam sabio era, que tam bem ẽnas cousas de jogos cõmo ẽnas outras de grandes feytos, por lo seu grande saber das estrellas que escollia as cousas que aviam de [vĩjr], tã bem ẽnas hũas cõmo ẽnas outras; et sobre todo ẽnas cousas queos [hũus] dos seus deus dos gentíj́s aviam de fazer ou faziam aoutros, Jupiter sentio dantes a [vijnda] da rreyna Juno sua moller, et ante queo ella podesse véér mudou Jupiter por seus encantamẽtos et sua sabedoria aYo em jovẽca, et que semellasse vaca, et fezoa moy fermosa. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 251 | "¡O que grande et que fermosa [jovenca]! | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 251 | Aly foy Jupiter em grande coyta et angustura: da hũa parte por que era cousa moy descomunal et máá de fazer de negar seus amores da cousa que moyto amaua; da outra parte por que averia sospeyta em nõ lla dar; et avergonça que el avia da rreyna mãdaua lla dar, ho amor que avia de Yo defendia quea nõ desse; et ho amor vençera aavergonça senõ por que hũa vaca que era tam pequena dadiua, [se] nõ fosse dada arreyna, sua yrmãa et moller, nõ paresçeria que era vaca mays outra cousa tam grande que non poderia [séér] osmada nẽ posta em preço, et ouvo lla adar. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 252 | Et tragendoa aquel pastor Argo por los pascos cõ os outros gaãdos que gardaua, vynam aas vezes aas rribeyras de aquel rrio Ynaco de Greçia, da [çidade] de Argos, que era orreynado de Ynaco, seu padre, onde ella soya andar, et traballara moytas vezes; et parouse sobrela agoa et catouse em ella, et quando vio ẽna onda da agoa figura de cabeça de vaca, et os cornos que tragia em ella, ouvo grande medo et fugio moy espantada dessy mẽesma. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 252 | Et el rrey Ynaco conosçeo desta guysa por los sinaes dos péés, cõmo aquela era sua filla Yo, et cõmo andaua encantada, et tornada em fegura de vaca; et [despois] que conosçeo que era sua filla pesoulle moyto, tanto que seendo rrey et deus ontre seus gentijs, com ogrande pesar que dela ouvo começou achamarse mezquino, et deytarselle sobrela çeruyz et sobre los cornos, entristeçendo todo por ella, et fazendo dolor et dizendo: | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 252 | "Et estando em esto Ynaco et Yo veẽo aquel pastor Argo que gardaua Yo et partios et [leuou] avaca aoutros pascos, et foyse cõ ella pera hũa montana, et asentouse em çima da mays grande altura do monte, donde podesse véér atodas partes por véér sempre avaca onde andaua, et el souo aly, et avaca andauase por y. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 256 | [Mouydo] foy estonçes Jupiter por los [rrogos] de Yo, aquẽ el queria moy grande bem et avia ja moy cansada et lazerada, et chegou aarreyna Juno, sua yrmãa et sua moller, et deytoulle os braços ao colo, et rrogoa [o] mays forte que podo que tollese aYo aquelas pẽnas, et aseguro a que nũca mays lle faria pesar nẽ nojo cõ ella et que çerta (Deus mantẽna Nuno Freire Amen; mantenao Deus moito e per bem). fose delo et nõ temese nada; et porla [çertificar] mellor jurou lle por hũa lagõa quea ẽnos jnfernos aque chamã Stix. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 258 | Os autores dos gentíj́s forõ omẽs moy sabios et falarõ de grandes cousas em moytos lugares em fegura et em semellança de hũa cousa por outra, asi cõmo ofazem oje as santas escrituras [de] nosa madre santa [igleia]; et sobre todoslos outros autores Ovjdio ẽno seu Libro mayor, et esto he asua teolysia dos gentíj́s mays que outras rrazões que elles ajam, et o Judio mayor nõ he al ontre elles senõ ateoligia et a Biblia [delo] ontrelos gentíj́s. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 259 | Et elles nõ falarõ em seus ditos senõ de grandes omẽs, quer fossem de máos custumes, quer de bõos, aquelas [dõnas] ou donzelas em quẽ elles quiserõ poer seus enxemplos encubertos; asi cõmo era Dampne, aquẽ amou Febo, deus do sol, asi cõmo sabedor das naturas do sol, quea chamarõ filla de Peneo, aquẽ elles chamauã rrey et deus. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 262 | Em pos esto onde diz quea pedio arreyna Juno aJupiter, et el doulla, et ella dou ha em garda aArgo, oseu pastor dos çento ollos, et he esto oquese entende que Juno he odeleyto da terra et das rriquezas, et Argo omũdo, et despoys daquelo se dou esta Yo amays grandes viços et desi apeores costumes, et atyña omundo em laçada em elles, cõmo diz oautor, quea tyña Argo presa ata quese doyo dela Jupiter et entendese aqui por Jupiter oseñor apartador, cõmo disemos; et enviou aMercurio, seu fillo, et esto he bõa rrazõ et sabia, ca esso quer dizer Mercurio; et vençeo Mercurio aArgos, asi cõmo ao mundo, rrazoando se cõ el sobrelas preguntas quelle fazia Argo falandolle encubertamẽte das rrazões das sete artes liberaes, et dizẽdolle que amara Pam aSyringa tornada em [canaueyras] ẽnas rribeyras do rrio Ladom; et em este mudamẽto de [siringa] et em amor de Pam lle falou destas rrazões segundo que mẽestre Juã conta; et diz que este rrio Ladom que corre por medio de Greçia et quee rrio de moy bõa agoa, moy clara, et moy sãa, et ha moytas canaveyras por todas las rribeyras del; et mostra que vierom aly aaquela rribeyra todoslos filosofos de Greçia aestudiar sobrelas sete artes liberaes. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 262 | Et [despois] que Yo foy ẽno Egyto -cõmo forom ala os nosos padres da uella ley, Abraã, Ysaac et Jacob et seus fillos. et ajnda nosso Señor Ihesu [Cristo] -, et doeusse dela Jupiter, esto he [o] señor apartador, et rrogou aJuno et detouoa quea nõ penase mays; et Juno outorgou lle o que pedia, et Yo tanto se dou abõos costumes et se [partio] daly endeante dos máos que todos os [do] Egito quea alçarom por sua dééssa et mudarõlle aquel nome Yo, et chamarõ lle Ysis, do nome del [rrey] Ynaco seu padre, segundo conta Eusebio, et onrrarõna [moyto] por lo grande linage donde vyña. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 264 | Esta Ysis foy ẽno Egyto dona moy complida em toda bondade; et os do Egyto, que eram moy grandes estreleyros et sabedores das naturas das cousas, adorauã oelamẽto da agoa et as planetas mays que aoutra cousa; et a agoa por rrazõ do Nylo, donde lles [vina] quanto bem aviam; et os caldeos adorauã ofogo por quea em aquela terra mayor poder que outro elamẽto, et onde quer que elles achauã ydolos feytos aonrra doutra cousa queymaua nos et faziam aas gentes adorar os seus. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 264 | [Sobre esto] conta Lucas ẽna fim das rrazões da segunda ydade este avijmẽto, et diz que asy cõmo os prinçepes de Caldea et do Egito aviam suas contẽdas et lides ontresi quaes obedesçeriã aos outros, que asy leuãtarõ contẽdas os seus sabios et seus prinçipes cõ elles quaes dos seus ydolos poderiam mays et fossem mays onrrados et adorados, et vierõ aelo: et os caldeos trouxerõ seu ydolo de fogo, et os do Egito [fez[e]rã] hũ ydolo asemellança del rrey Belo, et poserõlle ẽna cabeça hũa corõa de ouro, et adorauã lo em [rrazõ] do elamẽto da agoa; et quando ouverõ [a vĩjr], aaproua fezerõ hũ grande vaso traspasado pera ello, amaneyra de corõa, et furarõ aquel vaso todo porlo fondo [como] criuo, et çarrarõ os furados com çera que era da color do latom [como] ovaso, et encherom aquel vaso moy bem de agoa. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 266 | Mays sobre estas duas rrazões, aprimeyra da morte de Abraã, asegunda do nasçemẽto destes seus netos, fillos de Ysaac et de Rrebeca, achamos ẽnas palauras dos santos ditos que desacordam, et diz Josefo ẽno [deçimo] sexto capitolo do primeyro libro da Estoria da antiguydade dos judios, que despoys que casou Ysaac cõ Rrebeca et Abraã [cõ] Çetura, et fezo Abraã em ella seus fillos que pouco tẽpo viueo el despoys, et diz que morreo por omẽ moyto onrrado de Deus et dos omẽs, et moy dinamẽte comprido de toda virtude por lo grande estudio et firmeza que [sempre] poso ẽno amor de Deus et ẽno seu seruyço; et que foy sua vida çento et seteenta et çinque ãnos, et que forõ seus fillos Ysaac et Ysmael ao seu enterramẽto, et queo suterrarõ em Ebrom cõ sua moller Sarra, et que despoys da morte de Abraã fezerõ Ysaac et Rrebeca seus fillos. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 269 | Et cõ grande sabor de aver fillos pera seruyço de Deus, fezo sua oraçõ anosso Señor Deus et pediolle merçede moy de coraçõ, dizendolle que fezese et acabase em el oque prometera aseu padre Abraã; et Deus oyo et doulle oque prometera. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 269 | Et conçebeo Rrebeca logo et foy prene de dous fillos varões de [aquela] vez soa Et despoys quese foy chegando ao tẽpo enque avia aparir atormẽtauã la moyto aqueles dous fillos, et faziã lle grandes dolores ẽno ventre, et ẽno corpo et moy máá preneçe, tragendoos ella ẽno [ventre]. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 269 | Et segundo que diz meẽstre Pedro ẽno [capitolo] que fala do traballo et lazeyra que Rrebeca leuaua ẽna preneçe destes fillos, deuese entender asy cõmo paresçe [algũus] dos que desta estoria falarõ, et dizẽ que nõ vyña esto por estreytura do ventre de sua madre, dizẽdo que nõ podiam caber ala, mays que era esto tam solamẽte por la voõtade de Deus que mostraua ẽnos que nõ nasçerã ajnda, oque [auya] aelles de acontesçer despoys que fosem grandes cõmo ẽna primogenytura, que he aavantage queos primeyros fillos dos rreys ham, et herdam todaslas cousas de seus padres, et am poderio sobre seus parentes, cõmo em [estes] dous yrmãos foy quea ouverõ anbos, ouvoa hũ [(hũ)] por natura, et ho outro aleuou [del] por graça, et outrosy que feguraua et mostraua ja estonçes aquela lide destes dous yrmãos ẽno ventre de sua madre, et oapartamẽto que avia de [vĩjr] ẽnas geerações deles; et segũdo dizem et creẽ moytos, Jacob santificado era ja ẽno ventre de sua madre, ou firmado pera bem, et outrosi figurado et mostrado dantes ẽna contenda destes dous yrmãos ohum contra outro ẽno ventre de sua madre, queo consyntimento de Ihesu [Cristo] quese nõ ajuntaua nẽ ajunta cõ o de Belial, quee do diablo. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 269 | Sobresto departem os santos Padres et dizẽ que Rrebeca, madre destes moços que ajnda os ẽno ventre tragia et passaua cõ elles grande traballo et pẽna, que quer dizer tanto cõmo paçiençia, ou sofrençia, ou sabedoria, ou moyto tomou, ou aque moytas cousas rreçebeo, segũdo queo espom Rramyro ẽnas [Jnterpretações] da Biblia. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 269 | Et que cõ agrande pẽna que leuaua cõ estes fillos ẽno ventre, veẽo lle ao talente queos nõ queria aver conçebidos. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 270 | Virgilio, Ojudio, Oraçio et outros -, dizẽ que tripoda era [(hũa)] estonçes hũa mesa de tres pees sobre que oydolo do sol et de Jupiter, que eram os mays grandes deus que elles aviam, et dauã aly as suas mays fortes et çertas rrespostas aseus rromeus et aos pouóós quelles vynã demãdar suas duldas quelles acontesçiam. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 271 | Ajnda diz mays mẽestre Pedro et afirma que esto asi foy, senõ diz que se [algũus] [oqueserom] entender por outra guisa que seruyo Esau aJacob em este segudamẽto, cõmo faz alyma ao ferro, et afornaz ao ouro queo purga et esmera et ofaz puro et paresçe mellor, et cõmo faz outrosi omáále áámesse quea degrana em çeueyra et parte apalla do graão quee omellor; et tal fezo Esau sayr aJacob em seu segudamento; et segundo dizem [algũus] esto foy tal cõmo hum dom et seruyçio, mays em outra guysa acaesçeo despoys ẽnas géérações delles ofeyto daquela profeçia que diso queo mayor seruyria ao menor, por queos de Esau seruyrom aos de Jacob. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 273 | "Et aquelo que Jacob tyña apostado era de color vermella et por queo pedio Esau et ho ouvo foy despoys chamado Edom por essa rrazom -onde diz Josefo que Edom tanto quer dizer cõmo vermello - et quelle diso estonçes Jacob ante quello dese, despoys queo vio que avia tam grande talente de comer: | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 273 | Et diz Josefo queas avantajéés queos mayores yrmãos aviam estonçes eram logo [primeyramẽt] hũas vestiduras escolleytas que vetiam quando aviam afazer sacriffiçio, et rreçebiam apostromeyra [beyçom] dos padres, et [beyziam] elles outrosi aos menores ẽnas grandes festas aas mesas, et aviam elles por ello doble rraçom dos mãjares, et esto ouverõ ata Aarom; et dizem outrosi que por esta rrazõ tomauã doble sorte ẽna partiçom da herdade. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 275 | [em] aquela sazõ sobre ofeyto de Rrebeca, cresçeo grande fame em terra de Canaã, asi cõmo acontesçera outra vez em dias de Abraã; et Ysaac, temẽdose da grande mj́goa das viandas et querendo gardar suas compañas, pensou dese yr perao Egyto por quelle diserõ que era estonçes terra moyto [avondada], mays pero nõ ofezo quese foy pera Gerara aAbymalec, rrey dos palestinos que fora amygo de seu padre Abraã. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 275 | "Aquela ora quedou Ysáác em Gerara por mãdado de Deus, et diz Josefo queo rreçebeo moy bem el rrey Abimalec por los dões et plazeres quelle [Abraã] fezera et porlas grandes amyzades que ouverõ ambos em hũ. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 275 | "¿Por que deytauas tu anos esta maldade?, que por la rrazõ que tu dizes podera algũ do nosso pouoo fazer erro cõ tua moller comõ nõ deuya, et fezeras nos caer em grande erro aatua culpa et nõ aa nosa. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 277 | Despoys de todo esto quedou Ysáác em Gerara et labrou et sementou em aquela terra atallente et prazer del rrey Abymelec, et colleo açento doblo do [que el] avia semẽtado aquel ãno, et bendisóó Deus, et [todas las] suas cousas yam adeante, et cresçiam fortemẽte et fezose aly moy rrico, et cresçianlle aly os [bẽes] de cada dia, ata que foy [moyto] abondado, et rrico, et moy poderoso, et aly ouvo moytas gréés de ouellas et bustos de vacas, et [cresçio] agrandes [conpañas]; et por tanto bem et merçede que Deus fazia aYsáác, mezclarõ ho os palestinos cõ el rrey por que aviã envidia del, et el rrey creyos, et çarraronlle todoslos poços que Abraã, seu padre, fezera aly pera suas [conpañas] et seus gaandos, et diso lle Abimelec: | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 279 | Et dizẽ mays que amayor parte dos mays grandes, et mellores, et mays poderosos dos españóós, que deste liñagẽ forõ. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 279 | Et diz Abem Abet, que foy hũ sabio [aravigo], que ouvo Esau em ella tríj́nta fillos varões, et que [deste] lyñagem forom moytos rreys em [Rroma], donde veẽo despoys ogrande Aleyxandre, rrey de Greçia; et poblou Esau primeyramẽte em terra de Axem, que he contra oriente [daquela] terra; et arrequeçerõ seus fillos moyto, et forõ poblar contra o mar, ao termyno de Aleyxandria, et tomarõ por força aos cananeos moyta [de] sua terra. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 280 | Despoys que Ysáác envellesçeo perdeo olume dos ollos, que nõ via senõ moy pouco ou nada; et chamou aseu fillo Esau que era omays grande et aquẽ el amaua moyto mays que ao outro et disolle [assy]: | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 280 | "Teu padre mandou aEsau, teu yrmão que fosse acaça et quelle dese acomer de seus venados et de sua caça que tomasse, et queo beyzeria de ante Deus ante que morresse; et, fillo, abeyçom do padre grande cousa he et grande rriqueza pera ofillo; toma agora meu cõsello et vay moyto apresa ao noso gáándo et trageme os mellores dous cabritos que ende achares, et faremos ateu padre deles mãjar algũ que coma que el ama moyto este manjar et comera et bendizertea. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 280 | "Et nõ opodo conosçer porlas pelellas dos cabritos que eram velosas, cõmo lle mostrara sua madre queo fezesem semellar aseu yrmão mays grande; et daly adeante plougo a Ysáác cõ Jacob et disolle: | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 280 | "Senor, tu que feziste os segles, et criaste todaslas [(las)] cousas, et diste abondamento de moytos bẽes ameu padre, et feziste amyn digno de séér seu herdeyro, et me prometiste que ajudarias aos que demj́ viessem, et lles farias sempre merçede, et lles acresçentarias os seus bẽes, [rrogote] Señor que [o] complas agora, et nõ me despreçes por la grande velleçe enque eu soom, et gardame este fillo et defende o de todo mal, et dalle bõa vida et bondade de todos los teus bẽes, et, Señor, faz queo temã os ymíj́gos et queo amẽ et onrrem os amygos. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 280 | "Quando esto oy Ysáác foy espantado moy fortemẽte, et tãto se maravillou dello que estouo hũa grande peça fora de seu siso. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 280 | "Quando esto oyo Esau aseu padre dizer, comesçousse aqueyxar et dar grandes vozes et séér moy triste et diso: | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 280 | "Em forte ponto et ora eu naçi; queme meu yrmão enganou ja outra vez et leuou demj́ por engano odereyto das [avantajẽes] et das onrras da mayoria que eu deuya aaver por que sóóm omayor yrmão, et leyxou me poble; ante Deus me querelo del et buscar lle ey por ello mal, et matarlo ey se eu poder, que moy grande nemyga et mal me afeyto. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 283 | Jacob desque sayo de Bersabee et ya pera Aram, pasando por terra de Canaã, nõ quiso entrar nẽ dormyr em casa de nẽgũ dos de aquela terra por duas rrazões; aprimeyra por grande medo que avia deles, et asegunda por malquerença dos da terra que estauã mal cõ seu padre. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 283 | "Eu sõo oDeus de Abraã et de Ysáác, teu padre, et esta terra enque tu dormes Eu darla ey aty et ao teu lyñagéé, et oteu lyñage seera tam grande et tanto cõmo opoluo da terra, et [tẽera] todas las quatro partes do [mũdo], et em ty et [em] el seeram benditos todoslos lyñagéés da terra, et Eu te gardarey [per] onde quer que fores, et tornarte ey aesta terra et nõ te leyxarey daqui yr que nom acabe enty et ẽnos teus todo oque dito he. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 285 | Et yndose Jacob contra parte de oriente, asy cõmo disemos, et vio hũ poço ẽno campo et tres mãadas de ouellas que jaziam açerca del pera beber daquela agoa; et aboca do poço estaua çarrada com hũa grande pedra, et era tal custume quese juntasem todas las ovellas et os pastores, et abrir todos aquel poço et dar de beber aseus gáándos, et despoys çarrauã opoço cõ sua pedra et leyxauãno asi estar ata outra vez. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 285 | "Grande dia he et nõ he ajnda tẽpo de leuar os gáándos aavilla. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 288 | Andados setéénta ãnos de Jacob et çento et [trijnta] de Ysáác, leuãtarom se Thelchises ou Telsico -que estes dous [nomẽes] lles achamos -, et os cartasyos contra aquel Foroneo, rrey de Argos, et contra os farpasios, cõmo conta Paulo Orosio et Eusebio et Jeronymo, et ouverõ grande batalla [hũus] cõ os outros; et forõ vençidos Telchises et os farpasios, et fugirom de sua terra por ello. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 288 | "Et Labam avia duas fillas; amays grande avia nome Lya, et amenor Rrachel que era aquela que disemos que Jacob vira ao poço. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 288 | "Nõ teñas esto por mal que custume he desta terra de casar primeyramẽte as fillas mays grandes et despoys as menores; mays acaba os sete ãnos deste casamẽto que esto he [guisado] et disy dartey aoutra por outros sete ãnos queme syruas. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 288 | Et em este estado toda via vio Lia cõmo nõ curaua dela Jacob cõ ogrande et forte amor que avia de Rrachel, et rrogou aDeus quelle dese fillos por tal quea amasse seu marido. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 288 | Et ella despoys desto estouo hũ grande tempo que nõ fezo fillo. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 288 | "Et Jacob cõ ogrande amor dela et por lle fazer prazer em algũa cousa, et tyrarla de aquel pesar, fezo asy cõmo lle ella diso, et ouvo hũ fillo varõ daquela Bala, mãçeba de Rrachel. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 292 | Grande envidia ouverõ de Jacob Labam et seus fillos por que asy enrriquesçia, et diserõ os fillos hũ dia: | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 292 | Et solamẽte deueras de aver dolor destes moços que podem peligrar por lo grande traballo do camj́no. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 292 | ¿Et nõ fora mellor que [mo] fezeses saber cõmo te querias vĩjr, et enposera eu com grandes alegrias et [onrradamẽte], et espedira me de myñas fillas et ellas demj́? | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 292 | "Et logo estas palauras acabadas, tomou Jacob hũa pedra et alçoa aly em synal deste feyto em aquel monte hu disemos que poserã suas tendas el et Labam, et mandou aos seus trager outras et elles ajuntarõ tantas que fezerõ hũ grande monte dellas; et, segundo conta Josefo, era pylar alto em semellança de altar, et chamou lle Labam ho outeyro do testigo, et chamou lle Jacob omõtom do testemonyo, cada hũ segundo seu linguage. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 295 | "Envia te dizer Jacob, teu yrmão, que te vio sanudo se partio daqui, et [teuo] por bem de te leyxar a terra ata que pasasse atua saña, et asio fezo, et morou ata agora cõ seu tyo Labam em terra allea; et diz que tempo era ja de cobrar et aver teu amor, se aty aplouvesse, et agora [vense] pera ty, et trage suas molleres cõ que ala casou, et seus fillos quea feytos en elas, et mançebos, et mãçebas, ovellas, vacas, et bestas, et outras rriquezas grandes; et enviou nos aty cõmo aseu señor que te disessemos que el cõ todo quanto ha todo he teu, et vense te poer em teu poder et em tua mão, et tem por bem [de] despender contygo todos aqueles [bẽes] quelle Deus [dou] et el que aja atua graça. | [+] |
| 1300 | XH I, 0/ 295 | "Jacob foy moyto espantado quando oyo dizer de tam grande peça de compaña, et [partio] sua [compaña] em azes todos aqueles que cõ el eram, et fezo duas partes de [todo[s]] seus gáándos, et segundo contã Jeronymo, et Josefo, et mẽestre Pedro ordenou os em esta maneyra: queas mançebas et seus fillos fosem ẽna primeyra az ante el, as molleres et os fillos dellas ẽna segunda em pos el: | [+] |
| 1301 | PP V, 48/ 29 | Mas si este que desuso es dito esto fezesse en maneyra de castigo, nõ deve demandar perdon, maguer errasse en ello, porque nõ abaxasse su onrra e seu poder omillãdosse ademays; ca a las vezes los prelados quando mucho se quiserẽ omillar e an grand paria cõ ellos los menores ellos miismos se despreciã por ello, assi como se mostra por las paravlas de los sabios: que del grand offerescimento que es ontre llos sennores e los vassalos nasce despreciamento al sẽnor. | [+] |
| 1301 | PP V, 48/ 29 | Como el prelado nõ deve castigar de maneyra que nasca ende grande escãdalo. | [+] |
| 1301 | PP V, 48/ 29 | Pero develo fazer de guisa que nõ nasca ende grand escandalo se devẽ gardar e de qual nõ fezerõ os sanctos padres departimẽto en esta rrazõ. | [+] |
| 1301 | PP V, 48/ 30 | Pero se aquelles a quen castiga el prelado fossen tã poucos e poderosos e connoscesse aquel erro en quelles travã e nõ se quiserẽ ende quitar, esforçando en si miismos ou en outra grand gente que sse touvesse cõ ellos , quando tal cousa acaescer, manda sancta igreja que el prelado lle de passada por nõ meter escandalo de que nasce escandallo e departimento ontre sancta igreja e ellos . | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 1 | Et des que soubo [Leomedom] que a villar era perdida et que nõ podia mays fazer, [aqueyxava] os moyto. mays enpero a pressa era tã grande dos gregos que vyñã folgados que creçia de cada parte que lles nõ valia nada. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 1 | De cõmo çercaron o castelo de Tenedom, et o conbatem, et o entrarom por grande força. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 1 | De cõmo Ector derribo a Diomedes en tierra. et de cõmo Troylos et Diomedes sse dan grandes espadadas . | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 7 | Outrosi son aly as montañas a que dizẽ as Dydimas, terra moy abondada de froytas de moytas maneyras, et moy gabada d ' elo et de moytas outras saborosas viandas et de montañas. et he o Mõte Yprion ende estes mõtes son de parte de Frigia et da parte de Traçia, et outrosi o Monte Hemo et a silua RRodarpe, que he terra moy grande et as terras chãas de [moyta] caça et de moytos montes et de moytos outros viços et deleytos por que esta açerqua dos termynos da çibdade de Troya. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 7 | ' Estes tua [Demofon], Filis deRodepe et tempus promissionis querelans tui et est finito qu -o qui studo mi redempte et priste et estes Rodepes Filijs, [Demofon], o tua et de te o [omnibus] conquiror quer pro jam temporis transuiit promesisti cum sumus et ad me rredisti ' Querem dizer este(s) versos: ' Et tu, [Demofon], eu Filijs de RRodepe a tua ospeda, se me querelou de ty por que ia he passado o tẽpo que me prometiste et somos ja alende et tu nõ seras tornado a myn sobre estes mõtes et mõtaña mays averey ajnda terra de Traçia, que he de Troya, estes outros ' Et era moy grande silua et de grande montaña et tomou moy grande et moy nomeada Eotis et [Ystiuto]. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 7 | Et d ' esta çibdade et dos seus feytos aueremos a falar moyto em esta estoria por que o seu feyto foy moy grande et moy maravilloso que saluou ende as sete maravillas que conteçerõ ẽno começo das seis ydades asi cõmo a estoria et a bliuja mayor feyto ca o de Troya nõ ouvo nẽ ha de auer ẽno mundo que cõmo quer que ella foy destroyda. pero ẽno destroymẽto tantas gẽtes se ajuntarõ et tam nobles, et tantas outrosy as mortaldades que se ende fezerõ que nõ forom mayores nẽ mays maravillosas en outra partida do mundo. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 9 | Ca moy grande cousa foy de longo o seu começo. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 9 | Et esso meesmo vos dizemos aqui agora do seu destroymẽto de aquela çibdade que foy noble et moy grande cousa. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 10 | Et leuãtou se entonçe sobre aquesta rrazõ moy grande guerra ontre aquel RRey Tantalo et el RRey Tros por lo rroubo d ' este Jnfante Ganjmedes segundo o conta en sua estoria que d ' elo fezo Phãtitulis o poeta em sua(s) canonjcas et Eusebio ẽno grego et [Jeronjmo] ẽno latim. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 11 | Et este rrey de Troya, Leomedom, achamos segundo o conta Ovjdio ẽno onzeno libro do Ovidio Mayor, que foy o primeyro rrey que a çibdade de Troya quiso çercar toda de muros cõplidamẽte de parte do mar et da terra et começo o mays por que era a çibdade moy grande sem mesura et se lle fazia graue cousa de poder -la el çercar toda por sy, por quanto nõ eram estonçe os rreys tã rricos cõmo o forõ depois, et nõ ho podia cõprir (sem) mays ajuda [per] que se acabou a obra et foy çercada a çibdade. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 11 | Et fezo aly Apolo seus sacrifiçios et orações a Jupiter et desi chegando a Troya, achou aquel RRey Leomedon labrando a grande pressa ẽnos muros de sua çibdade. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 11 | Et vio moy grãde obra começada, et creçer moy pouco et cõ grande traballo, et que avia mester moy grandes tesouros para se acabar. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 11 | Et entrarõ em rrazões de hũas et de outras cousas bõas cõmo tam grandes õmes et vierõ a falar do labor de aquela çerca. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 11 | Et el rrey começou de se queyxar a Feuo, que era esse meesmo Apollo que falaua con el, da grandeza d ' ela et da desmesurada cousa que ende era menester. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 12 | Et que ajudemos eu et tu a el rrey que bẽ o podemos fazer et seera moy grãde onrra para nos et demays, que nos dara el moy grande aver por ello et vaamos -nos para el ' Por esto, Neptuno teuo o por bem. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 12 | Et a pleytesia foy tal: que lles daria de ouro hũa moy gran soma. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 12 | Et diz que se fazia tanto que seria para qual quer prinçipe moy grande cousa de o ajuntar. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 12 | Et sobre esto ouvo ajuda do gran deluuyo para aduzer sobre la çibdade et cobrirla et destruyr -la toda. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 13 | Et tomou moy grande caualaria de todos los mãçebos de Greçia que por nobles feytos se preçauã. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 13 | Et Ercoles foy se et estoue asperãdo aquelas bestias fasta que sayron do mar et matou as todas a moy grande peligro et librou a ynfanta de aquela morte. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 13 | Et Ercoles matou as bestias a grande peligro de ssy et librou a jnfanta. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 13 | Et Ercoles nõ curou deste dizer mays ouverõ el et Peleo et Chelameo seu cõselo cõ os outros que para elo erã et cõmo estauã ja dentro ẽna çibdade apoderados de grande caualaria et moy bõa et de outra gente moyta pero pensarõ que se lles defenderiã por lo encãtamẽto de aqueles caualos blancos que nõ queria dar Leomedon. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 13 | Et pero diserõ que ajnda que a çibdade nõ podesen tomar por força, pero que poderiã en ella fazer gran dano et que o fezesen se -quer por se vengar. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 13 | Et tornou se para Greçia el et Peleo et Thelameo con toda sua caualaria et cõ sua rrequeza moy grande et cõ sua onrra et preço. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 13 | Et sabede que leuaua ende moy grande cousa. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 13 | Et segundo dizẽ algũus, nõ se açertou y d ' esta vez Priamo, fillo del RRey Leomedon, nẽ os outros mayores fillos que el avia por que ia grande tenpo avia que Leomedon era casado. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 16 | Et depoys que arribou, andou por aquela ysla moy grande peça, pensando de si et de seu carneyro. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 18 | Et Eson, seu yrmaão, avia hũ fillo et dezian lle Jaasom et sayo [mãçebo] moy grande, et valent, et moy mesurado em todos seus feytos. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 18 | Et pensou de traballar, et dizer, et mostrar camjño a seu sobriño Jaason que lle seeria grande onrra et moyta sua prol et preço em gaañar aquela lãa do carneyro. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 18 | Et gaañaria cõ ella moy grande algo. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 18 | Et enviou por el, et diso lle toda sua rrazõ da pel do carnero encantado Et que a fose gaañar que lle seeria grande onrra et prol et preço. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 18 | Et rrespondeo lle cõ moy grande alegria que yria de moy bõame(n)te. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 18 | Et aynda estonçes nõ andauã naues moy grandes por lo mar senõ moy poucas et en lugares moy alongadas hũas das outras. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 18 | Et logo que o oyron por toda a terra, chegarõ seus amygos de Jaasõ, todos los nobles mãçebos que por grandes feytos se queriã preçar. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 18 | Et en aquela mãçebia forõ Hercoles o grande, et Peleo et Talamõ, ambos fyllos del RRey [Eaco]. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 18 | Et con moy grande alegria entrarõ ẽnos navios logo que tẽpo ouveron para se d ' ende partir. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 21 | Et Des que o vyo, cõmo era grande et formoso mãçebo, pagou se moyto del. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 21 | Et se grandes cousas desenparey, a grandes yrey. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 21 | ¿Et apões formosos nomẽes a a tua culpa? sobre esto cata que grande [loucura] cometes. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 21 | Et prouvo lle moyto ademays por que da primeyra (vez) que a vira, ouvo logo movemẽto moyto grande em seu coraçom et chegou a ella. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 21 | Et omjldou se ante ella moy cortesmẽte cõ grande rreuerẽça. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 21 | Ca moy bem sabia el que o poderia ella fazer, se quisese, et lle dar moy grande consello para acabar o feyto a que viera. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 23 | Et diz que asy cõmo soem sonar os grandes fogos, ou cõmo se soem ençender as pedras queymadas quando as deytam en agoa, ajnda que esten frias de ante, en aquela maneyra diz que queymã os peytos de dentro as chamas que tenjã ala ençarradas. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 23 | Et derõ grandes bruyos. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 23 | Eram de tan grande vertude as palauras que lle aly mãdou dizer, que chegou aos touros esforçadamẽte sem negũ temor. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 24 | Et os gregos que estauã agardando de cõmo se yriã, poys que virõ a aqueles caualeyros, ẽnas maãos as astas das lanças com moy agudos ferros em ellas, et estar moy guisados para enderẽçar contra a cabeça et o corpo do mãçebo de Emonya, o qual era Jaason, et ouverõ tã gran pesar que vayxarõ os ollos et os corações cõ gran medo que aviam. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 24 | Et aynda, conta o autor, que [aquela] meesma que lle dera cõ que nõ temese nada et ho fezera seguro que ouvo grande medo, a qual era Medea, que estaua em hũas fiestras onde via todo moy ben. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 24 | Et Jaason, quando se vio en tã grande estreytura, tomou hũa pedra pesada ẽna maão, asy cõmo Medea lle mãdou, et deyto a en medio d ' aqueles eamygos. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 26 | Et ditas, veẽo ao dragõ moy grande sono, que se nõ movia nẽ pouco nẽ moyto. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 26 | Et quando el rrey ouvo caualgado, yan elles tã longe que os nõ podo acadar d ' essa gran peça, andando quanto mays podia de guisa que foy açerca d ' eles. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 26 | Et aly desçenderõ todos a fazer gran doo. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 26 | Et fezerõ lles logo suas bodas moy rricas et moy onrradas, et forõ tã grandes as alegrias feytas, cõmo se fose festa geeral do ãno et as madres, et as outras bõas donas de terras de Enonja, et os padres auçiãoos et ofereçerõ a seus dioses rricos doens et grandes por seus fillos que [vynã] saãos et cõ soude et cõ onrra. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 27 | Et esto he tres poderes ' et ella seja comygo; et outorgue et ajude a esta mjña ousadya tã grande. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 27 | Et seede çerto, meu marido, que me avedes demãdado grande cousa, a qual cousa eu sey quẽ o podese fazer. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 30 | Et outra grande partida segou en vez de arame. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 30 | Et depoys que ouvo estes aprazentados et os debedos a elles pagados por seus sacrifiçios et suas palauras moytas que diso grande peça, mãdou aduzer o corpo de Eson, que era atam vello que mays nõ podia seer corpo de õme. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 30 | Et esto foy sabido por toda aquela terra, et por outras por donde foy oydo, teuerõn o por grande maravilla. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 30 | Et forõ grandes as alegrias que se ali fezerõ. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 33 | Et por grande me terria et o seria se aos que esto nõ cõ medo duldan em ello que lles lo eu podese dizer: ' Et creede por çerto que asy he, que el me enviou sua carta d ' elo ' Et mays ¿por que me querelo eu que quedou o ben fazer et do marido tardjneyro que me nõ veẽo veer? | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 33 | Ca se eu avia seu grande amor, ajnda bem aspero mais. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 33 | Et dixe asi a grandes vozes: ' ¿el he viuo? ca se morto he logo me eu leyxarey morrer ' Et rrespondeu me el vagarosamente: ' viuo he ' Et por que m ' o diso asi, nõ quedey fasta que ll ' o fige jurar. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 33 | ¿Et onde son os dereytos do casamẽto que eu et ty posemos, et as grandes onrras que nos aviamos de fazer em nossas bodas? | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 33 | Et des que overõ descuberto et se acharõ em ello, prometerõ lle dões quaes et [cam] grandes ellas quiserõ, et ella quiso demãdar. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 33 | Et em todo esto alongaua o coraçõ por aquela grandeza do aver ynfynjto que lle prometyam, que coydasem que poys ella duldaua, que se a bem rrogasem que a trageriã a fazer -lo et asy foy, ca ellas tanto rrogarõ et [loomyñarõ] por ella fasta que Medea lles lo ouvo a prometer. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 40 | Agora vos contaremos de cõmo fezo Medea este espyramẽto [Cõmo as jnfantas rreçeberom a Media, moller de Jaasom] As jnfantas, fillas del RRey Pelyas, forõ moy alegres quando esta promessa oyrom a Medea ouverõ grande alegria, et creuerõ que asy seria cõmo lles ella dizia. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 40 | Et era tam vello que diz o actor que todos os cornos tyña rrecoruado(s) de grande velleçe arredor das queyxadas. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 41 | Et fezo seu encãtamẽto que foy tam grande et de tamaño poder que adormẽtou a el rrey em tal maneyra que bem semellaua que morto jazia, et cõ el rrey outrosy todas las suas gardas, saluo ende as jnfantas, fillas del rrey, que forõ gardadas do encantamẽto. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 41 | Et nõ sey nẽ poso saber quẽ o aly deytou en estas mõtañas tã grandes et tam ermas et tam alongadas de poblado de cada parte pero teño que de algũ bõo lugar he que en taes panos foy deytado. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 46 | Et foy se por sua terra et enviou seus priuados et seus sacrifiçios por todo o rreyno et por suas viandas buscar por las vezĩdades, et acarretar moy grande abondança de todas aquelas cousas que mester seriã para aquel cõvite, por seer el mays abastado et cõplido que seer podese et enviou por moytas rroupas preçadas para os estrados, et purpuras para cobrir as paredes et o teyto do palaçio et onrrar -lo moyto. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 46 | Et ajnda pero diso logo Juno: ' Amyga, dade a mj̃ esta maçãa ' Et as outras, quando aquelo oyron dizer a Juno, bem entẽderon que andaua aly grande cobijça. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 50 | Et quando começarõ a entrar por lo vale de aquelas mõtañas de Astra, estaua Paris adeante su a soonbra de hũ moy grande et forte rrobre; et veu aquelas tres deesas: | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 53 | Et d ' estas rrazões departo [eu] asy: que a terra et o rreyno, que a deesa Juno rrazoou por sy, que ben he verdade que son rriquezas en que a grandes viços et [deleytos]; mays esta nõ he rrazõ de fremosura outrosi do que diso a deesa Palas, que he señora da batalla, et que daria ventura et donayro a quen quisese ca he d ' elo poderosa; digo que a batalla he grãde gloria para aquel que a vençe et grãde onrra, et cresçe lle poder; mays a batalla nõ a de fazer cõ a fremosura. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 54 | Et cõmoquer que el RRey Priamo avia oydo del por outros juyzos que avia dados, oyu de aquela vez moy mays; ca toda a terra falaua de aquel pleito das deesas et [do] juyzo que Paris y dera, [0] tanto que el rrey et seus fillos falarom em aquel feyto. et em pos esto apartou se el RRey Priamo com a [rreyña] Ecuba et falarom anbos em feyto de Paris, et departirom d ' esta gisa sobre ello: rrecontarõ logo o soño que a rreyna soñara, que aquel que ella parise em cõmo por el aviã de seer destroydos elles et Troya et todo o seu rreyno; et em cõmo por esta rrazõ o mãdaram matar et leuar aos montes por tal que se perdese ala et que nũca mays viuese; et outrosy em cõmo foy a criatura deytada, et cõmo foy sua ventura de nõ morrer nẽ peresçer em lugar tam ermo et tam despoblado. et sobre esta rrazom de -partirom et ouverõ grã peça de dia seu consello et seu acordo et diserom que poys que todos de aqueste jnfante falauã et elles meesmos o [aviam] oydo, que aquel pastor que dera aquel juyzo entre aquelas tres deesas que aquel era seu fillo, et que fora achado en aquelas mõtañas tam hermas onde elles ambos o mãdaram deytar por tal que morrese ende, et que nõ seria nada o que soñara a RReyna Ecuba; et agora poys que todos los pouoos dizem que el que he moyto noble et moy grande et moy fremoso et moy ensynado et moy sysudo et de moy bõas [mañas] et moy escolledor et julgador de dereyto,, tanto que bem semellaua fillo de rrey et de liñagẽe de rreys en todos seus actos; et poys que asy era que nõ aviam por que nõ enviar por el et rreçeberlo por fillo, ca a aquelo do soño da [rreyña] a que elles aviã medo moy grande diserom asy que aquel feyto do soño se de suso era ordenado et fondado et estabelesçido de asy seer et de se complir, que nõ era outro señor ẽno mũdo que o podese estraeçer nẽ desviar [senõ] aquel que o estabelesçera. et se desviado ouvese de seer por algũa gisa que aquel jnfante que morrera et nõ viuera mays, que se acomendase(n) a deus et que rreçebese(n) seu fillo; et deus que fezese de lo todo o que quisese. et des que el rrey et a rreyña ouverom este consello et acordo entre sy anbos et dous, librarõ em esta gisa; chamarõ a Ector et a todos los outros seus fillos, et contaron [lles] todas as rrazões que aviã avidas; et diserõ lles que se a elles provese et o nõ tomasen por nojo, que enviarian por seu yrmaão Paris et que o rreçeberiã por fillo. en conçello virõ os jnfantes que aquel avia de herdar et que nõ perdiam y nada, nẽ aos outros nõ lles enpeesçia nem fazia nẽgũ dãno o rreçebemẽto de Paris et todos se acharon en acordo que enviasem por el; et enviarõ logo por seus caualeyros el rrey et a rreyña, et deron lles suas cartas, et mandarõ lles que fosem por el et que o adusesem o pastor Paris, despoys que ouvo dada a sentença da maçãa ontre as tres deesas, segũdo que de suso ja avedes oydo, ficou em garda de seus gãados en çima de aquestes mõtes et vales de Astra, et fazia todas las cousas asy cõmo ante que dese aquela sentença. et acontesçeu em todo esto que dormyndo aly Paris hũa noyte ẽno meesmo lugar onde dera aquel juyzo, et veẽo a el em soños a deessa Venus, et diso lle em cõmo lle avia de acontesçer et de cõmo avia a seer rreçebydo moy çedo por fillo del Rey Pryamus et da Reyna Ecuba, et ajnda mays lle diso et o çertificou que Ector et todos los outros seus yrmaãos o rreçebiam et tomauã por yrmaão. ' Et tu yras ' -diso a deesa Juno -, ' et seeras moy bem rreçebydo. et despoys que fores ẽna graça et ẽna merçede de teu padre et de tua madre et de todos teus yrmaãos, tu me averas mester por vengança da desonrra que fezerom et foy feyta a teus parentes et estonçe te darey eu a ty a dõna que te promety, et esta he a mays fremosa criatura de que tu em todo o mundo oyste falar nem viste com os teus ollos; et quer seja casada quer outra qual quer, atal te darey eu a ty ' et ditas estas palauras, desapa resçeu Venus et foy se et Paris despertou do [sono en] que jazia et foy moyto alegre com el, et rretouo o em seu coraçom, et em [sua] voontade. et despoys de aquesto, [chegarom] os cavalevros del RRey Priamo et da RReyña Ecuba, sua moller, et de Ector et dos outros seus fillos; et el rreçebeu os moy bem et moy ensynadamẽte. et despoys d ' esto falarom elles [con] el et diserõ le o mandado a que [vjnã]: cõmo el RRey Priamo et a [rreyña] Ecuba oyram dizer que [aquel] pastor Paris seu fillo era, aquel que acharã ẽno monte et outrosi oya el que el RRey Priamo que era seu padre et a RReyña Ecuba sua madre et el rrespondeu a aqueles caualeyros que [vjnã] a el con aquel mãdado et diso lles asy: ' RRogo vos agora moyto cõmo vos sodes cavaleyros, fillos d ' algo et avedes dereyto et ben, que uos me desenganedes et me digades a verdade por que vijndes; ca nõ queria eu agora que me leuasedes [en] rrazõ de fillo del rrey, et depoys que ficase escarnjdo et perdese meu lugar que teño, et desi que ouvese de buscar outro por donde viuese et guareçese cavaleyros, eu esto vos rrogo que o nõ queyrades fazer ' et elles estonçe çertificarõ -n o por las cartas que tragiã, et lle mostrarom logo et outrosi por suas palauras et por seu menagẽe, dizendo que asy era. et Paris, poys que foy çerto et firme que asy era cõmo diziam os mãdadeyros, gisou se cõmo se fose cõ elles et enviou logo por seu amo em aquel lugar donde gardaua aqueles gaandos de el RRey Adymalet, a dizer -lle o ffeyto cõmo era et a rrazon cõmo estaua, et que lle enviaua rrogar que viesse logo aly, que moyto lle fazia mester et o pastor veẽo et falarõ anbos em rrazom d ' aquel feyto que lle el rrey et a [rreyña] enviaram dizer; et plouvo moyto d ' elo ao pastor et de quanto lle Paris d ' esto diso. et Paris preguntou moyto aficadamente a seu amo, o pastor, conjurandoo que lle disese cõmo ou [cal] maneyra o achara, cõmo quer que ll ' o avia dito algũas vegadas; et o pastor diso lle a verdade et fezo o çerto d ' elo. et en pos esto acordarõ anbos cõmo fezesem et Paris, pẽsando en seu coraçõ se lle fose menester para aquelo algũa prova ante el rrey et ante a rreyna et seus fyllos, et rrogou ao pastor, seu amo, moy fortemẽte que fose cõ el; et el outorgou ll ' o moy de grado et prouvo lle moyto. et Paris dou estonçe moy bõa conta de seus gãados a seu amo, et de toda las outras cousas que del teuera et ouvera et poserom aly todas las cousas por moy bõo [rrecado] Paris et o pastor, seu amo, que o criara et fezerõ moytos plazeres a aqueles caualeyros que vieram por Paris et dou aly o pastor a Paris, seu criado, moytas vacas et outros moytos gãados que leuasem cõ el, que ouvese que comese et que dese a quen quisese et leyxado aly todo o seu en rrecado,forõ sua carreyra et tragia cõsigo Paris, por onde andaua, hũa dõna moy filla d ' algo que avia nome Oenone; el [leuoa] (consigo) | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 57 | Et poseram y os mẽestres esmeraldas moy fremosas et moy bõas, et rrobijs moy claros, et moytas outras pedras preçiosas que foram y postas a grande traballo. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 57 | Et Media fezo grandes jnfintas de dormyr quando veu a Jaasom vij̃r contra sy. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 62 | Ante quero que façamos este casamẽto por grande firmẽça. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 69 | Et fezeron todos seu cõsello cõmo bõos et nobles que aly yã moy altos rreys et de moy grande poderio et de moy nobles [coraçoes] et moy orgullosos et ardidos Depoys que veẽo o veraão en que os prados soẽ [enverdeçer], et as aruores et as aruores teẽ follas, et as aves começã de fazer seus cantares, Hercoles nõ quiso fazer mays tardança. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 69 | Et sabede que nũqua ouverõ tam grande plazer des que de Greçia sayrõ cõmo quando vierõ a a çidade de Troya. et nõ quiserõ aportar de dia por tal que os no visem. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 69 | Agora vos rrogo eu, que poys aqui somos todos ajuntados, et nõ o sabe nẽgũ, que tomemos ontre nos tal consello, que tragamos a atal ponto noso pleyto, que d ' esta vegada ajamos onrra et preço de tam grande feyto cõmo aqueste que começamos. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 70 | Et se me creerdes, hũa grande parte ficara ẽnas naues que as garden. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 71 | Et depois que o dia veẽo et o sol era ja claro, os [lauradores] da terra sayrõ a seus lauores; et vyrom grande oste guisada para batalla, quando os virõ estar todos de caualo et bem armados et suas azes bem paradas. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 71 | Et virõ outrosi moytas [naves] estar ẽno mar, et cada hũ ouvo d ' esto grande pauor, et nõ sabiã que fazer. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 71 | Et derõ grandes vozes et a volta que todos derõ, os hũus se ascondiã ẽnos matos, et os outros se acollyam a a villa. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 71 | Et foy a coyta atam grande entre elles que o mays ardido d ' eles avia grãde pauor | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 72 | Cõmo el RRey Leomedon sayo de Troya con todos los seus a pelejar et a lydar Quãdo Leomedon, rrey de Troya, oyo estas nouas, ouvo tamaña saña que nũca õme vyo mayor; et quando lle diserõ que gregos tomarã porto para destroyr por guerra a el et a todo seu rreyno, ouvo moy grande pesar. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 72 | Et foy os logo feryr cõmo caualeyro ardido et moyto esforçado mays se feryo a grandes feridas, creo que rreçebeu outras. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 72 | Et tãto que se mesturarõ de cõsũu, meterõ maão a as espadas, et derõ se cõ ellas tã grandes feridas et tãtos bõos colpes que forõ y rrotos moytos et bõos elmos, et moyta et bõa loriga falsada, et moytos escudos en pedaços. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 72 | Et aly oyredes moy grandes vozes et moy grandes braados de hũa parte et da outra. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 72 | Et tã fortemente teuerõ aquel dia o cãpo que nũca o quiserõ leyxar por gran pressa que ouvesem. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 72 | Et sabede que se algum pouco lles tardara, que aly forã todos mortos et vençidos, et fezerã y gran perda mays aqueles que vyñã folgados forõ ferir a rredea solta aly onde virõ mayor presa. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 72 | Et aly podia õme veer forte torneo maao et mortal et dolorido et de gran coyta et de gran pesar. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 72 | Et [aas] vezes dauã vozes et grandes vraados, et aly se derõ colpes de moytas maneyras tãto que forõ jũtados. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 72 | Et el RRey Nastor era moy grande et moy esforçado et moyto ardido. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 72 | Et fezerõ sobr el moy gran doo depoys que el RRey Leomedon achou morto seu sobriño, prometeo que nũca entrase em Troya se o ante nõ vyngase. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 72 | Estando elles en esta pressa, chegou y hũ mesajeyro cõ moy grande coyta, et era parẽte da moller de Leomedon et natural de Salamyna, et tragia chagas mortaes. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 72 | Ca bem vio et ben entẽdeu que se nõ podia d ' aly partir sen moy grande perda et dãno. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 72 | Et moytas vezes o rretenyr das espadas era moy grande. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 72 | Et quando esto virõ os outros, ouverõ moy gran pauor; et nõn o ousarõ atender. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 72 | Et ante os mays de sua masnada, dou lle hũ tã gran colpe que lle tallou a cabeça. despoys que os troyanos virõ morto seu señor, fugirõ [todos] que nũca nẽgũ tornou cabeça por deante. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 72 | Et outras moytas tragiam seus fillos pequenos ẽnos braços, buscando onde se asconderiã cõ elles para garesçer nõ coydo que en nẽgũ lugar foy tã grande dolor nẽ tã grande coyta. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 72 | Et acharõ ẽna çibdade moy grandes tesouros de plata et de ouro et de pedras preciosas et outras moytas joyas, et moytos caualos et camelos et elyfantes ¿que uos dyrey? | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 72 | Atã grande foy o aver que ende acharõ que nõ ha lengoa de õme que o cõtar podese. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 72 | Desy vyerõ se a suas naves moy ledos quando se partirõ de Troya (et) entrarõ en ellas et andarõ tanto [per] lo mar que aportarõ en Greçia cõ moy gran plazer et cõ grandes alegrias. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 72 | Et os seus amygos et os da terra faziã cõ elles grandes [alegrias]. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 72 | Mays elles, por que aviã acabada tal gerra, rrendiã graçias aos dyoses, et faziã lles grandes onrras et grandes sacrifiçios asy cõmo era costume. desy partirõ bem cõ seus amygos do aver que tragiã. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 72 | Et outrosy os rreys partirõ tã bem por suas masnadas os grandes tesouros que rroubarõ. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 72 | Ca segundo a estoria cõta, nũqua foy ante nẽ depoys feyto nẽ seera ja mays que tã alto mõtase que por aquela ocasion foy a gerra começada que depoys durou longo tẽpo en que morrerõ moytos altos rreys et grandes [senores] . Et foy [sempre] ẽno começo et no medeo et na fyn maa et peligrosa [senores], agora se começa outra cousa en que en pouco tẽpo sera vengada cõmo vos eu cõtarey. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 76 | Et era bõo caualeyro et de moy grande coraçõ. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 76 | Et chorou moyto et fezo gran doo, et leyxaua se morrer mays nõ podia; ca se podera, nõ ha cousa que entõ mays amase. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 85 | Et esto seera a ty grande onrra, et averas mellor vida que estar aqui con aquestas jnfantas ascondido et ençarrado. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 93 | Ante foy franca mẽte granado et costuso, et amado de todos los fillos d ' algo. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 94 | Et nõ era moy grande de corpo nẽ moy pequeno, mays era moy sesudo et falaua moy ben. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 94 | Et moy graue seria de achar quẽ cõ el quisese aver conpaña ca era tã sen sabor et tã mao de seruyr que o nõ podia sofrer nẽgũ de quantos cõ el viuyam pero que algũus o sofriam por valer mays, ca os [omes] sofren grãdes coytas por chegar a grandes estados. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 95 | [Da[s]] feyturas de [Neuculano] [Neuculamus] era moy groso cõmo hũa grande rrayz de aruore. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 95 | Et era mãso et mesurado et grande de corpo et moy plazenteyro. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 95 | Das feyturas de Polidario Polidario foy tã groso ẽno corpo que nõ podiã veer hũa pousada en derredor do lugar donde se pousase, ou esteuese acostado por lo qual [avya] grande onrra et preço de moytas cousas que fezera. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 95 | Et era de tan grande orgullo que adur poderiã achar õme de tamaño | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 96 | Et nõ foy grande de corpo nẽ [outrosy] moy pequeno. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 96 | Et era õme de moy gran rriqueza et de grãde [0] poderio. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 96 | Das feyturas de Breçeyda Breçeyda foy moy comunal em sua grandeza, por que nõ era moy grande nẽ moy pequena mays foy tam aposta et tam bem tallada et tam fremosa et tã donosa que esto pareçia hũa grande [maravilla] quanto a sua feytura et pareçer. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 96 | Et rrespondia cõ grande cordura, et daua rresposta cõ moy bõo donayro. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 96 | Das feyturas et da nobleza et da grandeza que avia ẽno moy exçillent et moy noble RRey Priamos Et nũca diso palaura desonesta nẽ foy õme que ll ' a oyse dizer nũca ja mays | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 100 | Pero que direy por Dayres o que del aprẽdi. sabede que Poliçena era grande et de moy bõo tallo. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 100 | Et segundo diz Dayres, nũca foy filla de rrey tã sesuda nẽ que fose para tã grandes feytos. ella ouvo senpre moy grã prez de proeza et de cortesia et de moy grãde nobleza et de valor et de fremosura. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 101 | Et todos los grandes señores et os que os ajudauã [basteçerõ] bem suas naves de [omes] et de armas et de quanto menester aviam, asy cõmo aqueles que queriam yr contra seus yamjgos. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 103 | Et por ende vos digo que uos todos sabedes moy bem que os de Troya se granesçẽ contra nos. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 104 | Et cõ grande omjldade foy ficar os geollos ante o altar, et fezo sua oraçõ. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 104 | Et derõ lle moy grandes dões para [oferesçer] ante o altar et oyr a[s] santas rrespostas, et que en toda maneyra soubese cõmo lles avia de acõtesçer, et cõmo se defenderiã dos gregos que os queriã cõquerir, et que çima averiã d ' este pleito | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 105 | Quando os gregos esto oyrom, fezerõ ontre sy tam grande alegria que nũca tã grande foy feyta em nẽgũ tempo. poys que Achilles ouvo sua rrazõ acabada, Colcas diso asi aos gregos cõmo viera a aquel lugar. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 105 | Mays bem creede que d ' este feyto eu seerey moy pusfaçado et moy rretraydo dos troyanos et me porrã gran culpa et me desamarã mortalmẽt por ende. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 106 | Et rreuolueo todo o mar; et todo aquel dia lles durou tam brauamente que as naues ouvera de quebrar et de as anegar a fondo et ouverõ todos gran temor de morte. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 106 | Et acharõ moy gran rroubo. desi nõ se quiserõ [y] deteer mays, et forõ contra Tenedon. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 107 | En pos esto leyxauã vij̃r tantas das pedras et outros mouemẽtos grãdes que lançauam sobre elles, que por fina força matauã d ' eles tantos que era hũa grande maravilla. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 107 | Et forom ende moy caramente vendidos todos aqueles que matarõ por quanto despoys a postremas comprarõ -n o por seu grande dãno et mal. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 108 | Et por ende tomarõ sempre vynganças grandes et espantosas de aqueles que o fezerõ. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 108 | Et quẽ en sua terra esta tem moy grande avantage dos que estam de fora ca todo õme que se defende de sua villa dobla se lle sẽpre a força contra todos los que veem de fora. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 109 | Et tyña moy grandes rramos. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 109 | Et cobria moy grande çircuyto de terra cõ a soõbra que fazia. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 109 | Et teuerõn o por moy grande rriqueza. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 110 | Et outrosi que lle faças emẽda da moy grande desonrra que Paris fezo em Greçia. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 110 | Et afirmarã contigo et con todos los teus grande segurãça et grande amor et grande seruydũe. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 110 | Ca se logo nõ quiserdes fazer todo aquesto, [tã] gran dãno pode rrequeçer qual nũca ja mays foy feyto. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 110 | Et se o nõ fezerdes cõmo [vos] digo, podedes fazer grande vosa perda. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 112 | Das palauras que Diomedes ouvo com Eneas Por lo palaçio creçeu moy grande bolta por aquelas palauras que Diomedes diso a el RRey Priamus. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 114 | Et feriã se todos moy sem doo et nõ se dultauã de nẽgũa cousa et os de Merssa fezerõ tã bem aquel dia que foy hũa [grande] maravilla ca defendiã a sy et a sua terra moy brauamente et vendiã se moy caros. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 114 | Et se nõ fora hũa gran maa ventura que lles veẽo, os gregos ficarã todos desbaratados et mal -treytos mays don Achilles catou aly onde veu mayor pressa de batalla et conosçeu y a [Tatyeutanes], rrey de [Mersa], que o fazia moy bem et fereu o caualo das esporas et chegou a el. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 114 | Et leuarõ tã grande rriqueza d ' ela que nũca tã [grande] foy tomada [em] nẽhũ lugar nẽ feyto tã gran rroubo. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 116 | Et [sõo] çerto que os de Troya aueriã gran pesar quando lles esto fose cõtado | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 116 | Et cada hũ d ' eles [ouuo] gran prez de caualaria. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 116 | Et cada hũ d ' eles trouvo y mjll caualeyros ataes que nũca fezerõ falymẽto en batalla en que entrasen Boetres et Poetres vyerõ y de terra de Beonyta et jaz tras hũ grande mar. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 116 | Et foy gran maravilla cõmo Filomenjs d ' alo podo vij̃r. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 116 | Et trouverõ aly anbos moy [grandes] cõpañas et moy bõas, et taes que os troyanos et quaes -quer outros se terriã por bem ajudados d ' eles. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 121 | Et sabede que nõ pareçia nẽhũa cousa do mar quanto mõtaua a quinze legoas moy grandes. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 122 | Et chegou essa ora hũa gran cõpaña de naues ajũtadas en tropel et Proteselao entraua ẽno lugar onde quebrarã as naues, defendendo -se moy bem et moy brauamẽte et acabdillaua moy bem sua cõpaña cõ sua espada ẽna maão. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 122 | Et matou estonçe aly moytos et fezo tã bem et dou lles tã grande batalla que se el nõ fora, todos los seus forã mortos que nõ ficara y nẽhũm a [vyda]. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 122 | Et ficauã y poucos que as gardasen, por que aviã moy gran voõtade todos de acorrer aos seus. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 122 | Et tragiã todos cavalos de Arabia que erã de gran preço. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 122 | Et sem falla foy moy grande dãpno, por que era moy bõo caualeyro et moy sysudo et os seus vasalos que o siguiam forõ ferir os outros cõ suas lanças bayxas. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 128 | Ca cada hũa das tendas avia hũa agia dourada em -çima, atã clara que luzia por tal guisa que se veeria õme de noyte por escuro que fezese cõmo se fose o dia claro et aquela noyte sofrerõ elles grande afan, ca nõ dormyrõ et comerõ moy pouco. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 129 | Et por ende vos rrogo que nõ façades tal cousa que uos seja rretrayda nẽ se uos torne a mal Et a proeza et o [ardjmẽto] que en vos jaz me faz aver gran pauor et por esso rrogo aos dioses que me vos torne cõ paz et cõ soude. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 129 | Et era moy bem laurado [per grande] mẽestria et moy ben pyntado. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 134 | Outrosi nõ [sayro(n)] y quatro rreys de Calafona nẽ suas masnadas, nẽ sayrõ y dous rreys de Traça; nẽ as gẽtes de terra de (B)oeçia, hu avia as espeçias moytas et bõas; nẽ os de Beotina; nẽ os de Palfegonia mays aqueles nõ era maravilla, que faziã gran doo et grã pesar por seu señor Filomenjs, que [tynã] chagado para morte. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 134 | Et acordarõ que ficasem estes para [estar] frescos et folgados para os grandes feytos se acõteçesẽ. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 137 | Et quanto el vio que o pleyto de seu señor ya tã mal, ouvo moy gran pesar et el tragia duas lanças. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 137 | Et o colpe foy tã grãde que lle falsou as armas, et pasou lle todo o corpo. et deu cõ el morto em terra desi meteu se [per] la presa, et lançou a outra lança que lle ficara et foy dar cõ ella a outro caualeyro tã grã ferida que o matou et começou a dar grandes vozes. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 137 | Et aly veeriades escudos quebrãtar et lanças voar en peças et dar grãdes colpes d ' espadas asi que d ' aquela esporoada forõ mortos moytos caualeyros et señores de gran prez mays Ector fazia grãdes maravillas et ya et tornaua moytas vezes tã espesas que moytos perderõ aly as suas vidas et acollia a si suas cõpañas moyto a meudo, et nõn as leyxaua esparger. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 137 | Et mudou se lle todo o color por lo moyto sangre que deytara, et foy açerca de morte enpero esforçou se cõmo aquel que era moy noble et de grande ardimẽto Et foy cõtra Çelides, et deu lle hũa tã grã ferida por çima do elmo cõ sua espada que o fendeu fasta os dentes. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 145 | Et Ector caualgou logo [em] el desi chegou logo y Çeçiles et foy ferir a hũ almyrante por tã grande força que dou cõ el et cõ o caualo en terra Quintalis, seu yrmaão, chegou y logo et deu hũa tã grã ferida ao outro almjrãte por medeo das costas que lle poso a lança fora da outra parte et dou cõ el em terra do caualo depois de aquesto chegou logo y RRodomeos que outrosi fezo tã ben aquela vez que derribou dous bõos caualeyros desi chegou Çelibelan et foy justar cõ hũ cõde a que deziã Gelon de Val -frio et dou lle hũa tã grã ferida que lle nõ prestou a loriga et poso lle a lança fora da outra parte et deyto o morto en terra. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 146 | Et deron se anbos tã grandes feridas que se falsarõ as lorigas et fezerõ voa(r) as lanças en peças et elles caerõ dos caualos en terra. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 147 | Et começarõ estas duas azes tã brauamente cõtra troyanos, en tal maneyra que cõ moy grande afam se touerõ aquela vez que nõ fugirõ. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 148 | Et era tã grande de corpo que mayor nõ podia seer de estado. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 150 | Et a grandes vn mãton de vn tal pãno, diz a estoria, que este foy o pãno mays maravilloso que nũca ẽno mũdo foy feyto. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 150 | Et moytas vezes ben a grã peligro por la caentura que he grande. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 185 | Cõmo Colcas rrespõdeu rrespon a sua filla Depois que Breçayda ouvo sua rrazõ acabada, seu padre lle rrespondeu asi: ' filla, eu nõ querria por nẽgũa cousa que esta ventura mjña fose, ca nõ poderia seer que eu ende nõ fose culpado et moy desdito mays eu por nẽgũa guisa nõn o posso leyxar, ca nõ ouso asañar os dioses nẽ ouso cõtradizer a a sua voõtade, ca me poderia ende vij̃r gran mal tã solamẽte por me partir ende. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 191 | Et foy ferir Achilles ẽno corpo, et dou lle hũ colpe tã grande que a loriga nõ lle prestou. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 191 | Et sabede que a perda et o dãpno foy grande de cada parte et este torneo durou fasta a noyte . Et despoys que foy escuro, partirõ se d ' aly todos los gregos; et forõ se para suas tendas moy lasos et tã cãsados que mester lles fazia de folgar. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 194 | Et os bastardos, que forõ mortos ẽna batalla cõmo vos ey contado, forõ suterrados moy onrrada mẽt en moymẽtos moy rricos cabo de seus yrmãos . Et fezerõ os de Troya por [elles grande doo et grandes chantos] | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 194 | [Et tãtas erã y as maravillas que seeria grande detẽeça de as cõtar todas et outrosy enfadamẽto de as oyr.] | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 194 | [Et o primeyro era de listre moy preçioso et moy grande, et o segũdo era de jaspe uermello, o terçeyro de mjchel, o quarto de gargantes.] | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 196 | Da ymagẽ do terçeyro pillar [Óno] terçeyro pilar estaua hũ donzel por grãde arte asentado sobre hũa tabla de fiana, que he hũa pedra de grande preço. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 197 | Da ymagẽ do quarto pyllar A ymagẽe do quarto pillar en que estaua o donzel, cõmo vos ey contado, era de grã valor et encantada por grande mẽestria ca todos [aqueles] que entrauã ẽna camara et parauã mẽtes a a ymagẽe, todos la catauã . Et ela a todos daua a entẽder por synal o que lles seria mellor para fazer, et esto en tal maneyra que hũ nẽ outro nõn o podiã entẽder. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 197 | Et quantos estauã ẽna camara, se a catar quisesem, gardados seriã de fazer erro nẽ vilanya, ca asi o [moystraua] a todos demays tyña ẽna [mão] hũ ençensario de hũ topaz moy claro et moy rrico colegado en hũus filos de ouro enlaçados et labrados a moy grande nobleza. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 198 | Cõmo os gregos erã enfadados et [se rrepẽti[an]] do que começarã Diz o conto que os gregos erã moy anojados por que ja tãto estauã en esta çerca et [pesaualles] moyto por las grandes despesas que y fezerã et lles [convyña] de fazer, et por que a çidade estaua bem defendida, et do que começarã nõ se podiã ja partyr sen vergonça Et entẽderiã que começarã grã loucura, et [pesaualles] moyto por que aviã perdidos moytos amygos et moytos parentes. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 199 | Et seendo Diomedes falando con ella, diso lle ella asy em rrijndo: ' Señor, por la crueldade grande sen mesura moytos som myngoados do que am et por que o gastarõ sen descreçõ, tornã a pobreza et a seer mẽgoados esto vos digo por este caualo que me no outro dia [destes] ca se o teuerades cõ uosco, quando ho [cavaleyro] troyano vos descavalgou do voso sem voso grado, et vos lo tomou cõmo moy nobre et ardido et valent que [el] he, nõ forades mj̃goado de caualo cõmo fostes et fora vos y bõo. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 200 | Et as donas et as donzelas da çidade faziã grã doo por Troylo, que nõ a õme que as oyse et vise a que nõ quebrase o coraçõ, ca todos lle queriã moy gran bem, ca moyto era bõo caualeyro et aposto et fran et ben ensinado | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 278 | Et Achilles estaua en hũ leyto laurado moy rricamẽte cõ ourro et cõ pedras preçiosas et de gran valor et nõ jazia deytado, [mays] sya moy pensoso por Poliçena Et o mãdadeyro sabio et de bõo entẽdemẽto contou lle sua mesajen, et diso asi: ' Señor, a rreyna me enviou a vos et mãdou me que uos disese que fosedes falar cõ ella, ca ja vos quer dar sua filla Poliçena por moller. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 281 | Et en outro dia mãdou Paris suterrar os seus que aly forõ mortos et moytos fezerõ por elles gran doo ca moyto erã nobles et onrrados caualeyros. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 283 | Et andauã todos chorãdo et braadando a grandes vozes mays el RRey Agamenõ os fezo tornar moy adur, dizendo -lles que el enviaria logo pedir -lo a RRey Priamo | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 284 | Et sabede que outra pedra nẽ pintura nẽgũa nõ foy y posta ca nõ ha ẽno mũdo pintor que bem pintase laço nẽ flor nẽ vide nẽ ave nẽ besta nẽ outra cousa cõmo este marmore era pyntado Eno mũdo nõ foy debuxadura nẽ obra que en pỹtar podese seer laurada que aly nõ fose quantas vezes a mollauã ẽno dia, tantas vezes esclareçia que era grande maravilla. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 284 | Ca a queriã fazer da grandeza et da feytura et do talle de Poliçena. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 284 | Et asy foy por çerto, ca Poliçena ouvo tam grande pesar et tristura que mays grande nõ poderia ẽno mũdo seer em guisa que se ella ousara, ou lle nõ fora rretraydo, ela fezera tã grã doo que fora grande maravilla et asañou se moyto contra sua madre por que o fezera matar. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 285 | Et Antilogus foy chorado moy gran tempo de moytos et onrrados | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 285 | Ca aqui sodes ajuntados moytos et nobles et altos [senores], et os mays grandes rreis et duques et almirantes. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 287 | Et tã grande era a presa ẽna entrada da porta que mays de mjll ficarõ y mortos do entrepelar dos caualos. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 288 | Et do grande doo que por el faziam Conta a estoria que Paris foy suterrado ẽno tẽplo de Juno atam onrradamẽte cõmo nũca foy fillo de rrey ca aly forõ ajuntados todos los arçibispos et obispos et abades et toda a clerizia de sua ley para fazer del seus [sacrificios] et suas orações. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 288 | Et o doo que sobre el faziã troyanos era tã maravilloso et tã grãde que esto seeria hũa gran maravilla de contar. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 288 | Et vos, [rreyña] Ecuba, ¿que coydades a fazer? ca ja -mays nũca de mj̃ poderiades seer vengada ca por mj̃ perdestes os vosos fillos que erã moy ardidos et moy louçãos et moy ensinados ca ẽno mũdo nõ avia caualeyros mellores nẽ mays preçados nẽ mays granados nẽ de mellor [talente] que elles ca erã omjldosos para os seus amygos, et orgullosos et fortes contra os enamygos, et en todo bem mellores dos mellores. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 288 | Et se asy fose, moy grande proveyto averiã troyanos, et sempre viueriã em plazer et alegria ¡Ay, meu amygo bõo, don Paris! eu vos rrogo et vos pesço, por lo amor que senpre cõ vosco oyue, que me leuedes por cõpaneyra et nõ vos pese comygo ca nũca o fezestes. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 291 | [Et as torres dos muros estauã bem carregadas de dardos et de paaos agudos metidos em ferros et moytas pedras et outros engenos tantos et de tantas maneyras que esto era grande maravilla.] | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 291 | Et leuarõ moy grande afam em buscar esto. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 291 | Desy ajnda poserõ que avia y çinquoeenta et seys rrios cabdaes pero bem diserõ que outras agoas moytas et moytos rrios grandes avia y, mays que nõ erã cabdaes depoys d ' esto diserõ que avia seseẽta yslas que eram nomeadas et nõ mays, nẽ d ' onde nẽgũa cousa nõ nasçe. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 291 | Et dizer vos ey cõmo Europa he ja quanto mays pequena que Africa pero ambas teem a meatade, segundo que eu acho escripto por lo autor ca estam asy partidas por hũ grande mar -a que dizem Medio -terrano - , que se partio do gram mar Ouçeão, que çerca toda a terra. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 291 | Et sal de oçidẽt et vay contra oriente fasta a meatade da terra Da outra parte sal vn grande rrio a que dizem Tãges, que he hũa das grandes agoas que som ẽno mundo. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 291 | Et Nybuys outrosy, que he outra agoa dulçe das mayores agoas nem rrios que ẽno (mundo) ha, et esta agoa sal da alteza de hũa moy grande et moy alta et moy maravillosa serra, a qual he em meridies. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 292 | Et y a entre septẽtrion et o mar que he cõtra aquela parte donde esta a estrela do mar el ex son moytas terras que nõ son pobladas nẽn o forõ nũca nẽ serã ca tã grande et tã mortal he aly o frio, que nõ ha ẽno mũdo cousa que aly podese viuer nẽ pode y naçer nẽ cresçer erba nẽ arbor nẽ outra cousa. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 292 | Et he outrosy despoblada por que a caẽtura he aly tam grande et tam sobeja por lo sol, que esta moyto achegado, que õme do mũdo nõ pode y morar et aly andam moytas besteas feras et moy espantosas et moy estrayas et outrosi moytas serpẽtes et outras moytas anymalias moy pauorosas. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 292 | Et sera o conto moyto bõo et moy saboroso de oyr mays seria vos a rrazõ moy longa et o libro moy grande et detẽer se ya a estoria que contar queremos moyto mays. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 293 | Aquela que he mays alongada, dizẽ lle Ypopodes outra a y que e dez tanto mayor ca esta, et chamã lle Daprobame outra a que dizem Solifantyna en esta nasçem moytas eruas preçiosas et de gran vertude et a as outras dizẽ: | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 293 | Terrosachilles, Rodas, Cyterea, [Oreta], Lagrande, [Carfata] Et quen quiser contar as maravillas estrayas que estam em estas ynsulas, por grã maravilla o terria quen o oyse, et tomaria ende gran plazer | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 295 | Agora leyxa contar d ' esto por cõtar por contar cõmo chegou a RReyna Pãtasalona Agora diz o cõto que estando os troyanos çercados et nõ ousando sayr nẽ dar batalla a gregos, a RReyna Pantaselona que era señora das amazonas, chegou cõ grã poder a Troya et ela era moy fremosa et moy poderosa rreyña et de bõo siso et alto lyñagẽ et era tam ardida et tã orgullosa et tam onrrada et de tã gran prez que esto era hũa grã maravilla. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 295 | Et cõ grande sabor et codiçia d ' ela a ver a Ector et gaañar bõo prez, ajũtou suas conpanas et veẽo acorrer a el RRey Priamo. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 295 | Cõmo a rreyna confortou a el RRey Priamo Depoys que a RReyña [Pantasalona] foy ẽna çidade, el RRey Priamo lle contou todo seu mal et seu desconforto, et cõmo seus fillos avia perdidos et ella quando o oyo, ouvo d ' elo moyto grãde pesar, et diso lle asi: ' Sen falla vos rreçebestes grandes perdas. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 296 | Et mãdou lles que se [graneçessem] bem de batalla. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 296 | Et a bolta era tam grande ẽna çidade, et a pressa para tomar armas, et para cobrir caualos que esto seria grãde maravilla de contar. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 296 | Et o çirco del et o [nasol ?] era todo chẽo de esmaltes et de pedras preçiosas que dauam de ssy tam grande claridade que mayor nõ poderia seer. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 297 | Et el avia moy grande sabor de a ajudar. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 297 | Et aly oyriades a bolta et os braados moy grandes, et o rreboluer et o bolir das gentes, et o rrinchar dos caualos, et o sonar dos cornos et dos anafijs, que esto era hũa grã maravilla. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 337 | Et o jnverno era ja tã chegado que as tormẽtas eram moy grandes ẽno mar mays [cõmo]quer que o mar era tam brauo et tã escuro et tã pauoroso que mays nõ poderia, a pesar ou a plazer a fazer lles conviña de entrar en el, ca aviã medo que viese outro peor tẽpo. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 339 | Et el [ficara] em paz ẽna terra, et leyxarã lle todo o seu de bõa voõtade mays por el foy deserdado et deytado fora do rreyno, ca os gregos ante d ' esto nõ lle querian mal nẽ aviã del saña, ante lle queriã grande bem. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 339 | Et diseron que seria gran maldade et grã maa ventura de tornar contra sy hũus aos outros et se matar cõmo de cabo. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 339 | Et caerõ en moytos males, et rreçeberõ moytos dãnos, et sofrerõ grandes pesares et grandes coytas a sobre gisa que as nõ poderiã contar | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 340 | Cõmo Antenor poblou a Chera Melã Despoys que Antenor pasou [per] moytos traballos et [per] moytos peligros -cõmo uos ey cõtado -, ouvo a tomar porto, querendo ou nõ, et en hũ lugar estrayo ca ẽno mar nẽ ẽna terra non sabia que cõsello tomase cõ grande pauor que avia. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 342 | Do grã peligro en que foy Pirrus et suas [conpañas] deste perigoo escapou Pirrus por grande aventura, ca lle quebrou a nave per medio et el jouvo ẽno mar per hũa noyte moyto escura. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 342 | Et por esta rrazõ Vlixas avialle grande envidia et buscaualle mal em todaslas cousas que podia. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 342 | Et a trayçõ que lle ordenou foy tal: el escripueu duas cartas partidas per abçe, et ẽna hũa delas jazia que Palomades trageria aos da oste hũ plazo çerto en que ẽna carta dizia, et os troyanos que lle aviã dar por ende moy grande aver. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 342 | Et quando o soubo Vlixas fezo grandes jnfintas que el nõ sabia desto nẽgũa cousa de quanto aly em aquelas cartas jazia, et fezo grande senbrãte que nũca soubera desto parte nẽ mãdado. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 342 | Mays Palomades se espantaua moyto desta trayçon et faziase ende moy maraujllado, et avia delo gran vergũça, atã grande que lle era a par de morte. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 342 | Et Vlixas et os outros grandes senores da oste forõ logo aa pousada de Palomades, et giouos Vlyxas aly onde o aver jazia. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 342 | Et ouvo Vlixas ende gran plazer. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 342 | Et quando virõ que os gregos o queriã queymar ou fazer del peças, fezerõ grande volta et foronse todos armar, et estouerõ todos açerca del, et defenderõno en tal maneyra que nõ foy ende tã ardido que senbrãte fezese de o prender, et se o prouar quiseram toste se poderã mal achar. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 347 | Et avilto o moyto et moy mal, ca avia del grande sospeyta. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 349 | Agora leyxa o conto falar d ' esto por cõtar cõmo Menalao chegou ao porto, et cõmo os gregos se chegauã En esta parte diz o conto que Menalao arribou en Miçenas moy mal -treyto et moy desbaratado, ca tã grandes [tormẽtos] ouvo el ẽno mar que forõ a par de morte. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 349 | Et quando lle outrosi cõtarõ a vingãça que por el fora [tomada], todo lle paresçia grã mal et grã desonrra [Aqui] conta Dites que toda a gẽte da terra se ajũtou pera [veer] a Elena, aquela [per] que todo o mũdo foy cõfundido et [perdidoso]; et por que tãtos rreys et tãtos altos [omes] forom [mortos]; et por quen nasçeu a grã gerra por que tãtos rricos [omes] et tãtas rricas terras forõ destroydas et tornadas [pobles]; et por quen tantas donas forõ veuuas et doloridas, [Et donzelas] desanparadas, et tãtos fillos orfõos sem madres, (et) madres sen fillos; et por quen Greçia et outros moytos [rreynos] ficarõ myngoados de moyta bõa caualaria; et [por] quen Troya foy conquista et queymada que uos digo, [tanta] era a gente ajuntada para a veer, que esto era hũa gran [maravilla]. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 352 | Et fazia escuro moy grande. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 352 | Et diz: ' nos, quando entramos ẽno mar, ouvemos hũa moy gran tormẽta que nos fezo entrar ẽnas jnsoas de Olyn. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 352 | Et todos los outros peligros do mar eram lygeyros a a cõparaçõ d ' este ca moytos caualeyros tornarõ escarnydos a pam pedyr pero de aqueles que cobijçauã, os mays aluergauã consygo mays esto faziã con grande engano et cõ grande falsidade que nõ cõ amor que d ' eles ouvesem. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 352 | Et ella, quando me vyo yr, fezo tam gram doo et dou tam grandes gritos que esto era hũa grã maravilla ' depoys d ' esto contou lle en cõmo morara cõ outra [rreyña] a que dyziã Calixa. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 352 | Et asy era preso et coytado de amor tã grande que nõ podia folgar mays pero Vlixas escapou, et sayo de su seu poderio a a çima per sua arte et por la ventura grande que o ajudou. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 354 | Cõmo Vlyxas contou a el RRey Ydomenes cõmo escapara dos peligros do mar ' Agora vos quero contar outro grande peligro que pasey depoys que say do poder de Calixa en que foy moy grande sazon, cõmo vos ja contey. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 354 | Et quando me d ' aly party, pasei [per] hũ peligro -o mays grande et o mays esquiuo que ha em todo o mar ca foy [per] tal lugar onde viuẽ as serẽas, que son moy aleyuosas ca ellas am as vozes claras cõmo aguias. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 354 | Et ellas sempre cantã ẽno lugar donde entenden que he o peligro mayor, ou donde som os penedos mays grandes. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 355 | Cõmo Vlixas contou outro peligro que ouvo no mar ' Contar -vos quero contar outro grande peligro per que pasey ẽno qual foy en temor de morte eu pasey por ontre Laçila et [Caribedim]. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 355 | Et moy gran tempo ha que me foy moy avesa et contraria. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 355 | Cõmo RRey Ydomenes dou naues et gra(n)de aver a Vlixas, et o enviou (em saluo ata el RRey Alçeõ) Des que Vlixas contou a el RRey Ydomenes todas las aventuras et peligros que pasara, nõ ha õme que o contar podese -et o oyse - , que del nõ ouvese grande doo, et se ende moyto non maravillase Mays Ydomenes foy con el ledo, et rreçebeu o moy ben. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 355 | Et quando chegou Vlixas, Alçiõ, [o] rrey, o rreçebeo moy bem et moy ledamente et cõ grã solenydade por que moytas vezes oyra falar del que era de moy bõo siso et de bõo entendemẽto et de moy bõa palaura, et que era rrey moy onrrado et de grande prez et sabedoria et de grãde nobleza. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 356 | cõmo Vlixas aprendeu nouas dos que yã casar cõ sua moller Estando Vlixas con el RRey Alçion, aprendeu nouas de sua terra estrayas et grandes, moyto espauoradas a sobre guisa. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 356 | Diserõ lle que mays de trijnta rricos [omes] et de grande lugar et moy poderosos foron todos ajuntados en Arcadia, et cada hũ por casar cõ sua moller [Ponẽlope]. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 357 | Et os caualeyros estrayos que demãdauã a [Peñelope], moller de Vlixas, estauã todos dentro ẽna casa, fazendo grande festa et moy grande alegria. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 357 | Et tam grande era a volta que toda las casas estremeçiam. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 357 | Et quando os da vila et os do rreyno de arredor [souberom] que seu señor et rrey natural viera con paz et cõ soude et que era viuo, ouverom ende tam grande alegria et tã grande goyo et plazer que nõ poderia ẽno mũdo mayor nem mays grande seer. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 357 | Et outrosi seriam defessos dos seus yamjgos, et vençer los yam asi cõmo Vlixas vençeu et matou todos aqueles que o quiseram desonrrar Et todos os do rreyno lle derom seruyçios et dõas tãtas et tã grandes que esto era hũa grã maravilla. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 357 | Et contou lles Vlixas todas suas aventuras grandes et maravillosas et estrayas, et suas coytas [per] onde pasou. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 366 | Et nẽgũ õme nõ veu moços de tã grande entẽdemẽto nẽ cõplidos de tãto ben et nõ se deue nẽgũ de maravillar, ca todos [omes] de bõo lugar -et moormente aqueles que erã fillos de rreys - , senpre deuẽ a seer bõos. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 368 | cõmo os sabedores soltarõ o soño a Vlixas, et mãdou (prender a Telemacus, seu fillo) Todos los sabedores do rreyno diserõ que aquel soño mostraua grãde yra et grã doo et grã desonrra, et deytamẽto fora do [rreyño] Et que sobre todas las cousas que se gardase de seu fillo que lle nõ enpẽesçese ẽno corpo ca cõ este ho ameaçaua o soño que soñara Et Vlixas ouvo gran pauor. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 369 | Et (começou de andar moy grandes jorna)das. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 369 | Et tanto sangre lle sayo das chagas que ouvera que esto era hũa grande maravilla | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 370 | De cõmo RRey Vlyxas foy morto Quando el RRey Vlixas oyu a bolta grãde et os gritos, et ouvo moy gran medo et moy grã pauor. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 370 | Et por ẽde avia grande conforto porque morria a mãos de outro estando ja moyto açerca da morte, et detovo en si seu folgo. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 370 | Et see çerto que grande sandeçe cometiste en me asy vij̃r matar, ca nõ poderia outra cousa seer. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 370 | Et esto en todo o mũdo sera dito et rretraydo que õme da tua ydade cometese tã grã sandeçe cõmo tu agora cometiste ' quando Telogomus entendeu et soubo que el avya morto seu padre, começou de chorar et de braadar et fazer tã grãde doo que esta era hũa grande maravilla. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 370 | Et seus fillos et seus vasalos fezeron por el atam grãdes doos que era [esto] hũa grande maravilla et espãto, que nũca atal fora [feyta] ẽno mũdo cõ grande pesar que aviam por quanto morrera a grande enqueyjõ. | [+] |
| 1350 | HT Miniaturas/ 370 | Et RRey Vlixas era ja moy vello et de grande ydade a a maravilla em -pero era moy rrezio et moy esforçado por quanto sempre fora fazedor et engeñador de moytas et altas estrayas cousas que cometeu. | [+] |