| 1200 | FX III, 5/ 699, col. a | Por la fe xpristiana gardar a lee deue poner bonos costumbres e deue refrenar aquelos que fazen munga de sus corpos, ca esto dizemos de bon conseio á la gente et a la terra que nonos tollemos os maes das terras et poner termino á los que son feytos. | [+] |
| 1200 | FX III, 5/ 699, col. a | Et macar este pecado sea defendido por santa escriptura et polas lees terrenales , todauia mester es que sea defendido pela lee noua, que se el pecado non for vengado que non cayan en peor erro. | [+] |
| 1200 | FX III, 5/ 699, col. a | Et ainda sobre esto ayan aquela pena a qual dixeron aqueles sacerdotes en su dereyto en el terço ano de nuestro reyno por tal pecado. | [+] |
| 1200 | FX III, 5/ 699, col. b | Et se o fezer, el senor da cibdade o el uicario o el iuyz despoys que o souber se foren personas que non podan constringir que se partan, fagan no saber al rey; et se foren personas de menor guisa fagan los partir logo; asi que a muger que casou contra uoluntade del primero marido en adulterio. | [+] |
| 1200 | FX III, 5/ 702, col. a | Del terço gradu. | [+] |
| 1200 | FX III, 5/ 702, col. a | En el terço grado ven de suso el bisauuelo e a bisauuela , de iuso el bisneto é a bisneta, de trauieso el fiio é a fiia, del ermano o de la ermana , e el ermano e la ermana del padre, y el ermano e ela ermana de la madre . | [+] |
| 1200 | FX III, 5/ 703, col. a | El que descobre el ladron, si non for sabidor del furto , non deue auer mays por lo descubrir, se non quanto ual á cosa que e furtada. todauia, se el senor da cousa ouier auer so emenda complidamentre; et se el ome que fizo el furto es tal ome que deue prender morte por el furto et non ha nada de su bona; ó se for seruo por uentura et so senor toma quanto que el auía, aquel que o demostro deue auer terça parte de quanto ual la cousa que furtada por que lo demostro et non mays. | [+] |
| 1200 | FX III, 5/ 703, col. a | Se algum es acusado de furto o que dio eruas o uinino á beuer o dotras tales cosas, el que lo accusa uaya ante el iuyz o antel senor da terra que lo pesquira, et que sepa el fecho e depoys que lo souper, mande lo prender el culpado. | [+] |
| 1200 | FX III, 5/ 707, col. b | Quem mostra falso scripto o falsas leteras ou falso mandado del rey non lo sabendo, non deue seer tenudo por falso; se poder mostrar aquel quegelo dio , mostrelo et aquel deue recebir a pena que es de suso dicha que deuem auer os que fazen falsos scriptos. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | [E]ste é o Prologo das Cantigas de Santa Maria, ementando as cousas que á mester eno trobar. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .XVIII. é como Santa Maria fez fazer aos babous que crian a seda duas toucas, por[que] a dona que os guardava lle prometera hũa e non lla dera. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | O que a Santa Maria | der algo ou prometer, || dereit ' é que ss ' en mal ache | se llo pois quiser toller. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .LVI. é de como Santa Maria fez naçer as çinco rosas na boca do monje polos çinco psalmos que dizia à onrra das çinco leteras que á eno seu nome. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .LXIII[I]. é como a moller que o marido leixara encomendada a Santa Maria non podo a çapata, que lle dera seu entendedor, meter. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .LXXXIII. é como Santa Maria sacou de cativo de terra de mouros a un ome bõo que se ll ' acomendara. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .LXXXVIII. é como Santa Maria fez a un fisico, que se metera monje, que comesse das vidas que os outros monjes comian, que a el [soyan mui mal saber]. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .C.XI. é como un crerigo de mis[s]a, que servia a Santa Maria, morreu no rio que ven por Paris; e a terçer dia resuscitó -o Santa Maria e sacó -o do rio. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .C.XIIII. é dun ma[n]çebo a que seus ẽemigos chagaron mui mal de morte, e sa madre prometera -o a Santa Maria de Salas, e foi logo guarido. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .C.XVII. é como hũa moller prometera que non lavrasse no sabado, e per seu pecado lavrou, e foi logo tolleita das mãos; e poren mandou -sse levar a Santa Maria de Chartes, e foi [guarida]. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .C.XXVIII. é do Corpo de Nostro Sennor, que un vilão metera en hũa sa colmẽa por aver muito mel e muita çera; e ao catar do mel, achou dentro Santa Maria con [seu Fill ' en braço.] | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .C.XXXII. é como Santa Maria fez ao crerigo que lle prometera castidade e sse casara, que leixasse sa moller e a fosse servir. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .C.XXXVI. é como en terra de Pulla, na villa que chaman Foja, jogava os dados hũa moller con outras co[n]pannas ant ' hũa egreja; e porque perdeu, lancou hũa pedra que désse ao Menino da omagen de Santa Maria, e ela alçou o braço e reçebeu [o colbe]. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .C.XXXVIII. é como San Johan Boca -d ' Ouro, porque loava a Santa Ma[ria], tiraron -ll ' os [ollos] e foi esterrado e deitado do Patriarcado; e depois fez -lle Santa Maria aver ollos, e cobrou per ela sa dignidade. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CXLI. é como Santa Maria acorreu a un monje seu que a servia e que ficava os gẽollos cada que ementavan o seu nome na ygreja e que beijava a terra. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | A Madre do que de terra | primeir ' ome foi fazer || ben pod ' a lengua tallada | fazer que possa creçer. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Poder á Santa Maria, | a Sennor de piedade, || de defender toda terra | de mal e de tenpestade. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .C.LXIIII. é como a omagen de Santa Maria de Salas deu ũu braado, e tremeu a terra, por un prior da ygreja que fez tirar a força do sagrado [Don Fernando], abade de Mont -Aragon. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | A Madre de Jesu -Cristo | que çeos, terras e mares || fez, poder á d ' as tormentas | toller en todos logares. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Sobelos fondos do mar | e nas alturas da terra || á poder Santa Maria, | Madre do que tod ' enserra. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .C.LXXXXVII. é como Santa Maria de Terena re[ssocitou] un menino a que matara o demo. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .C.LXXXXVIII. é como Santa Maria fez fazer paz e que sse perdõassen ũus omees que se querian matar ũus con outros ant ' a ssa egreja en Terena. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .C.XXXXIX. é como un peliteiro, que non guardava as festas de Santa Maria, começou a lavrar no seu dia de Março; e travessou -sse -lle a agulla na garganta que a non podia deitar, e foi a Santa Maria de Terena, e foi logo guarido. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CC.I. é como Santa Maria livrou de morte hũa donzela que prometera de guardar sa virgĩidade. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CC.XIII. é como Santa Maria livrou un ome bõo en Terena de mão de seus ẽemigos que o querian matar a torto, porque ll ' apoyn[n]an que matara sa moller. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CC.XIIII. é como Santa Maria fez a un cavaleiro que gãasse hũa egreja que lle prometera. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CC.XXIIII. é como Santa Maria de Terena, que é no reyno de Portugal, resuscitou hũa menina morta. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CC.XXVI. é do mõesteiro d ' Ingraterra que ss ' afondou e a cabo dun ano sayu açima assi como x ' ante estava, e non se perdeu null ' ome. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Assi pod ' a Virgen so terra guardar || o seu, com ' ençima dela ou no mar. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Tan gran poder a ssa Madre | deu eno fondo da terra || Deus d ' acorrer os coitados, | ben come en alta serra. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CC.LV. é como Santa Maria guareçeu a moller, que fezera matar seu genrro polo mal prez que lle apoyn[n]an con el, que non ardeu no fogo en que a meteron. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CC.LXXII. é como Santa Maria fez en San Johan de Leteram en Roma que sse mudasse hũa sa omagen da hũa parede da egreja [na outra]. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CC.LXXV. é como Santa Maria de Terena guariu do[u]s freyres que raviavam. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CC.LXXXIII. é como Santa Maria de Terena sãou un clerigo da boca que se lle torçera mui feramente. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CCC.VI. é como Santa Maria fez converter un erege en Roma que dizia que Santa Maria non podia seer virgen e aver fillo. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CCC.VII. é como Santa Maria tolleu ũa gran tempestade de fogo en terra de Cezilla. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CCC.XIX. é como Santa Maria guariu en Terena hũa mançeba raviosa. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Con dereit ' a Virgen santa | á nome Estrela do Dia, || ca assi pelo mar grande | come pela terra guia. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Sabor á Santa Maria, | de que Deus por nos foi nado, || que se[u] nome pelas terras | seja sempre nomeado. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CCC.XXXIII. é como Santa Maria de Terena guariu un ome contreito que andava en carreta mais avia de .XV. anos. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CCC.XXXIIII. é como Santa Maria de Terena resurgiu un ome que morrera de sandeçe, e tornó -o são. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Tan gran poder á a Virgen | aos da terra guardar || de mal, come aos outros | que nunca passaron mar. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Santa Maria, Sennor, || val -nos u nos mester for. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CCC.LVI[I]. é como Santa Maria do Porto mostrou per sa vertude un logar u jaziam muitos cantos lavrados que meteron ena sa ygreja. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CCC.LIX. é como Santa Maria do Porto se doeu dũa moller que vẽo aa sa ygreja en romaria, a que cativaran un seu fillo, e sacó -o de cativo de terra de mouros e po[so -llo en salvo]. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CCC.LXIIII. é como Santa Maria do Porto guardou .XXX. omẽes que cavavan terra pera sa ygreja, e caeu hũa torre sobr ' eles e non [lles enpeeçeu]. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CCC.LIX. é como Santa Maria guardou de mal hũa bõa moller de Santaren dun alcayde malfeitor, que a quisera meter en perdeda de quant ' avia por [hũa sortella que lle deitara en pennor]. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta .CCC.LXXIIII. [é como ũus almogavares, que senpre entravan a terra de mouros e eran desbaratados, teveron vigia na capela do alcaçar de Xerez e prometeron -lle ũa dõa, e entraron en cavalgada e ganaron muy grand ' algo]. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | O ffondo do mar tan chão | faz come a terra dura || aos seus Santa Maria, | Sennor de mui gran mesura. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta terceira é da Virgĩidade de Santa Maria, e esta festa é non mes de dezenbro, e feze -a Sant ' Alifonsso; e começa assi: | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta primeira é de com ' el fez o çeo e a terra e o mar e o sol e a lũa e as estrelas e toda -las outras cousas que son, e como fez o ome a sa semellança. | [+] |
| 1264 | CSMp Pauta/ 39 | Esta terceira é como Nostro Sennor resurgiu e como se mostrou aos Apostolos e aas tres Marias. | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 102 | [Este é o Prologo das Cantigas de Santa Maria, ementando as cousas que á menester eno trobar]. | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 155 | [Esta é como Santa Maria fez fazer aos babous que crian a seda duas toucas, porque a dona que os guardava lle prometera hũa e non lla dera.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 260 | [Esta é como Santa Maria fez nacer as cinco rosas na boca do monge depos ssa morte, polos cinco salmos que dizia a onrra das cinco leteras que á no seu nome.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 282 | [Como a moller que o marido leixara en comenda a Santa Maria non podo a çapata que lle dera seu entendedor meter no pee nen descalça -la] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 308 | [E]sta é de loor de Santa Maria, das çinque leteras que á no seu nome e que queren dizer. | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 340 | [Como Santa Maria sacou de cativo de terra de mouros a un ome bõo que se ll ' acomendara.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 353 | [Como Santa Maria fez a un fisico que se metera monje que comesse das vidas que os outros monjes comian, que a el soyan mui mal saber; e começa:] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 414 | [[E]sta é como un crerigo de missa que servia a Santa Maria morreu no rio que ven por Paris; e a tercer dia rressocitó -o Santa Maria e sacó -o do rio.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 421 | [Esta é dun mancebo a que seus ẽemigos chagaron mui mal de morte, e sa madre prometera -o a Santa Maria de Salas, e foi logo guarido.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 436 | [[C]omo hũa moller prometera que non lavrasse no sabado e per seu pecado lavrou, e foi logo tolleita das mãos, ; e poren mandou -sse levar a Santa Maria de Chartes, e foi guarida.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 463 | [Esta é do Corpo de Nostro Sennor, que un vilão metera en hũa sa colmẽa por aver muito mel e muita cera; e ao catar do mel mostrou -sse que era Santa Maria con seu Fill ' en braço.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 473 | [Esta é como Santa Maria fez ao crerigo que lle prometera castidade e sse casara que leixasse ssa moller e a fosse servir.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 489 | [[E]sta é como en terra de Pulla, en hũa vila que á nome ' Foja, jogava hũa moller os dados co outras conpannas ant[t] ' hũa eigreja; e porque perdeu, lançou hũa pedra que déss ' ao Menỹo da omage de Santa Maria, e ela alçou o braço e recebeu o colbe.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 493 | [Como San Joan Boca -d ' Ouro, porque loava a Santa Maria, tiraron -ll ' os [ollos] e foi esterrado e deitado do patriarcado; e depois fez -lle Santa Maria aver ollos, e cobrou per ela sa dinidade.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 499 | [Como Santa Maria acorreu a un monge seu que a servia e que ficava os gẽollos cada que ementavan o seu nome na eigreja e beijava a terra.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 550 | [Como a omage de Santa Maria de Salas deu ũu braado, e tremeu a terra, por un prior da eigreja que fez tirar a força do sagrado Don Fernando, abade de Mont -Aragon.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 634 | [Como Santa [Maria] de Terena ressocitou ũu menỹo a que matara o demo.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 636 | [Esta é como Santa Maria fez fazer paz e que sse perdõassen ũus omees que sse querian matar ũus con outros ant ' a sa eigreja en Terena.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 638 | [Como un peliteiro, que non guardava as festas de Santa Maria, começou a lavrar no seu dia de Março, e travesou -sse -lle a agulla na garganta que non a podia deitar; e foi a Santa Maria de Terena e foi logo guarido.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 642 | [[C]omo Santa Maria livrou de morte hũa donsela que prometera de guardar sa virgĩidade.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 668 | [Como Santa Maria livrou ũu ome bõo en Terena de mão de seus ẽemigos que o querian matar a torto, porque ll ' apõyan que matara ssa moller.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 672 | [[C]omo Santa Maria fez a un cavaleiro que gãasse hũa ygreja que lle prometera.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 695 | [Como Santa Maria de Terena, que é no reino de Portugal, ressucitou hũa menỹa morta.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 701 | [Esta é do mõesteiro d ' Ingraterra que ss ' affondou e a cabo dun ano sayu a cima assi como x ' ant ' estava e non se perdeu null ' ome nen enfermou.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 740 | [E sa madre começó -o de pedir a Santa Maria, e deu -llo viv ' e são, e o moço e sa esposa meteron -ss ' en orden.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 21 | [Como Santa Maria guareceu a moller que fezera matar seu genrro polo mal prez que ll ' apõyan con el, que non ardeu no fogo en que a meteron.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 63 | [[C]omo Santa Maria fez en San Johan de Leteran en Roma que se mudasse hũa sa omagen da ũa parede da ygreja na outra.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 70 | [[C]omo Santa Maria de Terena guariu do[u]s freyres do Espital que raviavam.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 78 | [E ela yndo -se pera sa terra, achou un cego que ya en romaria a Santiago, e ela consellou -lle que fosse per Vila -Sirga e guarecerie.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 88 | [Como Santa Maria de Terena sãou un clerigo da boca que se lle [torçera] mui feramente.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 144 | [[C]omo Santa Maria fez converter un erege en Roma que dizia que Santa Maria non podia seer virgen e aver fillo.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 146 | [[C]omo Santa Maria tolleu ũa gran tempestade de fogo en terra de Çeçilla.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 178 | [Esta é como Santa Maria guariu en Terena hũa manceba raviosa.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 211 | [Como Santa Maria de Terena guariu ũu ome contreito que andava en carreta mais avia de .XV. anos.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 214 | [Como Santa Maria de Terena resorgiu ũu ome que morrera de sandece e tornó -o são.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 276 | [[C]omo Santa Maria do Porto mostrou per sa vertude un logar u jaziam muitos cantos lavrados, que meteron ena sa ygreja]. | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 278 | [[C]omo Santa Maria do Porto se doeu dũa moller que vẽo aa sa ygreja en romaria, a que cativaran un seu fillo, e sacó -o de cativo da terra de mouros e poso -llo en salvo.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 288 | [[C]omo Santa Maria do Porto guardou XXX omees que cavavan terra pera sa ygreja, e caeu ũa torre sobr ' eles e non lles enpeeçeu.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 300 | [Como Santa Maria guardou de mal ũa bõa moller de Santaren dum alcayde malfeitor, que a quisera meter en perdeda de quant ' avia por hũa sortella que lle deitara en pen[n]or.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 310 | [[C]omo ũus almogavares que senpre entravan a terra de mouros e eran desbaratados teveron vigia na capela do al[ca]çar de Xerez e prometeron -lle ũa dõa, e entraron en cavalgada e gan[n]aron muy grand ' algo.] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 388 | [Esta terceira é da Virgĩidade de Santa Maria, e esta festa é no mes de dezenbro, e feze -a Sant ' Aliffonsso; e começa assi:] | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 411 | Esta primeira é de com ' el fez o çeo e a terra e o mar e o sol e a lũa e as estrelas e toda -las outras cousas que son, e como fez o ome a sa semellança. | [+] |
| 1264 | CSMr B/ 416 | [Esta terceira é como Nostro Sennor resurgiu e como se mostrou aos Apostolos e aas tres Marias.] | [+] |
| 1275 | CPb 1/ 6 | E porende dixo Aristoteles, que si los omes ouiessen entre si verdade(ra amistad,) non aurian menester Justicia, nin Alcaldes que los judgassen; porque aquella amistad le(s) farie complir e guardar aquello mismo que quiere e manda la justicia. | [+] |
| 1275 | CPb 1/ 6 | Prouecho grande e bien, viene a los omes de la amistad; de guisa que segund dixo Aristoteles, ningun ome que aya bondad en si, non quiere biuir en este mundo sin amigos; maguer que aia ontressi concordia e por ende disso aristotiles que sse os homees ouuessen ontressi uerdade non auerian mester justiça nen alcaydes que os julgassen por que a amizdade lle faria conplir e guardar aquelo meesmo que quer e manda justiça ley. | [+] |
| 1275 | CPb 1/ 6 | (E) quanto los homes son mas honrrados, e mas poderosos, e mas ricos, tanto han menester mas los amigos. | [+] |
| 1275 | CPb 1/ 6 | (E avn dixo el mismo, que aun los otros omes que no son ricos, nin poderosos, han menester en todas guisas ayuda de amigos,) que los acorran en su pobreza, e los esfuercen en los peligros que les acaescieren. | [+] |
| 1275 | CPb 1/ 6 | E sobre todo dixo, que en qualquier edad que sea (el) ome, ha menester (ayuda: ca si fuer niño, ha menester) amigo(s) que lo crie(n,) e lo guarden que non faga, nin aprenda cosa este mundo sen amigos macar seia auondado de todolos (outros) bees que en el son. (ca) quanto os homees son mays onrrados e mays poderosos e mays rricos. tanto an mays mester os amigos e esto por duas rrazoes. a premeyra (he) porque eles non poderian auer (nehun) proueyt o das rrequezas sse non husasen delas e tal huso deue seer en fazer ben. e ho ben feyto deue seer dado os amigos. e por ende os amigos non poden husar das rrequezas que ouueren macar car seian auondados dellas. a ssegunda rrazon he que porlos amigos sse gardan e sse acresçentan as rrequezas e as onrras que os homees an ca doutra guysa sen amigos non poderian durar porque quanto mays onrrado e mays poderoso e o omee peor golpe rreçebe se (lle) falleçe ajuda de amingos que os acorran en sua pobreça e os estorçan (t)odos perigros quelles aquaçeren. e sobre todo disso que en qual quer hedade que seia omee a mester amingo que o cria e o garde que non faça nen aprenda cousa quelle este mal. | [+] |
| 1275 | CPb 1/ 6 | Delibra con tu amigo todas las cosas que ouieres (menester); (pero) primeramente sabe quien es el: porque muchos (son), que paescen amigos de fuera, e son falagueros de palabra, que han la voluntad contraria de lo que muestran. | [+] |
| 1275 | CPb 1/ 6 | E porende dixo Aristoteles, que ha menester, que ante que ome tome amistad con otro, que puñe primeramente (de conoscerlo), si es bueno. | [+] |
| 1275 | CPb 1/ 6 | La tercera es,la que el ome a con otro,por que amar. e sempre son danosos a aqueles que elles aman. | [+] |
| 1275 | CPb 1/ 6 | Et sobre (esto) disso outro sabio que nehua pestilença non pode enpeeçer a omee en este mundo tan fortemente. como o falso amigo con quen omee uiue e departe suas poridades (ançianamente) nonlo conesçendo e fiandosse en el. e porende disso aristotiles que a mester que ante que tome omee amizdade con outro que punne premeyramente se he boo e esta conosçença non pode omee auer se non por huso de longo tempo porque os boos son pocos e os maos muytos. e a amizdade non pode durar senon entre aqueles que an bondade en si. onde (por estas rrazoes) os que amingos se fazen ante que ben sse conoscan. legeyramente sse departe(n) depoys a amizdade entre eles. | [+] |
| 1275 | CPb 1/ 6 | III. maneyras de amizdade. a premeyra he de natura. a segunda he aquela que a omee (con) seu amingo de longo tempo por bondade que en el a. a terceyra he aquela algun pro, o por algund plazer que ha del, o espera auer. | [+] |
| 1275 | CPb 1/ 6 | E amistad de natura es, la que ha el padre, o la madre con sus fijos, e el marido a su muger; e esta non tan solamente la han los omes, que han razon en si; mas avn todas las otras animalias, que han poder de engendrar: por(que) cada vno dellos ha naturalmente amistad con su compañero, e con los fijos que nascen dellos: e amistad han otrosi segund natura, los que son naturales de vna tierra, de manera,que quando se fallan en otro lugar extraño, han (amistad) vnos con otros,e ayuntanse en las cosas que les son menester; bien assi como si fuessen amigos de luengo tiempo. | [+] |
| 1275 | CPb 1/ 6 | La tercera manera (de amistad, de) que de suso fablamos, non es verdadera amistad: porque aquel que ama al otro por su pro, e que a omee con outro por algua proe ou por algun plazer que a del ou espera aauer. | [+] |
| 1275 | CPb 1/ 6 | Et amizdade de natura he a que o padre e a madre han a seus fillos e o marido aa moller. e esta non tan soamente a enlos omees que an rrazon en si. mays aynda todalas outras animalias que an poder de engendrar. por cadahun deles a(n) naturalmente amizdade de con seu conpanneyro e conlos fillos que naçen deles. e amizdade an outrossi segundo natura aque les que son naturaes de hua terra de maneyrra que quando sse achan en outro lugar estranno an (plazer) huns con outros e aiudançe enlas cousas quelles son mester ben assy como sse fossen amigos de longo tempo. a segunda maneyra de amizdade he mays noble que a premeyra. porque pode seer entre todos omees que aian bondade en si e por ende e mellor que a outra que esta naçe de bondade tan soamente. e a outra de deuedo de natura. e a en si todolos bees de que falamos en las leys deste tidoo. a terceyra maneyra por placer que espera del auer, (luego que lo aya, o le desfallezca la pro, o el plazer que espera auer del amigo), desatase porende la amistad que era entre ellos, porque no auia rayz de bondad. | [+] |
| 1275 | CPb 1/ 6 | La tercera guarda es, que ome deue bien obrar por su amigo, assi maa que(lle) digan de seu amigo que a prouado de longo tenpo por leal e por bon. | [+] |
| 1275 | CPb 1/ 6 | Outrossi sse deuen gardar que non descobrar as poridades que sse disseren hun o outro. e sobresto disso salamon que quen descobrir a poridade de seu amingo. destalla a fe que auia con el.a terçeyra garda he que omee deue ben obrar por seu amingo assi como lo faria por si mesmo. | [+] |
| 1290 | FD I, 2, 3/ 124 | Titullo dos (uoçeeyroſ) perſoneyros Por que el uſo dellos perſoneyros es mucho prouecho , et es muyto meſter, que aquelles que non podem ou non querem ſéér preſentes a ffacer ſus demandas que am contra algunos ou a defenderse contra ſeus contendedores podenlo fazer perſoneyros tam bem en demandar como en defender. | [+] |
| 1290 | FD I, 2, 3/ 126 | Todo ome que e aplaçeado per ante el rey ſobre preyto alguno non deue ſéér apraçeado doutro menor, dementre que morar ena corte por raçon deſte enplaceamento; nen el marido nenlla muller dementre fecer ſuas uodas; nen aquelles que uam ſuterrar alguum de ſeus parentes ou de ſeus ſeruos ou de seus ſeruentes; nen pregoneyro nengum mentre uay pregonando por uillas ou por aldeas por mandado del rey, non deuem ſéér chamadoſ a iuyço. | [+] |
| 1290 | FD I, 2, 3/ 127 | Quando algum yrmao quiſer aprazear ou acuſar a outro ſou yrmao ſobre tal preyto que ſe lle (fose pro)uado deuia a perder (a cabeza ou a ter)ra ou todo o auer, uos o non deuedes a oy(llo) nen fazello aprazear ſobre tal cauſſa. | [+] |
| 1290 | FD I, 2, 3/ 127 | Mays aqueſte que acuſſa ſou yrmao ſobre tal razon como sobredicto e, deue a ſſeer deytado da terra, ſe non ſe quiſer acuſar de feyto que caeſe en dano do rey ou de ſua penſoa ou de ſous fillos ou de ſua muller ou de todo o reyno cumunalmente, ca en taes feytos ben deue a ſeer acuſado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 3 | Et este dom Rramiro, quando el rrey dom Afonso o Casto moreu, assy com̃o conta o arcebispo dõ Rrodrigo, era ydo a casar a terra de Berdulia -et terra de Berdulia he aquella que agora chamã Castella a Vella, eno rreyno de Castella, ca este nume ouue primeyro -. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 3 | Et enmentre que elle era ala, pero que a el leyxara el rrey dom Afonso por herdeyro, com̃o e dicto, huũ conde do paaço del rrey [que auia nume Nepoçiano, quando uio que el rrey] dom Rramiro nõ era na terra nẽ sse açertara aa morte del rrey dom Afonso, coydou aquel cõde Nepoçiano que poderia auer o rreyno per força; | [+] |
| 1295 | TC 1/ 3 | [et] trabalouse dell[o] quanto mays pode, et chegou conpanas et grãdes poderes que se a elle acollerõ, com̃o fazẽ no rreyno ao mao que se alça eno reyno contra el rrey et quer fazer mal ẽna terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 3 | Et ajuntou suas conpanas muy grandes et seus poderes, asi com̃o uijna; et outrosi fezo eno rreyno de Leõ ata que chegou aa çidade de Lugu, que he en terra de Galiza. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 3 | Et desque chegou alo et xe lle juntarõ seus poderes acordouos hi, et entrou logo per Asturas de Ovedo, astragando a terra per u ya, por razõ que os asturãos daquellas Asturas tijnã cõ Nepoçião et erã en sua ajuda. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 3 | Et quando o virõ fugir deytarõ enpos el; et tãto o seguirõ ata que o acalçarõ en hũu lugar que auja nume Pramaria, et prenderõno et derõ logo en terra cõ ele, et sacarõlle os ollos, que nõ asperarõ mays el rey que llo mãdasse. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 3 | Et aquelle conde Nepoçiano fezeo entrar en ordẽ; et por sua merçee mãdoule y dar quanto le fose mester ata que moreu. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 3 | Et cõta aqui a estoria enpos isto que este rrey e[r]a ome vertudeyro et home muy esforçado en todos seus feytos et defẽdeu de todos [seus] enmigos toda sua terra muy bem et mãteuea en paz en quanto uiueu. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 5 | Et foy logo muy apoderado et muy sanudo, et entroules pella terra, et foy logo yndo per ela ata que chegou a Nauarra, que era entõçe de mouros, queymãdo villas et castellos et destroyndo quanto achaua, et matãdo enos mouros quanto podia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 6 | Sabias que Nostro Senor Ihesu Cristo partiu a todolos outros apostolos meus yrmãos todallas prouĩçias da terra et a mj̃ soo deu Espana que a gardase et enparase de maos dos enemjgos da fe. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 6 | Outrosi o apostolo Sanctiago foy y logo cõ elles, assy como les prometera, et esforçauaos muyto ena batalla, et ferio ele meesmo (na batalla) muy de rigeo enos mouros, asi com̃o les a elles semellaua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 6 | Et foy logo adeant[e] et tomou dessa uez Callafra et outros castellos desa terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 8 | Et foy este seu acordo que estabelleçerõ: que de quantas jugadas de boys ouuesem en terra de cristãos, que desem de cada ũa senllas mididas de pam, com̃o por primiça, aos clerigos que seruem a jgleia de Sanctiago; et outrosy do vino de cada moyo senas mididas, et isto que fose para senpre. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 11 | Et este dom Rramiro era bõo aos bõos et brauo aos maos et desfazia da sa terra os ladrões et queymaua os feytizeyros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 11 | Andado o terceyro ãno do rreynado del rey dom Rramiro arribarõse a Lisbõa La et quatro n[a]ues et Laviijo galeas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 11 | Et, quando soube daquellas gentes, envioule dizer que lle nõ entrasem en sua terra et que lle nõ fezesem y dano nẽhũu. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 11 | Et, poys que todas suas frotas forõ juntadas, nõ decerõ aa terra; mays mouerõ de Lisbõa et forõ sobre Seuilla et teuerõna çercada xiije dias. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 11 | Et ouverõ sua fazenda muy grande conos mouros do lugar, et matarom muytos delles, et leuarõ ende roubas et requezas muy grãdes et muytos catiuos que meterõ en suas naues. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 11 | Et desi mouerõ ende et forõse para Calez et a Sindonia, et ouverõ alj outrosi muy grãdes lides conos mouros, et uençerõnos et astragarõ toda essa terra a ferro et a fogo, et leuarõ ende muy grãdes algos ademays. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 11 | Et depoys disto aquelles guerreyros daquellas frotas, desque aquillo ouuerõ feyto, tornarõ de cabo a Sseuilla et chegarõ de cabo Alyazira, et cõbaterõna tres dias, et tomarõna et queymarõna, et leuarõ della grãde auer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 11 | Et sayrõ a elles aa terra et lidarõ cõ elles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 11 | Et entõçe os de Abdarahme cõbaterõnos alj tã de rigeo cõ engenos que tragiã que os fezerõ ende sayr per força, et ouuerõ cõ elles sua batalla muy grãde. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 11 | Pero con todo isto (isto) mor[a]rom y eses das naues aynda depoys desto y ena terra hũus poucos de dias. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 11 | Et ante que se ende fosem correrõ toda a terra de Seuilla et astragarõna. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 11 | Et dalj adeant[e] forõse para suas terras cõ outras naues que acharõ que os uijnã ajudar mentre corriã a Seuilla. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 13 | Et, os narmães segudados da terra, tornouse el rey dom Rramiro sãao et cõ saude et cõ gaança et muyto alegre, ele et sua oste, para seu logar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 13 | Et os narmães que dalj escaparõ veerõse de cabo a Seuilla et cõbaterona. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 13 | Et morrerõ y muytos delles, et quebrãtarõ a villa, et leuarõ ende muy grande pressa os narmães, segundo cõta a estoria, et tor naronse dallj pelo mar para sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 13 | Et en tanto creceu a este rey [don] Ramiro muy grande contenda en sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 13 | Et este ano choueu en terra de Gascona vna çeueyra que semellaua grãaos de trigo, se nõ que era mays meuda ia quanto. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 16 | [et] foy est[o] na era d ' oytoçẽtos et LXX et quatro anos -, morreu este rey dom Rramiro, et foy enterrado muyto onradament[e] ena cidade de Ovedo, ena jgleia de Sam Saluador, cõ muyta onrra de clerigos et de caualleyros et doutros fillos dalgo et de toda outra gente, chorando polla sua morte et rogando polla sua alma a Deus, cõ que el seia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 16 | Onrrado et enterrado el rey dõ Rramiro, de que a estoria contou ata aqui, reynou logo depos el seu fillo Ordono, o primeyro, X anos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 16 | En este ano primeyro de seu reynado alçarõxele os gascoes, et logo que o uio sacou sua oste et foy sobre elles, et matou y muytos delles, et tornou os que ficauã bõos, et toda a terra da Gascona meteua so seu senorio. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 16 | Et el, poys que isto o[u]ue feyto en Gascona, vĩjndose della, chegoule mandado en como hũa, muy grãde oste saya de terra de mouros et uĩjna contra el. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 16 | Et, isto liurado, tornouse el [rey] dom Ordono, et veerõse ele et suas cõpanas para suas terras, cõ muy grã pressa et cõ muy grã onrra et cõ muytos mouros catiuos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 17 | Et po(y)s en cada hũa dellas muytos caualleyros que as gardasem et corresem ende a Tolledo et (e) a toda sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 17 | Et enviou logo hũu seu yrmão que auja nume Almõdar, cõ grãde oste, a correr a terra de Tolledo, eynda sobrelos outros que el mãdara que a corresem. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 17 | Et estes que enviaua de nouo, asi com̃o chegarõ, seentaronse çerca da villa, et alj seendo aseentados, sayã correr toda a terra et destruyam paas et vinas et quanto achauã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 17 | Et, poys que ouverõ astragada toda a terra, tornarõse para Cordoua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 19 | Et aquel rey Mahomat, diribada a pont[e], enviou dalj seus caualleyros per toda a terra que a corresem et astragasem. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 19 | Os omes lauradores en todo esto, quando virõ que nom podiã soffrer o grã poder deste rey Mahomat nẽ auiã cõ quen se parar para sse deffender, veerõsse para elle et meterõse so seu senorio. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 19 | Et quando Carllos, fillo do enperador Loys de Rroma, que era endeantado de Frãça, vio que sem grã custa et sen grã gerra nõ podia yr contra Muça nẽ uedarlle o que lle fezo et aquelles malles que pellas gentes et pella terra andaua fazendo, envioulle(s) muytos dineyros et grande auer que lle nõ astragasse a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 19 | Et este Muça, quando se vio tam bẽ andant[e] cõ tãtas batalas que auja vençudas, mandou aos seus que lle chamasem o terceyro rey d ' Espana. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 19 | Et, isto liurado alj desta guisa, el rrey dom Ordono tornouse para sua terra rrico et onrrado et alegre et bem andant[e]. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 22 | Andados IX anos do rreynado deste rey dom Ordono -et foy isto na era d ' oytoçẽtos et LXXa et iij anos; et andaua entõçe o ãno da encarnaçõ do Senor en oytoçẽtos et XXXtaVe -, arribarõ a Espana, a Algazira, hũa flota de gente de narmenes, en que aujã LXa naues bẽ bastidas et grandes desa gente et do que auiã mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 22 | Et aquella Algazira, Traslada por sobrenume, e ende as mar[i]smas d ' Espana, en terra da Andaluzia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 22 | Et sayrõ aa terra et matarõ muytos mouros, et queymarõ toda a terra pela costeyra do mar, et leuarõ das mesquitas muy grãdes algos que y acharõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 22 | Dessy, esto feyto alj, passarõ a terra d ' Africa et aribarõ aa mar[i]sma de terra de Martarana, et tomarom a cidade que diziã Natoze, que era desa prouĩçia, et matarõ y muytos mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 22 | Et, depoys disto, forõse pollo mar a Greçia et correrõ assy a terra et gãanarom muy grãde algo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 22 | Et entrado o verão forõse para sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 23 | Et enterrarõno y muyto onrradamente com̃o rrey ena jgleia de Sancta Maria. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 24 | Na era d ' oytoçẽtos et LXXaVe anos -et andaua entõçe o ano da encarnacom do Señor en oytoçẽtos et XXXtavije anos; et a do enperio [de] Locario, enperador de Rroma, en hũu; et a de Mafomat, rrey de Cordoua, en xj; et a dos alaraues en CCXLa et oyto -, finado el rrey dõ Ordono et enterrado, ajuntarõse os altos homees et boos do rreynado et reçeberõ o jnfãte dom Affonso, fillo del rey dõ Ordoño, et alcarõno por rrey de Leõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 24 | Et assy acaeçeu per uentura que, quando el rey dom Ordoño, seu padre, morreu, que nõ era ẽna terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 25 | Et alc[aron]sse contra el, et nõ sse querendo auijr cõ elles esse enperador Locario, seu jrmão, vẽerõ [a] auer muy grã fazenda uns outros en terra d ' Alrigodoro, çerca dũa villa que dizẽ Fontanẽdo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 25 | Et, quando daquella lide escaparõ, assi fficarõ cansados et quebrãtados et maltreytos, que nũca mays coydarõ aa tornar a suas terras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 25 | Mays en todo isto, nõ sse partindo aynda de lidar et de fazersse muyto mal ũus outros, ou[u]erõ os altos omes do rreyno seu cõssello et foy este de (o) meter paz et amor ontre elles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 25 | Et poys que aquelles omes bõos ouverõ partido et ygoado o rreyno en tres partes, et posto en scripto os termjnos de cada hũu, fezerõ juntar todos tres os jrrmãos, que dalj adeant[te] nõ passasse hũu contra o outro, mays que mãteuesem cada hũu en paz et ẽ bem a sua partida do rreyno et dalj adeant[e] nõ ouuessem cõtenda ontre elles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 25 | Et Locario mudou o nume [a] aquella terra et chamoua de seu nume meesmo Loncargia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 25 | Et este foy o terçeyro Carlos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 25 | Et des aqui adeant[e] ouue nume aquella terra França, et isto quer dizer França: fascas "quebrãtada et partida". | [+] |
| 1295 | TC 1/ 25 | Et entende[de] que foy dita Frãça, fascas "quebrantada", nom por que os reys della nẽ os homes seiã quebrantados nẽ a terra, mays por que a terra foy partida en estas tres partes [et] feyta(s) peças por paz et por auijnça dos rreys et prol dos omes et bemparãça das partidas dessas terras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 27 | Et quando soube as nouas daquel dom Fruella, que assi vĩjna contra el tam sem sospeyta, sayo et foysse para terra d[e]Allaua, para guisar alla et aduzer cõsigo mayor cõpana ca a que [e]l tijna. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 27 | Et en mentre que el alla foy, aquel mao dom Fruella alçousse aca por rey na terra, per força et a pessar dos omes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 27 | Et o senor d[e] Ovedo et os caualleyros et omes bõos da terra cõ estes nõ poderõ al fazer et sayrõ[no] a rreceber. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 27 | Et en todo esto, rrey dõ Affonso estando en Leom, vẽe[u]lle mãdado dũu conde, que auja nume Layrõ, que xe lle alçara en Allaua et lle. paraua mal a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 27 | Et os d ' Allaua souberõno et ouuerõ grã medo del rey pollo que aujã feyto et acordaronsse de sse meter en suas mãos et en seu poder et sua messura, et pidindolle mercee et prometendolle de lle nũca errar, mays que llj seeriam lea[a]s uasalos daqui endeant[e]. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 27 | Et el rrey prouguelle de curaçõ de como elles fezerã et perdooules; mays prendeu o conde et mandouo meter en cadeas et trouxeo presso [a] Ovedo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 29 | Et el rey dom Afonso, chegandole mandado da vĩjn[d]a da oste daquelles mourros, enviou per toda a terra seus mandadeyros que fossem ajuntados logo alj cõ elle todos aquelles que armas podessem tomar, et o mellor armados que podesem. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 30 | Andados tres anos do rreynado del rey dom Affonso, o Magno -et foy isto na era d ' oytoçentos lxxavije ãnos; et andaua o ãno da encarnaçõ do Senor en oytoçentos et XXXaIXe ãnos -, sacou este rey don Afonso grã oste de prou[ẽ]ciaes et de gascoes et de nauaros et foy cõ elles et entrou per terra de mouros, et quebrãtarõ et estragarõ a ferro et a ffogo toda a terra [que os mouros] tijn[ã] en Spana [et] suas fronteyras, cõ todo esto tollẽdolles os pãas et os vinos et os froytos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 30 | Et ffez a jgleia de Sanctiago toda de pedra tallada, com pias de marmor, ca ante desto de terra era feyta. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 31 | Andados iiijo ãnos do rreynado del rey dõ Affonso, o Magno, -et foy isto na era d ' oytoçentos LXXa IX anos; et andaua (et andaua) outrosi o ano da encarnaçõ do Señor en oytoçẽtos et xlaj; et a do enperio [de] Locario, enperadorn de Rroma, en çinquo -, este rey dom Affonso, estando en sua terra asesegado et ẽ paz, chegoulle mandado como tres rreys de Merida lle avi[ã] entrado na terra cõ gram oste et que ficarã suas tendas sobre Benauent[e]; et tijnana çercada. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 31 | Et el rrey meteusse logo dentro na villa cõ aquelles poucos que aduzia, et enviou logo mandado per toda sua terra do que auja feyto et com̃o sse metera en Camora, et que llj acorressem. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 33 | Andados ssex ãnos do regnado del rrey dom Affonso, o Magno -et ffoy isto na era d ' oytoçẽtos et LXXXa ãnos -, el rrey dom Affonso estando en paz et assesegado, chegaronlle nouas de como era ẽna terra gran poder de mourros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 33 | Et [d] ' anbas aquellas partes dos mourros que sse partirõ nõ escaparõ ende mays de dez ou poucos mays; et aynda estes nõ escaparã se nõ por que sse (nõ por que se) deytarã en terra, poys que uirõ que morriã, et envollueronse ontre os mortos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 34 | Andados vije anos do rregnado del rrey dom Affonso, o Magno, -et foy isto na era d ' oytoçẽtos et lxxxaj ãno; et andaua entõçe o ano da encarnaçõ [do Señor] en oytoçentos xliijes; et a de Locario, enperador de Rroma, en vije -, el rrey dom Affonso, coydando ia estar en paz, chegarõle nouas en como hũu alto omẽ de França, que auja nume Buysso, lle entrara cõ gram oste et que lle andaua estragãdo a terra et fazendo en ella quanto mal podia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 34 | Et acharonse et ouue el rrey dom Affonso sua batalla cõ elle en Orzeiom, que [he] en terra de Castella, çerca do castello que dizẽ Amaya. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 34 | Et dessi meterõ mão aas espadas et dauansse muy grãdes golpes cõ ellas; mays, en cabo, venceu Bernaldo et matou y a Buyso. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 35 | Orios Godos et o conde Tiobalte forõ logo aa reyna a dizerlle o que lle prometera que llo cõprisse. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 35 | Rrey, poys que me uos dades noue dias de plazo a que uos saya da terra et do rreyno, eu fazelo ey. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 35 | Quãdo aquillo virõ tres rricos omes que andauã y na corte del rrey -huu auja nume Valasquo Mẽend[e]z et o outro auja nume Suer Ualasquez et o terceyro dom Nuno de Leom, et erã todos tres parẽtes muy chegados de Bernaldo - beyiarõ a mao a el rrey et espidironse logo del et foronse cõ Bernaldo, cõ grã cauallaria, para Saldana. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 35 | Et estãdo Bernaldo en Saldana, correu terra de Leõ et guerreioua muy de rigio, quanto el mays podia, al rrey don Affonso. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 39 | Et, el estando en ellas, forõse muytos omẽes de terra de Benavent[e] et de Tourro et de Çamora et doutros lugarres para Bernaldo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 39 | Et atrauesou todas esas terras et seyo como en de[s]viado a Alua de Tormes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 39 | Et, quando chegou a hũu o[u]teyro que e a tres legoas de Salamãca, arremeteu o cauallo et s[ob]yo en çima daquelle outeyro et catou a todallas partes, et vio aquella terra tam fremosa et tã cõprida de todallas coussas que mester era a omẽ, et fezo y en aquel logar hũu castello muy forte et muy bõo, et poslle nume o Carpo, [et] dalj adeant[e] chamarõ a el Bernal de Carpio. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 39 | Et mãdou dar pregom que todos os que quisesem vĩjnr cõ vendas ou com outras cousas que mester erã a aquel logar que nõ dess[ẽ] portagẽ nẽhũa nẽ peytassem nada. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 39 | Et, poys que Bernaldo esto ouve feyto, pos sua amjgãça cõ os mouros que os ajudasse, et que daquel castello guerrearia a el rrey dom Affonso et corre[rl]lia toda a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 39 | Et fezose aquella pustura ontre Bernaldo et os mouros et el coria a terra a el rrey dom Affonso tãto [que], segundo diz a estoria per latĩ, vezes auja que chegauã a Leom et a Astorga. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 39 | Et el rrey dom Affonso, cõ pesar de[sto], mandou pregoar per toda sua terra que todollos que para armas eram, com̃o caualleyros et peões, que se ajuntasem et vẽesem para a çidade de Leõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 39 | Et, en vĩjndo elles, chegarõ as nouas a el rrey dom Affonso como Bernaldo avja corruda toda a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 43 | Senor, en forte ponto et en forte ora vimos nos a priiom do conde Sant Diaz, ca toda uosa terra se perde por ende, tãto he o mal que Bernaldo y faz. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 43 | Mays, quando lla beyiou, achoua fria et el catoulle a ffaçe et uyo morto et começou a me(s)ter gramdes vozes et fazer o mayor doo que podia: - | [+] |
| 1295 | TC 1/ 43 | Ay, conde Sant Diaz, que en mal ora [me] engedrastes; ca nũca ome assi foy esterrado com̃o eu agora, poys que uos sodes morto et eu o castello ey perdudo et nõ sey cõssello que faça. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 43 | Mays digouos que uos sayades logo de toda mj̃a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 43 | Et eno outro dia na manaa seyo de Paris Bernaldo et foy andar pella terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 43 | Ca tres forõ os rreys que chamarom Carlos: et o primeyro diserõ Carlos Martel, et isto foy en tẽpo del rrey dom Paayo et de Gregorjo, papa, o terceyro. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 43 | Et o segundo Carlos, o Grãde, et isto foy en tẽpo del rey dom Affonso, o Casto, [et] de Leom, papa, o terceyro. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 43 | Carlos [o terceyro foy] o que diserõ Caluo, que foy en tẽpo del rrey dom Affonso, o Magno, et de Johã, papa, o setimo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 47 | Et dello trezemo ano ata os XXtiVo do rreynado del rrey don Affonso, nõ achamos nẽhũa cousa que de cõtar seia que a estoria pertẽesca -ca mouros et cristãos cansados fica[ua]n ia lidando et matando en si; demays os mouros que nõ ousauã ya nemhũa cousa cometer ante a forteleza del rrey dom Affonso, o Magno, que era rrey forte et aventurado en batalla et os auja uençudos en muytas lid[e]s et astragos que lle fez en muytos lugares - senõ tãto que, eno xiijo ano, morreu Leom papa, et foy posto en seu logar Bẽeyto, o terçeyro; et forõ cõ el çento et dous apostoligos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 47 | Et ẽnos xxij ãnos mandou Mahomat, rrey de Cordoua, fazer naues y en sua cidade et en Siuilla et ẽnos outros lugares du soube que auja avondo de madeyra que para aquillo fosse mester; ca oyra dizer que auja en Galiza cidades et castellos et villas muy bõas que nõ aujã enparança de castell[o] nẽ de çerca nẽ doutra fortelleza nẽhũa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 47 | Et ẽnos xx(x)iij ãnos enviou este Mahomat, rey de Cordoua, a (hũu) seu fillo Almõdar cõ grande oste a terra d ' Alaua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 47 | Et os da villa, quando aquillo virõ, ouverõ muy gram medo delle(s) et ouuerõxele a meter ẽnas mãos; et prometeronlle et jurarõlle que nũca dalj endeante sse lle alçariã, et que lles perdoasse(m) et que nũca fariã coussa contra sseu senorjo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 47 | Pero ffezo derribar os muros da villa, senõ o alcaçar que ficou, en que el leyxou sseus caualleyros que llo teuessem et lle gardassem a villa et a terra dalj endeante. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 49 | Et seendo el ome de bõa voentade et grãando, leyxou logo en começo de seu rreynado a todollos de sua terra as dizimas do que soyam aa dar aos outros rreys. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 51 | Et pobrou y toda essa terra bem ata o rrio de Tejo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 51 | Depoys disto pobrou el rrey dõ Affonso os cãpos que dizẽ dos Godos -et estes som terra de Cãpos et Touro - et esses logares que estauã hermos et despobrados pollo destroymento dos mourros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 52 | Pero, en cabo, vençerõ os da hua parte et meteronse logo so o senorjo d[e] Abdala. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 52 | Desi foyse outrosi aos outros castellos dy da terra et matou outrosi por essa meesma maneyra todollos senores delles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 52 | Et el rrey Abdala foy logo contra el com muy grã oste de mouros et seg[u]do[u] de toda a terra a esse Omar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 53 | Et correu et astragou toda esta terra do rreyno de Tolledo et derribou y castellos et fortellezas, et matou y muytos mouros et leuou ende muytos catjuos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 53 | Et fezo outrosi sobrelos corpos de San Fagundo et de San Primjtiuo, ena rribeyra de Carrõ, hũa jgleia de grande lauor et onrroua de todalas coussas que eram mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 53 | Outro si fezo este rrey don Affonso, para defendemento da jgleia de Sam Saluador d ' Ovedo et de toda essa terra, o castello a que dizẽ Gazom, enas marinas d ' Asturas, ca sse temyã que veessem pella ventura daquella parte nauyos de mourros et que destroyriã estes santuarios. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 55 | Et os [dous] fillos del rrey Loys nõ eram entonçe na terra, ca eram ydos a outra parte, et ficara(m) por guarda d[o] rrey[no] Loys, o yrmão meor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 57 | Por que nos Deus posso en garda de toda a cristi[ã]dade porlla outoridade de San Pero, primeyro dos apostollos, que lle Deus outorgou, quando lle disse: "tu es Pero et sobre esta pedra começarey eu a mj̃a jgleia et a tj darey as chaues do rreyno dos çeos, et o que tu soltares sobrella terra, solto sera outrosi en[o] ceo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 57 | Et uos, nosso ffillo muy amado, quando q[ue]r que o uosso mandado enviardes a nos ou algũ[ũ] da uossa terra de parte de Galiça, hu Deus posse a uos por g[o]uernador, rreçe(r)beruos emos por nosos ffillos muy debõament[e] et prazernos a muyto com uossos mandados. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 57 | Et a estes que uos leuam estas nossas lecteras, que os ajades en uosa encomenda. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 59 | Nos reçebemos leteras de uosa sancta deuoçom, esto he da sancta alma, da uosa humildaçõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 62 | Et isto foy por sospeyta de xe lle querer alçar cõna terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 62 | Mays os outros hermaos deste jnfant[e] dõ Garçia, quando virõ que assi o mãdara prender, forõ muy sanudos por ende et traballarõse de lle toller o rreyno a seu padre, cõ conssello da rreyna dõna Xemena, que disemos que ouvera primeyro nume dona Almena; ca ella nõ amaua el rrey com̃o deuja et por ende punaua de meter todo mal et toda cõtenda ẽna terra, por fazer perder o rreyno a seu marido et que o ouvese jnfãte Garçia, seu fillo desta rreyna. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 62 | Et cõtã que foy muy crua moller et meteu muytos maos custumes na terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 62 | Et erã cono jnfant[e] don Garçia en este feyto seus yrmãos et Nunu Fernandez, seu sogro, que se nõ parti[ssen] de guerear a el rey ata que l[l]e fez[e]se[n] per força prometer que dese o rreyno ao jnfant[e] dom Garçia, seu fillo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 63 | Et entõçe foy el et entrou a terra de mourros et correulles toda a terra, et queymoulla et astragoulla, et matou muytos mouros et catiuou muytos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 63 | Et desi leuarõno a Astorga et enterrarõno y. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 63 | Mays depoys foy leuado a Ouedo et enterrarõno na jgleia de Sancta Maria cõ sua moller dona Examena. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 64 | Et este rrey dõ Garçia, logo en começamento de seu reynado, entrou a terra de mouros et quebrãtou muytas villas et queymouas et deribou muytos castellos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 64 | Dello segundo ano do rreynado de rey dom Garçia nõ achamos nẽhũa coussa que a estoria pertẽessca, senõ tãto que morreu papa Agapito et foy posto en seu logar Adriam, o terceyro; et forõ cõ el Ç et oyto apostoligos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 65 | Et leuarõno a Ovedo et enterrarõno y conos outros rreys. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 65 | Et a este rrey dom Ordono dera el rrey dom Afonso Galiça por terra, que a ouuesse de ueer et de gardar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 65 | Et, depoys que el ouue o reyno, semellou muy bem seu padre en maneyras, ca era muy entendudo et muy cordo et dereytosso, et muy fazedor d ' esmolla a pobres et a os que aujã mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 65 | Et seendo aynda uiuo seu padre, sacou el sua oste per ssi et entrou en terra de mouros et quebrãtou et queymou muytas cidades en[a] prouẽçia d ' Agoa d ' Elquiuir, et fezo y muy grãdes morteydades en mouros, et correu et astragou as cãpinas de redor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 65 | Et della primeyra corredura tomou hũa das mays fortes cidades et mays nobre que en terra de mouros auja, guerreãdo cada dia ata que a tomou. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 67 | Et enterrarõno ẽno alcaç[e]r de Cordoua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 67 | Et por que auja dessamor ontr[e] o linagẽ de Abehumeyt et o de Abelabeçi, assi com̃o o dissemos ia ssusu ante disto en esta estoria -que forõ net[o]s de Mahomat, o seu grande propheta -, que apenas avia lugar en toda a terra [u] nõ fezesse mal aquel seu desamor, este rrey traballouse quanto mays pode de meter paz ontre elles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 67 | Este rey ata os XX anos de seu rreynado n[õ] sse partiu de batalas grandes et meteu toda a terra so seu senorio, et obedeçerõlle todos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 68 | Andado(s) aquel terceyro ano do rreynado deste rrey dom Ordono, os mouros de Tallaueyra et os que ueerã de Cordoua en sua ajuda, que escaparã del rey dom Ordono quando uẽo sobre Tallaueyra, assi como disemos, veendosse maltreytos et muy apremados del rrey dom Ordono, enviarõ demãdar ajuda Abdarame, rrey de Cordoua, et Almotarab, rrey de Tunez. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 68 | Et chegarõ ao castello de Sant Esteuã de Gormos, que iazia ena rribeyra do rrio de Doyro, et ficarõ y suas tendas et ameaçãdo que lles nõ ficaria terra nẽhũa de cristãos que nõ astragassem. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 69 | Et foy sobre Merida et correu toda a terra de Luzena et astragoua toda; et tomou hũu castello que diz[iã] Colubri et he aquel a que ora dizem Alfange. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 69 | Et dessi tornousse para sua terra muy onrrado, con grandes aueres d ' ouro et de prata et de pãnos de seda et com muytos catiuos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 69 | Mays os mouros de Merida et de terra de Luzena et el rrey de Badalouço, por es(a)cusar o peor, forõ a elle et rogaronlle que os atregoasse, et deronlle muy grãde auer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 69 | Et dissi tornouse para sua terra de Leõ et deu grraças a Nostro Senor Deus por tãtas bõas andanças que lj dera contra mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 69 | Et ẽna primeyra cassa fezerõ o primeyro altar aa onrra de Sancta Maria; et ẽna segunda cassa fezerõ outro altar aa onrra de San Johane Babtista; et ẽna terceyra cassa fezerõ altares aa onrra dos martires et dos cõffessores. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 71 | Andados iiijo anos do rreynado del [rrey] don Ordoño, Auderame, rrey de Cordoua, doendosse muyto do estragamento de sua terra [et] da muyta gent[e] que auja perduda, sacou muy grã oste et [ueo y] el por si(r) a correr terra de cristiãus. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 73 | Andados vij anos do rreynado deste rrey don Ordoño -et foy na era de noueçẽtos et XXXta ãnos; et andaua o ãno da encarnaçõ do Senor en oytoçẽtos et noueenta et dous ãnos; et o enperio de Armilffo, enperador de Rroma, en vije -, (et) el rrey dom Ordoño, avendo grãde pessar da maa andança que ouvera contra os mouros, sacou sua oste muy grãde et ffoyse para terra de mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 73 | Et dessa uez matou muytas gentes delles et ffez muy grãde astragamento en hũa terra que dizẽ Çessilya et hermoua toda. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 73 | Muytos dias andou el daquella uez per terra de mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 74 | Andados viijo anos deste rey dõ Ordoño -et foy isto na era de noueçẽtos xxxta et hũu ano; et andaua outrosi o ãno da encarnaçõ do Senor en oytoçẽtos et noueenta et tres; et o enperio d ' Armilffo, enperador de Rroma, en noue -, vẽo mandado a este rey dom Ordono, de parte del rey don Garçia de Nauarra, que ffosse contra sua terra destruyr as cidades que os mouros y tĩjnam, Nagara et Bitoyra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 74 | Et foy enterrado en Leom, ẽna jgleia de Sancta Maria, que e catedral, et foy o enterramento ffeyto muy onrradamente. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 75 | Et logo que rreynou, matou sen culpa dous fillos dũu ome onrrado, a que diziã Olmũda, et deytou da terra outro seu hermao daquelles dous, [que] auja (hũu) nume Framino et era bispo de Leom. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 76 | Jn aquel ãno outrosi alçarõse cõtra el os altos omes de Bardolya, que e vna terra a que agora dizen Castella a Vella, ca nõ o queriam por seu rey; et por que uirã que el rey don Ordoño, seu hermão, prendera daquella guissa seus cõdes et seus cabedees et os matar[a] tã feament[e], chamãdoos a ffalla, assi com̃o ia desemos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 76 | Et ende ouverõ seu acordo et seu cõsello os omes boos et fezerõ de ssi dous juyzes, que escollerõ ontre si -et, segudo diz o arçebispo don Rrodrigo de Tolledo, nõ dos mays poderosos, mays dos mays sesudos et de mellor entẽdemento - que julgassem a terra de Castella et apacificasem todallas cõtendas que se y leuãtassen, et os desacordos, et que adusesen todallas querelas, et esteuesen todas pollo seu juyzo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 78 | Poys que aquel Gonçaluo Nunez, fillo de Nuno Rasoyra, foy grãde mãçebo, sayu muy esforçado caualleyro et traballouse muyto en pleito d ' armas et tĩjna a terra muyto en paz et en justiça. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 79 | Et por ende perdeu muyto agina o rreyno, ca fez grã pesar a Deus por que matou os homes que llo nõ mereçiã, et deytou da terra o bispo don Framjno, assi com̃o o cõtamos ia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 79 | Et poys que foy morto, a cabo dũu ãno et dous meses, enterrarõno en Leõ çerca de seu jrmão, rrey don Ordoño. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 80 | Et en este ãno outrosi morreu o enperador Armilfo et reynou enpos elle seu fillo Loys, o terçeyro, onze meses. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 80 | Et outrosi no terceyro ãno deste rey don Afonso morreu o papa Rromano et foy posto en seu logar Teodoro, et morreu Teodoro et poserõ en seu logar Johan, o oytauo; et forõ cõ el cxvj apostoligos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 81 | Et meteusse allj mũge por seruir a Deus et por cõprir aquillo que prometera. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 82 | Et, estando el en Çamora sacãdo sua oste et juntandoa para yrlles correr a terra, veeulle mandado com̃o don Affonso, seu jrmão, era saydo da ordem; ca, en uerdade, assi com̃o sse elle metera cõ leueldade en ella, assi sse sayra outrosi della cõ pouco siso, et forase a Leõ et alçarase y para cobrar o rreyno. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 83 | Et nõ faziã sen guissa, ca elle era muy uerdadeyro en sua parauoa, et (et) dereytoso en juyzo, et bõ caualleyro d ' armas, et muy esforçado, et gãanou muyta terra dos mouros, assi com̃o o contaremos adeante, et en[ã]chou en Castella quanto elle mays pode; ca entõçe, contra Nauarra, Oca era mojõ de Castella et, escontra Leõ, Fiteyro de Veyga. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 83 | Et, poys que el foy senor de Castella, tã en paz teue a terra et tã defenduda, que todos dauã graças et loores a Nostro Senor Deus por que lles dera tal senor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 85 | E[m]pos isto fez o moesteiro de San Juliã et meteu alj o jrmão et aquelles seus sobrinos; et mandoulj y dar quanto ouvesem mester ata sua morte. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 85 | Et ujueu depoys dous anos et Vo messes et morreu et foy enterrado en esse moesteiro de San Juliã, cõ sua moller, dona Examena, et cõ seus sobrinos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 86 | Et tornouse para sua terra muy onrrado et en paz. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 86 | Depoys tornouse el rrey don Rramiro para Leõ cõ grãde onrra, et o conde Fernã Gonçaluez ficou en sua terra cõ grãde bõa andança. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 87 | Et en este ãno morreu o papa Cristoual et foy posto en seu logar Sergio, o terceyro, et forõ cõ el Ç XXe apostoligos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 88 | Et enviou logo muytos porteyros cõ suas cartas per toda a terra de mouros que fosem logo cõ elle caualleyros et peões. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 88 | Et o conde Ffernan Gonçaluez, quando oyo dizer que Almãçor avia muvudo cõ tam grãde oste et uĩjna ameaçãdo que llj nõ ficaria terra nẽ lugar u [o] nõ fose buscar, (et) enviou logo suas cartas per toda Castella, que ueesem a el todos seus vasallos, ca muyto era mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 88 | Mays se algũa carreyra podessemos achar per que se escusase(m) esta lide teriao eu por bem. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 88 | [O]nde en ficar esta lid[e], por prometer ou por dar, teno eu que seria o melor que nos poderiamos y fazer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 89 | Quãdo el rrey Rrodrigo perdeu a terra, assi com̃o sabedes, nõ ficou en todo Espana terra de cristiãos, senõ Asturas et Castella Vella senleyra, esta en que viuemos agora, a que nosos auoos defenderõ cõ muy grã laçeyra; ca forõ afrontados por que erã muy poucos et tĩjnã muy pouca terra, et padecerõ muyta lazeyra de guerra et de grã fame. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 90 | Et cobraras hũa grã partida da terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 90 | Et uerteras muyto sangue de rreys et de grandes omes et a tua bõa andança sera tan grande, que per todo o mũdo se[r]a soada a ta cauallaria. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 90 | Et ante de tercar dia seeras en muy grã coyta, ca ue[e]ras toda tua gente muy espantada por hũ sino que veerã muy forte, et nõ auera y tan esforçado que desmayado nõ seia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 90 | Et demays, quando eu morrer aqui me enterrarey, por tal que este lugar seya por mj̃ onrrado et mellorado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 90 | Et farey y outra jgleia mayor ca esta en que possan guareçer mays mũges et mayor cõvento ca este, et darlles [e]y en que viuã et todo o que ouuer[en] mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 92 | Mays, com̃o quer que ffoss[ẽ] poucos, erã tã bõos caualleyros et tan esforçados quanto mester era; et aviã muy grã curaçõ d ' ajudar seu senor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 92 | Et aque(e)eçeu alj aquella ora o sinal que o mũge disera ao conde, ca hũu caualleyro dos seus, ome arizado et muy vallent[e], caualgaua hũu muy bõo cauallo ligeyro et fremoso, et deulle das esporas por sayr adeant[e], et abriusse a terra et sumy[u]sse o caualleyro cõno cauallo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 92 | Et sabede que, poys uos fazedes somir a terra ante uos, que e tan dura et tan forte, caes coussas outras uos poder(i)an sofrer? | [+] |
| 1295 | TC 1/ 95 | Mays Abemyha, que era ende rrey entõçe, quando uyo que el rrey dom Rramiro et o conde Ffernã Gonçaluez erã acordados et avijndos en vn, ouue muy grã medo delles et tornousse vassallo del rrey don Rramiro cõ toda ssua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 96 | Andados vj ãnos do rreynado del rey don Rramiro -et foy isto na era de ixe çẽtos [xl]v anos; et andaua outrosi o ãno da encarnaçom do Senor en ixe çẽtos vij ãnos; et o enperio de Loys, enperador de Rroma, en viijo -vẽerom Abderame, rrey de Cordoua, et Abenohia, rrey de Sarragoça, cõ grãde oste a terra del rrey don Rramiro et chegarõ ata Saamãcas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 96 | Mays os outros mouros que fugir poderõ meterõse en hũu castello, a que diziã Alfondiga, et leyxarõ muy grãdes aueres ẽno cãpo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 96 | Et el rrey don Rramiro, cobijcando a uerter do sangue dos mouros, foy apos elles en acalço et çercouos en aquel castello en que se meterã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 97 | Et aynda diz que lle fezestes outro grã torto: que, mentre que el foy correr a Estremadura, que lle entrastes ẽna terra, roubando et astragãdo et fazendolle muy grã dãno. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 97 | Onde a mester que tomemos algũu cõssello per que nos vingemos delles ou moyramos todos ante ca sofrer tãtos pesares. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 99 | Mandou estõçe o conde Ffernan Gonçaluez mouer toda sua gẽte contra os nauarros, et entroulles polla terra adeante, quanto podera seer hũa jorna da. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 99 | Et el rey don Sancho de Nauarra, [quando] oyo dizer que o conde Ffernan Gonçaluez que lle entrara pella terra, ajuntou toda sua gente et fuysse para hũu logar que diziã en Nauarra a Era Degollada, et e en Valpira. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 99 | Et caeu logo el rrey en terra morto daquella lançada. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 99 | Outrosi caeu o conde en terra, ca tĩjna maa lançada, et nõ auja que[n] lle acorrese. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 100 | Onde auemos mester que aquillo que uirmos que nos estara bem que llo digamos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 100 | Onde a mester que folguedes uos et uossas gentes ata que seiades são dessa ferida que teedes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 100 | Et por ende a mester de catar en que despendamos nosso tenpo, et cõtar os dias bõos, ca os que sse passam de balde nõ nos poderemos cobrar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 100 | Et deu o conde Ffernan Gonçaluez ao conde de Tollosa tal lançada, que lle passou todas [as] garniçoes, et deu cõ el do cauallo morto en terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 100 | Et soltou todos aqueles de Tollosa que tĩjna pressos, et deulles que despendesem, et fezeos jurar que fosẽ cono conde et que se nõ partisem delle a(a)ta que o ouvesem leuado et posto en sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 103 | Andados IXe ãnos do rreynado del rrey dom Rramiro -et foy isto na era de IXe çẽtos xlvj ãnos; et andaua outrosi o ãno da encarnaçõ do Senor en IXe centos et IX ãnos; et o enperio de Cerrado, enperador de Rroma, en hũu - estando el rrey dom Rramiro en sua terra en paz et asesegado, hũu rrey mouro, que auja nume Açeyffa, entroulle ẽno rreyno cõ muy grã oste per rribeyra de Torrmes, et começou de po[br]ar ẽno rreyno dese rrey don Rramiro Salamãca, Ledesma, Rribas, Hañas, Alffondiga, Peña Guissanda et outros muytos castellos, cõ consintemento et cõ conssello de [dous] rricos homes desse rrey dom Rramiro -et hũu auja nume Fferrnã Gonçaluez et o outro Diego Nunez - que se alcarã et ajudauã (contra) aquel rrey mouro. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 105 | Andados X anos do rreynado del rrey don Rramiro -et foy isto na era de IX çẽtos et xlviij anos; et andaua outrosi o ãno da encarnaçõ do Senor en IXe çẽtos et IX ãnos; et o enperio de Cerrado, enperador de Rroma, en dous - Almãçor, tẽendosse por muy mal quebrãtado por que o assi ouuer[a] vençud[o] o conde Ffernan Gonçaluez, pasou alende o mar a terra de Africa, et mandou predicar per toda a terra que veesen acorrer a el et aos mouros d ' España contra os cristãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 105 | Et sobrelo que tragia ajuntou todollos mouros da Andaluzia; et, apoderado desta guisa, vẽe[u]sse para Castella, para estragar toda a terra et prender o conde Ffernã Gonçaluez. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 105 | Et peçoche por merçee que aia oye eu a tua ajuda et que defendas a Castella, ca toda a terra d ' Africa he vijnda sobre mj̃, et que me des siso et esforço que possa vençer o mouro Almãçor et a todo seu poder. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 105 | Et a terceyra aaz entre de parte d ' agi[õ], et isto he donde uem o vento. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 105 | Et sabyas que che durara esta batalla ata tercar dia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 105 | Et, quando o oyrdes, nõ terredes que errey en elo tãto. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 105 | Et, quando cheguey y, mostrarõme o lugar hu iazia enterrado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 105 | "Conde Fernã Gonçaluez, leuãtate et uay tua via, que deste terçar dia vençeras Almãçor et todo o seu poder", et que fazia mal en tardar tãto, et aquel por cuio amor eu lidaua me ajudaria. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 105 | Et mester uos a conssello de Deus et dos omes boos, ca nũca Almãçor ajuntou tam gram poder com̃o agora tem ajũtado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 105 | Por que he mester que seiamos todos boos, ca nõ podemos fugir a nẽhũu cabo, pero queyramos: | [+] |
| 1295 | TC 1/ 105 | Et por ende a mester que façades ontre uos todos hũa postura: que todo aquel que fugir ou sse der a priiom por medo de morte, que seia traedor; et, quando morrer, que iasca cõ Judas dentro eno jnferno. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 108 | Et aa outra aaz deu por cabedel a dom Lopo de Bizcaya, cõnos de termjno de Buruena et de Castela a Vella [et] cõnos de Castro [et] de Asturas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 108 | Et algũu mouro astroso, que sabe fazer estas cousas, fezo aquela uisom vijr pelo aere por nos espantar cõ esta arteria. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 108 | Mays o conde, pero que era ferido, assy com̃o huuyou d ' entrar en acordo ante que o mouro, aremeteusse et deulli outro golpe tal que caeu logo o mouro morto en terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 108 | Pero sacarõ os castelaos aos mouros de suas pousadas et albergarõ y essa noyte, et acharõ y quanto ouuerõ mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 111 | Mays deu o mouro a Gonçaluo Gostios hũu tã gram (tã) golpe da espada per somo do capelo, que lle cortou o capelo et o almofre da loriga et a cofya, de guisa que ouue de chegar o golpe ata os ollos, assy que caeu morto en terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 111 | Et o mouro caeu en terra morto daquel golpe. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 111 | Senor, poys que eu nõ ey ventura d ' arancar esta lide, nõ quero eu escapar ende a uida aynda que podese, ca me meterey eu en lugar onde me ma (ma)tem, et asy nõ ueerey tãto mal nẽ tãto quebranto. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 111 | Et, Senor, com̃o quer que seiamos muy pecadores et muy errados et nos tenas tu sana por ende, pola tua merçee nõ queyras estroyr Espana, ca seria muy gram mal de perdersse assy por nos terra tam herdada et tã bõa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 111 | Et meterõ en elles espanto muy mayor que nõ ante, de guisa que os mouros nõno poderõ sofrer, et ouuerõsse d ' arrãcar per força et leixar aos cristãos o cãpo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 111 | Et ao terçeyro dia do acalço le[y]xoos ia yr calles yã mal parados, et el et os seus tornarõse para Façinas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 111 | Et ontre os mouros que y iaziã muy espessos, buscarõ aos cristãos que morrer[ã] ẽna batalla para leualos a enterrar, cada hũu a seus lugares et ontre os seus naturaes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 111 | Et teño que nõ gaanedes y nada, ca meteredes grandes roydos et grandes doos pela terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 111 | Mays aqui açerca a hũa hermida, que he lugar muy onrrado, et terria eu por bem de enterralos aly, ca en mellor lugar deste nõ podem iazer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 111 | Et demays, eu ey prometudo meu [cor]po d ' enterralo y, et mãdo que, quando finar, que y me enterrem; et eu punarey de fazer aquel lugar per que seia muy rrico et muy onrrado [et] com̃o seia y Deus muy seruido sempre pelos que y iouuermos enterrados. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 111 | Et outorgarõlle entõ quanto el queria, et leuarõ os corpos logo a aquela hermida, et enterrarõnos en aquel lugar, o mellor et mays onrradamente que elles poderõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 117 | Et fezo entõ esse rrey dom Ramiro o moesteyro de Sancto Andres et de San Cristoual sobre Çea; et fezo outro aa onrra de Sancta Maria sobre Doyro; et outro moestevro outrosy aa onra de Sam Miguel en Ualdorna, ao que agora dizem Destriana; et rriquentoos de muytas herdades et do que aujã mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 117 | Et delo Xo ãno do rreynado deste rrey dom Ramiro ata os XIX nõ achamos de contar cousa que a esta estoria perteesca, senõ tãto que ẽno Xo morreu Sergio papa et foy posto en seu lugar Anastasio, o terçeyro; et forõ cõ el CXX et hũu apostoligo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 117 | Et o quinto deçimo ãno outrosy desse rrey dom Rramiro morreu Coroado, enperador de Roma, et rreynou enpos el Enrique, o primeyro, fillo d[e] O(u)t(r)o, duque de terra de Raxonia, (a) xviijto ãnos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 118 | Com̃o morreu el rey dõ Rramiro et reynou enpos el dõ Ordoño, o terçeyro | [+] |
| 1295 | TC 1/ 118 | Andados xviiij ãnos do rreynado deste rrey dom Ramiro -et foy esto ẽna era de DCCCC et Lavij ãnos; et andaua outrosy o ãno da encarnaçõ do Senor en DCCCC xviiij ãnos; et a do enperio d ' Enrique, enperador de Rroma, en quatro ãnos - e[n] este ãno sacou el rrey dõ Ramiro sua oste muy grande, et foy a (correr) terra de mouros correr hũu castelo, que antigamente auia nume Agoas, et e aquelle a que agora dizẽ Caualeyra, et he ẽna ribeyra do Teio, de iuso de Toledo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 118 | Desy tornouse el rrey dom Ramiro para sua terra onrado [et] en paz. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 118 | Et foy enterrado no moesteyro de Sam Saluador, que el fezera en Leõ para sua filla dõna Eluira. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 119 | Poys que el rrey dom Ramiro foy morto, rreynou e[n]pos el seu fillo dõ Ordono, o terçeyro, Vco ãnos et vj meses. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 119 | Et elles prometerõllj de o ajudar a elo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 119 | Mays el [rey] dom Ordono era muy atre[u]udo en armas et defendia muy bem sua terra, et enparoa a quantos contra el veerõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 119 | Et nõ conprirõ aquelo por que ueerõ et tornarõse para suas terras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 121 | [Et], segũdo conta a estoria per latĩ, tornouse rrico et onrrado para sua terra, cõ gram roubo et muytos presos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 121 | Et delo terçeyro ãno do reynado deste rey dom Ordono nõ achamos cousa que de cõtar seia nẽ que aqui perteesca, senõ tãto que morreu en este ãno Carllos, rey de Frãça, iazendo ẽna priiom do conde Heryberto, sofrendo muy maa priiom, et reynou enpos el Rrendulfo dous ãnos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 121 | Andados quatro ãnos deste rrey dom Ordoño -et foy esto ẽna era de DCCCC et LXa ãnos; et andaua outrosy o ano da encarnaçõ do Senor en DCCCC et xxiij ãnos -, este ãno, guisando el rrey dom Ordoño sua oste muy grande para yr sobre o conde de Castela, Fernan Gonçaluez, por que sabi[a] que o conde auya sabor de meterllj buliço ẽno reyno, et yndo el para ala, enviou o conde algũus de seus rricos omes que lle dissessem que el aparellado estaua para o seu seruiço, ca nõ para o seu deseruiço, [et] que queria auer seu amor cõ el. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 121 | Mays os mouros, por que souberõ que el rey dom Ordono et [o] conde Fernã Gonçaluez estauã desauijndos, veerõ sobre Sancto Esteuã de Golomas, que [he] en ribeyra do Doyro, et çercarõno et correrõ toda a terra ata Burgos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 122 | Et leuarõno a Leõ et enterrarõno no moesteyro de Sam Saluador, que seu padre fezera. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 122 | Et reynou enpos el Loys, o terçeyro, X(I)XIX ãnos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 123 | Et dali adeante começou o conde [a] mãteer sua terra mays asesegadamente que ante fazia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 123 | Mays o conde fezollj tãto mal et tãto [o] seg[u]io que [o] apremou, de guisa que ouue a seyr da terra per força et yrsse para mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 123 | Et en este ãno prenderõ a Johan papa caualeyros de Uidenyo, (et o) duc de las Matas; et meterõno en priiom et deytarõno no carçer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 125 | Andados dous ãnos do rreynado deste rey dom Sancho -et foy esto ẽna era de IX centos et lxiiij ãnos; et andaua outrosy entõçe o ãno da encarnaçõ do Senor en IX çentos et xxvj ãnos, et o enperio de Enrique, enperador de Roma, en xjze - -, (et) en aquel ãno este rey dom Sancho, poys que foy garido da gordura que auya en sy, veẽosse para sua terra cõ grande oste de mouros que llj deu Obderahme, cõ que cobrase o rreyno que [llj] aujã tollido. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 125 | Et el rey dom Sancho, logo que chegou, os da terra reçeberõno, et cobrou seu reyno et apaçificou seus uasalos et avẽose muy bem con elles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 126 | Et depoys que o deytarõ nos ferros meterõno en priiom en Castrouello et, como llj tijnã sana, deronllj maa priiom et muy forte, et forõ muy desmusurados contra el, que llj nõ quiserõ leixar nẽhũu dos conpaneyros que llj teuessem cõpana. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 130 | Andados quatro ãnos do reynado del rey dom Sancho -et foy esto ẽna era de IX çentos et Ltaxvj ãnos; et andaua outrosy o ãno da encarnaçõ do Senor en IX çentos et XXte viijto anos; et o enperio d ' Enrique, enperador de Roma, en xiijze -, o conde Fernan Gonçaluez, iazendo ena priiom, era muy bem guardado de todolos nauarros, por que era sonado per toda a terra que el era o mellor caualeyro d ' armas que outro nẽhũu que fosse, et auiã todos sabor de o veer et de o conoçer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 130 | Et poys que el foy [en] Castela pregũtou polo conde, en que terra era ou en que lugar; ca o conde, polos seus feytos boos, soau[a] ia per longas terras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 130 | Et disseronllj os da terra com̃o era preso et sobre que rrazõ, et que auya ia hũu ãno. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 130 | Et, se tu podes[es] casar cõ este conde, todo o mũdo te terri[a] por bẽ auenturada, et seerias por senpre iamays onrrada dos d ' Espana; ca en uerdade nũca dona fezera tã boa caualgada com̃o tu farias en esto. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 132 | Et esto que dizedes rrogouos que punedes en conprillo, et nõno queirades meter en olujdo; ca eu nõ uos mẽtirey de quanto ey dicto, se uos esto conprirdes et fazer quiserdes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 132 | Assy com̃o a jnfante isto disso, seyrõsse logo do castelo et forõ sua uia et, quando forõ alongados do castelo, leixarõ o camino f[rã]çes et meterõse en hũu gram monte, que auya y aa mão destra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 132 | Et, poys que foy dia craro, meterõsse en hũu mõt[e] muy espesso que uirõ y açerca, por tal que os nõ uisse nẽgũu, et esteuerõ y ata a noyte. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 134 | Mays a mester que nos apartemos en hũu lugar du nos o conde nõ possa veer, ca aueria por ende gram pesar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 134 | Et tomarõllj a mua et o açor, et meterõse ao camino et pensarõ d ' andar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 136 | Et desy meterõsse ao camjno para yr contra Nauarra, et forõ alberga[r] aquel dia çerca d ' Arlãçõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 136 | Et o conde outrosy vijna cõ sua dona muy lazerado et, quando uirõ os castelãos vijr contra sy, coydarõ que era algarada de mouros que andauã correndo et descobrindo a terra, et ouuerõ muy gram medo, et forõ en gram coyta, ca nõ souberõ que fazer, ca nõ vijã mõtana a deredor du sse podessem acoller et defender. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 138 | Andados Vo ãnos do rreynado deste rey dom Sancho -et foy esto ena era de noueçẽtos et LXaIX ãnos; et andaua outrosy entõ o ãno da encarnaçõ do Senor en noueçetos et XX et IX; et o enperio (enperador) d ' Emrique, enperador de Roma, en xiiijze -, en esse ãno, estando o conde Fernan Gonçaluez asessegado en sua terra, veẽoullj a desora mandado com̃o vijna el rey dom Garçia de Nauarra cõ todo seu poder para tollerlle a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 138 | Et ouue el rey per força a caer do caualo en terra, et foy logo preso, ca o nõ poderõ enparar o[s] seus. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 140 | Et quantos uolo souberem terranuolo por bem, ca [bem] sabedes uos quanto algo ela fezo a nos et a uos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 140 | Et en todo aquelo guisou muy bem, a el et a sua conpana, de panos et de bestas et de quanto ouuerõ mester et envioos para seu reyno. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 142 | Enpos esto el rey dom Sancho de Leõ enviou seus mandadeyros ao conde Fernã Gonçaluez a dizerlle de com̃o Auderrahme, rey de Cordoua, era entrado en sua terra cõ gram poder de mouros, et que lle rogau[a] muyto que [o] fosse ajudar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 142 | Et enviou dizer per toda a terra, per cartas et per mãdadeyros, a todolos outros caualeyros que y nõ erã que sse fosem enpos elle. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 142 | Et ouuerõ seu acordo que a terçar dia seyssẽ ao cãpo a lidar cõnos mouros, ca mellor seria ca iazerẽ ençerrados. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 142 | Mays, poys que os mouros ouuerõ sabedoria com̃o o conde Fernan Gonçaluez era dentro na vila de Leom cõ muy gram caualaria, desçercar[õ] logo a çidade et forõsse para Sam Fagũdo, et comecarõ de correr todo terra de Cãpos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 142 | Et o conde, quando chegou a Sam Fagũdo, soube com̃o a tijnã çercada, et auyã ia corruda toda essa terra, et tragiam tã gram presa de catiuos et de gaandos [que] er[a] muy gram cousa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 144 | Com̃o el rey dõ Garçia de Nauarra correu a terra ao conde Fernã Gonçaluez | [+] |
| 1295 | TC 1/ 145 | Tornousse o caualeyro ao conde cõ esta resposta, et cont[a]da sua mandaduria, enuiov logo o conde mandado, per toda terra de Castela, a dizerlles que fossem logo cõ elle caualeyros et peões. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 146 | Mays o que bem quer consellar ao senor deue primeyro a veer et pensar todo o feycto que he ou [a] que pode rrecudir ata a postremaria, et deue guardar en sy meesmo de nõ seer bandeyro, et nõ sse deue vençer por medo, nẽ por uergõca, nem por amizade, nẽ por grande amor, nẽ outrossy por gram desamor, nẽ por dar, nẽ por prometer, se consello dereyto quer dar a ssenor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 146 | Et amjgos, sobre todo esto a mester que guardedes lealdade; ca, pero que morre a carne, a maldade que o ome faz nõ morre et fica del a seus parentes muy mao herdamento. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 146 | Assaz uos ey mostrado carreyras per hu seiades boos et uos guardedes de caer en erro, ca bem sey que a poucos dias seredes en tal coyta que aueredes mester esforço et siso. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 146 | Senor, do que dizedes que me alçey cõna terra, nõno fige nẽ veño de lugar para fazer tal feycto; ca per lealdade et per ma[ña]s tenome por boo caualeyro conprido. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 146 | Pero por hũa razõ se me alçasse ẽna terra nõ faria sem guisa, ca me teendes meu auer forçado bem a tres ãnos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 150 | A condessa dõna Sancha outrosy, quando o soube, [caeu] esmorida en terra [et] iouue por morta hũa gram peça do dia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 150 | Mays a mester que catemos algũa carreyra per que o possamos sacar, per força ou per algũa arte ou per qual guisa quer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 153 | Et o conde entõçe jũtou todo seu poder et, desque o teue ajũtado, foy et entroulle pelo reyno et correulle a terra, et leuoulle ende muyto gaando et muytos omes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 155 | Et, dem[ẽ]tre que os mandadeyros forõ a Cordoua, mandou el rey dom Sancho fazer hũu moesteyro en Leõ, en que coydaua a meter o corpo de Sã Paayo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 156 | Andados xj ãnos do reynado del rey dom Sancho de Leõ -et foy esto ẽna era de noueçentos et l[x]xiij ãnos - dem[ẽ]tre que os mandadeyros del rey dom Sancho de Leõ (de Leon) erã ydos a Cordoua, assy com̃o dissemos aqui ante desto, mouerõ os galegos ontre sy contendas et gresgos que erã a dãno del rey et da terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 156 | Et el rey dom Sancho, tãto que o soube, foy ala et tomou a todolos mayores et os meores, de guisa que paçificou todo Galiza et terra de Luçẽna. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 157 | Conta a estoria adeante, yndosse c[heg]ando [o] acaba[ment]o deste rey, que andados xijze ãnos de seu rreynado, de quando el comerara a rreynar -esto foy ena [era] de noueçentos et lxxaiiij ãnos; et andaua outrosy o ãno da encarnaçõ do Senor en noueçentos xxxavj ãnos; et o emperador de Roma en iij -, hũu dom Gonçaluo, que era ome muy poderoso et com̃o señor de terra d ' Estremadura (et) do rreyno de Leõ, que iaz alẽ Doyro, quando uyu que el rey dõ Sancho de Leõ se chegara a essa Estremadura, diz que ajũtou seu poder muy grande por vijr contra el rey dõ Sancho, en aquel lugar meesmo d ' Estremadura de Leom. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 157 | Poys que e[ss]e dom Gonçaluo ouue gaanada a graça del rey dom Sancho, et [o] atregoou et asegurou, diz que jurou esse dom Gonçaluo al rey que lle daria todos seus peytos daquella terra que tijna. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 157 | Et aly logo, ante todalas gentes da hũa et da outra parte, rreconoçeullj senorio daquela terra que tijna et da Estremadura de Leom dalen Doyro. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 157 | Et mandouse logo leuar para terra de Leõ et, leuandoo para ala, morreu no camjno, a cabo de tres dias. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 157 | Mays leuarõno muyto onrradamente, com̃o rrey, aa çibdade de San Saluador d ' Ovedo fazendolle suas onrras cõ todos seus conprimẽtos, et enterrarõno ena jgleia de San Saluador, çerca del rey dom Ramiro, seu padre. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 159 | Poys que morreu el rey dom Sancho de Leõ, [que] rreynou XIX (ãnos) depoys de dõ Paayo, rreynou logo enpos elle en ese reyno de Leõ o terçeyro dõ Rramiro, fillo (fillo) desse rey dõ Sancho, et mãteue o rreyno xxvco ãnos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 159 | Et enterrarõno muyto onrradamente çerca os outros bispos muytos que iaziã [y] enterrados Agora leixa aqui a estoria estas razões et conta dos feyctos que fezerõ ẽtõ os mouros contra os cristãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 160 | Com̃o o conde Fernan Gonçaluez poso fora da terra ao conde dõ Vela | [+] |
| 1295 | TC 1/ 160 | Poys que os mouros ouuerõ firmado paz cõ este rrey dom Ramiro, com̃o dissemos, et forõ seguros del que nõ a[judaria os castelãos nẽ lles acorreria cõ] ajuda nẽhũa, chegarõ sua oste muy grande et veerõ a terra de Castela sobre o conde Fernan Gonçaluez, que era entõ dela señor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 160 | Et faziã todo este mal con consello et guiamento daquel grande ome d[õ] Vela de Castela, de que dissemos ante desto, que o deytara da terra o conde Fernan Gonçaluez, por que nõ queria esse dom Vela conoçerlle senorio en Castela, com̃o era dos mayores et mellores et mays poderoso. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 161 | Enpos esto que dicto auemos, assy com̃o aveeo(m) segũdo cõta a estoria, que andados tres ãnos do rreynado del rey dom Ramiro -et foy esto ẽna [era] de noueçentos et lxxavij ãnos; et andaua outrosy entõ o ãno da encarnaçõ en noueçentos et xxxaix ãnos; et a do emperador de Rroma en vj - assy acaeçeu que aquela gente dos nauarros, poys que ouuerõ corruda todo Galiza, et roubada toda a terra, et feycto a sua guisa quanto quiserõ, (et) querendosse ia elles tornar a seus nauios con grandes gaanças et muytos cristãos que leuauã catiuos para sse yr para suas terras, sayu a elles o conde Gõçaluo Sanchez, con gram poder, a prouar se poderia auer delles algũa vingãça do mal que lle fezerã ẽna terra aos cristãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 162 | Et matou moytos delles ademays, et os outros segudou da terra matando en elles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 162 | Et leuarõno de Burgos a Sam [Pero] d ' Arlança, seu moesteyro, et enterrarono y muyto onrradamente. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 166 | Jazendo o cõde doent[e] veera hũu conde de sua terra que ya en romaria a Sanctiago. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 166 | Et, quando seu marido, o conde Garçia Fernandez o soube, erã ia elles fora da terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 166 | Et andarõ tãto ata que cheg[aron] a aquela terra daquel condado, du moraua aquel conde et sua moller que leuara. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 166 | Quando eu vijr por que, ou seiamos en lugar que o deuades saber, eu mostrarey en com̃o sõo mays fidalgo ca o senor desta terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 166 | Et eu, con uergõca deste feycto, promety de nũca tornar a mjña terra ata que fosse vingado del et dela. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 166 | Senora, se me uos ysto guisasedes, eu casaria cõ vosco et leuaruos ya comjgo para Castela, et fariauos condessa da terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 166 | Quando veẽo depoys aa terçeyra noyte, guisou dõna Sancha que sse deytasse seu padre, o conde, et a condessa, ssua madrasta. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 166 | Quando en outro dia souberõ os da terra a morte de seu senor, erã ia os outros muy alõgados, que sse nõ reçeauã de nẽhũa cousa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 166 | Et ao tempo que este [conde] Garçia Fernandez sayu da terra para vingarsse de sua moller, com̃o de suso auedes oydo, leixou ẽna terra dous seus parentes, en que el muyto fiaua, que julgassem os preytos et que gardassẽ todo o seu. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 166 | Ao tempo deste conde Garçia Fernandez, seendo el fora da terra en demãda daquella sua moller, ajũtousse gram poder de mouros et entrarom per Castela. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 166 | Et correrõ Burgos et toda a terra, et rroubarõ et astragarõ quanto acharõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 166 | [Et] daquella uez foy astragado o moesteyro de Sam Pero de Cardena, et matarõ y CCCos mũges en hũu dia; et, iazendo todos enterrados ẽna caustra, fezo Deus muytos miragres por elles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 172 | Et, quando Almãçor ya a terra de cristãos cõ sua oste, aquellas guardas que o auyã d ' aguardar a Yseem por mandado d ' Almãçor, assy o guardauã, quando caualgaua et y[a] folgar a sua orta et a seu uergeu, que ome do mũdo nõ ousaria falar con el en puridade, nẽ chamalo a vozes, nẽ fazerlle outro noio nẽhũu. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 172 | Et en este tempo fezo el sobre cristãos La et ij caualgadas et ostes en que lles fezo muyto mal et lles astragou a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 172 | Et desy assy auẽo que foy este Almãçor correr a terra de Castela, et esto era en tempo de jnuerno. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 172 | Et fezo arar et semear muy gram terra de pães (que auya y) cõ aquelles boys que tijna et que tomarã en terra de cristãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 172 | Et desy, estando aly, fezo tãto mal aa cristaidade, et tãtas terras lle astragou et quebrãtou, que apremou per força aquelles que o porto tijnã et aynda aos outros das terras, tãto que ouuerõ de uijr a el. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 172 | Et Alm[ã]çor, segudo conta a estoria, rreçebeu(o) o auer que lle derõ, et nõ ia por cousa que ouuese mester, mays por mostrar contra elles sua piadade et sua mesura. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 175 | Et enviou cõuidar a todos seus amjgos a muytas terras: a Galiza, a Leõ, a Portugal, a Estremadura, a Gascoña, a Arangõ, a Nauarra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 175 | Et deulle hũa tã gram punada ẽno rostro que os dentes et as queixadas lle quebrãtou, de guisa que logo caeu en terra morto, aos pees do caualo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 175 | Mays o conde Garçia Fernandez (estaua y), que era senor et era y en Burgos, et Gonçaluo Gostiez, que era padre dos jnfantes, logo que souberõ aquella peleia, forõ para [a]la et meterõsse ontre elles et departirõnos, que nõ ouue y entõ outro mal nẽhũu. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 175 | Dom Rrodrigo, uos auedes mester caualeyros, ca sodes do mayor prez d ' armas ca outro que ome sabya, de guisa que mouros et cristãos uos am por ende gramde enueia et uos temem muyto. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 175 | Et por ende terria eu por bem que uos seruissem meus fillos et que uos aguardassẽ, se uos por bem o teuessedes et uos prouguese. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 179 | Poys que aquela contenda foy apaçificada et as vodas partidas, sayu de Burgos o conde Garçia Fernandez et foy andar pela terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 179 | Yrmãos, mester he que tomemos consello a atal cousa com̃o esta [et] que nõ fiquemos escarnidos, ca muyto seria gram desonrra nosa (grande). | [+] |
| 1295 | TC 1/ 182 | Enpos esto, poys que o conde Garçia Fernandez se tornou a Burgos de seu andar en que andara pela terra, (et) espediusse delle dom Rroy Ualasquez et dom Gonvçaluo Gosteez, et yamsse para a foz de Lara du tijnã suas molleres. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 182 | Et poserõ seu amor hũus cõ outros, et meteronsse entõçe os vijte jnfantes en mão de seu tio dõ Rrodrigo, que catasse aquel feycto por que sse leuãtara, et que fezesse y aquello que teuesse por bem et fosse dereyto. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 182 | Et, se o uos teuerdes por bẽ, gradeceruolo ya eu muyto que fossedes ata el cõ mjnas cartas et mo saudassedes da mjna parte, o hũu polas cartas et o al per vossa palaura, et mostrarll ' edes a muy gram custa que ey feycta, et auya mester a sua ajuda. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 182 | Et, por que me nõ poso aco delles vingar ẽna terra dos cristãos, assy com̃o eu querria, enviouos poren seu padre que uos que o façades escabeçar, se me bem queredes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 182 | Et, poys que estes ouuerdes mortos, aueredes a terra dos cristãos a vossa voentade, ca muyto a en elles grande esforço". | [+] |
| 1295 | TC 1/ 182 | Desy mãdou a hũa moura filla dalgo que o gua[r]dase et o seruisse et llj desse o que ouuesse mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 187 | Deme[n]t[re] que uosso padre he ydo a Almãçor et [u]em, quero fazer hũa entrada a terra de mouros et correr ata o cãpo d ' Almenara. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 187 | [Et], se o uos teuerdes por bem de yr comjgo, prazerm ' a ende muyto; et, se nõ, ficade aqui ẽna terra et guardadea. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 187 | Dõ Rrodrigo, nõ semella bem nẽ seria guisado leixaruos yr en oste et ficarmos nos aqui na terra, et muyto demostrariamos en elo muy gram couardia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 187 | Poys que esta resposta ouue dos jnfantes, enviou dizer pela terra que, os que cõ elle quisesẽ yr a gaanar algo, que sse guisassem muyto agina et que sse veessem logo para el. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 187 | Fillos, rrogouos que uos tornedes a Salas, a uossa madre dona Sancha, ca nõ uos he mester de yrdes cõ estes (cõ estes) agoyros mays adeante. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 187 | Monõ Salido tornousse para sse yr a Salas et, yndo assy pelo camjño, coydou ontre sy com̃o fazia mal en leixar daquela guisa seus criados por medo da morte, et mayormente seendo ia vello et de grande ydade, que o nõ deuya de fazer por nẽhũa maneyra, ca mays guisado era de yr elle hu quer que morte podesse prender ca aquelles que erã aynda mãçebos para viuer; et, poys que elles nõ temjã morte et tã en pouco a (a) tijnã, que mays pouco a deuya el de temer; et demays que, se elles morressẽ ẽna fazeda et Rroy Valasquez aa terra tornasse, que llj faria muyto mal por elles et que o mataria; et que sempre aueriã que dizer del, se el tal cousa fezesse com̃o esta; et demays aynda que, se elles ala morressẽ, que coydariã os omes que el que llj basteçera a morte et per seu consello veera aquel feycto, et seria muy maa fama esta para el (et leixar) de seer onrrado na mãçebia et desonrrado na viliçe. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 189 | Gonçaluo Gonçaluez, o menor dos jnfantes, quando aquelo uyu, foy correndo para aquel caualeyro, et deullj hũa tam gram punada ontre a queixada et o ombro que logo deu cõ el morto en terra a pees de Rroy Valasquez. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 189 | Sacastesnos aca da terra para yr sobre mouros, et agora queredes que nos matemos aqui hũus outros? | [+] |
| 1295 | TC 1/ 191 | Mays yde uos ousadas et nõ temades nada; ca, se mester for, eu uos acorrerey. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 191 | Mays diz a estoria que tam bem lidauã os cristãos et tã esforçadamente que passarõ per duas azes dos mouros et chegarõ aa terçeyra, a pesar delles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 191 | Et, quando elles virõ que nõ avia al senõ vençer ou morrer, acomendar[õ]sse a Deus, et chamarõ o apostolo Sanctiago, et forõ ferir [en] elles [et] tã de rrigeo os cometerõ et tã bem lidarõ et tãtos morrerõ y et tã grande espãto meterõ en elles que nẽhũu nõ se lles ousaua parar deante. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 191 | Et, desque elles tornarõ, tã de rrigeo cometerom os mouros, que bem semellaua que auyam sabor de sse vingarẽ, se podessem. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 195 | Amjgos, leixade uos a meus sobrinos mostrarsse a lidar, ca se lles mester for eu lle acorr[e]rey. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 195 | Et os jnfantes prometerõlle que o fariã, et jurarõlles et fezerõlles preyto tã firme que elles forõ pagados ende. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 195 | Pero con todo esto Gonçaluo Gonçaluez, o menor de todos [os] yrmãos, que estaua aynda por descabeçar, quando os yrmãos viu descabeçados ante sy, entẽdeu que assy yriã ata el, a la fe, et assi sse acabaria, et cono gram pesar et a gram sana que ende ouue, leixouse yr a aquel mouro que os es[c]abeçaua et deullj hũa tã gram punada ẽna gargãta, que deu logo con el morto en terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 199 | Mays digote ante esto: que eu enviey mjñas ostes a terras de Castela et ouuerõ sua batalla cõ os cristãos ẽno cãpo d ' Almenara. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 199 | Et, poys [que as] uyu Gonçaluo Gostez et as conoçeu, tã gramde ouue ende o pesar que logo aa ora caeu por morto en terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 199 | Eu ey gram doo de tj por este mal que che veẽo, et por ende teño por bem de te soltar da priiom en que estas; et darch ' ey o que ouueres mester para tua yda, et as cabeças de teus fillos, et vayte para tua terra a dõna Sancha, tua moller. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 199 | Eu fico prene de uos et a mester que me digades com̃o teendes por bem que eu faça ende. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 199 | Dom Gonçaluo, poys que esto ouue castigado et l[i]u[ra]do cõna moura et tomado d ' Almãçor todas estas cousas que lle forõ mester para sua yda, espediusse del et de todolos outros mouros onrrados, et foysse para Castella, a Salas, a sua moller. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 202 | Et enterrarõno en Destina. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 202 | Entõçe Alcoyrexj, hũu rrey dos mouros muy poderoso, correu et astragou todo terra de Portugal, que nõ sayu a elle quẽ llo estoruasse. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 202 | Et algũus dizẽ que foy a enfermidade da (da) menaçõ que os tomou a todos, de guisa que nõ escaparõ ende senõ muy poucos que contassem as nouas en sua terra, et da caualgada que elles fezerõ contra Galiza et das gaãças que sacarõ da terra do apostolo Sanctiago. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 203 | Et disserõllj que auya el prometudo aos mouros que rreçeberia el a ley de Mahomat et que lles daria toda a terra de Galiza. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 203 | Et elles, quando esto uirõ, entenderõ que per Deus vijna este feycto, et guisarõllj sua supultura, et enterrarõno en aquela jgleia de Sancta Olalla. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 207 | Et, quando o conde dõ Vela, de que dissemos ia suso en esta estoria, -o que o conde Fernan Gonçaluez deytara da terra - et algũus condes de terra de Leõ, et outros cristãos que forõ deytados da terra outrosy, poys que chegarõ a Cordoua a Almãçor et lle prometerõ que lle dariã a terra que os cristãos tijnam en España, (et) colleuos Almãçor a ssy. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 207 | Mays Almãçor, com̃o era ome muy esforçado et de gram curaçõ, quando uio aos seus vençudos et fugir tã malamente, deu en terra cõ hũu soonbreyro que tragia ẽna cabeça en lugar de corõa, segũdo que os rreys mouros o aviã estõ en custume de trager soonbreyro d ' ouro por corõa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 207 | Et esto de tomar aquel soonbreyro et dar cõ el en terra faziao el por sinal que auya muy gram querela dos seus quando nõ vençiã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 207 | Os cidadãos de Leõ et d ' Astorga, [temendo] que ao outro ãno d ' adeante que uerria Almãçor cõ sua oste sobre elles, tomarõ os corpos d[os] rey[s] que erã enterrados en Leõ et en Astorga, cõ o corpo de Sam Paayo, et leuarõnos a Asturas, et enterrarõnos en Ovedo, ena jgleia de Sancta Maria. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 210 | Com̃o el rey dõ Bermudo se fezo leuar a Ovedo, quando soube que vijna Almãçor et lle entraua a terra | [+] |
| 1295 | TC 1/ 211 | Onde conta dom Lucas de Tuy que, el iazendo ali, que lle guerrearõ o muro et llo conbaterõ tres dias muyto ademays, et que morrerõ y muytos mouros ademays sem conta. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 212 | Andados vj ãnos do rreynado deste rey dõ Bermudo -et foy esto ena era de mĩll et Vo ãnos; et andaua outrosy o ãno da encarnaçõ do Senor en IX çẽtos et Lxavijte ãnos -, en este ãno sacou Almãçor sua oste et vẽo correr terra de Leõ; et chegou ata Astorga et çercoa et a pouco de tempo tomoa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 212 | Et, poys que esto ouue feycto ali pela terra, tornousse a Cordoua bem et onrradamente. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 212 | Onde uos digo agora eu, quando soo para (pa) elo, que teño por bem de yr a terra de cristãos vingalos, se poder. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 212 | Et conpriuo entõçe Almãçor de caualeyros et de caualos et d ' armas et d ' auer et de quanto ouue mester, por que ffosse bem acõpanado et onrrado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 212 | Dom Gonçaluo, eu sõo aqui veudo por vingar a uossa desonrra et a morte dos sete jnfantes, vossos fillos et meus yrmãos, et nõ a mester que o tardemos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 212 | Et, en dizendo esto, foyllj dar hũu tã gram golpe da espada que o partio ata o meyo do corpo, et deu cõ el morto en terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 212 | En este ãno outrosy sacou Almãçor sua oste muy grande, et veeõ correr terra de cristãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 215 | Andados viij ãnos do rreynado del rey dõ Bermudo -et foy esto ena era de mil et vijte ãnos - veõ Almãçor a terra de cristãos et correu et astragou et chegou ata Sam Fagũdo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 215 | Enno IX ãno do rreynado deste rrey dom Bermudo de Leom veõ este rrey Almãçor outra uez a terra de cristãos, et correu toda a terra ata Alua et a Lũa et a Cardom et a outro castelo Arbolio. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 216 | Andados X ãnos do rreynado deste rey dom Bermudo -et foy esto ẽna era de mill et IX ãnos - sacou de cabo aquel Almãçor sua oste, et foy correr a terra de Castela. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 216 | Et tornousse para sua terra, assy com̃o cõta a estoria, muy onrrado cõ louçeylla et con soberua, ca bem auya ia xijze ãnos que dera guerra a terra de cristãos et lle quebrãtara as terras et lles fezera muyto mal et muyto dano, et metera muytos lugares sub seu senorio, et sempre uençia et tornaua onrrado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 217 | Mays, ante que sse el partisse de terra de Sanctiago, foy ferido el con toda sua cõpana de malamento de Deus; et, polo pecado do atreuemento et das suzidades que el fazia ẽna jgleia de Sanctiago, caeu en el hũa das mays suzi(d)a(de)s enfermidade[s] que poderia seer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 217 | Et Almãçor ficou ende s[ẽ]lleyro, cõ muy pouca da sua conpaña, et ouuesse de tornar a sua terra a pesar de sy. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 218 | Andados xiiijze ãnos do reynado deste rey dõ Bermudo -et foy esto ẽna era de M et xiij ãnos; et o ano da encarnaçõ do Senor en IX çentos et lxxav ãnos - veendosse este rey dom Bermudo tã maltreyto dos mouros, que tãtas uezes auyã corruda sua terra et quebrantada et guastada, enviou seu mandado a Garçia Fernandez, conde de Castela, et a dõ Garçia, o Tremedor, rey de Nauarra, que oluidasẽ os tortos que lles el fezera et que fezessem con el paz et a ouuesem todos tres en hũu, con sua postura ben firme, et que sse aiudassem et sacassem sua oste sobre os mouros, et que sse aj[ũt]assem a defender et a ffe, que sse perdia ia, se aquelo muyto durase. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 218 | Et Almãçor era ia seydo de sua terra con sua oste et vijña para corre[r] Castela et astragala com̃o soya. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 218 | Et, poys que foy morto, leuarõno a enterrar a Medinaçele. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 220 | Andados XV ãnos do rreynado daquel rey dom Bermudo -et foy esto ẽna era de mil et xiiijze ãnos; et o ãno da encarnaçõ do Senor en IX çentos et lxxav ãnos - sacou Abtelmolit, fillo del rey Almãçor, sua oste, por yr correr et quebrãtar terra de cristãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 220 | Et dali adeante nũca quiso vijr a correr terra de cristãos, mays ficou en sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 220 | Et desi, desta guisa, folgou terra de cristãos ia quanto tempo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 220 | Et entõçe [el] rey de Leõ et el rey de Nauarra et o conde Garçia Fernandez de Castela enviarõ polo conde dõ Vela, do que dissemos ia ante desto, et por todolos outros caualeyros que erã cõnos mouros, que elles deytarã da terra, et tornarõlle seus herdamentos et os dereytos que auyã d ' auer, por razõ que os mouros nõ sse podessẽ enfestar contra elles con sua ajuda. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 221 | Et, por que o prendeu a torto, nõ quiso Deus que aquel pecado que fezera que pasass[e] sem pẽa, et deu tã grande sequidade ẽna terra por elo que nõ podiã arar nẽ semear, de guisa que foy a fome [muy] grande ademays per todo España. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 222 | Andados xvij ãnos do rreynado deste rey dõ Bermudo -et foy ẽna era de mil et xvj ãnos; et andaua entõçe o ãno da encarnaçõ do Senor en IX çentos et lxxaviij ãnos; et a de Oto, enperador de Rroma, en xj - en aquela sazõ terra d ' Espana, sofrendo gram coyta de fame pola pestilẽçia da sequidade que y auya et faziã com̃o agora dissemos aqui ante desto, adoeçeusse Deus da gente et quiso, pola sua merçee, demostrar esta gram coyta por que era. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 222 | Et apareçeu el en visom a hũus boos omes d ' ordẽ et dissolles que, polo pecado que el rey dõ Bermudo fezera contra aquel bispo d ' Ovedo en prendelo, era aquela pestilẽçia Esses omes boos forõ a el rey dõ Bermudo entõ et contarõlle todo quanto lles fora mostrado, et que nũca fame salrria da terra nẽ aueriã agoas as gentes, ata que nõ sacasse da priiom o bispo que prendera et tijn[a] ẽna priiom. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 222 | [et] logo aa ora deu Deus chuuya ẽna terra, et a terra deu seus froytos com̃o deuya. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 222 | Et entõçe fugio et morreu en Briezo, et foy enterrado ẽno lugar que dizem Vilanoua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 222 | En esse ãno outrosy morreu o enperador Oto ijo et rreynou enpos el seu fillo Oto o terçeyro, et durou ẽno enperadigo noue anos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 224 | [Et] ẽno terçeyro morreu Abtemelit, rey de Cordoua, fillo d ' Almãçor, e[t] entrou eno senorio do rreyno enpos [el] seu yrmão Abderrahme. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 226 | Et, doutra parte, que aquel Abdalla fazia semellãça que era cristão, pero encubertamente, et auya ia jurado [et prometudo a] el rey dõ Afonso de o ajudar contra os mouros a quequer que fosse mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 228 | Os mouros, nõ podendo sofrer esto nẽ os outros maes que fazia ẽno poboo, et demays [p]o[l]o feycto que fezera cõtra Ysem, seu rey et seu senor, começarõ de sse alçar et fazerlle muyto mal et muyta terraria. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 229 | Com̃o os mouros veerõ correr terra de cristãos et com̃o morreu o conde Garçia Fernandez | [+] |
| 1295 | TC 1/ 229 | Et padre et fillo, auendo seu desacordo ontre sy, souberõno logo os mouros et ueerõ correr terra de cristãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 229 | Et, yndo arriba, tomarõ Curuna et Santo Esteuã, queymãdo et astragãdo a terra et matãdo y muytos cristãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 229 | Et, quando chegou o conde Garçia Fernandez et vio tã gran mal en sua terra, nõno pode sofrer et, pero que a gente andaua partida ontre el et seu fillo, poso en seu curaçõ de morrer [p]o[r] defender a terra, ante ca viuer veendoa asy perder. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 229 | Entõ os cristãos derõ grande auer aos mouros porlo corpo del, et leuarõno a enterrar ao moesteyro de San Pero de Cardena. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 230 | Et este conde dõ Sancho amou seus poboos et defendeu muy ben a sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 230 | Et deu franqueza aos caualeyros que non peytassẽ nẽ fossẽ en oste sen soldadas; ca, dant[e] do conde dõ Sancho, peytauã os caualeyros, et aujã d ' ir cõ o ssenor du os auja mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 230 | A madre deste [conde] dõ Sancho, cobijçando a casar cõ hũu rrey dos mouros, osmou de matar seu fillo, por tal de sse alcar cõ os castellos et conas fortelezas da terra, et que desta guisa casaria cõ el rrey mouro mays enderẽçadamente et sen enbargo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 230 | Et ella disso ca o nõ faria, ca o nõ auja mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 232 | Com̃o o conde dõ Sancho sacou sua oste et foy correr terra de mouros | [+] |
| 1295 | TC 1/ 232 | Et correullj a terra et astragoulla, et leuou ende muy grandes preas, et o al que ficaua queymoullo todo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 232 | Et tãto mal fez logo entonce aos mouros daquella uez que bẽ ata Cordoua chegou, queimãdo et astragãdo as terras; et nõ quedou ata que ali chegou et fezo aquello; et nõ queria quedar aynda d ' ir adeãte, ata que preiteiarõ cõ el [el] rrey de Toledo et el rrey de Cordoua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 233 | Andados xiiijze anos do rreynado del rrey dõ Afonso -et foy esto na era de mill et XXXa ãnos; et andaua o ano da encarnaçõ en nouecẽtos et noueẽta et noue anos - en este ano dicto os de Cordoua, [ueendosse tan] maltreytos de Mohomas Almolidj et que asi lles aujã mortos muytos dos seus, a[l]çarõ entõçe por seu principe a hũu mouro de terra de Berberia, que auia nume Çuleyma; et era sobrino daquel Ysem Arsis que Mahomade descabeçara. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 233 | Et andaua pela terra arredor, ca nõ oussaua entrar ena çibdade por medo de Mahomade. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 233 | Et, elles andãdo asy pela terra, acaeçeu que hũa partida daquelles barbaros quiserõ outrosi alçar por cabedel a outro mouro, curmão de Çuleyma, que llj diziã Murahã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 233 | Enpos ysto Çuleyma, nõ sse fiando enos de Cordoua, sayosse da çibdade et andou y pelas terras et pelos outros lugares de arredor, que erã y çerca da villa, cõ todolos cristãos que erã y cõ el. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 233 | O terçeyro, que errastes et pecastes malamente contra Deus et contra natura, que quise[stes] conpr[a]r por seruas uossas molleres et uossos fillos et os outros omes de uossa ley, os que nos agora catiuamos en esta batalla. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 239 | Mays depoys, a cabo de poucos dias, vẽerõse elles para Cordoua, et começarõ aa meter boliço ontre os moradores do lugar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 239 | Este conde, [en]tendẽdo o escandalo et o mal que poderia uĩjr depoys por aquello que el rrey mãdaua tomar todo o que os berberis auiã ena çibdad[e], et da outra parte por que era el esquiuo et muy errado contra os moradores do lugar, et sobre esto mayormente aynda por que oyra dizer a hũu mouro que, assi com̃o os de Cordoua matarã et destruyrã aos mouros berberis, que assi sse traballariã de matar, se podessẽ, a el [et a]os cristãos que erã con el, (et) disso al rrey que sse queria yr para sua terra, poys el auja conprido o tempo que posera con el de o seruir. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 239 | Et o conde tornousse para sua terra rrico et onrrado con todolos outros cristãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 239 | Et el rrey, depos ysto, mandou carcauar toda a çibdad[e] aderredor, ca a carcaua que y era dantes era ia toda çega et çarrada et chãa, por que [a] encherã toda de terra os da çibdad[e], quando sayrõ aa batalla que ouuerã cõ Çuleyma, assy com̃o auemos dito ante desto. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 239 | Et desi poso seu preito cõ os da çidade, que faria el a terça parte et que fezessẽ elles a outra que ficaua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 239 | Et en todo [esto] os berberis que [es]ca[pa]rõ [da batalla] andauã pela terra, da hũa parte et da outra, destruỹdo et queymando as villas et as çibdades que y auia, assy que muytas dellas aujã ia destroydas et hermas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 239 | Et os alaraues que forã a Zetiua matar aos de Çuleyma, que ficarã y com̃o dissemos ia, quando virõ o mal et o astragamento que os berberis andauã fazendo pela terra ena Andaluzia, ouuerõ seu cõsello de matar Mahomad Almohadj et tornar eno senorio a Ysem, que fora ia outra uez seu rrey. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 239 | Et meterõ en este consello Alhagib Alhemeri, et cõ o consello del fezerõ quanto s ' i fez depoys. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 239 | Et ali du iazia meterõ as lãças en el, per[o] que era morto, et desfezerõno todo en peças. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 239 | Et elles enterrarõno entõce en cabo da mesquita. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 239 | Et el conos de Toledo tomarõna et enterrarõna logo dentro en sua mesquita. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 241 | Et poso dos seus caualeyros pelos castelos et pelas villas et pelas terras que guardassẽ os portos et as entradas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 241 | Et mãdou dizer aos moradores da terra que esteuessẽ apparellados et perçebudos para caualgar, logo que oyssem appelido. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 241 | Mais os barbaris, de que dissemos ia, nõ quedauã de dar guerra et correr toda a terra en derredor de Cordoua, en guysa que destroy[rõ] toda Eçeia et todo Carmona et toda a rribeyra d ' Agoa d ' Alquiuyr. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 241 | Et tã gram medo metiã per toda a terra que solamente nõ ousauã seyr nẽ yr caualleyros nẽhũus dos de Cordoua, a Noua, ata Cordoua, a Uella, nẽ a outros lugares du tijnã suas atalayas et suas ascuytas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 241 | Et tã malamente corriã a terra et tã grãdes danos y faziã que muytos logares forõ despobrados et hermos pollo grã medo que auiã delles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 241 | Os çibdadaos de Cordoua, quando este perigoo tã grande uirõ, forõ a Jseem, et disserõlle que seyse et ouuesse sua batalla cõ elles et os deitasse da terra, ca muyto erã en grã perigoo pollo que elles faziã, et nõno podiã ia sofrer, et que a sua paçiẽçia del (del) que o sofria muyto era danosa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 241 | Et os barbaris, pero que nõ ousarõ vijr aa batalla cõ el rrey et fugirõ, por todo esso nõ leixarõ de fazer pela terra per u yã quanto mal podiã, queymãdo et astragãdo quanto achauã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 241 | Entonçe el rrey poso per todolos cabos do rreyno suas atalayas et suas ascoytas por guardar a terra quando os ẽemjgos uẽessem. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 244 | Andados xvij anos do rreynado del rrey dõ Afonso -et foy esto ena era de mĩll et xxxa et iij anos; et andaua outrosi [o ano] da encarnaçõ en nouecentos et noueẽta et vj - Ysẽ, poys que ouuo ordenadas todas estas cousas, que vio que era mester eno rreyno, sacou sua oste muy grande et foy buscar seus ẽemjgos, que llj andauã fazendo dano pela terra, se poderia auer algũu delles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 244 | Et todoslos que o assy uijã yr apressurado por batalla, marauill[au]ãse ende muyto por aquillo, ca sempre o virã iazer ençerrado en seu alcaçer, et que enviaua todoslos mays dos dias seus mandadeyros aos berberis prometerllj muy grandes dões et muyto algo, se llj quisesẽ obedeeçer seu senorio. Çuleyma, en hũu cõ os berberis que erã cõ el, enviauã cada dia dizer a Ysem que llis peytasse et llis desse de seu auer dõde elles fossem pagados, senõ que se nõ partiriã de fazerllj mal. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 244 | Mays tãto era o auer que Çuleyma et os berberis demãdauã que Ysẽ mays se quiso auẽturar a sorte de morte ca darllo. Çuleyma, quando vio aquello, que llj nõ tĩjna prol o en que el andaua, enviou prometer a dõ Sancho, conde de Castella, que llj daria de seu auer quanto el quisese et outros dões muytos, et que o onraria quanto el podesse et soubesse, et que o vẽesse ajudar contra Yseẽ, rrey de Cordoua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 244 | Et en todo esto os berberijs nõ quedauã de correr a Cordoua cada dia, et de fazer ena terra quanto mal podiã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 244 | Et, por que os berberis auiã toda a terra destroyda por seus maos feytos et suas correduras que fezerã y, por que se ouuera d ' ermar a terra dos lauradores, de cuio lauor vĩjna auondo de pã, (et) erã tã bẽ os de dentro com̃o os de fora en gran coyta et en grande ang[u]stura de fame et en gran lazeyra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 244 | Et, asy com̃o chegarõ, acharõ (acharõ) toda a terra herma et uazia dos lauradores et dos outros omes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 244 | Et Yseem enviou logo ala entõ hũu seu algozil que auja nume Zabor, et outro a que diziã outrosy Orcõ et quantos caualeyros podo auer, que guardassẽ et defendessẽ a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 244 | Os berberis, logo que esto souberõ, leuãtarõse dalj et forõse andãdo pela terra, et chegarõ a Calatraua, et tomarõna. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 244 | Et dali corriã et astragauã toda a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 247 | Andados xviij ãnos do rreynado del rey dõ Afonso -et foy esto ena era de mil et XXXta et iiij anos; et andaua o ano da encarnaçõ en nouecentos et nou(u)eenta et seys; et o d ' [Ot]o, enperador de Roma, en XIX - en esse ãno enuiou dizer Çuleyma a Emũdar, que era rey de Saragoça, et a outro mouro, que era de Medina Alfaragel -et he a que agora dizem Agoa d ' Alfaiar - et a todolos outros mouros poderosos da terra, que o veesem ajudarlo contra Ysem, rrey de Cordoua, et que leixaua de fazerlles mal na sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 247 | Mãdou ent[õ]çe Çuleyma conbater de cada parte a vila muy de rigeo, et encher de pedra et de terra (a) toda a carcaua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 247 | Desy a cabo de tres dias, poys que esto ouuerõ feyto os de Cordoua, meterõsse sub o senorio de Çuleyma. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 250 | Andados XX anos do rreynado del rrey dõ Afonso -et foy isto ena era de mil et xxxvj ãnos; et andaua o ano da ẽcarnaçõ en nouecẽtos et noueẽta et viijo ãnos -, en esse ano forõ Ayrã Almeheri et Abenhamit, cõ gran poder de caualeyros, sobre Almaria et çercarona et conbaterona cõ muytos engenos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 251 | Desi seyo Aly de Malega et Hayrã d ' Almaria et Enlistẽa de Grãada, et os conçellos de terra de Murça et de outros lugares. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 256 | Outrossi rrenouou as portas dessa cibdade meesma, de pedra et de madeyra et do al que era mester et que cõuijna. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 256 | Depois outrossi enujou polos ossos de seu padre, el rrey dom Bermũdo, que fora enterrado en Briezo, en Villanoua, assi com̃o auemos dito. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 256 | Et enterrarono contra ouçiente en essa jgleia de Sam Johane, em hũu sepulcro de marmor, cõ sua madre, a rreyna dona Eluyra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 256 | Et meteu hy a sua jrmaa dona Tareyia, a que dissemos, que viueo hy muy grã tẽpo et, pois que morreo, foy hy enterrad[a]. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 258 | Mays, por que os berberis nõ sabiã estar quedos, que nõ rroubassẽ et destruyssẽ et fezessem todo mal ena terra, assi com̃o soyã, os da çibdade moradores nõno poderõ ia sofrer, et ouuerõsse a querellar ende. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 258 | Et fogiu Caçim cõ esses berberis et meterõse en hũu requeixo da çidade. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 260 | Et moraua hy a enbargo da terra et a noio dos de Cordoua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 262 | Et finou ali et foy leuado a Leõ et foy enterrado cõ seu padre et cõ sua madre. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 263 | Poys que morreu este rrey dom Affonso, rreynou enpus el seu fillo dom Vermũdo, o terceiro, X anos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 263 | Et uiu os tortos et os males que per sa terra faziã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 263 | [En]pus esto, a pouco de tẽpo, morreu o conde dom Sancho et foy enterrado muyto onrradamente eno moesteiro de Ona. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 264 | Et jũtaronse os poboos dessa terra et fezerono rrey de Nauarra, por que era bom guerreiro et os defendia bẽ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 265 | Et este rrey dõ Sancho moraua ẽna terra que chamã Cãtabria, et guerreaua dalj cõ mouros, et quebrãtauaos muy de rrigeo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 265 | Et gaanou Oca et Todela et toda essa outra terra ata Osca. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 265 | Et ao fillo disserõ dom Garçia, o Temeroso, et as fillas, a hũa dona Sancha, et a outra dona Orraca, et a terçeira dona Maria, et a quarta dona Velasquita. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 265 | Et os poboos de terra de Cãtabria er[ã] a aquela sazõ muy ligeyros, et nõ dauã nada por agoa nẽ por jnuerno, ca o aui[ã] muy usado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 265 | Et, quando aquelo oyo, pesoulle muy de curaçõ et, cõ o gram pesar que ouuo do maltraiemento da terra et dos cristãos, meteuse a grã perigoo de passar os portos, que iaziã cheos de muy grandes neues, por yr aos mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 265 | Et, quando foy a manaa, feriu enos mouros que iaziã sobre Pãpelona, et matou y delles tantos que apenas ficarõ hy quen leuasse o mãdado a sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 265 | Et por amor de meter coraçõ a sua gente, que lidassem de rrigeo et dessem guerra aos mouros, aas uezes entraua enas lides de caualo et aas uezes de pee cõ os peoes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 265 | Et gaanou muytos logares en Corpẽtenia, que e en terra do Grono, [et] outrosi en terra de Cãtabria, que e rribeyra do Ebro, et logares que oie en dia an nume de Sancho Auarca. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 265 | Et assi soubo el rrefrear os mouros et alõgar de seu rreyno, por que en todos seus dias esteue aquella terra segura. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 269 | Conta a estoria aqui que o jnfante dom Garçia moueu de Moño et foisse dereitamente para Moçõ, que tijna entõçe o conde Fernã Guterrez. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 269 | Et o conde dom Fernã Guterrez, quando soubo daquel feito, pesoullj muy de curacom; et, pero que era mal doẽte, caualgou et seyu alla, et começou de trager mal os seus por aquello que cometerã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 271 | Jnfante Garçia, rrogamoste que nos outorgues as terras que teuemos de teu padre et seruirte emos cõ ellas com̃o a senor cujos naturaes somos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 271 | Et o jnfante outorgoulles a terra entõçe, et elles beyiarõlle a mao outra uez. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 271 | Rrespondeu entõce dona Sancha que sabia ella que omes auia ena terra que lli queriam mal. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 271 | Et, pois que elles ouuerõ morto o jnfante, meterõ mão pellos outros que erã vassalos et amjgos do jnfante, et matarõ y muytos delles, tã bẽ dos castelaos com̃o dos leoneses que llj vijnã en acorro. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 271 | O jnfante, quando sse uiu ante el, começoo de rogar que o nõ matasse, et prometialles que lles daria grandes terras et grandes algos en seu condado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 271 | O conde ouue entõ del doo, et disso aos outros que nõ era bẽ de matarlo assi; mays que seria mellor de tomar aquello que lles daua, et a el que o deitassẽ da terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 271 | Et tomoo el rrey dom Sancho, et mãdoo meter en hũu atoude. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 271 | Et leuarõno ao moesteyro de Onỹa et enterrarono y açerca de seu padre. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 271 | Pero diz o arcebispo dom Rrodrigo que en Leõ foy enterrado, ẽna jgleia de Sam Johan, cerca do padre de dona Sancha, sua esposa, que sse quisera essa ora meter cõ el eno luzello, cõ tã grã pesar que auja por el que assi morrera; et tã grã doo fazia por el que toda estaua desmayada, que nõ sabia que fazia nẽ u estaua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 275 | Mays o conde Fernã Guterrez, que tijna o castelo, quando os viu et soubo o que aujã feyto et en que guysa vijnã, seyu a elles mao seu grado et omillouselles et conuidoos para [a] cẽa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 275 | Mays Fernã Guterrez, logo que sse partiu delles, fezo suas cartas, que enuiou muy apressa a el rrey dom Sancho de Nauarra et a anbos seus fillos, dom Garçia et dom Ffernãdo, que ueessem acorrerlli, ca o tijnã çercado [os] fillos do conde dom Vela. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 275 | Fernã Guterrez, o senor de Moçõ, entregou entõ do castello et dos outros logares que tijna a el rrey dom Sancho de Nauarra et reçebeuo por senor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 275 | Et acharono et prenderõno et adusserono aa jnfante dona Sancha, et meterõllo enas maos, dizẽdolle que ella fezesse del o que quisesse et a justiça que ella teuesse por bem. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 275 | Et, desque o ouue parado atal, mãdou aduzer logo hũa azemela et poello en ella, et leualo per quantas villas et mercados auja en Castella [et] en terra de Leõ, u el fezera aquella traiçõ, dizẽdo et pregoando cada lugar que, pola morte que Fernã Laynes bastecera ao jnfante Garçia et fora el en ella, padeçia elle aquello. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 277 | Et demays que era seu, daqueste rrey dom Sancho, o ducado de Cãtabria, que e en terra do Grono, com̃o auemos dito suso; et era en Castella esse ducado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 277 | Et, por que seu padre, el rrey dom Garçia, fora fillo del rrey dom Sancho Auarca, o que gaanara aquel ducado et o ajũtara ao rrejno de Nauarra; ca foy aquel rrey dom Sancho de Nauarra muy grã guerreiro contra os mouros, et gaanou delles muytas terras et acreçẽtou o rreyno de Nauarra et eno condado de Castella. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 277 | Et outrossi fezo en aquella rreyna duas fillas: a hũa ouue nume dona Brãca et foy casada cõ el rrey dom Sancho de Castella; et fezo esse rrey dom Sancho en ella don Alffonso, o Boo, cuia razõ contaremos adeante en seu logar; a outra filla ouue nume dona Margarida, et foy casada cõ el rrey Guyllem de Cezilia, cujo fillo foy el rrey Guyllẽ, que foy muy rrico et muy auondado, et foy casado cõ dona Johanna, filla del rrey Enrrique de Jnglaterra; mays nõ ouuo fillos en ella; et morreu el. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 277 | Outrossy ouuo aquel rrey dom Sancho de Nauarra tres fillas: a hũa disserõ dona Beringuella, et foy casada cõ el rrey Rricart de Jnglaterra, et nõ ouue en ella fillos; et desi morreu sen fillos, et viueu ella longo tẽpo viuua, et fezo muy sancta vida, et finou ena çidade de Çinomanys, et hy foy enterrada. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 277 | Et aa terçeyra daquellas tres fillas disseronllj (disseronlle) dona Brãca, et esta foy casada com el rrey Tiobalt de Canpayna; et ouuo en ella hũu fillo a que disserom Tiobalt com̃o o padre. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 277 | Este dom Teobalt, rrey de Nauarra, poys que foy rrey dalj, auendo muy [a] coracõ de fazer seruiço a Deus, ajuntou muy grã cauallaria, et passou o mar et foy liura[r] de poder de mouros a sancta terra de Jherusalem. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 277 | Et partiu alj muy grande algo a caualleyros pobres que achou alla, que nõ tijn[ã] ia cõ que ficar allj en defendemẽto dessa terra santa nẽ con que sse tornar a suas terras a Espanna. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 277 | Outrossi sacou alla de catiuo(s) muytos caualleiros et omees boos, a que fezo muyto d ' algo en aquella terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 277 | Enpus esto tornousse el cõ sua cõpanna para sua terra, et mãteue muy bem seu rreyno de Nauarra et o condado de Canpayna. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 281 | Este rrey dom Sancho, poys que ouuo quebrantados os mouros por muytas batallas que lles deu, mãteue sua terra muy en paz, sem outro mal que hy fezesse nẽgũu. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 281 | El rrey, quando vio que cõ tal rrecado o dezia, ouueo de creer, et prendeo a rreyna, et mandoa meter eno castello de Najara. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 281 | Et esto foy cõ cõsello da rreyna que o ajudou a elo, por que se quisera el meter a lidar cõ dous por ela. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 285 | Et os fillos nõno quiserõ logo soterrar, et guardarõno en hũu atoude ata que tomarõ a villa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 285 | Poys que ffoy morto el rrey dõ Sancho d ' Arãgõ, o segũdo, rreynou enpos el dõ Pedro, o terçeyro rey d ' Arangõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 285 | Et el rrey dõ Pedro, quando aquelles mouros vio uĩjr contra el, fezo leuar o corpo del rrey seu padre ao moesteyro de San Vitor martir, que he en Mõt[e] Arãgõ, et enterrarõno y -depoys [a] tempo foy leuado a San Iohan da Pena - et el rrey rogou aos frayres et fezollis [algo] que o(s) metessem en suas orações. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 285 | Este casamento de sua filla fezo el rrey dõ Afonso a pesar de muytos da sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 287 | Et, quando ouue de morrer cõtoullj sua fazenda toda en confessõ et rrogoullj que por amor de Deus que o metesse en auito de Çistel, en que prometera de morrer, et que o leuassẽ ao moesteyro de Poblete. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 288 | Mays, quando uirõ aquell[o] dous altos omes, que erã muy poderosos -et o hũu auia nume dõ Pero Tiçõ de Caterica et o outro dõ Pero Crin de Castella Aziã - querendo elles fazer lealdade contra seu senor natural, destoruarõ que nõ fosse rrey aquel dõ Pero Tares, et traballarõse quanto elles poderõ de fazer sacar do moesteyro aquel dõ Rramiro, [o] Mũge, fillo del rrey dõ Sancho, et alçalo rrey. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 288 | [et] Cathalona, que he terra muy encastelada - [he] toda de caualeyros fillos dalgo, rricos omes et cõdes et outros, daquella partida aca, por que el rrey d ' Arãgõ nõ pode y bẽ reynar ante os caualeyros que teẽ os castelos et se ajudã todos huũs a outros, quando el rrey justiça ou algũa cousa y quer fazer que a elles nõ praz. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 292 | Et fezo muytas boas batallas et muytos outros bõos feytos pela terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 292 | Et pobrou Teruel et outros castelos muytos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 292 | Este fillo daquella neta de Falcardj casou cõ dona Beatrix, filla do conde Mauriẽ, et ouuo en ella quatro fillas: a hũa casou cõ Loys de Frãça; a outra cõ dõ Anrique, rrey de Jnglaterra; a outra, que ouue nume dona Costãça, foy casada cõ el rrey d ' Õgria, et ante que fillo ouuese dela morreu. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 292 | Et esto llis conteçeo per doẽça que os tomou por demudamento da terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 294 | Este rrey dõ Pedro foy a Rroma, seendo apostoligo Inocençio, o terçeyro. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 294 | Et foy enterrado eno espital de Yseña que sua madre, a rreyna dona Sãcha fezera; et metera y muytas donas que seruissem a Deus. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 296 | Et começou de guerrear os mouros muy de rrigio et correrllis a terra, et tomou o castello a que dizẽ Barioña, que he muy forte, et muytos outros castelos et villas que tĩjnã os mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 296 | Et tãto a cõbateu cada dia, et tãto a aqueixou per mar et per terra, que per força xi llj ouuerõ a dar et meterse en seu senorio a çibdade et el rrey cõ seus uasalos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 296 | Et conbateu a çidade muy gran tempo et correullj a terra et trouxeos mal et aqueixoos de guisa [que], per força da pr[e]ma que el rrey dõ James llis fazia, se llj ouuerõ a dar et meterse sub seu senorio. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 296 | Et aynda cõ todo esto aquel rrey dõ James, nobre uençedor, por tal que nõ ficasse cousa ena terra, et que seu fillo reynasse en paz et que nõ ouuesse traballo nẽhũu, correo logo de cabo toda a terra et rrouboa, et tãto a quebrantou et cõbateu aos lugares, per guerras et per mortes que fazia en elles, que xi llj derõ castelos et villas et todoslos outros lugares que de Ualẽça erã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 296 | Et de guisa achõou todos seus rreynos et se apoderou de todos seus contrarios que nõ llj ficaua nẽhũu en nẽhũa terra que lle desse guerra nẽ lla ousasse mouer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 299 | Poys que el rrey dõ Sancho de Nauarra, aquell que foy dito o Mayor, ouuo seu rreyno enanchado, ca era senor do condado de Castella porlla moller a que perteeçia, et posta paz ontre si et seus fillos com̃o se auẽessẽ et nõ peleiassẽ, moueu guerra contra dõ Bermudo, rrey de Leom; et com̃o era seu ueziño fronteyro faziallj muyto mal ena terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 299 | Et fezo y hũa jgleia grande sobre a coua, et estabeleçeu y obispo et fezo a çibdade (et o) bispado et deoa ao bispo et aa jgleia en donadio toda aquella nobre çidade, cõ todos seus termjnos et cõ todo seu senorio, et que sempre fosse liure de todo senorio et de toda prema. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 300 | Andados IX ãnos do rreynado del rrey dõ Bermudo -et foy esto ena era de mĩll et Lij ãnos; et andaua entõ o ano da encarnaçõ do Señor en [mill et] xiiijze; et o enperio de Loys, enperador de Rroma, en xviij ãnos - depoys disto, temendosse os altos omes de terra de Leom et de Galiza que uerria grã dano aa terra, porllo desamor que auja ontre el rrey dõ [Bermudo et ell rrey dõ] Sancho -que auja tomado al rrey dõ Bermudo hũa peça do rreyno de Leom, assy com̃o tẽ de parte do rreyno de Castela - et que, porla razõ deste desamor et por esta força, poderia vĩjr ontre esses rreis contenda et guerra que seria a grã dano da terra, os altos omes cõsellarõ al rrey dõ Bermudo que desse sua yrmãa dona Sancha, que era dona muy fremosa(s), por moller a dõ Fernando, fillo deste rrey dõ Sancho; et porlo diuido que aueria ontre elles entõ aueriã paz hũus cõ outros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 300 | Et era el entõ en terra de Galiza, et ueẽo dala aa çibdade de Leõ et fezo y muy grandes uodas et muy nobres. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 300 | Et el rrey dõ Sancho deu ali entõçe al rrey dõ Fernando, seu fillo, et a sua nora dõna Sancha cõ el rrey dõ [Bermudo] toda aquella terra que el tomara ail rrey de Leõ per força. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 300 | Et sua morte foy desta guisa: andando el per terras d ' Asturas a sabor de sy, chegou hũu peõ et matoo a traiçõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 300 | Et o jnfant[e] dõ [Fernando], seu fillo, enterroo muyto onrradamente eno moesteyro de O[ñ]a. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 300 | En ysto el rrey don Rramiro d ' Arangõ, yrmão deste rrey dõ Garçia et deste rrey dõ Fernando, fillos deste dõ Sancho, rrey de Nauarra, poso sua amizade esse dõ Rramiro, rrey d ' Arãgõ, cõ el rrey de Saragoça, et cõ el rrey de Todela, et cõ o(s) de Osca, que er[ã] mouros, [et traballousse cona ajuda destes mouros] de correr a terra a seu yrmão dõ Garçia, que ficaua rrey de Nauarra depoys da morte de seu padre, et faziallj quanto mal podia non llo mereçendo o yrmão. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 300 | El rrey dõ Garçia, poys que ouuo conprida sua rromaria, tornousse para sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 300 | Et ajuntou logo muy gran cauallaria et foy [a d]esora cõ[tra] el rrey dõ (Garçia) Ramiro, et matoullj muytas gentes ademays, com̃o os achou de[s]armados; ca tã arrebatadamente ueẽo sobre elles que sse nõ poderõ armar nẽ se guardauã del que desta guisa os cometeria. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 303 | Et, quando don Fernando casou cõ dona Sancha, yrmaa deste rrey dõ Bermudo de Leõ, assy com̃o dissemos ia suso, outorgoullj el rrey dõ Sancho en sas uodas toda aquella terra que el tomara per força a dõ Afonso, rrey de Leõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 303 | Et aynda cõ essa terra deullj toda Castella, que fosse ende rrey et senor cõ dona Sancha, sua moller. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 303 | Et poys, teendo el rrey dõ Fernãdo de Castella aquella terra liure et quite, como lla outorgara et dera dõ Bermudo, seu cunado, eno casamento que fazia cõ sua yrmaa, morreu en aquel comeo el rey dõ Sancho, seu padre. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 303 | Poys que foy morto el rrey dõ Sancho, nenbrouse el rrey dõ Bermudo do torto que seu padre et el rreçeber[ã] daquella terra que llis el rrey dõ Sancho tomara et nõ quiso tẽer a postura que fezera cõ seu cunado; mays yaa quebrantãdo por entrar aquella terra que llj dera a el et a sua yrmaa en casamento. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 303 | Et el rrey dõ Bermudo yndo contra elles et elles contra el, foy el rrey dõ Bermudo ferido de hũa lãçada tal dõde caeu daquel seu caualo en terra, et morreu y. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 303 | Et muytos dos seus vĩjndo en seu acorro descaudeladamente morrerõ y cõ el en aquel lugar, et perderõ y a terra et o senor et a uida et o rreyno. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 303 | Et el rrey dõ Bermudo foy entõçe leuado para Leõ et enterrarono cõ dona Tareyia, sua moller. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 307 | Et fezollis tomar armas et mostrar a lidar et a conbater et seer caçadores. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 308 | Et pagauãse delle as gentes, por que se paraua bẽ a defender a terra dos cristãos dos mouros que a conqueriã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 308 | Et estando assi entraron os mouros correr a terra, et era muy gran poder, ca vĩjnã y çĩco reys. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 308 | Et pousarõ sobre Burgos, et passarõ Monte d ' Oca, et correrõ a Belfurado et a San Domĩgo da Calçada, et chegaron a Najara, et correrõ toda essa terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 308 | Et elles jndo cõ esta presa, Rrodrigo de Biuar apelidou a terra, et deu en elles en Monte d ' Oca, et vençeos et desbaratoos, et tomoullis a presa que tragiã et vẽosse cõ ela para sua madre. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 308 | Et elle, quando chegou a sua madre cõ muy grande onrra, desque foy ant ' ella, gradeçeu muyto a merçee que Deus llj fezera et disso que nõ tĩjna por bẽ de tẽer presos os reis, mays que tĩjna por bẽ que se fossem para suas terras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 308 | Et elles gradeçeronllj muyto a merçee que llis fazia et forõse para suas terras, bẽeyzendoo et loandoo muyto porla gran mesura et merçee que contra elles fezera. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 310 | Indo el rrey per terra de Leõ asesegãdo a terra, veollj mandado da grã boa andança que ouuera Rrodrigo de Biuar contra os mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 310 | Et, senor, rogouos et peço por merçee que me dedes por marido a este Rrodrigo, de que me terrey por muy bẽ casada et por muy onrrada; ca sõo çerta que a sua fazenda a de seer en mayor estado que de nẽhũu ome de uoso senorio. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 310 | Et, senor, terreyme que fazedes en ello muy grã merçed. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 311 | Capitolo terçeyro. Com̃o Rrodrigo se uẽo cõ el rrey et foy esposado con dona Xemena | [+] |
| 1295 | TC 1/ 311 | Et tomoullj a jura et fezollis preitos, asi com̃o manda a ley; et, desque forõ jurados, fezolles el rrey muyta onrra et deullis muytas nobres doas, et enadeu mays a Rrodrigo ena terra demays do que ante tĩjna. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 311 | Et amauao muyto en seu curaçõ por que se paraua bẽ a ẽparar a terra dos mouros et que era bem mandado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 312 | Andados dous anos del rreynado del rrey don Fernãdo, que foy ena era de mil et çĩquaẽta et çĩco anos, auendo el rrey as andãças boas que uos disemos, o diaboo, a que pesa do que he seruiço de Deus et do bẽ que Deus da ao home, traballouse muyto por meter mal et andar buliço et mal desaguisado; et guisou com̃o metese mal ontre el rrey don Garçia et el rrey don Fernãdo, seu yrmão. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 312 | Et foyse para sua terra cõ muy pouca conpana que llj enviara y seu fillo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 312 | Et, desque foy en sua terra, nõ quedou fazendo seu poder por se vingar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 313 | Et o preito firmado foronse para suas terras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 314 | Et el rey prouguellj muyto por elo et mandoullj dar quanto ouuess[e] mester et muy ricas dõas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 314 | Et Rrodrigo leuantouse da cama et ficou os geollos en terra et fezo sua oraçõ contra Deus, et gradeçeullj quanta merçee llj fazia, et rogando a Uirgẽ Sancta Maria que rogasse o seu fillo beeyto que llj ouuesse en guarda o corpo et a alma et todos seus feytos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 316 | Et, cõna muy gran fraqueza, nõ se pode tẽer et caeu do caualo en terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 316 | Et mandou tomar o corpo de don Martin Gonçaluez et leuoo para sua terra; et elle foyse cõ elle. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 316 | Et, delo terçeyro ano do rreynado del rrey don Fernando ata o quinto ano, nõ achamos nẽhũa cousa que aa estoria pertẽesca, senõ tãto que, eno terçeyro ano, finou o papa Bẽeyto et foy posto en seu lugar Johan, el xvijno dos que ouuerõ este nume, et forõ cõ elle apostoligos ena jgleia de Rroma C et La IX. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 318 | Capitolo oytauo. Da falsidade que os condes quiserõ fazer et como os deytou Rrodrigo da terra | [+] |
| 1295 | TC 1/ 318 | Et envioullis logo suas cartas, en que llis enviou mandar que se sayssẽ logo da terra et que nõ ficassem y mays. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 318 | Et mãdou a Rrodrigo que os deytasse da terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 318 | [Et] elle fezeo asi com̃o el rrey mandou per suas cartas et fezoos logo sayr da terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 318 | Curmão, peçouos por merçee que, poys que deitades a meu marido da terra, que nos dedes algũa uosa carta para algũu rey dos uosos uasalos mouros, que nos recebã et nos dẽ en que viuamos por uoso amor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 319 | Et envioullj seus mandadeyros con que llj enviou dizer que llj fazia muy sen guisa en llj entrar asi pelo rreyno, et seendo seu yrmao; pero que lli queria sofrer o que auia feyto et queria auer paz cõ elle, com̃o cõ yrmão; et que llj sayse da terra, ca bem sabia el que el que llo uedar[i]a, se quisese, et que nõ llj fezese y mays mal, nẽ quisese que ouuese morte ontre elles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 319 | Et foy soterrado ẽno moesteyro de Sancta Maria, que elle meesmo f[e]z[er]a et que herdara de muytas bõas herdades. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 322 | Et enviarõll ' os da terra mãdado a Rrodrigo que lles acorrese. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 323 | Eno rreynado del rrey don Fernando, que foy ena era de mĩll et sateenta anos, quando andaua o ano da encarnaçõ en mĩl et trijnta et dous anos, et o do enperador Corrado en doze anos - el rrey don Fernando, poys que ficou ben andant[e] et seguro en seu rreyno, sacou sua oste muy grande para yr correr a terra de mouros: a Portugal [et] a terra de Biamja, que dizem agora terra de Merida et de Badalouçe, que tĩjnã os mouros entõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 323 | Desi ganou Seuã et Gouea, que e en terra de Portugal, et outros castelos muytos en deredor; pero desta guisa: que ficassẽ y os mouros por seus uasalos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 324 | Et reteuo delles cõ que laurase aquellas jgleias que forã deribadas despois que se perdera a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 325 | Et [en] esa terra, en poder dos mouros, auia hũu moesteyro de mõges, que dizi[ã] Boriano, et ueui[ã] per lauor de [suas] mãos, et teni[ã] muyto pam [d ' ]orio et trijgo et millo et muytas legumyas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 325 | Et entregarõlle a vila [hũu] domĩgo, ora de terça. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 325 | Et o onrrado apostolo caualgo[u] en elle muy bem armado de todas armas que auia mester muy fremosas a marauilla. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 325 | Et, por que seias mays çerto desto que che digo, cõ estas chaues que teño ẽnas mãos abrirey eu cras a ora da terça as portas da vila de Coinbra et dala ey al rrey don Fernando, que iaze sobre Coynbra sete anos (anos) a". | [+] |
| 1295 | TC 1/ 325 | Et desta guisa foy toda a terra de cristãos, de Mõtego ata Granada, çerca Saluaterra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 325 | Et el rrey leixoua en guarda de don Siznãdo, que fora deitado da terra et viuera cõ Abondala, rrey dos mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 325 | Et por mereçemento de sua bondade amauao muyto este Abondala, por que fora muy guerreyro et destroydor d[os] cristiãos que morauã en Biamia et en terra de Portugal. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 328 | Capitolo com̃o el rrey dõ Fernando foy correr terra de mouros et da gaãça que y fez | [+] |
| 1295 | TC 1/ 328 | Et deslos xviijto ãnos ata os XXVco ãnos del rreynado del rrey don Fernando nõ achamos nẽhũa cousa que de contar seia que aa estoria perteesca, saluo que, ẽnos sete ãnos que el rrey jouue sobre Coinbra, que se começarõ ẽnos xviijto ãnos, ante de[sto ẽnos] XIX ãnos morreu o papa Beneyto, que ouuera o papadigo per symonia; et, porque nõ era om̃e bem leterado, tomou outro cõsigo por conpaneyro et cõsagrouo por papa, por que conplise o ofiçio da jgleia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 329 | Andados xxvj ãnos do rreynado del rrey dom Fernando, que foy ẽna era de mĩll et oyteenta ãnos, et a encarnaçõ de Nostro Senor Jhesu Cristo en mĩll et quareẽta et dous, et o emperio de Enrrique en sete - sacou el rrey don Fernando sua oste muy grãde, et foy sobre os mouros et sobre hũus castelos de que vijna muyto mal a terra de cristãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 329 | Et çercou a vila et mandoua cõbater cõ muytos engenos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 329 | Et elles, quando se uirõ asi apremados et o que lle auiã destroydo, enviarõno dizer a el rrey Allymaymõ que ouuese coydado de seu rregno, per batalla ou en [ou]tra maneyra qualquer de peyto; et, se o nõ fezesse, que toda a terra auia perduda. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 329 | Et este papa rreçebeu hũu dia en sua casa hũu pobre, et mandoulle poer hũu leyto ante a porta da sua camara, et mandoulle dar todas aquellas cousas que auia mester et seruillo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 331 | Et a çidade de Leõ he asentada ẽno mellor lugar do rreyno, et he bõa terra et saa et de muy boo aar, et auondada et deleytosa de todas cousas que a mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 331 | Et el rrey don Fernando era sua uoentade de s ' emterrar ẽno moesteyro de Sam Fagũdo, que era lugar que amaua muyto; mays, quando vio a uoentade da rreyna, teueo por bem. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 331 | Et mandou começar hũa jgleia muy nobre para seu soterramento et da rreyna, sua moller, et para os que del ueesem que se y quisesem soterrar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 331 | Et entõ el rrey de Seuilla, ueendo o muy grã dãno de Seuilla et de sua terra, que rreçebia, enviou seus mesegeyros al rrey don Fernando et envioulle pedir por merçee que lle nõ fezesse mays mal, et que lle daria suas parias et seria seu vasalo, et que ouuese en guarda et en comenda el et seu senorio. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 331 | Et tomou o auer et tornouse para sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 333 | Estando el rrey en Çamora pobrando a çidade, enviou por seus omes bõos da terra para auer acordo cõ elles en razõ do estado do rreyno. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 333 | Et el rrey mandoulles dar todo quanto ouuerõ mester, et mãdou que fosem seu camyno. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 335 | Et os bispos meterõ mão per si a cauar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 335 | Et meteron o [corpo d]e Sancto Esydro en hũu moymento d ' ouro que mandou fazer muy nobre, et leuarõno aa jgleia cõ muy grãde onrra et cõ muy grã proçiçõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 339 | Et, desque pasarõ os portos d ' Aspa, acharõ a terra toda auolta, et nõ lles queriã uender vianda. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 339 | Et asi guisaua elle, que quando el rrey ch[e]gaua, achaua todo o que auia mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 339 | [Et] en guisa [o fazia] elle que yam soando as nouas pela terra dos grandes feytos que elle fazia, asi que todos tremjã ante el. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 339 | Et cõ este mãdado enviarõ ala o conde don Rrodrigo et Aluar Fãges Mynaya et outros omes boos onrrados et leterados. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 339 | Et el rrey don Fernando tornouse cõ muy grande onrra para sua terra, et ouuea per consello do onrado Çide, seu vasalo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 342 | Et disso que, poys que era en terra dos cristiãos, et demays ẽno senorio de Castella et de Leõ, que nõ enpeeçe. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 343 | Et, elles fazendo sua vida muy bõa et muy linpa, alçarõse al rrey estas duas terras nõ lle conoscendo senorio, nẽ lle queriam dar parias. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 344 | Capitolo com̃o el rrey dõ Fernãdo conquereu terra de Ciltuberia et Canpitenia | [+] |
| 1295 | TC 1/ 344 | Conta a estoria que chegarõ as nouas al rrey com̃o se lle alçarõ estas duas terras: Çiltuberia et Canpentenja. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 344 | Et tãto lle diso que ouue de prometer que queria yr ala. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 344 | Et disy enviou por todas suas gentes et porlas ordees et apilidou toda sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 344 | Et foy el rrey cõ sua oste sobre terras [de] Cultuberia et Carpentania, et quebrãtouas todas muy sem piedade, matãdo et catiuãdo et roubãdo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 344 | Et cõbateu muytas fortelezas et deribouas per força d ' armas et cõ muy grãde destroymento da terra, et fezeos vĩjr, mao seu grado, aa seruidue primeyra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 344 | Et desi tornouse para sua terra, cõ muy grãde onra et cõ muy grã gaança. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 344 | Et, por que sabades quaes som as terras de Çiltuberia et Carpẽtanja, queremosuolas dizer: Çiltuberia he com̃o tem o mar de San Sauastiã, que chamã mar Ẽçiano, et vay dereytamente ao mar de Saragoça, que es llo mar Medyoterrano, por que uay per meyo da terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 344 | Et, quando os fillos de Noe se par tirom da torre de Babilonia et se esparcirõ pelo mũdo, partirõ as terras para pobla[la]s. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 346 | Capitolo com̃o por qual razõ chamarõ terras de Ciltuberias et Carpentenia | [+] |
| 1295 | TC 1/ 346 | Poys Tubal, com̃o uos disemos, et os de seu linagem, que delle veniã, pasando des Asya, du he a terra de Bolloña, pasarõ a Eu[ropa] et uẽerõ dereytamente poblar a España. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 346 | Et toda esta terra correu el rrey dom Fernando, (et) de Carpentania aaquende o Ebro, (et) que chamã agora Saragoça, ata Valença; et meteua toda sub seu senorio. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 347 | Capitolo das terras que el rrey cobrou desque se apoderou | [+] |
| 1295 | TC 1/ 347 | Et coydou com̃o leixase os rreynos et a terra que auia gaanada, que a leixase asesegada a seus fillos, por que depoys de sua morte nõ ouuesem contenda sobrela partiçõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 348 | Conta a estoria que el rrey don Fernãdo, coydãdo fazer prol dos rreynos et de seus fillos, partio os rreynos en esta guisa: deu a dõ Sancho, que era o mayor, Castela et Nauarra ata o Ebro, quanto tijna cona Estremadura; et deu a dom Afonso, o meyão, Leõ et Asturas cõ hũa peça de Cãpos; et deu a dom Garçia, que era o meor, o rreyno de Galiza, cõ todo o que elle gaanara en Portugal; et deu a dona Orraca a çid[ad]e de Çamora, cõ todos seus termjnos et cõna meatade do jnfantadigo; et a dona Elvira Touro, cõ todos seus termjnos et cõna outra meatade do jnfantadigo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 349 | Et enterrarõno cabo seu padre ena jgleia de Sancto Esydro, que elle mandou fazer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 350 | Onde conta o arçebispo don Rrodrigo que el rrey dõ Sancho, andando per seu senorio, parou mentes ẽno muy grã torto que lle fezera el rrey seu padre en lle partir os reynos que Deus en elle ajũtara, que deui[ã] seer seus, et que nõ auya ende se nõ a terca parte aynda nõ bem conplida. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 351 | Andados dous ãnos del rreynado del rrey dõ Sancho, poys que andou per seu rreyno et assessegou a terra et fezo cortes en que lles ou torgou todas as cousas que lle demãdau[ã], por auer os curações delles, cõ grãde esforço et cõ grã fortoleza que tijna no curaçõ, traballouse de yr contra os mouros por seruir a Deus et acreçẽtar a sua sancta fe. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 351 | Et, por que as terras dos mouros todas ficarõ en suas comendas et de seus yrmãnos, foy sobre Saragoça. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 351 | Et correu a terra a todas partes, asy que toda foy destroyda, por mortes de muytos mouros et de fogo et de roubo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 351 | Desy deytouse sobrela çidade et mandoa conbater muy rigeamente, et mandoulle poer engenos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 351 | Et con este consello envioulle trochomanes, cõ que lle enviou dizer que ser[i]a seu vasalo et que lle daria muytas dõas et muyto ouro et muyta plata, et que lle daria suas parias cada ãno muy conplidamente, et se leuantase de sobre elles et se fosse para sua terra, et fosem seguros delle en toda a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 353 | Et, a avijnça feyta, tornouse el rrey dom Sancho para sua terra muy rico et muy onrrado, elle et toda sua gente. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 354 | Eno terceyro ãno del rreynado del rrey dõ Sancho -que foy na era de mĩll et çento et tres ãnos; et o emperio d ' Emrrique en onze - mentre que el rrey dõ Sancho foy sobre Saragoça, com̃o uos auemos contado, el rrey dõ Garçia de Portugal tomou per força a dõna Orraca, sua yrmãa, muy grã partida da terra que lle dera el rrey dõ Fernando, seu padre. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 354 | Rrey dõ Fernando, meu padre, mao ponto uos partistes os rreynos, ca toda a terra se perdera por uos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 359 | Et, com̃o estauã desauiudos gaanou a terra muy liuremente. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 359 | Et el rrey dõ Garçia alçouse a Portugal et ẽviou mandar per toda a terra que ueesẽ a el caualeyros et peões, et juntou muy grãde oste. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 360 | Amjgos, nõ auemos terra u fugamos al rrey dõ Sancho, meu yrmão: lidemos cõ elle ou o uençamos ou moyramos y todos, ca mays ual morrer onradamente ca sofrer tã mao pesar et astragamento ena nossa terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 360 | Uos sodes nobles caualeyros et louçaos, et a mester que todo o mal prez se perca oge aqui et que fique sempre o boo, ca uos auedes preço de fazer poucos senores boos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 361 | Logo que el rrey don Sancho, soube com̃o el rrey dõ Garçia era viudo de terra de mouros, foy contra elle cõ muy grande oste. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 361 | Amigos et uasalos, ia bẽ ueedes o muy grã torto que me tẽ el rrey dõ Sancho, meu yrmão, tollendomj a mjna terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 361 | Et elles diserõ que o nõ fariã por nẽhũa guisa et que o terri[ã] asy preso, et nõ lle fariã outro mal, ata que o desem al rrey dõ Garçia, seu yrmão. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 364 | Et entõ el rrey dõ Sancho sacou suas ostes contra el, et correulle toda a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 368 | Et, senor, teño asperãca que me saques de seruydõe et que me daras rreyno et terra a mandar, et que me faras tanta merçee (et) que por mj̃ sera conquerida esta çidade, para sacrificar en ela o teu sancto corpo, et a onrra da cristaidade. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 369 | Et do linagẽ destes ficarõ y ata dom Johan, o terceyro, que foy arçebispo de Toledo, que enachou o lugar aos pobladores, depoys que llo deu el rrey, et poblou o barro que dizẽ de Sam Pedro. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 371 | Merecia seer senor de grã terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 373 | Et elle era muy fremoso caualeyro et muy esforçado; et cristiãos et mouros todos t[o]m[au]ã delle espanto, porlo que llj vijam fazer, ca tĩjnã que se lle nõ terria nẽhũa cousa per força que quisese tomar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 373 | Et a jnfante dõna Orraca et (a)os de Çamora, quando souberõ que chaamente avya os rreynos, ouuerõ medo que queria yr sobre elles, pola deserdar; et, sospeytãdo esto tomarõ por cabedel a dõ Ares Gonçaluez, amo da jnfante, que, per seu syso et per seu esforço, se emparasem dos castelãos se mester lles fosse. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 374 | Et envyou dizer a dõna Orraca a Çamora que lla dese et que lle daria terra chaa en que vyuese. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 374 | Et envyou suas cartas a toda a terra que se guisasem todos, en tal maneyra que fosem todos cõ elle março primeyro en Sam Fagũdo, sub pea da sa merçee. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 375 | Rrogouos, Çide, que me digades que coyda a fazer meu yrmão, que vẽeo asunado cõ todo España, a quales terras coyda aa yr, [se] vay a mouros ou sobre cristiãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 375 | Et disse mays que, se mester fosse, que el et seus fillos yriã cõ el, sequer contra cristãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 377 | Tomou a terra a meu yrmão dõ Garçia et meteo nos ferros, com̃o se fosse mouro ou ladrõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 377 | Outrosy tomou a terra al rrey do Alfonso et fezeo yr a terra de mouros estar[r]ado com̃o se fose aleyuoso, et foy tam desemparado que nõ foy cõ el senõ dõ Pero Ansures et seus yrmãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 377 | Agora se abrise a terra, per que nõ vyse atantos pesares. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 377 | Senora, en uos queyxar muyto nõ fazedes boo recado, mays a tempo da grã coyta he mester syso et castigo, et escoller o que he mellor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 379 | Mays, [poys] que nõ poso y al fazer, mandouos que d ' oge este dia ata IX dias me say[a]des da terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 379 | Quando os condes et os omes [bõos] da oste virõ et entenderõ o muy grã dãno que poderia vijr al rrey et aos da terra pela yda do Çide, que se ya muy sanudo, (et) forõse para el rrey et diserõlle: - | [+] |
| 1295 | TC 1/ 379 | "Et enviauos rogar que uos tornedes para elle et que nõ queyrades parar mentes ao que uos el disso cõ saña, ca tẽ por bẽ de uos dar mays terra [da] ca delle teedes, et que seiades sempre mayor da sua casa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 379 | Et elles consellarõno que se tornasse para el rrey, ca mellor era ficar ena terra et seruir Deus ca nõ de se yr para mouros et deseruillo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 381 | Et mandou pregoar per toda a o(e)ste que se armasẽ para conbater. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 381 | Et conbaterõ a villa tres dias et tres noytes tã de rrigeo que as carcauas, que erã muy fondas, (et) todas erã achaadas, et deribauã as baruascaas, et ferianse a mãtenente cõnas espadas os de dentro cõnos de fora. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 381 | Et el rrey mandou entõ que leixasem de conbater. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 387 | Conta a estoria que, depoys que Velido foy ençarrado ẽna villa, cõno muy grã medo que ouue dos da villa et dos da oste, foyse meter sub o manto a dõna Orra[ca] Fernandes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 388 | Et agora nõ me he mester que vaa aos mouros, ca ala he [e]l rrey dõ Afonso, uoso yrmão, ne ficarey cõnos cristãos ante a jnfante, ca bem teẽ que todo esto que lle fezestes lle vẽo per meu cõsello. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 388 | Et estauã y arçebispos et bispos et todos os rricos omes, que veerõ y por meter paz ontre elle et a jnfante, sua yrmaa, et moytos boos va(a)salos, et todos entenderõ que dizia uerdade o Çide en quanto dizia, ca todas as boas andãças que ouuera que as todas ouuera pelo Çide. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 388 | Rrogo a quantos aqui som, asy condes com̃o rricos omes et prelados et a todos meus vasalos, que se el rrey dõ Alfonso veer aa terra que lle peçã merçee por uos, que uos faça algo et bem et uos rreçeba por vasalo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 388 | Et y fezerõ por el muy grã doo todos os da terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 388 | Et enterrarõno y moy onradamente ẽno moesteyro, asy como cõvijna a rrey. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 390 | Conta a estoria que, poys que el rrey dõ Sancho foy enterrado, tornarõse os prelados et os omes boos aa oste, et ouverõ seu acordo com̃o enviasem dizer mal aos de Çamora. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 390 | Et, se aqui ouuer quẽ lle queyra dizer mal por ello, nos todos conplilo emos do que mester ouuer, en maneyra que saya ende cõ onrra, ata que o reto seia conprido. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 391 | Eu catarey xijze castelãos et uos dade outros doze da terra de Leõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 392 | Amigos, quando eu vim a este mouro, reçebeume cõ muy grande onrra, et deume quanto ouuj mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 392 | Pero diz dõ Lucas de Tuy que lle dise que queria vijr a sua terra ajudar seus vasalos, se elle teuese por bem. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 392 | Et diz o arçebispo dom Rrodrigo que llo gradeçeu muyto el rrey mouro, por que llj disso que queria yr a sua terra, ca ia el sabia muy bem todo o feyto de el rrey dõ Sancho com̃o era morto, et mandara teer os caminos et todos os pasos, que se nõ podese yr sem seu mãdado; pero que o nõ crija aynda por çerto, por que llo [nõ] dizia el rrey dom Afonso. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 392 | Muyto che gradesco, Afonso, por que me disesche que te querias yr a tua terra; ca, se te foras nõno sabendo eu, nõ te poderas escapar sem muy grã dãno de morte ou de pr[iiõ]; mays, poys asy he, vay desoy mays a teu rreyno et tomao, se poderes, et eu che darey do meu o que ouueres mester para dar aos teus vas[a]los, cõ que cobres os curações delles para te seruirem. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 395 | Et pregũtou aos mouros se sabiã que presa era aquella por que Afonso se queria yr [a] sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 397 | Conta a estoria que outro dia que a sentença foy dada, segũdo auedes oydo, aa ora da terça, enderençarõ (a)o cãpo hu avyam a lidar en hũu areal alende o rrio, hu dizẽ Soyago. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 397 | Se a y alguno(s) de uos que fosse en consello da morte del rrey dõ Sancho ou o soubese, diga(ll)o et nõ [o] negue, que ante quero eu et meus fillos yrnos a terra de mouros que nõ seer vẽçudos en cãpo et ficar por aleyuosos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 398 | Et [os fiees] meterõnos logo no campo et partirõlles o sol et seyrõse fora. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 399 | Conta a estoria que uoluerõ a[s] rredeas aos caualos et forõse ferir muy brauamente, com̃o boos caualeyros, et derõse çĩco golpes da lãça, et a seysta ue[z] quebrarõ as lanças en sy et meterõ mão aas espadas, et dauãse muy grandes golpes cõ ellas, asy que se cortauã os elmos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 399 | Et dõ Diego, nõ auendo redeas cõ que o tornar, quando vyo que o sacaua do cãpo, leixouse caer en terra fora do cãpo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 400 | Et foyse ao canpo et os fiees tomarõno pelas redeas et meterõno dentro. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 400 | Et meterõ logo ambos mão aas espadas et dauãse muy grandes golpes cõ ellas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 402 | Desy enviou suas cartas per toda a terra, que veesem a cortes a recebelo por senor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 403 | Rrey dom Afonso, vos venides jurar por morte del rrey dõ Sancho, uoso yrmão, que, se o matastes ou fostes en [cõ]sell[ad]o[r], dizede que ssy, se nõ tal morte moyrades qual morreu el rrey, vosso yrmão; vilã uos mate nõ seia fidalgo, vena doutra terra que nõ seia castelão. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 404 | Se nõ tal morte moyrades qual morreu meu senor; vilão uos mate, fillo dalgo nõ seia; de Castella nõ seia nẽ de Leõ et veña doutra terra que nõ seia do rreyno de Leom. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 404 | Com̃o me fezerdes algo, ca en outras terras soldadas dam a fillos dalgo; et assy faredes uos a mj̃, se me quiserdes por vasalo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 405 | A terçeyra moller foy dõna [Branca] et nõ ouue della fillo nẽ filla. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 407 | Et el rrey de Cordoua fezollj muy grã dãno na terra et çercouo en Toledo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 407 | Et foy entrando pela terra, nõ lle fazendo dãno nẽhũu. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 408 | Et teuerõ que fezera muy grã loucura en se meter asy en poder dos mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 409 | Uos fezestesme jurar et prometer, quando me teuestes en Toledo en uosso poder, que nũca uos veese de mj̃ mal. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 409 | Poys que uos agora en meu poder sodes, querouos eu jurar et prometer de nũca yr contra uos nẽ contra o uosso fillo, et de uos aiudar contra todos os omes do mũdo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 410 | Et correrõlle a terra et queymarõ moytas villas et aldeas et destroyrõ castellos et roubarõ quanto acharõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 410 | Et tornarõse cõ muy grandes gaãças para suas terras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 410 | Com̃o el rrey dõ Afonso foy correr terra de mouros | [+] |
| 1295 | TC 1/ 410 | Et queymou a terra et correu et astragou quanto achou. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 410 | Et dello terçeyro ãno del rreynado del rrey dom Afonso nõ achamos nẽhũa cousa que de contar seia que aa estoria perteesca, senõ tanto que en este ãno finou o papa Aleixandre. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 411 | Et envioulles dizer que nõ veesem sobre el rrey de Seuilla nẽ lle destroysem a terra, polo deuodo que auy[a] cõ el rrey dom Afonso, cuio vasalo era, et senõ que el rrey don Afonso llo terria por mal et en cabo que ajudaria seu vasallo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 411 | Et el rrey de Granada et os rricos omes nõ derõ nada por ello, et entrarom pella terra del rey de Seuilla et chegarõ bem ata Cabra, queymando et astragando quanto achauã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 411 | Et el rrey de Granada et os que cõ elle estauã enviarõllj dizer que nõ saleri[ã] por el da terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 411 | Et lidou cõ elles en cãpo et durou a batalla des ora de terça ata ora de sesta. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 412 | Et o Çide ouuera a yr cõ elle et adoeçeu et nõ pode yr ala et ficou ẽna terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 412 | Et el rrey entro(o)u per terra dos mouros et fezolle muyto mal et destroyull ' as terras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 412 | Et, andando pela Andaluzia fazendo muyto mal do que queria, ajũtarõse da outra parte muy gram poder dos mouros et entrarõlle pella terra et çercarõlle o castello de Golomas et fezerõlle muyto mal ena terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 413 | Com̃o el rrey deytou da terra o Çide | [+] |
| 1295 | TC 1/ 413 | Et o Çide deu das esporas a hũu caualo en que estaua et saltou en hũa terra que era sua herdade. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 413 | Senor, damj plazo de XXXta dias a que saya da terra, asi com̃o he dereyto de fillos dalgo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 413 | Disto prougue muyto aos cõdes, mays pesou muyto aos da terra comunalmente. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 414 | Com̃o o Çide se guisou para se yr da terra del rrey | [+] |
| 1295 | TC 1/ 414 | Conta a estoria que o Çide enviou suas cartas por seus amjgos et por seus parentes et por seus vasalos et mostroullj com̃o o mãdaua el rrey sayr da terra ende a IX dias. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 414 | Et, quando chegarõ os judeus disellis com̃o tĩjna ali muy grãde algo en ouro et en aliofre et en pedras preçiosas, et como o mandaua el rrey sayr da terra et que o nõ queria leuar consigo, et que llis rogaua que lli enprestassem algũu auer sobre aquelas arcas, ca o auja mester, con que se fosse. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 416 | Manda castigar esas gentes que nõ façã mal ena terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 416 | Et esse dia deullj de comer Martin Antolines, et todo o que ouuerõ mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 417 | Et rrogou ao abbade que llj enprestasse o que ouuesse mester et que elle llo pagaria. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 418 | Como se o Çide seyu da terra del rrey | [+] |
| 1295 | TC 1/ 418 | Muy grande foy o pesar que ouuerõ per Castela, quando souberõ que el rrey dom Afonso deytara o Çide da terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 418 | Amigos, caualguemos et vayamos alende dela serra et salremos da terra de rey dom Afonso, nosso senor, que oge he o plazo dos IX dias a que auemos a seyr da terra del rey. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 419 | Com̃o o Çide gãanou Castreion logo que seyu da terra | [+] |
| 1295 | TC 1/ 419 | Et o Çide ficou en çiada et mandou a dom Aluar Fanges que se fosse cõ CC caualeyros et corresse Fita et Agoa d ' Alfaiara et Alcala, et que trouxesem quanto achasem, en guisa que [o] nõ leixasem de fazer por el rrey dõ Afonso nẽ por medo dos mouros; et que, se mester ouuesse ajuda, que llo enviase dizer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 419 | Outrosy dom Aluar Fangez correu toda a terra, segũdo que lle foy mandado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 419 | Et disse: -Çide, uos auedes mays mester para mãteer uos et nos todos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 420 | Com̃o o Çide fezo muyto mal en terra de mouros et çercou Alcõçer | [+] |
| 1295 | TC 1/ 420 | Amigos, nõ me semella que en este lugar podemos (podemos) auer morada: a primeyra razõ que elle nõ a agoa; a segũda, por que os mouros desta terra som vasalos del rrey dõ Afonso. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 420 | Et forõ albergar ontre Fariza et Çentina, astragando a terra et fa[z]endo muytas mortes, com̃o estaua a terra segura. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 420 | Et o Çide, estando aly, forõ sonãdo as nouas pela terra com̃o o deitara el rrey dom Afonso et ãdaua fazendo o Çide muyto mal aos mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 420 | Et, quando o souberõ os de Calata[u]de et de Daraca et das outras terras de redor, pesoulle muyto. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 422 | Et entõ o Çide ficou os geollos en terra et gradeçeu muyto a Deus a merçee que llj fazia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 423 | Et enviarõ logo seus mandadeyros al rrey de Valença, com̃o hũu a que diziã Rroy Diaz Çide, [que] deytara el rrey dõ Afonso da sua terra, que lle astragaua a terra et que gaanara ia Alcõçer, et que matarã quantos mouros y acharã; et que, se a esto nõ envyase a poer consello, que contase por perdudos estes dictos lugares et toda a terra, ca tã mortalmente sabia fazer guerra que nõ temja nẽhũa cousa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 423 | Et mãdou a dous rreys, que erã y cõ elle, que tomasem tres mĩll caualeyros et gente de pee quanta quisesem leuar, et outra gente das frõteyras, et que se fossẽ ala et que llj leuasẽ o Çide preso a vida, et que desta guisa tomaria delle dereyto d[o] grã mal que llj fezera ẽna terra | [+] |
| 1295 | TC 1/ 424 | Et daly enviarõ porlos conçellos da terra seus mandadeyros por todos os omes d ' armas, asy de caualo com̃o de pee, que fossem cõ elles en Calataude ata terçeyro dia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 424 | Et elles som cada dia mays et (et) nos mĩgua[m]os et estamos en sua terra; et, se nos quisermos yr, nõnos darã vagar, poys nõnos podemos yr a furto: o çeo he alto et nõ p[o]demos ala fugir et a terra nõnos querra coller viuos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 424 | Et somos en este lugar en que nos faz muyto mester esforço et bondat. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 424 | Et, se cõnos mouros nõ lidarmos, nõnos darã o que auemos mester; et, com̃o quer que nos somos poucos, somos de hũu talente. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 424 | Et essa noyte enderençarõ todas as cousas que auyã mester para outro dia a lide. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 425 | Et esto fazia elle, por que, se os mouros vençesem, o castelo seu era, que llo nõ defenderiã aquelles dous omes; et, se el vençese, que terria o castello para sy guardado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 425 | Et Pero Bermudes nõno pode mays sofrer, et disso ao Çide et aos seus que llj acorresem aa syna et foya meter ẽna mayor pressa dos mouros, rreçebendo muytas feridas et dando muytos golpes po[r] lle abater a syna, mays el tragia muy bõas armas et nõ llas podiã falsar n[ẽ] llas podiã derribar nẽ leuar a syna das mãos, ca era muy valente et muy caualgador et de muy grã curaçõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 425 | Et o Çide vyo assy andar et foy ferir a hũu alguazil mouro, que andaua morto por prender a don Aluar Fanges, et deulle tã grã golpe da espada que o atrauesou d ' ambas as partes, et caeu morto en terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 425 | Et a mester que os cometamos muy feramente, ca os veio eu estar muy rrigeos, que se nõ querem vençer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 427 | Conta a estoria que, depoys que caualgou dom Aluar Fanges, cometerõ os mouros muy de rrigeo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 429 | Bem sabedes, coyrmão, com̃o me el rrey dõ Afonso deytou da terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 429 | Et por ende teria por bem, se uos quisesedes, que uos fosedes para Castela et que leuedes do meu auer quanto uos for mester, et que façades cantar mĩll misas ena jgleia de Santa Maria de Burgos, et que leuedes estas sinas dos rrey[s] mouros que agora vençemos, et poedeas y en Santa Maria onrradamente. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 429 | Et dadelles todo o que ouuerẽ mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 429 | Coyrmão, esta terra he toda astragada et nõ poderemos en ella ficar; et, segundo o que eu coydo, per armas auemos a viuer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 430 | Et meteu sub seu senorio Celfa del Canal et toda (et toda) a outra terra de rredor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 431 | Senor, enviauolo o Çide, o que uos deytastes da terra; pero que, do que el gãana, enviauos este presente en seruiço, reconoçendouos senorio; ca elle viue per suas armas com̃o home desẽparado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 431 | Et tal he o Çide que, de mouros ou de cristãos, sempre catara o que ouuer mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 431 | Et, se nõ fose porlo amor que ey cõ el rrey de Toledo, perdoarl ' ia, mays nõno posso fazer tã agiña; mays teño por bẽ de perdoar a uos et de uos dar a terra que tĩjnades de mj̃, et que vaades cõ mjna graça, et que uenades quando quiserdes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 431 | Et foy senor de toda a Andaluzia et mãteuea muy bẽ ata o tempo que passarõ os mouros d ' alẽ mar a España, que llj tomarõ a terra et o senorio. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 432 | Andados XVze anos do rreynado del rrey don Afonso, o Çide, estando asentado en [aquel] poyo que uos contamos quinze somanas, fazendo moytas caualgadas et muy grandes gaanças, apremando as terras en deredor, gaanou a rribeyra de [rio] Martin et tomoua per força. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 433 | Et dur[ou] ala, fazendo moyto mal per toda essa terra, bem çinquaenta dias. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 433 | Et o conde, quando o soube, pesoulle moyto, ca elle tijna toda essa terra en comenda. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 433 | Feriome meu sobrino ena corte del rrey dõ Afonso et agora correme a terra que teño en comenda. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 435 | Et chegou a elle et deulle hũa muy grã ferida cõna lança, assy que o deribou en terra pelas ancas do caualo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 435 | Et os frãcos, quando vyrõ seu senor en terra et maltreyto, começarõ de fugir et leixarõno ẽno cãpo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 436 | Conde, comede et beuede et logo uos farey soltar, que uos vaades para uossa terra sen enbargo nẽhũu. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 436 | Eu uolo outorgo, saluo que uos nõ darey nada do que perdestes, ca o quero ante para estes que me lo ajudarõ a gaanar et que o lazerarõ, que auemos esta vida a uiuer, com̃o aquelles que andã cõ yra de seu senor et fora de [sua] terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 438 | Com̃o o Çide foy correr terra de mouros et fezo grandes gaanças | [+] |
| 1295 | TC 1/ 438 | Et apelidou toda sua terra et ajũtou muy grandes gentes et foy contra elle. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 438 | Et, andando fazendo mal per toda essa terra, ouuerõ os mouros d ' Ãda a dar o castelo et todas as outras terras que dizem de Buriana. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 438 | Et tã grandes eram as conquistas et tã agina erã feytas que chegarõ a Valença as nouas; et foy sonado per toda a villa et per todos os termjnos os grãdes feytos que o Çide fazia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 439 | Et conbaterõ o castelo ata que lles faleçeu a vianda et que llj vedarõ [a] agoa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 441 | Et o Çide demãdoulhi que outorgasse aos filhos dalgo que, quando algũu ouuesse de sair da terra, que ouuesse trijnta dias de plazo, assi com̃o ante auia IX, et que nõ passasse contra nj̃hũu filho dalgo nẽ çibdadano que ante nõ fosse oydo com̃o deuia cõ dereyto, nẽ passasse aas uilas nẽ aos outros lugares contra seus foros nẽ contra (a)os (outros) seus priuilegios nẽ contra seus boos husos, nẽ que nõ deitasse peito nj̃hũu desaforado, se nõ que sse lhi podesse por ende alçar a terra ata que o enmẽdasse. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 443 | Conta a estoria que ẽno XIX ãno del rrey dõ Alfonso -que foy [ena] era de mĩll et çento et XIX ãnos - sacarõ o Çide et el rrey de Saragoça sua oste muy grande et entrarõ per terra d ' Arãgõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 443 | Et el rrey foysse para Saragoça et o Çide foy correr terra del rrey Aben Alfange. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 443 | Et entrou (dia) ẽna monta[na] de Marsala et en todos seus termjnos et quebrãtou toda a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 443 | Et el rrey, cõ muy grã sanha que auia contra o Çide, por que lhi entrara pela terra, ajuntou muy grande oste et forõ ele et Aben Alfange contra o Çide cõ muy grandes poderes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 446 | Conta a estoria que os de Toledo, seendo assy maltreytos cõ seu rrey, com̃o uos auemos ia contado, de seus vezinos de redor, et elle nõ amparando nẽhũa cousa n[ẽ] sse sentindo do seu mal nẽ do seu quebrãto, ajũtarõse todos en hũu et diserõlle que defendesse seu poboo et sua terra, senõ que "bem che dizemos que buscaremos quẽ nos defenda". | [+] |
| 1295 | TC 1/ 446 | Et tolleulles o pam et o vino et os froytos de tod[a]s as terras, en deredor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 447 | Et, des o terçeyro ãno ata os quinze ãnos do seu rreynado, nõ achamos nẽhũa cousa que aa estoria perteesca, senõ tãto que eno quinzẽno ãno foy el rrey sobre Coyra, que era de mouros, et tomoua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 448 | Et quiserao sacar moytas vezes da priiõ; mays tijna, por que fora deserdado, que sse querria alçar cõna terra ou meter en ella algũu aluoroço. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 448 | Rrogo et mando que me soterrẽ asy cõ meus ferros, et rrogo aos meus yrmaos que o façã asy, et que me deytẽ ena jgleia de Santo Esydro de Leõ, çerca do muy nobre rrey dõ Fernando, meu padre et meu señor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 448 | Et soterra[rõ]no seus yrmaos et moytos bispos et abbades, que veerõ y a seu enterramento. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 448 | Et en este ãno nõ achamos nẽhũa cousa que de contar seia, que aa estoria perteesca, se nõ que en este ãno adelante finou dona Orraca Fernandez, et foy enterrada ena jgleia de Santo Esydro, ẽna capela del rrey seu padre. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 449 | Et, poys que el rrey foy entrego ẽna villa et assessegado com̃o uos auemos contado, seyu ende et foy correr (correr) as terras en deredor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 451 | Pero estabeleçeu y tron[o], que es (ala) siella rreal, ata que fezesem segura morada cõ seu alcaçer; ca nõ auya y entõ se nõ hũu de paredes de terra, assy com̃o contã os ançianos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 452 | Et fezerõ y entõ arçebispo a dõ Bernaldo, que era om̃e boo et de santa vida et clerigo muy leterado et de boo entendemento. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 453 | Conta a estoria, segũdo que a scripuyu o arçebispo dõ Rrodrigo, que por letera gotiga, que he chamada letera dos godos, fezo tralladar o salteyro do ofiçio toledão al ofiçio rromãno et françes, que he todo hũu; et que o conposera Santo Leandre, et era en aquela guisa teudo et guardado en todo España; et por que a rreyna dõna Costança, sua moller, era de Frãça et quisera desfazer este custume gotig[o]. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 453 | Et este dom Bernaldo, esleyto de Toledo, era de terra de mouros, natural de hũa terra a que dizem Agẽ, de hũu castelo que diziã Soltad, assy com̃o diz o arçebispo dõ Rrodrigo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 453 | Este dom Bernaldo fora muy leterado de nj[n]es et muy grã clerigo; mays leixo[u] a clerizia et tomou caualaria. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 453 | Et, quando o onrrado abbade vio as leteras del rrey dõ Afonso, envioulle entõ este don Bernaldo, que el amaua muyto por mereçemento de sua bondade et de sãta vida que en el auia, et por que entendeu que era tal com̃o el queria. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 455 | Et elle, quando o soubo, foy muy sanudo et, cõ muy grã pesar, vẽosse logo de terra de Leom, hu estaua, para Toledo, en maneyra que en tres dias chegou de Leõ a Toledo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 455 | Et os mouros, quando souberõ com̃o vij̃na el rrey sanudo et yrado cõ muy grã pesar et que queria fazer mal a la rreyna et al esleyto, entenderõ que, se el acabasse aquilo que queria fazer que sse arrepenteria depoys et que ficaua muy grande eemjz(id)ade ontre elles et a rreyna et os que della veesem et o [e]sleyto. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 455 | Et por ende eu uos coydo a dar atal vingãça que para sempre seia sonado ẽno mũdo, que terredes uos que uos faço grande emenda. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 457 | Et outrosy por que ordinase(m) o ofiçio de Rroma per esta terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 457 | Et aquelle Reca[r]do, nõ cõplindo rreligiosamente o que deuia eno ofiçio de Santa Jgleia et andando sem regla et [sem] ordenament[o], oyndo esto dom Bernaldo, arçebispo de Toledo et primado das Espanas, foysse para Rroma, metendosse a muy grandes peligros per mar et per terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 458 | Et disse mays que nõ era dereyto de meter a batalla [o] feyto da ley. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 460 | Conta a estoria que, tã grande foy a perfia del rrey en este lugar, que os hũus ameaçaua de morte et aos outros que os deytar[i]a da terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 460 | Muyto pesou aos da terra por esta força que el rrey fez. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 460 | Pero por esso [o] ofiçio de Frãça anda per toda a terra comunalmente et en elle ofiçiam. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 462 | Et o arçebispo dõ Bernaldo ordinou sua jgleia de clerigos maos et viles et pobres; et, quando soube da cruzada que o papa prehegaua, por seruir mays conpridamente a Deus tomou todas as cousas que llj erã mester et pos sinal da cruz en seus panos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 462 | Este primado nõ tornara ia mays a esta terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 464 | Et enviou logo suas leteras ao arçebispo de Toledo en esta maneyra: | [+] |
| 1295 | TC 1/ 464 | Et ficou y este Bordim ata o tempo del papa terçeyro que ouue nume Ougenio, que foy depoys d ' Alexandre, el quarto. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 464 | "Euade, esleyto, onrra de la terra et apostura jnperial, com̃o da[na] a dõ Bordim et mete(usse) paz ontre ssy et o emperador Oyto". | [+] |
| 1295 | TC 1/ 466 | Et, por que era muy forte et nõno podiam cõbater, mandou fazer [ẽ]çima do cabeço que era sobre o castelo outro com̃o bastida. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 466 | Et mandarõ aos scripuães que nõ fezessem letera toledana -ca dõ Gilfos, arçebispo dos godos, fezo ẽno Abeçe suas feguras das leteras - et que husasem das leteras do Abeçe rromano. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 466 | Et enterrarona çerca del rrey dõ Garçia, seu yrmão, ena jgleia de Santo Ysydro moyto onrradamente. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 467 | Et el rrey dõ Afonso tijna que por esta rrazõ faria toda a terra sua pola muy gram descordia que auia ontre os mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 471 | Et para mãteer ysto deytou muy grã peyto na vila et eno termjno, dizendo que o queria para çeuada. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 474 | Com̃o don Aluar Fãges foy correr terra de Denja | [+] |
| 1295 | TC 1/ 474 | Et enton guisouse dõ Aluar Fanes et foy correr a terra al rrey de Denja. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 475 | Et, quando foy o plazo, foy o judeu por cousas que auya mester el rrey a Valença et demandoulle os trij̃ta mĩll morauedis. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 478 | Et, veendo como erã os mellores [omes d ' España], por amor de meter a sseu tribudo os mouros d ' España, ouue el rrey cõsello cõ seu sogro et, per consello del, enviou alem mar polos alar[a]ues, que erã os mellores caualeyros que ontre os mouros auiã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 479 | Et alj hu estaua o mayor poder dos mouros ferirõ y o caualo do jnfant[e] et caeu logo en terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 481 | Et, poys que a andãça bõa foy dos mouros et a nossa maa, et nos, veendo que per nos (nos) nõ sse podia uençer o cãpo, osmamos que, sse todos y morressemos, que seria grã uosso dãno et que poderiades por ende perder a terra, ca nõ aueriades cõ quẽna amparar, et os uossos grandes feytos et boos ficar[i]ã com̃o mortos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 481 | Et nos, podendo do mal tomar [o] meos, poys que o fillo perdestes, nõ perdessedes a terra, esto nos fez vijr aca. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 481 | Et, quando el rrey uio tã grande astragamento ena sua terra et com̃o vĩj[n]a muy grã perda enos fillos dalgo porla sua nemjga, (et) preguntou aos fisicos se sabiã por que os caualeyros nõ podiã sofrer a lazeyra das armas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 481 | Entõ el rrey mandou derribar os baños da terra et fezo traballar os caualeyros en armas et en guerra; et, com̃o era de grã curaçõ, enpero auja muy grã pesar, esforçouse muy bẽ et guareçeu muyto agina da grã doença que auja. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 482 | Com̃o el rey don Afonso ajuntou muy grande oste et foy correr terra de mouros | [+] |
| 1295 | TC 1/ 482 | Conta a estoria que tan grande foy a saña que el rrey ouue contra os mouros, lo hũu porlo fillo que muyto amaua et lo al porlo grã dano que reçebera delles et dos lugares que llj aujã tomados, que aa ora que foy saão et pode caualgar ajuntou muy grande oste de todos seus rreynos et foyse para terra dos mouros, dereytamente para hu estaua aquel mouro que se chamaua Miramamolĩ, que era en Cordoua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 482 | Et tornouse a sua terra cõ muy grande onra et muy rico. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 483 | Andados xxiiij anos do rreynado del rrey dõ Afonso, teendose por muy quebrãtado et por maltreyto por que perdera Cũca et toda a mays da terra que llj dera a rreyna, sua moller dona Ysabela, sacou sua oste muy grande et foy sobre Saragoça et çercoa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 483 | Et, coydando auer a terra mays agina, mandou que nõ roubassẽ nẽ fezesem mal nẽhũu aos moradores das aldeas et siguroos que laurassẽ et criassem et que llj dessem o peyto meesmo que dauã aos seus rreys mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 483 | Et jsto fazia el, coydando auer a terra mays agina; ca bem sospeytaua que, se os mouros dalẽ mar passassẽ aca, que a nõ poderia auer com̃o coydaua, ca ia bẽ sabia el com̃o o Miramamolim era en Çeuta cõ muy grande oste et queria passar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 483 | Et partirõse logo do senorio del rrey dõ Afonso et fezerõllj muy grã guerra et correronllj a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 483 | Et ajuntaronse muy grã poder, et en trarõ per terra del rrey don Afonso et correron et astragarõ quanto acharõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 485 | Andados XXV anos do rreynado del rrey don Afonso, aquelle mouro Juçaf, desque foy senor d ' aquẽ mar, ajuntou muy grande oste et correu et astragou outra uez a terra del rrey don Afonso. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 485 | Et foy a fazenda muy ferida, pero que nõ foy y o Çide, por que o enviou el rrey a terra de Toledo, por que llj disserõ que entraua per ala muy grande oste de mouros; mays por os nosos pecados forõ os cristiãos uençudos et forõ fugindo do cãpo nõnos segudando nẽgũu. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 485 | Et este mouro defendeu muy bem sua terra et seus poboos en justiça et, os que se lle quiserõ alçar cõ algũus castellos, atal guerra lles fez ata que os meteu sub seu senorio | [+] |
| 1295 | TC 1/ 487 | Como el rrey dõ Afonso foy correr terra de mouros | [+] |
| 1295 | TC 1/ 487 | Andados xxvj ãnos del rreynado del rrey dõ Afonso sacou sua oste muy grãde de todos seus rreynos et entrou per terra de mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 487 | Et el rrey dõ Afonso tornousse logo para sua terra cõ grande onrra et cõ grã gaança. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 487 | Et acordandosse d[a] andança maa que lle acaesçera a outra uez (et) arrepenti(nd)osse por que dala veera assy, et ouue muy grã cobijça por auer toda a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 487 | Et enviou suas cartas aos arrazes [et] aos mays onrrados mouros que deitassem os alaraues da terra, et elle que lle nõ demandaria vila nẽ castelo, senõ a meyatade do que llj soyam dar, et outros moytos afaagos que llis enviou dizer, mays elles non quiserõ pola bõa andança que ouuerõ [a] outra uez contra elle; et por que, despois [que] se tornou el rrey da entrada que fez a terra de mouros, ouuerõ os mouros batalla cõ dõ Aluar Fahanes et cõnos fillos de Gomes Diaz et forõ bem andantes os mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 488 | Et deulle quanto auer ouue mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 489 | Enos vijnte et sete ãnos do rreynado del rrey dõ Afonso, sacou o muy nobre rrey sua oste et foy correr terra de Hubeda et de Baeça. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 489 | Et mandou ao Çide que ficasse en Castela et que guardasse a terra et que seysse contra a frõteyra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 489 | Et [a]o Çide creçia cada dia a gente, por que diziam que queria correr terra de mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 489 | Et pose seu amor cõ el rrey de Valença et deullj quanta vyãda tijna, et rrogoulle que se teuesse por bem [que] lle leix[aria] quanto auer ouue[sse] mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 492 | Et enviou suas cartas al rrey dõ Afonso en que llj enviaua pedir por merçee que teuese por bem que ficasse cõ elle aquella gente, et que faria seruiço a Deus cõ ela, et que gaãnaria dos mouros cõ que a manteuese; et, cada que a ouuese mester, que uerria a seu seruiço sen custa nẽhũa, et que tãta guerra faria aos mouros et os quebrãtaria en tal maneyra que poderia per hi cobrar toda a terra dos rreys mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 492 | Et, desque o Çide ouue mandado de seu senor, enviou suas algaras per toda a terra a gaãnar algo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 492 | Et mandou renouar o castelo de Çebola o conde en que se acollesse, se mester llj fezese. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 492 | Et sua postura feyta et firmada entrou o Çide a correr a mota do monte et correu toda a terra et fezo y moytas mortes et grandes rroubos, et tornousse cõ muy grã gaança p[ar]a Rrequena. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 493 | Et morou y todo o jnuerno, fazendo muyto mal a toda a terra en derredor, en guisa que des Oruela ata Xatiua nõ ficou parede enfesta, assy que todolo astragou. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 493 | Disy tornousse contra (contra) Torcosa et astragando toda a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 493 | Et, quando sse vio o senor de Torcosa asy astragado et que llj nõ ficaua pam nẽ vino nẽhũu, (et) enviou seu mandado ao conde dõ Beringuel que ajũtasse tãtas gentes quantas mays podesse auer, en guisa que deytasse o Çide da terra ou que lidasse cõ elle, et que llj daria quanto auer ouuesse mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 495 | Uerdade he [et] direyuos por qual rrazõ: ao tempo que uos erades cõ el rrey dõ Afonso deostasteme et dissestes muyto mal de mj̃, et que nõ ousaria entrar en terra del rrey Aben Alfange cõ medo de uos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 495 | Et, despoys que uos fostes dante el, dissestes que uos conbateriades comjgo et que uos nõ ousaria atender ẽna terra et que por seu amor me leixauades en ela et que, se porlo seu amor, nõ fosse, nõ me leixariades en ela ficar hũu dia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 495 | Et por ende uos digo que me nõ leixedes por el et vijnde a mj̃, ca eno lugar mays chaão de toda esta terra me acharedes; ca eu aparellado soo para uos rreçeber. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 497 | Et o Çide foy derribado do caualo en terra et foy muy agina acorrudo dos seus. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 497 | Et o Çide dissellis por que o queriam correr da terra, ca elle nõ llis fazia nẽhũu mal, senõ o que fazia aos ẽemjgos da fe. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 498 | [Et] o conde ouue por ende muy grã pesar, en guisa que caeu do caualo en terra sen falla. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 498 | Et, quando acordou, começou a contar a sua maa uentura dizendo que auja Deus yrado, por que queria yr contra o seu seruo; et, poys que asi era, que queria seer preso conos seus, ante ca nõ tornar a sua terra, et que se queria meter enas maos do Çide da boa uentura. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 498 | Et o Cide foy muy alegre et ficou os geollos en terra et gradeçeu muyto a Deus a merçee que lli fezera en acabar tã grã feyto com̃o aquelle, et os outros que auja acabados. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 499 | Et enviaronllj dizer muy omildosamente que llj dariã cada ano o que teuese por bem et que llj nõ fezese mal na terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 499 | Et ficou toda a terra ata Oriuela en sua encomenda et en seu defendemento. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 500 | Entõ foy çercar Leyrea et enviou suas algaras correr et astragar toda a terra al rrey de Saragoça et trouxerõ muy grã roubo para Ualença. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 500 | Et en esta sazõ hũu dos fillos de Habugad, que tĩjna Xatiua, fez derribar en terra de Xatiua muytos castelos por razõ da custa da retẽença, que a queria ante dar ao Çide; et derribou hũu castelo a que diziã Sancti Martin. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 500 | Et ouuese de tornar muy perdidoso cõ mĩgua de uianda, et perdeu y muytas bestas, que nõ poderõ seir da terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 502 | Et guisouse el rrey et o algozil et meterõ grã gente eno alcaçer para defender[lo]. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 504 | Et segũdo a estoria aquel sartal fora da rreyna Collida, moller que fora del rrey Ardonorochõ, que foy halifa de Baldac, que he en terra d ' Ultramar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 504 | Et hũu ome bõo pobre doeusse muyto do corpo del rrey et tomoo en sogas et poseo en hũu leyto et cobrio de hũa esteyra uella et leuoo fora da vila et soterroo en hũu lugar hu iaziã os camelos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 506 | Et dalj enviou sua carta [a] Abenjafa et envioullj dizer que iajũara boa quaraesma, poys matara seu senor et o deytara ena lagoa et o soterr[ara] eno muradal. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 506 | Et enviou suas cartas a todolos dos castelos de redor que trouxesem vianda quanta ouuessem mester a uender aa oste; et, se o nõ fezesem, que os astragaria do que aujã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 506 | Et Aler do era muy auondado de quanto auja mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 510 | Et o Çide foy conbater en outro dia o outro arraual, et prougue a Deus et ouue(ra)o d ' entrar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 510 | Et ontrepeçou o caualo do Çide enos mouros mortos et caeu en terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 510 | Et o Çide ficou apeoado et deronllj logo o caualo; et começou a batalla outra uez muy de rrigio, mays ca non antes, en guisa que os ouue de meter pelas portas da villa mao seu grado, seendo muy maltreytos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 510 | Outrosi os que leixara ena põte chegarõ aa porta da villa et matarõ quantos mouros acharõ da villa; et cõbaterõna tã fortemente que a ouuerã d ' entrar senõ polos moços et polas molleres que estauam eno muro, que deytauã muytas pedras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 512 | Conta a estoria que, depoys que ouue uenjda a enposesta, que uẽeo conbater o arraual da Alcudia, et tã grã pressa llis deu que coydarõ seer entrados per força, et cõ grã coyta chamauã: - | [+] |
| 1295 | TC 1/ 512 | Et por esto era muyto auondado aquel lugar de uiãda et das outras cousas que erã mester, que tragiã a uender de muytas partes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 513 | Et o Çide correulle a terra et fezollj muyto mal; et foy sobre elle cõ sua oste et pousou çerca da villa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 513 | Et fez hy meter todo o seu pã et todo o al que podia auer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 513 | Et allj pousauã todalas cousas que uĩjnã de cada parte et por esto era muy auondado aquelle lugar do que auja mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 514 | Et os mouros nõ gãanarõ en elo nada, ca perderõ logo o castello; et demays que Aburazĩ era vasalo do Çide et non llj fazia nengũu mal ena terra et, pola postura que ouue cõ el rrey d ' Aragõ, teuesse por enganado; pero encobrio muy bem, que o nõ quiso dizer a nengũu ata que ouue collido o pã d ' Aliazira Jucar et metudo en Jubala. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 514 | Et aa meya noyte moueo ende contra Aluarrazim et passou a ponte et, com̃o estauã as gentes seguras, nõ sse catando daquelo, enviou suas algaras pela terra a gaanar algo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 514 | Et enrriqueçerõ de gaados et das outras cousas Jubala et seus termjnos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 517 | Mays elles entendiano muy bem, a que entençõ o dizia et começarõ de meter uozes que nõ queriam seu consello, senõ dos fillos de Abuhagid, et que queriam fazer quanto elles mandassem. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 519 | Et diz que valia o cafiz do triigo doze morauedis, et o do peynço IX morauedis, et o da çeuada sete morauedis, et o(s) das legumas çĩco morauedis, et a quarta do mel hũu morauedi et medeo, et a quarta das çebolas duas terças de morauedi, et a arroa do queyio dous morauedis et meyo, et a liura da carne do carneyro vj diñeyros, et a da vaca quatro diñeyros de plata, ca entõ nõ corriam outros diñeyros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 520 | Conta a estoria que os mouros (que os mouros) que morauã enos arauaas nõ estauam bem seguros do Çide, et tomarõ o mellor que tijnã et meterõno ena vila, et cõno al ficarõ elles en suas casas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 520 | Et os outros meterõsse ena vila cõ suas molleres et cõno que tijnã que poderõ leuar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 520 | Et, quando os mouros virõ (virõ) o muy gram dãno que rreçebiã dos cristãos, meterõ a madeyra ena vila. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 521 | Et, estando en esto, chegou mandado aos da villa com̃o os alaraues erã ia tornados a sua terra et que nõ ouuesẽ asperãça nẽhũa en ajuda delles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 521 | Et logo enviou mandar aos dos castelos que lle enviassem beesteyros et gente de pee para cõbater a villa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 524 | Conta a estoria que o fezerõ seu endeãtado et prometeronllj que se guiariã per elle et per seu consello; et pero nõ era bem ligeyro de fazer, ca muytos dos poboos tĩjnã cõ os fillos de Abuagid. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 525 | Et elles meteronse en hũa casa dũu (d)alfaque muy onrado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 525 | Et aa noyte leuarõnos ao Çide ao arraual d ' Alcudia et meteronlos en poder. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 526 | Et, quando vyu que llj non tragia nenhũua cousa, disselle chaamente, se queria auer seu amor, que sse partisse de todas as rrendas da terra et da vila, assy dos da vila com̃o dos do termjno, ca elle queria poer quẽnas rrecadasse. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 528 | Et eles vendianos aos mouros et dauã hũu mouro por hũu pam ou por hũu terço de vinho. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 530 | Et con este medo os que tijnhã algũu pam subterrauano, que llo nõ achassem, ca sse tijnhã por m[al] pagados. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 532 | "Et bẽ teno que meu rrogo que seria cabudo; et; se esto nõ quiser fazer, sabede que enuiarey sobr ' ele muy grande oste, que o saquẽ da terra". | [+] |
| 1295 | TC 1/ 533 | Et os mouros prometerõ de o fazer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 533 | Et el mãdoulhis que fosẽ conbater et fezerõno assi. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 533 | Et Abeniafa mãdouho meter en prisom et os outros mãdouhos escabeçar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 534 | Et os que podiã seir da uila hiansse meter en poder dos cristaos en catiuo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 535 | Et teue que fora mal consellado de conbater a uila et por se meter en lugar onde seyra con tã grã dano. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 535 | Et os que podiã auer enuiauãnos per mar et per terra, et estes erã os moços, ca polos outros nõ dauã nada et matauãnos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 537 | Et eles prometerõllj que fariam quanto el mandasse(m) et de seer cõ ele en todo o que elle visse que era bem. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 540 | Et en quanto durou aquel torneyo nõ quedou, ferindo et derribando et matando enos mouros, ata que os meterõ pelas portas da uila. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 542 | Et estes caualeiros nõ auiã a leuar mays de çincoẽta morauedis cada hũu para sa despensa; et que fossem per mar ata Denja en naue de cristaos, et desi ala que fossem per terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 543 | Et o Çide enuioulhis dizer que llj dessẽ a vila, assi com̃o poserã cõ elle, senõ que juraua a Deus et a Sancta Maria que, se hũa ora passase de mays do prazo, que lljs nõ terria a postura que cõ eles auia, et demais que mataria os arrafees; pero con todo esto pass[ou] hũu dia de mays do prazo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 543 | Et eles meterõse en suas mãos, que fezesse com̃o teuesse por bẽ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 544 | Conta a estoria que, quando os mouros se meterõ en seu poder, que o moueu piedade et doo, et mãdou que, logo ẽ outro dia, fossem firmar seu preito como lhi entregassem a çibdade. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 546 | Et mãdou pregoar per toda a vila et per todos os termhos que sse juntassẽ todos os omes onrrados en sua orta, a que dizẽ Vilanoua, hu ele moraua entõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 547 | Et esto mãdo fazer por uos nõ fazer noio nẽhũu, et mãdo que nõ metã nj̃hũu catiuo ena vila; et, se o hi meterẽ, mãdouos que o matedes logo sẽ medo; et, se algũu uolo cõtoruar, matadeo logo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 551 | Et tomarõ muyta [gente] armada dos da uila et forõ a casa d ' Abeniafa; et cõbaterõ a casa et quebrantarõ a porta, et entrarõnos per força, et prenderõ Abeniafa et seu filho et toda sua cõpanha, et leuarõnos ante o Çide. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 551 | Et o Çide mãdouho meter en muy grãdes priiões, a ele et aos que soube que erã de seu conselho, por rrazõ da morte del rrey seu senhor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 551 | Et o Çide diselhis que os mãterria todos en seus foros et husos et costumes da sua ley. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 553 | Et mãdou catar et cauar todas as casas d ' Abeniafa et acharõ y muy grãde uer soterrado en ouro et en prata et en pedras preçiosa[s]. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 556 | Conta a estoria que, depois que foy sabudo pelas terras com̃o o Çide Rruy Diaz era senhor de Valença, diz que o soube Ali Abumay, que era endeantado dos alaraues, et enuiou hi hũu seu jenrro, que era rrey de Seuilla, que çercasse o Çcide en Ualença. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 557 | Conta a estoria que essa noite ouue o Çide seu conselho con dom Aluar Fanges et conos outros omes onrrados de sua poridade, en que ele mays fiaua, para ordinar sua fazenda, por rrazõ que tĩjnha que sse yria muyta gente da sua, por que estauã muy rricos, et que sse tornariã para suas terras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 557 | Et por seer mais çerto mãdou meter ẽ hũa nomjna quanta gente y auia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 558 | Et mandoullis dar para sua despensa todalas cousas que ouuessem mester muy conplidamente. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 559 | Mãdo que uos dem o que mester ouuerdes, en quanto fordes per meu rreyno. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 559 | Et mãdo que uaã cõ elas gente, a que ouuerẽ mester, per que uaã guardadas et onrradas para o Çide, a que plazera muyto cõ elas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 559 | Et ele mãdoulli dar recado et deullj seu porteyro con suas cartas, que lli dessem quanto ouuessem mester per todo seu rreyno. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 561 | Et, desque esto foy acabado, foronse para Sam Pero de Cardena, et o porteyro del rrey cõ eles, que llis fezesse dar todo quanto auiã mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 561 | Quãdo esto ouuirõ, dona Xemena et suas fillas ficarõ os geollos en terra et gradecerõ muyto a Deus a merçee que llj fazia, a ele et a elas, en lljs dar o senhorio de Valença. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 561 | Desi, en quanto ela et suas fillas guisauã suas cousas, dom Aluar Fanes enuiou tres caualeyros ao Çide, cõ que lli enuiou dizer com̃o o rreçebera muy bẽ el rrey dom Alfonso, et quanta onrra llis fezera, et com̃o rrecadarã con ele quanto quiserã et mais; et como rreçebera muy bẽ seu presente; et com̃o llj mãdara dar muy boos priuilegios de quanto gaanara et cõqueresse dali adeante, com̃o fosse delo senhor et o ouuesse liure et quite; et quantos quisesem para ele yr que fossem sem medo dele; et com̃o llj enuiaua sua moller et suas fillas muy onradamente; et com̃o ya hũu seu porteyro con eles, que llis daua quanto auiã mester; et que soubesse que muyto agiña seri[ã] cõ ele, ca nõ se detijnã por al, senõ por guisar suas cousas, per que fossem mais onradamente. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 561 | Muy grande foy o rroydo pela terra, pola muy grãde onrra do Çide et pola soltura que el rrey daua a todos quantos quisesem yr para o Cide. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 561 | Et forõ a Medinaçele, et todauia o porteiro cõ eles, que llis fezesse dar quanto ouuessẽ mester, assi como el rrei mãdara. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 563 | Et chegarõ a Molina, hu forõ muy bẽ reçebudos, ca llis mãdou dar Abucano quanto ouuerõ mester, et as ferraduras para as bestas, assi que llis nõ mingou ende nẽhũa cousa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 565 | Et, quando o soube, o Çide mãdou muy bẽ basteçer os castelos et fezoos reparar et fezo adubar muy bem os muros de Ualença et basteçer muy bẽ de viandas et das outras cousas que lli erã mester para guerra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 565 | Et, quando esto soube o Çide, era ia arribado a terra; et vijnhasse o mouro a Ualenca quanto podia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 566 | Mais, se teuerdes por bẽ, mãdade[me] dar CCC caualeyros de mais da mina cõpanha et sayremos daqui, quando cantar o galo, et meternos emos en çiada eno vale da Abufeyra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 568 | Et seyrõ de todas as estreyturas et de todos os maos passos, et fo[rõ] leixando a çiada a mao dereita, et meterõ os mouros ontre si et a çiada. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 571 | Et mandou dar muy boas pousadas a dõ Aluar Fanes et a Pero Uermudes et a todas suas cõpanas, et todo o que ouuerõ mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 576 | Et prometeronllj seruiço. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 576 | A razõ por que uos chamey a estas vistas foy por duas cousas: a primeyra por uos ueer, que uos amo muyto et auja muy grã sabor de uos ueer, porlos muy grandes seruiços que mj auedes feytos, com̃o quer que en começo do rreyno uos ouuj yrado da terra; pero que, en guisa o fezestes uos, que nũca de uos ouuj desseruiço, ante mj fezestes del muyto, et exalçastes a cristandade, por que uos eu sõo muy teudo de uos fazer muyto bẽ et muyta merçee et de uos amar sempre. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 576 | Et o Çide enderençou para Valença et mãdou a Pero Uermudes et a Nunio Gustios que aguardassem et acõpanhassem os condes de Carrom, et que punassẽ en meter mẽtes por saber suas maneiras et seus costumes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 582 | Et Diego [G]onçaluez, o mayor, nõ catou uergonça do Çide nẽ de si meesmo nẽ dos outros que estauã eno paaço et foise meter sub o [es]cano do Çide. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 582 | Et tam grande foy a pressa que ouue de sse meter que ronpeu o mãto et o brial pelas espadoas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 582 | Et o lugar nõ era tã linpho com̃o auia mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 585 | Mais por nos esto fazer a mester que o tenamos en nossa poridade, en guisa que nos nõ entendã que auemos queixume deles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 585 | Et desta guisa acabaremos o que quisermos et en outra guisa nõnos leixara yr, nẽnos querra dar nossas molleres para as leuarmos; et tollernos a [as] espadas que nos deu, Collada et Tiçõ; (que nos deu) et para esto conprir a mester que o metamos a rriso [ante o Çide] et ante os seus, et que façamos ende escarno; et desta guisa perdera sospeita de nos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 585 | Et bẽ sabedes uos que, eno uosso mal et ena uossa desonrra, muy grã parte ey eu; mais a mester que nõ entenda nada o Çide. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 585 | Et atendamos ata que passe este rruydo dos mouros, que som uehudos daalẽ mar, [et] depois demãdadellj uossas molleres para as leuardes a uossa terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 585 | Et, pois que fordes bẽ alongados desta terra, podedes fazer en elas o que quiserdes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 586 | Et eles mostrarõ aposto contenẽte, et meterõ a rriso o que llis acaesçera ante dia do leom. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 586 | Uos, fillos, ficaredes ena çidade et guardarnola edes; et nos outros, que somos doitos deste mester, yremos aa batalla. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 587 | Pero diz, por que ouuio dizer que eras boo ome, que te quer fazer merçee, que lli leixes Ualença cõ todos seus termhos et que te uaas para Castela, et que leues todo teu auer et tua conpanha; et, se esto nõ quiseres fazer, enuiate dizer que te conbatera Valença et prendera ti et tua moller et tuas filhas et que te escarmentara de maa guisa, assi que quantos o oyrẽ dizer falarã ende. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 591 | Et caeu logo morto en terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 591 | Et, estando eles assi, uirõ uijr o Cide enpos hũu caualeiro alaraue et, en chegando a ele, acalçouo cona espada per çima da cabeça, assi que o fendeu atẽe os dentes, et caeu morto en terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 591 | Et plougue a Nostro Senhor et aa bõa uentura do Çide que foron tornãdo as espadoas, et os cristãos meteronos en acalço. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 595 | Et disse dona Xemena: -Çide, nõ teño por boo siso que partamos de nos nossas fillas para as leuarẽ a outra terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 595 | Et o Ccide punaua polas confortar, dizendo que senpre se nẽbraria delas et as mãterria en boo estado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 596 | Et el rrey Abon cano, per cuia terra passauã, era uassalo do Çide et dauallj cada ano suas parias. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 596 | Et mãdou y trager muyta uianda et pẽsou deles muy bẽ et deullis quanto ouuerõ mester, et fezollis muyta onrra, rrogandollis que ficassem y alguus dias; mais eles disserõ que o nõ podiã fazer, ca yam a muy grã pressa suas iornadas que tijnã postas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 599 | Pois que os condes forõ idos daqu[e]l lugar, hu desonrrarõ as fillas do Çide, suas molleres, Ordono, seu primo, que os uijna aguardãdo, oyo as uozes que elas dauã et foy contra elas; et, quando as achou iazendo en terra tam maltreytas, ouue muy grã pesar et fezo muy gram doo por elas, dizendo que pesase ende a Deus por tam grã torto com̃o "uos, mjñas primas et mjñas senhores, auedes rreçebudo, ca nõ merecestes cousa por que, nẽ uijdes de sanguj polo fazer, per que este mal ne outro uos deuerã fazer uossos maridos". | [+] |
| 1295 | TC 1/ 599 | Et tomou dona Eluira et posea a suas costas et leuoua muy grã peça pelo rebredo, per hu uiu o mõte mais espesso, ata que foy alongado daquel lugar, et posea en terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 600 | Et por guardar estes diuidos que auemos cõ seu padre a mester que nos armemos et que nos matemos cõ eles ou nos dem nossas senhores, que nõ aia y outra cousa nẽhũa, ca senõ nõ somos para o mũdo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 600 | Et faremos en elo dereito; et, se o nõ fezessemos, estarnos ia muy mal, ca a desonrra do Çide, nosso senhor, nossa he; et terranoslo por mal, pois que nos aqui acaesçemos, se o nõ demãdamos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 604 | Mester a que tomemos outro acordo sobr ' elo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 604 | Et tal feito com̃o este, senhor, somos çertos que pesa a Deus de çeo et deue a pesar a uos, senhor, que sodes ena terra do uosso senhorio. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 607 | Et uossa madre et eu quisemos o partir, mais nõ podemos cõ uosso padre, dizendo que nõ faria ende al, pois que llo prometera. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 614 | Et, se dizedes de nõ, eu uos meterey hi as mãos et fareyuolo conoçer assi, ca soo de tal linagẽ que me nõ podedes engeitar de uosso par, et a meiadade das armas uos darey d ' auantaiẽ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 615 | Et el rrey disse: -Çide, tal sodes uos et tãta merçee uos fezo Deus ata o dia d ' oge que, se me quisesedes creer et seer mãdado, terria eu por bẽ que uos asentassedes comigo; ca quen reis uençe cõ rreis deue a seer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 617 | Et o terçeiro alcayde foy o conde dom Sueiro de Caso. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 622 | Et, cõna merçee de Deus et cõna uossa que teno et o seu mal que elles fezerõ contra Deus et contra uos, cõna uerdade que prometeron a suas molleres, eu os decenderey da onra en que som, en tal maneyra que eu et mjnas fillas ficaremos onrados; ca mellores omes ca elles ey eu uençudos; assi que se uossa merçee for, dentro a Carrõ os yrey çercar ata que os tome presos pelas gargantas, et leualos ey a Ualença, hu tomẽ pẽedença do pecado que fezerõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 623 | Et por esto nõ auemos por que meter as mãos a nẽhũu. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 623 | Ben deuedes entender que errauades en ello por mj o pedir nen rogar, poys que tĩjnades en curaçõ de as desonrar, com̃o dizedes que as leixastes; ca, poys ysto tĩjnades en voentade, a outro deuerades dizer que uos andasse en este casamento ca nõ a mj̃; ca nõ era eu para uos buscar ataas barregãas, nẽ seria cousa guisada de me ende trameter de tã maos feytos et tã sen Deus. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 623 | Et por ende ueeremos como uos defenderedes, ca cõ taes o auedes que todo he mester quanto sabedes uos et os que uos am de consellar et uos cõsellarõ que leixassedes uossas molleres. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 625 | Et, quando ysto eu vj, pesoumj muyto pola tua maldade et foy ferir o mouro cona mjna lãça, en tal maneyra que dey cõ el morto en terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 625 | Outrosi sabes o que fezeschi en Valença, quando se soltou o leõ, que te metischi sub o escano do Çide, et, cõna muy grã coyta que ouuischi de te meter, ronpischi o manto et o brial pelas espadoas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 625 | Et uos, que tã esforçado[s] sodes aqui ante nosso senor el rrey, mester ouuerades esse dia desse esforço et do que mostrastes enos rebredos, hu desonrastes duas donas que tĩjnades en uosso poder, que xi uos nõ podiã amparar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 625 | Tornese para Molina, du llj soẽ dar parias aquelles mouros uençudos et catiuos, con que elle sol adubar sua prol ou se uaa para o rio d ' Umerna et adube seus moynos, ca mester os auera muyto agina; ca elle nõ e nosso par nẽ deue trauar en nos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 627 | Et, estãdo asi deostado do Çide, vio estar onze condes que erã do bando dos jnfantes, que erã contra o Çide; et, cono muy grã pesar, oluidou o que o Çide llj auja castigado a el et aos outros, que nõ peleiassem ante el rrey, et entõ sobraçou o mãto et enderençou contra o conde Garçia Ordones; et, desque foy çerca del, sarrou o puño et deullj hũa tal punada que deu cõ el en terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 627 | Et, se dizes de nõ, eu chi meterey as mãos ante el rrey, meu senor, que aqui esta. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 635 | Mays, com̃o quer que elles isto acordarõ, nõno ousarõ cometer ant ' el rrey, de que ouuerõ medo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 635 | Et nõ digades estas parauoas sobeias; mays punade en seer rigeos et por uos anparar, que cõ taes o(s) auedes que todo e mester quanto sabedes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 635 | Et el rrey mãdou pregoar que nõ fosse ousado nẽgũu de fazer força nẽ torto aos parentes do Çide, nẽ mal nẽhũu, nẽ de o cometer per nẽhũa maneira; senõ, o que o fezesse, que o mandaria matar por elo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 639 | Et, desque as quebrãtaron, dandosse muy grandes golpes, meteron maão aas espadas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 639 | Et caeu Suer Gõçaluez pelas ancas do caualo en terra, asi que coydarõ quantos y estauã que era morto. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 640 | Et ficarõ os geollos en terra et loarõ muyto o nume de Deus por que llis dera vingança dos que llis fezerã muy grã desonra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 642 | Entõ o Çide mandou que llj fezesem carreyra per u fossem as azemelas et os camelos et as outras animalias estrayas, que llj enviaua o soldã, das que en esta terra nõ auja. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 642 | Este he enguento muy preçado do(s) cõ que ongẽ os corpos onrrados en terra d ' Outra mar, per que nõ podrescã nẽnos comja a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 642 | Senor Çide, se uos fossedes presente ante meu senor o soldã, por uos onrar mays daruos ya a comer a cabeça do seu caualo, segundo custume dos mouros; mays, por que en esta terra nõ a este custume, douuos eu este caualo, que, seguro seede, que este he o mellor caualo que a en nossa terra; et uos mandadeo tomar por onra do soldã, que ual mays ca nõ a cabeça coyta. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 642 | Et a uos, senor, beyiarey as mãos et terreyme ende por muyto onrrado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 646 | Et o almoxarife começoullj a contar sua fazenda, et dissollj com̃o era muyto esforçado, mays ca ome do mũdo et o que mellor tĩjna sua ley; "et en parauoa nõ a de mentir, et e muyto amigo d ' amjgo, et aas cousas uẽçudas muy piadoso et de merçee, et he muyto entendudo et muy peruiso en todaslas arterias; pero a tanto muy braua catadura et o que o nõ conoçe, quando o uee primeyramente, toma muy gram medo da sua catadura. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 646 | Et começoullj a dizer que tã grande era a numeada que del oya et o prez d ' ar(ar)mas et os bõos feytos que soarã delle en terra d ' Outra mar, [que] por aquella razõ se mouera o soldã de llj enviar presente et d ' auer seu amor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 646 | Entõ começou sua razõ en esta maneyra: que a terra d ' Ultramar estaua en tal estado que todos coydauã que se perderia et que a cobrariã os cristãos, que tanta era a gente cruzada que alo passaua de França et d ' Alamaña et de Lonbardia et de Cezilia et de Calabria, que auiã ia gaãnada a çidade d ' Antiochia et muy grã partida da terra, et que iaziam sobre Iherusalem. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 648 | Et o Çide mandou dar pousadas aos jnfantes ena sua orta de Villanoua, et madoullis dar quanto ouuessem mester muy cõpridamente. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 650 | Et spedironse do Çide et de sua moller dona Xemena, sua sogra, et tomou cada hũu sua moller et foronse para suas terras muy ricos et muy onrados, ca o Çide llis deu todo o que llis prometera, et deullj daquellas animalias estranas que llj enviara o soldã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 650 | Et elles forõse para suas terras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 651 | Depoys que o Çide ouue enviados seus genrros, mandou chamar o parente do soldã et deullj muytas cousas estranas, das que non a en sua terra, que leuasse a seu senor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 651 | [et], desde Oriola (d ' Ebro) ata Tortosa, ficou a terra toda a seu mandado et a seu [defendemento]. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 652 | Et entõ mjna uoentade fora de seer cristão et ficar ala en terra dos cristãos; mays meu padre et mjna madre, com̃o erã ricos, quitaronme. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 652 | Uedes aqui uosso alcayde, que quer seer crischão et nosso yrmão ena fe de Nostro Senor Ihesu Cristo; et rogouos que uos plaza ende et que façades guisar todalas cousas que som mester para esto. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 653 | Et a cabo destes çĩco anos, que uos auemos contado, nouas que muyto corrẽ chegarõ a Valença, com̃o Buca[r], fillo de Miramamolĩ de Marrocos, tẽendosse por muy quebrantado de com̃o o vençera o Çide de Valença ante eno cãpo do Quarto, et llj matara et llj catiuara muyta gente, et como correra cõ elle ata que o metera pelo mar, et gaanara delle todalas cousas que trouxera d ' alem mar, et nẽbrandosse com̃o escapara muy auiltado et com̃o escapara cõ muy grã perda, diz que elle meesmo andou prehegando per sua pessõa toda Africa et toda Beneia ata os Montes Claros para pasar o mar, para uingarse, se podesse. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 655 | Quando o oyu, o Çide ouue muy grã prazer en seu curaçõ, et leixouse caer da cama en terra por beyiar os pees ao apostolo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 655 | Amjgos et parentes et va salos leaes, bem sabedes os mays de uos com̃o rrey don Afonso me ouue deytado da terra per duas uezes; et os mays de uos, por uosa mesura, fostes comjgo et aguardastesme sempre; et fezonos Deus tanta merçee a mj̃ et a uos, que vençemos muytas lides de cristãos et de mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 658 | Primeyramente mandou a sua alma a Deus; et mandou que o seu corpo fosse enterrado eno moesteyro de San Pero de Cardeña; et mandou y cõ seu corpo muy bõos herdamentos, per que oge este dia he mellor seruido o lugar et mays rico et mays onrado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 658 | Desi mandou a todos seus criados et a toda sua casa algo, a cada hũu segũdo que o mereçia; desi mandou a todos os caualeyros que o aujã seruido, desque seyra da terra, muy grande auer; et mandou aos caualeyros que llj non aujã atãto seruido a cada hũu mĩl morauedis, et a atal dous mil, et a atal tres mil, et ende ariba, segũdo que era a pessõa; et aos escudeyros fillos dalgo que o aujã seruido a cada hũu quinẽtos morauedis, et a atal mil et a atal mil et quinentos morauedis; et mandou que, quando chegassẽ a San Pero de Cardena, que dessem de uestir a quatro mil pobres sayas et pelotes d ' estanforte. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 658 | Et, depoys que foy finado, lauaronllj o seu corpo duas uezes cõ agua caente, et a terçeyra uez cõ agua rosada. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 660 | Conta a estoria que, a cabo de tres dias que o Çide finou, que el rrey Bucar chegou ao porto de Ualença; et seyo ao terreo cõ quanto poder tragia, que nõ a om̃e que o podesse osmar; ca vĩjnã y trij̃ta et seis reis et hũa moura negra cõ duzentos caualeyros negros com̃o ela et todos trosquiados, senõ senllas guedellas que tragiã ençima das cabeças; et esto era com̃o se uẽessem cruzados. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 660 | Desi en outro dia começarõ a conbater a çidade et cõbaterõna tres dias muyto afficadamente. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 660 | Et reçeberõ os mouros muy gran dano, ca sse yam meter atreuudamente çerca da villa et morriã y. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 660 | Et el rrey Bucar et suas gẽtes coydauã que nõ ousaua o Çide sayr a elles, et estauã muy esforçados, et queriã fazer bastidas et gatas et engenos para cõbater, ca çertamente coydauã que nõ ousaua o Çide sayr a elles, poys que tanto tardaua de seyr. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 663 | Et enviarõ dizer as nouas aos arrauales, que uẽessẽ y cõ todo o seu meterse ena villa, cada hũus en suas casas, que aviã leixadas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 665 | Et, estando en Salua Canjẽte, enviarõ suas cartas a seus amigos et a seus parentes do Çide, que o uẽesem onrar a seu enterramento. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 665 | Et, estando y, disse don Aluar Fanes a dona Xemena, que seria muy bẽ de meter o corpo do Çide en seu ataude. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 666 | Com̃o el rey dõ Afonso foy onrar o corpo do Çide ao seu enterramento | [+] |
| 1295 | TC 1/ 666 | Et, quando soube com̃o o Çide era finado, et en qual guisa uençera el rrey Bucar, et com̃o o tragiã tã apostamente eno seu caualo, seyu de Toledo a muy grandes iornadas, ata que chegou a San Pero de Cardeña por onrrar o Çide a seu enterramento Et o dia que y chegaron seyrõ a reçebelo el rrey de Nauarra et o jnfante d ' Arangon. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 666 | Mays, depoys que llj disserõ com̃o fora balsamado, et com̃o sete dias beuera mirra et balsamo et nõ outra cousa, nõno teuerõ por marauilla; et demays que fora ongido, ca bem oyrã dizer que en terra d ' Outra mar o faziã asi aos rex et aos altos omes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 666 | Et fezo muyta onra al rrey don Ramiro et ao jnfante d ' Arangõ, ca llis mandou dar todo quanto aujã mester, a elles et a suas conpanas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 667 | En qual maneyra foy enterrado o corpo do Çide | [+] |
| 1295 | TC 1/ 667 | Conta a estoria que ao terçeyro dia, depoys que el rrey don Afonso chegou a San Pedro, quiserõ enterrar o corpo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 667 | Et el rrey soube o que dona Xemena dissera sobre elo, com̃o nõ queria que se enterrasse o corpo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 667 | Desi altos omes, os rrex et o(s) jnfante(s) et o bispo dõ Jheronjmo, por fazer mays onra ao corpo do Çide, chegarõ ajudallo a tirar d ' ontre ambalas tauoas, en que o meterã en Valẽça. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 667 | Et depoys das tres somanas derenjaron todos para suas terras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 668 | Et (de) toda sua vida era seruir a Deus et fazer muyto bem, aly hu era mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 668 | Et, desque morreu, mandoo soterrar Gil Diaz ante a porta do moesteyro, aa maão dereyta. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 668 | Et en aquela plaça meesma se mandou enterrar Gil Diaz, quando finou, segũdo que o contara a estoria. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 669 | Et este abade et Gil Diaz enviarõ polas (polas) fillas do Çide et dela, que a veessem enterrar a seu enterramento et que veessem herdar todo o seu. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 669 | Et, segũdo conta a estoria, (que) de outras partes veerõ y muy grandes et muy nobres omes, que nõ quedauã de todas as terras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 669 | Et, desque estas cõpanas forõ chegadas a Sam Pedro, soterrarõ o corpo de dona Xemena aos pees do escano do Çide. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 669 | Et, depoys que foy soterrada, morarõ y as gentes sete dias, fazendo el rrey cantar muytas missas et fazendo muyto bem pola sua alma. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 669 | Et fezo muyta onrra a seu enterramento. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 669 | Outrosi el rrey de Nauarra et a rreyna sua moller tornarõsse para sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 669 | Et o bispo dõ Geronimo viueu hũu tempo bõa vida et santa, et morreu en Salamãca, et soterrarõno y muyto onrradamente. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 671 | Conta a estoria que dez ãnos, depoys que o Çide foy finado, esteue o seu corpo sobre a terra, asentado ẽno escano, sub o tabernaculo que el rrey dõ Afonso mandara fazer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 671 | Et o abade et Gil Diaz dauã de comer et de vistir a muytos pobres, que sse ajũtauã de todas as terras en redor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 671 | Et o judeu, quando o viu, ouue tam gram medo que caeu en terra d ' espadoas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 671 | Et esteue assy tres ãnos, con que sse conprirõ os dez ãnos, que o Çide esteue sobre a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 671 | Et jũtarõ tres bispos, os mays de çerca d ' en derredor, et cõ muy grande onra meterõ o corpo do Çide en hũu moymento de abobeda, que fezerõ en esta maneyra: ca[u]arom (d)ante o altar de Sam Pedro, a par da fossa de dona Xemena, et fezerõ hũa abobeda muy alta, et meterõno dentro, assy como estaua asentado ẽno escano, vestido ẽnos panos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 673 | Et, quando finou, mandousse soterrar ena plaça, çerca do caualo do Çide, ca en sua vida (o) mandara [y fazer] sua subpultura muy bem laurada. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 674 | Et leuaua muy grã presa de muytos gaandos et de muytas bestas et boys d ' arada, et outras cousas muytas do que achauã pela terra, et tam grande era a presa que a nõ podiã leuar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 674 | Et, yndo cõ esta presa para sua terra, auya a passar çerca do moesteyro de Sam Pedro de Cardena, hu iazia o corpo do Cide. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 674 | Om̃e boo, nõ sey quẽ uos sodes; mays, por quanto auedes dicto et razoado, querouos leixar a presa; ca, sequer, a y muytas rrazões por que: a primeyra, por que veno de seu sangue, que soo seu bisneto, com̃o uos dizedes; a segũda, por onra de seu corpo, que iaz en este moesteyro; a terçeyra, por reuerença desta sua signa, que nũca foy vençuda; a quarta, por quan[t]o destes deuedos nõ ouuesse y nẽhũu, se el viuo fosse, nõna ousariamos passar tam çerca del, ca çerto soo que o nõ consynteria el. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 676 | Et diz a estoria que en este meesmo tempo entrou correr terra de mouros cõ muy grande oste. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 676 | Et quebrantou toda a terra, queymando et matando et astragando et roubando et fazendo gran dãno. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 676 | Et tijnã que os mouros que sse llj queriam alçar et fazerllj dano na terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 676 | Et os condes et os rricos omes et os outros omes boos da terra, veendo et seendo ia çertos de todo en todo (et) pelos fisicos que auya el rey a morrer daquel mal, ouuerõ seu consello et suas falas en hũu, dizendo com̃o este rey dõ Afonso non lles leixa[ua] fillo nẽhũu que lljs gouernasse o reyno, senõ dõ Afonso seu neto, que era fillo do conde dõ Ramondo de Tolosa; et, por que este dõ Afonso era moço pequeno, ouuerõ seu acordo que, ontre tanto que o mynino criassem, que fosse para manteer o rreyno, que ser[i]a bem que casasse sua filla dõna Oraca Afonso, moller que fora do cõde dõ Ramondo, que era veuda, cono conde dõ Gomez Candespina, por que era mayor et mays poderoso que nẽhũu dos outros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 677 | Et meterõno ẽno consello et mostrarõllj o acordo que auyam tomado sobre razom do reyno et daquel casamento. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 677 | Et, quando os condes ysto oyrõ, teuerõse por muy enuergonçados et por cofõdudos, et nõ ousarõ mays cometer este feyto. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 677 | Et, desque as vodas forõ acabadas, tomou el rey sua moller et foysse cõ ela para sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 678 | Conta a estoria que, andados XLta et tres ãnos et sete meses do rreynado del rey dõ Afonso -que foy na era de mĩll et CXLiij anos, quando andaua o ano [d]a encarnaçõ de Nostro Senor Ihesu Cristo en mil et çento et çĩco anos et sete meses - este rrey chegando ia [a] acabamento dos seus dias, diz, que oyto dias ante que el finasse, sinadamente o dia de San Iohan Babtista, acaeçeu hũu miragre ena jgleia de Santo Isidro de Leõ, que foy en esta maneyra: começou a mãar hũa agua muy clara ante o altar de Santo Ysidro, eno logar u tĩjna o clerigo os pees quando dizia a missa, et nõ seyu dos ajũtamentos das pedras nẽ da terra, mays de meyo das pedras viuas et enteyras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 678 | Mays, quando os da terra oyrõ dizer deste miragre, et como el rey dõ Afonso era mal doente, logo entenderõ que aquel maar da agoa que nõ era senõ choro et quebranto que vijna pola sua morte a todo España. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 679 | Et mandousse enterrar ẽno mosteyro de Sam Fagundo, que el fezera muy rico de muytos boos donadios. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 679 | Outrosy, Senor, non desampares estes reynos de Castela [et] de Leõ, que ficã en muy gram desemparo por mĩgoa de senor, nẽ queyras dar lugar aos eemigos da tua santa fe catolica, et guarda os teus altares, en que sse consagra cada dia o teu santo corpo, nẽ des lugar aos maos que queiram andar soltos pela terra, fazendo muyto mal aos mesquinos [et] roubando os caminos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 679 | Desi leuarõno para o moesteyro de Santo Fagundo de Castela, que e en termjno de Çea, et enterrarõno y cerca sua moller dona Ysabela, filla del rey dõ Loys de França, et de dona Orraca Fernandes, filla del rey dõ Loys de Ingraterra; ca elle fora criado eno moesteyro hũu gran tempo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 679 | Et cantarõ y muytas missas et fezeronllj seus ofizios, com̃o a atal senor cõvĩjna, ca elle foy hũu dos bõos reys que ouue en España, et manteue muy bẽ seus reynos, et justiçoos en uerdade, et nũca desaforou nẽgũu de seu senorio, et gãanou muyta terra dos mouros, et enrequeçeu muy bẽ os moesteyros, et fezo muyto bẽ en elles, et enrequentou muyto seu senorio, et fezo jgleias et muytos spitaes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 681 | Et entrou toda a terra cõ ajuda dos seus et tomoa; mays non per força, mays por que lla nõ quiserõ defender, por que el rey nõ leixara outro herdeyro, senõ a rreyna dona Orraca soa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 681 | Et, depoys que foy apoderado da terra, gardoa muy bẽ et amparoa dos mouros, et enderençou o rreyno tã bem com̃o o seu meesmo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 681 | Et por ende, temendosse sempre com̃o uos dizemos, daua as fortolezas de Castela aos da sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 682 | Cõta a estoria que, depoys que finou el rey dõ Afonso et el rey d ' Arãgom sse apoderou da terra, a reyna dona Oraca tolleu [a terra] ao conde dõ Pero Ansurez, seu amo, que a criara, gradeçendolle mal quanto bem et crianç[a] llj fezera. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 682 | Et elle tornou a terra a dõ Pero Ansurez, et elle fezollj menagem por ela. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 682 | Et os omes boos da terra nõ llo teuerõ por boo recado, que sse ueera sem plazer de seu marido. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 682 | Et demãdou aos naturaes da terra que llj dessem a terra que tijnã dela; et elles nõ llo negarõ et, por gardar a lealdade et boo deuedo que auiã cõ sua senora natural, derõllj a terra, cada hũu assy com̃o a tijnã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 682 | Et forõ muy sanudos et teuerõ que lljs fezera el rey muy gram desonra en llis desonrar sua senora et a leixar et dera as fortolezas aos da sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 682 | Et o conde dõ Pero Ãsurez, quando uyu o preyto desta guisa, por fazer lealdade et por conprir o deuedo que auya cõ sua senora, deullj a terra et foysse para el rey d ' Arangõ muy bem aconpanado et muy bem vestidos, elle et toda sua gente. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 682 | Senor, eu tijna de uos terra en Castela, por que uos fige menagẽ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 683 | Et o conde, teendosse por seguro que casaria con ella, poys que o cõsentira, andaua pelo reyno por mayor, et deytaua os arangõeses da terra quanto mays podia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 684 | Et diz a estoria que o conde dõ Pedro de Lara que leixou caer a signa en terra et seyu da batalla et ueẽosse para Burgos, para hu estaua a reyna. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 684 | Et el rey tornouse para sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 685 | Mays os da terra tẽendose cono menj̃o et aiudandoo muyto, deytoo da terra ao conde dõ Pedro et çercou sua madre enas torres de Leõ; et, teendoa çercada, ouuerõ avijnça en esta maneyra: que ela que tomasse para sy o que ouuesse mester et ele que fosse rey et senor, et que fezesse cõ seu cõsello o que ouuesse de fazer ẽno reyno. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 685 | Et depoys desto, pero que el rey era minjno, ajũtou muy grande oste et foy sobre os arangoeses, que tijnã as fortolezas en Castela, et começarõnas de conbater. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 685 | Et el rey d ' Arangõ, quando o soube, moueu cõ sua oste para Castela, et ueẽosse para terra de Nauarra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 685 | Et os bispos et os arçebispos et os outros omes que y erã entenderõ que, se esta lide sse fezesse, que seria muy grã dãno a toda a terra, et que seria enqueyiõ para cobrar os mouros a terra, assy com̃o acaesçeu en tempo del rey Rrodrigo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 685 | Et ajũtarõsse todos et meterõ[sse] ontre ambalas partes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 685 | Et tornousse cada hũu delles para sua terra con suas conpañas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 685 | Et, ante que el rey d ' Arangõ se ende partisse, chegoullj mandado com̃o llj entraua muy grande oste de mouros pela terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 685 | Pero sobre esto ay gram desacordo, que dizem hũus que morreu y; et os outros dizem que nõ morreu, mays que foy vençudo et que sse foy a perder, que nõ appareçeu mays viuo nẽ morto; et outros dizem que foy enterrado en Monte Arãgom, et que o sacarõ os cristãos de terra de mouros por muy grande auer; et outros dizem que seyu da batalla uiuo et que se fezo romeu depoys a grã tempo, et que sse amostrou a muytos de Castela et de Leõ et d ' Arangõ, que bem uirã que aquel era. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 685 | Et enpos esto rreynou dõ Alfonso, o fillo do conde dõ Ramõ de Barcelona; et, quando oyu o roydo que andaua pela terra com̃o aquel rey, seu anteçessor, era uiuo, et que o [cr]ijã as gente[s] et [se lle] chegauã cada dia caualeyros, temendo que llj ueesse delle mal ẽno reyno, ou per enqueyiõ perdelo muyto agina, (et) mandoo prender et matar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 688 | Et este rey quebrantou muytas uezes os mouros de Merida et de seus termjnos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 688 | Et foy soterrado ena jgleia de Sancta Maria de Toledo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 688 | Et tomou todos os castelos que erã en termjno de Calatraua; et delles deribou et delles reteue para sy, que eram estes: | [+] |
| 1295 | TC 1/ 689 | Et por sua bondade este deytou os mouros do senorio de Portugal, quanto mays pode, com̃o aquel que sse tijna por senor de toda a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 690 | Et este gaanou muytos boos priuilegios do papa Eugenio terçeyro, por que llj prometeu tributo de seu senorio. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 690 | Et, quando morreu, foy soterrado ẽno moesteyro de Sancta Cruz. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 690 | Mays logo a conbaterõ os mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 690 | Et, quando [finou], foy enterrado eno moesteyro de Sancta Cruz, çerca del rey seu padre. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 690 | Et, quando finou, mandousse soterrar en Alconçer et y jaz oge dia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 690 | Et guardou muy bem o rreyno ata que finou el rey dom Sancho seu jrmão en Toledo; et y iaz soterrado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 692 | Et depoys ouuerõ avĩjnça cõ el rey d ' Arangõ, et que el rey d ' Arangom que tomasse aquela terra de mão del rey dõ Afonso d ' Espana, et que fosse seu vassalo, et que llj ueesse a cortes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 692 | Et deu a dom Sancho, que era o mayor, Castela ata Sam Fagũdo et ata Moral de la Rreyna et ata Outer de Selas et ata Oroña et ata Couelas et atal Medina et ata Areuol [et] todo o termjno d ' Avila. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 692 | Et, por que Cordoua era muy poblada de muy gram gente, o emperador nõ pode y leixar tãta gente que sse apoderassem dela, se mester fosse; et deua [a] Abemcanõ, o mouro que lla dera, que a teuesse en fialdade. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 694 | Et morreu Almoadj, o propheta, et el rey Aldemo suterroo çerca Marocos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 695 | Conta a estoria que el rey dom Loys de França, estando [casado] cõ dona Jsabela, filla do emperador d ' España, (et) algũus y ouue que, por meter mal ontre elles, que disserõ que dõna Jsabela, sua moller, que nõ era filla do emperador de moller uelada, mays que a gaanara o emperador de hũa baregaa muy uil. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 696 | Et tenome por muyto entergo ende; et, en quanto eu viua, amala ey et onrala ey com̃o dona de tam gram guisa se deue amar et onrrar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 696 | Desy tornousse el rey dõ Loys para sua terra, cõ muy grande alegria. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 696 | Et, quando finou, foy soterrada ẽno moesteyro de Sam Dionis. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 697 | Outrosy enviou sua carta ao meyrino da terra, en que llj mandou que fosse cõ aquel laurador et uisse que dereyto llj fazia, et que llo enviasse dizer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 697 | Et, quando o quereloso vyu que nõ podia del auer dereyto, veẽosse ao emperador a Toledo, cõ cartas de testemoyo de omes bõos da terra et do meyrino. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 697 | Et mandou chamar os omes bõos da terra et o meyrino, et mandoulles que lle(s) dissessem uerdade daquel feyto; et chamov os omes boos daquel lugar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 697 | Et entõ o emperador andou descubertamente per Galiza, fazendo justiça et asessegãdo a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 699 | Et logo outro dia gram manaa armarõsse os cristãos, et os mouros veerom da outra parte, et lidarõ muy fortemente; et prougue a Deus que forõ os mouros vençudos y et mal andantes, segũdo que o prometera o santo confessor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 699 | Et, desque ouue cõquerida Beeça, moueu per(a) terra de mouros adeante, queymando et astragando et roubando quanto achaua, ata que chegou a Almaria et çercoa; et, teendoa çercada, chegoullj en ajuda seu sogro, o conde dõ Ram[o]ndo de Barçelona et os geno[e]ses. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 699 | Et o emperador tornousse para Beeça, et leixou y o jnfante dom Sancho, seu fillo, por guarda da terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 699 | Et leuarõno para Toledo et soterrarõno y ena jgleisa de Santa Maria. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 699 | Et era y o arçebispo dõ Johan, que fezo muyta onra ao emperador a seu enterramento. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 699 | Desy tornousse para sua terra muyto amado de seus uassalos, ca era muy bem conplido en todos bees, et era chamado escudo dos nobles omes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 699 | Et en sua vida nõ quiso meyrino en toda sua terra; ca, se torto ou malfeytoria se fezesse, aos ricos omes cuia era a teença da terra sse tornaua por elo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 699 | Et por esta razõ cada hũu guardaua sua terra de dãno, quanto mays podia, en guisa que nõ auyã mester meyrino nẽhũu. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 699 | Et os conçellos outrosy en guisa erã escarmentados que nõ auyam mester juyz, senõ elles meesmos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 701 | Et misclarõ entõ cõ elle o conde dom Ponço et outros omes boos, et el rey tolleulles a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 701 | Et o conde dom Ponço, quando sse uyu desamparado, foysse para el rrey dõ Sancho, et mostroulle com̃o llj tollera a terra, que llj dera o emperador, seu yrmão rey dõ Fernando sem mereçemento. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 701 | Et el rey dõ Fernando disso que vijna a elle com̃o a seu yrmão [mayor et] mellor, et que llj fe zer[ã] entender que llj queria entrar pela terra, et que llj rogaua que o nõ quisesse fazer, ca elle prestes et aparellado estaua para fazer delle o que el mandasse. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 701 | Nõ prouguesse a Deus, meu yrmão, que a terra, que uos uosso padre deu, que a eu queyra para mj̃, nẽ que fillo de meu padre, com̃o uos sodes, faça menagẽ dela a om̃e do mũdo; | [+] |
| 1295 | TC 1/ 701 | [mays] en aquelo que uos elle leix[ou], uos aos uossos uassalos et eu aos meus, somos muy teudos de lles fazer muyto bem et muyta merçee; ca, cõna ajuda delles, cobrarõ elles a terra et quebrantarõ os mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 701 | Et por ende uos rogo que tornedes a terra ao conde dõ Ponço et aos outros a que a tomastes, et que nõ queyrades creer conselleyros maos, que uos consellarã mal; ca nõ est uossa prol nẽ uossa onrra; ca lealmente seruirõ o emperador, nosso padre, et demays son ançianos et emçima de sseu tempo, et nõ est guisado que andem desterrados pela terra per maos conselleyros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 703 | Et mandou pregoar a cruzada pela terra, que fossem quitos de seus pecados quantos fossem ou enviasem acorrer a Calatraua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 703 | Et este foy o primeyro abade que ouue en Fiteyro; et, depoys que morreu, foy soterrado eno moesteyro de Çirnelos, çerca de Toledo, et faze Deus muytos miragres por elle. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 703 | [et], depoys que foy cansado, finou ẽno moesteyro de Gomel et foy y enterrado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 703 | Et foy y enterrado ena jgleia mayor, çerca del rey seu padre, a cabo de hũu ãno que reynou. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 704 | El rey dõ Afonso seendo nino de quatro anos, alguus de seus vasalos, por meter discordio enos rreynos, foronse para el rey dõ Frenado de Leõ, seu tio; et consellaronllj, mẽtre que el rey don Afonso era nino, que o estoruasse et que llj contrariase o rreyno. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 704 | Et elles consellarõ a don Garçia Fernández de Castro que desse o njno a guardar ao conde don Enrique, que era poderoso et muy amado dos d ' Estremadura, et que por esta razõ quedaria o desacordo que auja ena terra; et a elle que faria seu mandado et o onraria com̃o a seu mayor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 704 | Pero, por partir contenda da terra et porlla grã segurãça que llj fazia o conde dõ Enrique et seus yrmãos, creeuos et acomendoullis el rey. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 704 | Et el non era ome de grã buliço nẽ des pendendor, et demandou a seus yrmaos que onde aueria el o que el rrey ouuesse mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 704 | Et elles, quando o oyrõ, prouguellis et disserõllj que o desse ao conde don Anrique, et que elle llj cataria o que ouuese mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 704 | Fernã Royz et Aluar Ruyz et Pero Royz et Guter Royz; et hũa filla, que ouue nume dona Sancha Ruyz, que foy moller de Aluar Roys de Gosmã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 706 | Et ontre tanto finou dõ Garçia Fernandez, et foy soterrado en San Cristoual d ' Uueas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 706 | Et o conde don Anrique demandou logo a terra aos sobrinos de dõ Garçia Fernandez, mays elles nõ lla quiserõ dar ata que nõ ouuess[e] el rey quinze anos, asi como seu padre mandara. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 706 | Et por esto o conde don Anrique et seus yrmãos dessoterrarõ o corpo de Garçia Fernandez, dizendo que era traedor, senõ entregassem os sobrinos a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 706 | Et elles aynda de cabo quiseron deytar a culpa aos sobrinos de Garcia Fernandez; mays elles disserõ que llis nõ dariã nẽhũa cousa, ata que ouuesse el rey quinze anos; et, quando este tempo fosse conprido, que llj dariã a terra, asi com̃o a seu senor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 706 | Et sobre esto foy creçudo o gresgo ontre elles, [et], os que a terra aujã a guardar, deytauã[na] a mal, correndosse hũus outros et fazendose muyto mal. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 706 | Et el rey vẽosse logo para Soyra [a] reçebe[r] o moço por vasalo, assi como llo prometera o conde don Enrique. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 709 | Capitolo que fala del rrey don Afonso de CastelaVConta a estoria que, poys que el rrey dõ Fernando de Leõ nõ podia auer el rrey en seu poder, tornousse para sua terra; et, tornandosse, quantas vilas et castelos achou, que erã d ' Estremadura, todos os fillou, senõ muy poucos que estauã polo moço, nõ muy seguramente; ca elle nõ era aynda quito da teta. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 709 | Et elles querianllj toller a terra que tijna, et coydauãll[a] a toller cõ el rrey, que tragiã cõsigo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 709 | Et dom Fernã Rruyz nõ lla (nõ lla) queria dar; et defendiasse cõ esta rrazõ: dizendo que el rrey dõ Sancho, seu padre, mãdara que llj nõ desem nẽhũa terra ata que ouuesse quinze ãnos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 710 | Et, desque foy mizcrada a lide, o conde nõ catou por outro senõ por dom Fernan Rruyz, et enderẽçou para o que tijna suas armas, coydando que era elle; et deullj tã grã lançada que llj nõ teuerõ prol as armas, et deu co elle morto en terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 710 | Et deullj tã grã lançada que (que) deu cõ el en terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 710 | Et, desque el rrey ouue dez ãnos, veerõsse para elle os rricos omes et os omes boos da terra, seus vasalos, para andar cõ elle cada lugar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 711 | Conta a estoria que dõ Fernan Rruyz de Castro, que tijna preso o conde dõ Mono, que llj enviou mouer preyto, que o soltasse et que leuaria seu yrmão a enterrar; et, tal ora com̃o fosse subterrado, que verria a sua priiom. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 711 | Et leuou ende seu yrmão, et nũca o quiso soterrar, por nõ vijr aa menagem que fezera, que, tal ora com̃o fosse soterrado, que sse veese a sua priiom. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 711 | Et o conde envioullj dizer que nõ era teudo de vijr a sua priiom ata que soterrase seu yrmão, o que el nõ coydaua fazer, nẽ vijr a sua priiom; et que, sse sobre esto [lle] quisesse dizer mal, que el rresponderia a ello cada que el quisesse. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 711 | Et, teendo çercado o castelo, envioullj dizer Lope d ' Arrenas que sse verria a sua merçee, et que sse queria avijr cõ elle, et que mandasse entrar ẽno castelo os condes dom Mono et dom Estero, cõ que falasse sua pleytesia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 711 | Et logo começou a fugir ao castelo; et os da oste en(e)pos el, dando uozes "prendeldo", ata que o meterõ eno castelo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 713 | Conde, uos me auedes feyto grã seruico, por que eu sõo teudo sẽpre de uos fazer por ello muyto bem et moyta merçee; et quero que tenades de mj̃ mays terra de la que tenedes ata aqui. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 713 | Et eu, senor, para uosso seruiço nõ deuo se(r)er chamado, ca o dereyto chama a todo vasalo leal, ca[da] que seu senor o a mester para seu seruiço. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 713 | Et entõ veerõ a elle seus rricos omes et derõllj a terra, asy com̃o cada hũu a tijna, ante do plazo que el rrey don Sancho mandara. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 715 | Et enviar[õ]llj pedir dõna Leonor, filla del rrey de Jnglaterra, que era nina de IX ãnos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 715 | Et el rrey de Jnglaterra deulla muy de grado, et fezolljs muyto bem et moyta onrra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 715 | Et forõ y moytas gẽtes de Castela et de Leõ et d ' Arãg[õ] et doutras terras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 715 | Et foy yrmaa de rrey Rriarte, que foy muy boo rrey et esforçado, que mays nõ poderia seer, et do duc de Bretana, et del rrey Johan Sẽ Terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 716 | Et el rrey ficou os geollos en terra et pedio[lle] por merçee que rrogasse a Deus por el. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 717 | Et poblou Ledesma, en termjno de Salamãca; et poblou Granada, en termjno de Coyra; et poblou Benauente et Ualença et Vilarpando et Mayorga et Mansela et Castro Tharafe. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 717 | Et Salamãca era muy bem poblada vila, et auya muy grandes termjnos, mayores ca nẽhũa vila do rreyno de Leõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 717 | Et pesoulles muyto por que lljs tomaua el rrey seus termjnos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 718 | Conta a estoria que el rrey don Afonso de Castela ouue saña contra dõ Fernan Rruyz de Castro, et tomoullj a terra que del tijna, et deytouo dela. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 718 | [et], auendo muy grã sabor de auer para si os omes boos, troixe preytesia cõ dõ Fernan Rruyz, que sse veesse para elle et fosse seu vassalo, et que llj daria muy bõa terra que teuese delle. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 718 | Et matou seu sogro, o conde dõ Osoyro, que era cõnos castelãos; et mat[ou] Aluar Guterrez, yrmão de Rruy Guterrez; et matou outros moytos; et prendeu outros moytos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 718 | Et prendeu o conde dom Mono et a Rruy Guterrez. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 718 | Et o conde disso que nõ era teudo de vijr aa menagem, poys que nõ soterrara a seu yrmão. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 718 | Pero que dõ Fernã Rruyz, teendo que sse onrraria en ello, disselle que llj fezesse menagem, que se veesse a sua priiom a dia çerto et plazo asinaado, et que ll[e] leixa[ria] yr soterrar seu yrmão Aluar Guterrez, et que folgaria das feridas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 720 | Et el rrey de Portugal foy muy (muy) sanudo, et fezo grã guerra a Galiza, et tomou toda a terra de Limya et de Torono. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 720 | Et el rrey dõ Fernando era ome de boo talente et piadoso et nõ quiso nẽhũa cousa de seu senorio; mays ouue avijnça cõ elle, que llj desse o que tijna tomado en Galiza, et que o soltasse, et que o leixasse yr a sua terra guareçer da perna; et logo com̃o fosse são, tal ora com̃o caualgasse, que sse verria a su[a] priiom. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 722 | Mays, depoys que o mouro viu que el rrey era tornado para sua terra, nõ quiso mays seer seu vasalo, et fezosse vasalo d[o] Muramalym, et fezo muy grã guerra al rrey dõ Fernando. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 722 | Desy os mouros souberõ com̃o el rrey de Portugal nõ caualgaua en besta, por rrazõ da perna, et ajũtarõsse muy grã poder delles, et entrarõlle pela terra, fazendolle muyto mal. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 722 | Desi tornouse para sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 722 | Et este rrey dõ Fernando rreynou XXXta et hũu ãno, et finou en Benauente ẽna era de mĩll et CCC et xxviijto ãnos, et foy soterrado ẽna jgleia de Santiago. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 723 | Et, quando el rrey dõ Fernando foy enterrado, disselle a rreyna dõna Orraca, sua yrmaa: - | [+] |
| 1295 | TC 1/ 723 | Et, assy com̃o soube com̃o vijna el rrey dõ Afonso, seyo a rreçeber muy bem, et deullj a sina et a terra que tijna del rrey seu padre. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 723 | Et el rrey quisollj dar a sina et a terra assy com̃o a tijna. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 723 | Et foysse para a rreyna sua yrmaa, et basteçeulli(s) muy bem seus castellos Aguiar et Monte Agudo, por medo que llj faria mal el rrey dõ Afonso, por quanto mal et desterramento llj buscara cõ seu padre. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 724 | Et (A)Corrado foysse para sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 724 | Et, desque as cortes forõ derramadas, cada hũus forõsse para suas terras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 724 | Et desta guisa ficou toda a terra en paz muy grã tempo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 725 | Et aly os auẽo a rreyna, que soube meter moyto bem ontre elles, et poserõ seu amor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 725 | Et el rrey dom Pedro foy conbater aquel lugar, et ferirõ al rrey o caualo, et ficou de pee. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 726 | Et iouue y desacordado bem meyo dia, et pero comũgou ante dela terra et acom[en]dou sua alma a Deus. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 726 | Et os d[e f]o[r]a foron conbater com̃o soyam, dando muy grandes uozes et fazendo muy gram rroydo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 726 | Et foy soad[a] pelas terras a sua numeada. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 726 | Et depoys a tempo veeom dõ Diego de aalem mar aa terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 726 | Et, depoys, que esto pasou, partirõsse el rrey de Leõ [et] a rreyna dõna Beringuela por parentesco, ca os mandou partir o papa Jnoçençio, o terçeyro. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 726 | Et poblou Salua Leõ et Saluaterra et Sabugal et outros moytos lugares, por que ual mays o rreyno por elo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 729 | Conta a estoria que o muy noble rrey dõ Afonso de Castela, que soube sempre gaanar preço et onrra et melloria sobre os rreys seus vezinos, et quiso enmendar sua vida et seu estado com̃o om̃e de grande entendemento; et foy muy granado et muy ardido et muy temudo en sua terra et ẽna allẽa et muy conplido en justiça, et daua muy grandes dõas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 729 | Et tãto sonou a sua fama que vijnã a suas cortes todos os altos omes das outras terras, por prouar os bees que delle oyam dizer, et (os) outros por tomar armas de caualaria del: ia oystes na estoria com̃o fezo caualeyro Baldouim, emperador de Costantinopla, et dõ Afonso, rrey de Leõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 729 | Et depoys armou en Cordoua a Rreymõ Felizada, conde de Tolosa, et a don Loys, conde de Chartes, et outros nobles omes de Alemana et de França et de Jnglaterra et de Gascona et d ' Arangõ et de Prouinçia et doutras terras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 730 | Fonterrabia, et a vila de Bitoyra, et Hupẽo, et Capẽço, et Santa Cruz, et toda Alaua, et toda Guipozooa, et Treueño, et Portilla de Torres, et Portela de Yhuda. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 733 | Et todo esto ordenado finou este ãno o jnfante dõ Fernando, et foy muyto chorado [por] toda a terra; et tomarõ por el doo ena Estremadura, et nõn[o] quiserõ depoys leixar as aldeas et aynda o tragem oge dia por adubo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 733 | Et çerca del fezo o espital, et deu y muy grandes rrequezas, por que dam oge dia de comer aos pobres que se y acaesç[ẽ]; et boos leytos en que iazcam et en que am a pẽsar dos enfermos ata que seiam sãos; et os que y morrerẽ que os subterrem (beendes) y bem et onrradamente; por que o nume del rrey, que en sua vida foy muy boo, aia sempre preço en este mũdo, et que rroguẽ a Deus por elle que llj de pareyso. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 733 | Et este rrey enviou per todas as terras polos maestres das artes (das artes) todas, et fezo escolas en Palẽça, muy bõas et muy rricas; et daualles soldadas aos maestres, por que todos aquelles que quisessem aprender, que o nõ leixassem por mingoa de meestres. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 734 | Conta a estoria que el rrey dõ Afonso, desque ouue poblada a vila d ' Amaya, teedo que Gascona que deuia a seer sua, asy com̃o fora outro tempo do senorio de Castela, que foy sobre ela cõ sua oste et çercou Bayona et correu a terra en rredor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 734 | Et leuãtousse de sobre ela et foy sobre a çidade de Bordel, et correu et astragou toda a terra en rredor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 734 | Et conta a estoria que, elles estando en esto, que o Myramolim de Marrocos era pasado a aquẽ mar [con gran] poder et que vijna por lle astragar a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 734 | Et el rrey, quando o soube, pesoulle moyto et troixe preytesia cõnos da vila, que llj dessem a custa que y auya feyta, et que os desçercaria, en esta maneyra: que yria contra os mouros et que lidaria cõ elles et deytalos ya da terra; et, se Deus o troyxese cõ saude, que el rrey de Ynglaterra que os liu[r]ase per batalla, senõ que llj dessem a vila chaamente et a terra, et fossem seus vasalos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 734 | Et veeõsse logo para sua terra et enviou seu fillo dom Fernando correr et astragar a terra aos mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 735 | Com̃o os mouros fezerõ gran dano en terra de cristiãos | [+] |
| 1295 | TC 1/ 735 | Conta a estoria que o jnfante dõ Fernãdo, com̃o era boo et obediente a seu padre, moueu cõ aquelas gentes que el rrey seu padre lle(s) deu, et correu Beença et Hubeda [et] Iaheem et Anduiar et Santo Esteuoo et toda a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 735 | Et o Miramamolim moueu cõ muy grande oste et veeõ sobre Saluaterra, et teuea çercada tres meses, et conbateua muy fortemente cõ engenos, en guisa que morrerõ moytos dos do castelo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 735 | Et, quando el rrey dõ Afonso soube com̃o era perdudo o castelo, te[m]eusse que veesem os mouros mays adeante, com̃o erã muy grandes gentes et el non tijna logo guisado para lidar cõ el[les]; et mandou apelidar toda a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 735 | Et os mouros tornarõse para sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 735 | Et ouue seu cõsello cõnos prelados et cõnos omes boos da terra, que mays ualrria lidar cõnos mouros, et vençer ou morrer, ca veer cada dia tantos pesares et tantos astragamentos ẽna terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 735 | Et entõ a rreyna dona Berĩguela, sua yrmãa, leuoo para Burgos, et soterrarõno y eno moesteyro das Olgas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 735 | Et o papa outorgoulla et mandoa pregoar per todalas terras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 735 | Et daua muy grãde spaço a sua terra et poupaua muyto as gentes, por que se podesse acorrer delles para a batalla que coydaua fazer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 738 | Conta a estoria que, estando el rrey en Toledo, chegoullj o arçebispo don Rrodrigo, que fora demandar a cruzada et prehegala per muytas terras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 738 | Et começouse d ' encher a çidade de Toledo de muy grandes gẽtes cruzadas das terras de Europa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 738 | Et ali esteuerõ ata que moueu a oste de Toledo cõ el rrey, dandollis el quanto aujã mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 738 | Et para todas estas gentes conprir auja mester el rrey cada dia doze mĩll morauedis, daquella moeda que entõ corria, que era boa moeda. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 740 | Conta a esto[r]ia que, terçeyro dia depoys de San Iohan, moueu el rrey don Afonso de Toledo cõ toda sua oste; et os d ' alende o porto aviã por cabedel dõ Diego Lopez; et el rrey de Nauarra ya a sua parte conos seus; et el rrey d ' Arangõ a sua parte conos seus; et el rrey dõ Afonso conos seus. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 740 | Et conbaterõna muy fortemente de cada parte. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 740 | Et tã grande er[a] a presa que llis meterõ et que [llis] derõ a gente del rrey dõ Afonso, que tomarõ hũa torre; et a gente del rrey de Arangõ tomarõ outra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 740 | Mays cõ todo esto nõnos pode tẽer et tornaronse para suas terras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 740 | Et passarõ de redor de Saluaterra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 742 | Et aynda por uerdade bem asy foy, que enfermarõ et morrerõ moytos, ca os prouou a terra et a agua de Aguadiana, quanto mays adeante forõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 744 | Nõ estedes en este coydado, ca eu uos mostrarey muy boo lugar per hu vaades aos mouros; ca eu sey bem esta terra, ca andey per aqui muytas uezes cõ meu gaando. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 744 | Quando os rreys ysto oyrõ, plouguelles muyto, ca era muy guisado, et prometerõlle de [lle] fazer muyta merçee. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 749 | Desi chegou el rrey d ' Arangõ et, en guisa os quebrantou, que bem entenderõ que rrey era; et, per hu elle pasaua, semellaua fogo, que queymaua elles et a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 754 | Et conbaterõna muy fortemente tres dias. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 754 | Et auy[ã] muy grã sabor de sse tornar para suas terras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 754 | Disy partirõsse muy amigos et forõsse para suas terras muy rricos et muy onrrados. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 754 | Outrosy conta a estoria que el rrey dõ Afonso, poys que ficou en seu rreyno, c[a]tãdo com̃o o seruirã os condes et os rricos omes, poles dar galardõ herdoos muy bem et poselles mays terras da que ante tijnã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 754 | Et mãdoos yr para suas terras muy rricos et muy onrrados. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 756 | Et tomou outro castello que deu aa ordẽ de Sanctiago; et tomou o castello de Alcaras, que era muy forte et muy firmado, onde llj vĩjna muyto mal et dano ena terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 756 | Et os rricos omes et os bispos et os omes boo[s] da terra faziam muyto bem; et nõnos podia auondar, tanta era a gente dos pobres. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 756 | Et nõ fraqueçeu aquel ãno tã solamente o froyto da terra, mays os gaandos et as aues et as outras animalias da terra, que nõ derõ froyto como soyam. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 756 | Et, pero tãta foy a pestilençia ẽna terra, o muy noble rrey nõ quiso cansar de fazer bem. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 757 | Et teuea çercada muy grã sazõ; mays, cõna grã coyta da fame, pose tregoa conos mouros et tornousse para sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 757 | Et esto lles durou ata as oytauas de Sam Johan, que pola merçee de Deus ouue froyto ena terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 757 | Et conbaterõ o castelo todo hũu dia, assi que poucos ficarõ dos do castelo, que nõ forõ mortos ou feridos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 758 | Et, el yndo para as vistas, [que] queria ordenar com̃o fosse sobre Gascona, enfermou en hũa aldea a que dizem Guterr Moños, que he [çerca] de Areuol; et, estando muy coytado, confessousse et rreçebeu o corpo de Deus de mão do arçebispo dõ Rrodrigo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 758 | Et entõ as rreynas ambas leuarõ o seu corpo a Burgos [et] enterrarõno no moesteyro de Santa Maria a Rreal de as Olgas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 758 | Et nõ era sen guisa, ca ficou a terra desamparada et a muy grã perigoo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 759 | Et, desque finou a rreyna dona Leonor, foy muy chorada per toda a terra, ca foy muy sisuda et muy mesurada et muy ensinada dona et muy amiga de seu marido, et foy muy conplida en todos bees. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 759 | Et foy soterrada ẽno mosteyro sobredicto, acerca del rrey seu marido. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 759 | Et elles consellarõllj que o desse ao conde dõ Aluaro, que era ome para ello et muy enparentado et para sse amparar a muy grã feyto, se mester fosse. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 759 | Pero, quando a rreyna viu o consello que llj dauã, mandou chamar todos os omes boos da terra a cortes a Burgos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 759 | Pero a rreyna, temendo o que depoys auẽo, ante que llo metesse en poder, fezo jurar sobre os santos auangelios et sobrela cruz, os geollos ficados, que fosse amigo del rrey, enteyro et uerdadeyro, et leal vasalo et que o conssellasse sempre bem, et que acreçentasse sempre sua onrra et sua prol, catando dereytamente sua onrra, et que llj guardasse o corpo de dãno, et que nõ tollesse terra a nẽhũu rrico ome sẽ seer oydo sobre ello, et que mãteuesse dereytamente a terra et as çidades et os poboos a seus foros, [et] que nõ tomasse herdamento nẽ desse a nẽgũu sem mandado da rreyna, nẽ fezesse nẽhũu grã feyto sem ela. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 762 | Et começou aa espeytar os omes boos dos conçellos, et meter en seruidũe as jgleias et os moesteyros, et tomar as terças das jgleias. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 763 | Et tolleu a terra a dom Fernan Rruyz dos Cameyros et a Aluar Diaz, seu yrmão. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 764 | Et seyu ende per consello do conde et foy tomar a terra a Lopo Diaz del Faro. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 764 | Et tolleu a terra a Rruy Diaz d[o]s Cameyr[o]s et [a] Aluar Diaz, seu yrmão. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 764 | Et a rreyna cõ sana do (con sana do) conde enviou mostrar este feyto ao papa Jnoçençio terceyro, com̃o aquel casamento era feyto sem der[e]yto contra ley, por que erã parentes muy chegados. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 765 | [Et], poys lle [tanto mal] vijna do conde, dizia que nõ queria morar en Castela et que sse queria yr a terra de Leom viuer enas suas arras. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 765 | Et disse ao conde que fazia muy grã mal en meter el rrey seu yrmão en erro. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 765 | Et veeõ y cõ ela dõ Gonçaluo Rruyz Girõ et seus yrmãos, et mostrar[õ] o muy grã mal que o conde lles fazia et o astragamento da terra et que lla tolle[ra] et com̃o lles queria toller sua herdade. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 765 | Et aa rreyna pesoulle muyto, mays nõ pode y al fazer, senõ que sse fos[ẽ] meter en Outiella pola defender. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 765 | Et, estando en esto, o conde dõ Aluaro soube com̃o dõ Lopo Diaz estaua en Miranda [et] enviou ala o conde dõ Gonçaluo, seu yrmão, que o deytasse da terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 767 | Et meterõsse ẽno castelo de Mõçõ et albergarõ y esa noyte. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 767 | Desy veerõsse y saseenta caualeyros que sse meterõ cõ elle. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 767 | Et (el) teendoo[s] çercado[s] outro dia chegou y el rrey et mandoos conbater muy fortemente, en guisa que os teuerõ muy coytados. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 769 | Et a reyna auya enviado a dom Lopo Diaz et a Gonçaluo Rruyz Girõ cõ cartas al rrey de Leõ, que llj enviasse ajuda cõno jnfante dõ Fernãdo, assy com̃o lla prometera. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 769 | Et caeu hũa tella que deu al rrey ena cabeça tã grã ferida que o fezo caer en terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 769 | Et, estando y, chegarõ nouas com̃o el rrey dõ Afonso vijna cõ muy grande oste, astragãdo a terra, et que vijna cõ el o conde dõ Aluaro et seus yrmãos et os outros que erã de seu bando. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 771 | Et, elles estando y, oyrõ com̃o el rrey de Leõ vijna astragando a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 771 | Et acordarõ todas as gentes que fossem lidar cõ elle et que o fossem deitar [da] terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 771 | Et el rrey dõ Fernando envioulle dizer et rrogar que lle nõ corresse a terra, nẽ llj fezesse tãto mal; et que deuya (auya) auer muy gram prazer pola gram merçee que Deus lle fazia en dar a seu fillo rreyno et terra onde lle veera ia muy grã guerra et muyto dãno, et ende adeante nõ lle uerria ende se nõ seruiço et ajuda. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 771 | Et o rreyno que o queria para seu fillo, el rrey dom Fernando, a que o Deus dera et os omes boos da terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 771 | Et ouuerõ medo que conbateria o castelo de Dõnas et enviarõ ala a dõ Lopo Diaz de Medõça et Aluar Dias dos Cameyros et outros omes boos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 771 | Et passou per Castroxeriz, que tijna o conde dom Fernando, et foy ontre Palença et Carrõ para sua terra, Cãpos ajuso, et entrou en seu rreyno; pero que, en tornandosse, quanto achou do bispo de Palença todo llo astragou. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 773 | Et, estando y, aj[ũ]tarõsse os omes boos da terra et derõ al rrey moeda foreyra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 773 | Et ficou el rrey sobre (sobre) o castelo de Moño et a rreyna leuou el rrey seu yrmão a soterrar aas Olgas de Burgos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 773 | Et soterroo y çerca do jnfante dõ Fernando, seu yrmão. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 773 | Senor, pesete deste mal tã desguisado com̃o este: dizer que el rrey aia a demandar tregoa para andar per sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 775 | Et o conde alçousse ẽno castelo de Orzeiõ; et çercoo et ouue a dar o castelo, por tal preytesia que o posesem en saluo fora da terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 776 | Et ouue en ella estes fillos: dõna Leonor, que foy rreyna de Jnglaterra; et a dom Afonso, que rreynou enpos elle; et a dom Fraderique; et a don Fillippe, que [foy] esleyto de Seuilla; et a dõ Anrrique, que fo[y] sanador de Rroma. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 776 | Et correu et astragou (quanto achou) muytas aldeas de termjno d ' Avila, çerca de Salamãca. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 776 | Et mandoulles que lle guardassem a terra de dãno, mays que sse nõ acostassem al rrey. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 776 | Et souberõ com̃o el rrey queria yr sobre Castreiom et forõsse meter eno castelo dentro polo defender | [+] |
| 1295 | TC 1/ 777 | Et elles meterõsse eno alcaçer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 777 | Et el rey de Leom tornousse para sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 777 | Et duroulle bem sete meses; desy morreu tam poble que nõ auiam en que o leuar a Ocles, du sse mandara subterrar, nẽ para candeas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 777 | Et entõ a rreyna mandoulle dar quanto ouuerõ mester et hũu pano d ' ouro para sobre o ataude. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 779 | Capitolo que fala da primeyra ida que el rey dõ Fernando fezo a terra de mouros | [+] |
| 1295 | TC 1/ 779 | Conta a estoria que os de Cũca et de Huete et de Alarcõ et de Moya que entrarõ a correr a terra de mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 779 | Et, quando foy ao pee do porto do Muradal, estremou algaras perla terra, que fossem correr a terra adeante. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 779 | Et el rrey de Beeça, quando o soube, veẽose para el rrey dom Fernando et ficou por seu vasalo, cõ a terra et cõ quanto auya. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 779 | Et tal foy o começo da primeyra entrada que el rey dõ Fernando fezo contra terra de mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 779 | Et, andando per essa terra, coydou com̃o entraria correr a terra dos mouros Murça et Valença. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 780 | Et os (outros) duzentos caualeyros entrarõ entre elles [et a vila] et os outros duzentos [rrecudirõ da outra parte] et muytos da gente da oste del rrey, ferindo et matando en elles, ata que os meterõ pela vila. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 780 | Et entõ a gente foy mouyda a conbater, assy que os nõ podia asesegar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 780 | Et el rrey, quando entendeu o que diziam, mandou conbater a vila; mays polo que diziã, c[a n]õ por que fosse guisado, ca a vila era muy forte et bem entorrada. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 780 | Et cõbaterona tã de rrigeo que chegaron aa barreyra et aas carcauas, que erã muy fondas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 780 | Et seyrõ a elles et conbaterõnos muy de rrigeo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 780 | Et meterõnos pela vila, fazendolles muy gram dãno. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 782 | Da gran gaãça que el rey dõ Fernando fezo en terra de mouros | [+] |
| 1295 | TC 1/ 782 | Conta a estoria que el rrey, estando sobre Jahem, ouue seu consello cõnos omes bõos da oste como nõ tijnã guisado para cercar [a] vila, poys nõ tragiã engenos, et que seria mellor andar pela terra et astragala ca nõ ficar aly. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 782 | Et auya ia astragada essa terra ata Guadabellom et ata Gudahimar et ata as sserras de Susaña. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 782 | Et folgarõ y dous dias çerca daquellas aguas bõas, astragando a terra en deredor. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 782 | Et çercarõ a vila et conbaterona. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 782 | Desi conbaterõ o alcaçer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 782 | Et conbaterõna et entrarõna per força. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 784 | Et ao terçeyro dia cõbaterõ a vila et furarõ os muros et queymarõ as portas. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 784 | Et conbaterõ o alcaçer et tollerõlle [a] agua de hũa fonte muy bõa, que naçia a pee de hũa torre. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 784 | Et el rrey ouue grã saña et mandoos conbater. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 784 | Et el rrey cõ muy grã sana mandoos conbater muy de rrigeo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 784 | Mays nõ quiso el rrey, se nõ que os tomassem per força; et tã forte os conbaterõ que os tomarõ per força. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 784 | Et astragarõ muytos lugares viçosos que y auya en toda essa terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 784 | Et matarõ y hũu adaly muy boo, que auia nume . . . , que fazia(m) muyto mal en terra dos cristãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 784 | Dom Aluar Peres ẽna preytesia dos mouros cobrou a merçee del [rey] et guioo per Pegalfaiara et per Mentixar et astragoos per solo, en guisa que en toda essa terra nõ ficou lugar que nõ fosse cortado et astragado. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 786 | Et esteue y ia quanto; desi pasou a serra, fazendo justiça et asesegando a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 786 | [Et] dom Aluar Perez et os outros omes boos que ficarõ por frõteyros, et el rrey de Beeça cõ elles, forõ correr as terras al rrey de Seuilla. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 786 | Et astragarõ toda a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 786 | Et asũarõsse os de Seuilla et os de Xeres et de Cordoua et de Queyiada et de toda essa terra, [et] ajũtarõsse muy gram poder. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 786 | Saluaterra et Capela et Burinar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 786 | Et for[õ]sse para Saluaterra et rrefertarõlla bem qui[n]ze dias; et en cabo derõlla. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 788 | Et el rrey posellj seus engenos et conbateua muy forte, assi que entrarõ a vila (muy forte) per força; et cõbaterõ o alcaçer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 788 | Et, quando esto virom os mouros da vila et os de Anduiar, alçarõsse; et os de Anduiar conbaterõ o alcaçer que tijnã os cristãos, mays nõno poderõ tomar per nẽhũa guisa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 789 | Et dõ Telo Afonso guisousse logo, cõna mays gente que pode auer, et foy correr a terra dos mouros - | [+] |
| 1295 | TC 1/ 789 | Luçena et Castro et toda essa terra -. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 789 | Et el rrey de Seuilla seyu ende cõ muy grande oste et foy correr a terra que os cristãos auyam gaando nouamente. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 789 | Et matarõ y hũu bõo caualeyro, a que diziam Frena Guterrez de Padela, que tragia o pendõ de dom Telo Afonso. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 789 | Et cõbaterõna muy de rrigeo, et tomarõna per força, et matarõ y bem trezentos La omes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 789 | Et forõsse para Marcos et meterõsse ẽna vila et cobrarõ logo a pena. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 791 | Et, estando y, chegoulle Abotazĩ cõ mãdado del rrey de Seuilla, que llj enviaua dizer que llj daria trezentas vezes mil morauedis por tregoa de hũu ãno, que llj nõ fezesse mal ẽna terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 791 | Et en aquel tempo era Abuhabede, hũu mouro que sse leuantara en terra de Murça, que sse alçou contra os almofades que apremauã muy cruamente os mouros daaquem mar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 791 | Et elles, cõ muy grã coyta do mal que lles faziam os almohades, alçarõsse cõ aquel mouro et rreçeberõno por senor en terra de Murça et en outros lugares. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 791 | Et en pouco tempo gaanou Andaluzia et foy ende senor, fora Valença et sua terra, por que a amparou Cahẽ, que era do linagem dos rreys Abelanfãge. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 791 | Et, desque el morreu, partiusse [a terra] per muytos senorios. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 791 | Et esto aiudou muyto a gaanar a terra aos cristãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 792 | Et matarõ et catiuarõ muytos mouros et quebrantarõ toda a terra ata Granada. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 792 | Et el rrey mouro(s) asũou toda a terra et veẽo cõ grã poder ata çerca da oste dos cristãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 792 | Desy tornousse para Castela et leixou corta[da] et astragada Iheem et Hubeda et toda essa terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 797 | Et mandou a seu fillo, o jnfante dõ Afonso, que fosse en caualgada correr terra de mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 797 | Et el rrey dõ Fernãdo enviaua quebrãtar terra de mouros por quebrãtar Abheũc, a que sse nouamen[te] era dada. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 797 | Et Obulule Miramol[ĩ] era ia passado a Marrocos, et a terra alçouse cõ Abehũc, logo que Miramolĩ foy ido. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 797 | Et guardo[u] o arçebispo en quanto el uiueu o castello de Queyiada cõ outros castelos alla en essa terra; cõuẽ a saber quaes erã os castelos: | [+] |
| 1295 | TC 1/ 798 | Capitolo da caualgada que fezerõ a terra de mouros o jnfante dõ Afonso et dõ Aluar Peres et com̃o chegarõ cõ sua presa a Eyxerez | [+] |
| 1295 | TC 1/ 798 | Et, desque y chegarõ, dõ Aluar Peres, que ya por mayoral, fezo mouer a oste dali et derramar suas algaras per todalas partidas dessa terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 798 | Et assy esto fazendo, passarõ per Cordoua et chegarõ a Palma et tomarõna per força et cõbaterõna muy de rrigio de todas partes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 799 | El rrey Abeũc, de que uos ia contamos, desque soubo estas nouas que llj veerõ de todas partes da Andaluzia, enviou apelidar toda a terra delo mar a aca, que fossẽ cõ el alj en Eixerez. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 799 | [Et] o hũu porlo apelidamẽto que era ena terra de todalas partes, et o outro porlo mandamento apressurado de Abehũc, começarõ a vĩjr mouros de todas partes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 799 | Et nõ foy este mao ordinamento, ca bẽ foy y mester para elles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 799 | Et as uozes et os alar[i]dos dos mouros et os rroydos dos atambores et dos anafijs erã tã grandes que semellaua que o çeo et a terra toda sse fondaua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 801 | Et começarõ aa entrar per meyo das azes dos mouros, quebrãtando logo a primeyra, et desi a segũda et a terçeyra, desi todas, asy hũas enpos outras ata que todas sete as passarõ, matãdo et derribando et fazendo grande estroiçõ en elles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 801 | Et fezerõ en elles tã gran morteydade que as gẽtes de pee que en acalço yam nõ podiam passar nẽ seyr adeant[e], ante o grande enbargamento da muytedue da gente dos mouros mortos que ante sy achauã, ata que os meterõ pelas portas de Xerez. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 801 | Et acharonas tã pobradas, que nõ ouuerõ mester de tomar outro afam para enviar a outra parte polo que mester aujã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 801 | Et começou a ferir de hũa parte et da outra, a destro et a seestro, assy que aquel a que el cõ el acalçaua nõ auja mays mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 801 | Et o outro nõ sse quiso meter en aquella aventura, ca estaua a morrer a seruiço de Deus. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 801 | Et o jnfante dõ Afonso et dõ Aluar Perez et as outras conpanas que con elles erã tornarõsse rricos et onrrados para suas terras; outrosy fillo del rey de Beeça foysse para sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 805 | En esse ano morreu a nobre rreyna dona Beatrix ena villa de Touro et aduserõna ao moesteyro das Olgas de Burgos a enterrar; et enterrarõna realmente et en real onrra çerca del rrey dõ Anrrique. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 805 | Agora leixa aqui [a] est[oria] as [outras] rrazões et torna a contar aynda adeante das conquistas deste rrey dõ Fernãdo, que fezo en terra de mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 806 | Et esta fala asesegada en com̃o se fezese (et) meterõ en ella Pero Rruyz Tafur et Martin Ruyz d ' Argat. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 806 | Et enviaronllj dizer qual noyte auja a seer, et elle que esteuesse prestes cõ sua cõpana para acorrerllj, quando mester fosse. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 806 | Quando el rrey dõ Fernando chegou a essa çerca de Cordoua, peça auja ia que dõ Aluar Perez iazia dentro ena Eixerquia en ajuda dos cristãos, et dõ Pero Martĩis, seu yrmão, a que os mouros chamauã alfatas, por que era romo, et outra gẽte da fronteyra de pee et de caualo, et das outras terras de Castella et de Leom et de Estremadura, que ueerõ y a aquella uoz por seruir a Deus et a el rrey, et por gaanar algo, et por ajudar seus cristãos; et outrosi freyres das ordĩjs, que erã y a seruiço de Deus. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 806 | Et el rey dõ Fernando pousando ali, du uos ia dissemos, era entõ Abehũc, rey dos mouros daaquẽ mar, en Etyia, cõ muy gran gẽte de caualo et de pee; et era y cõ el dõ Lourenço Suares, o qual auja el rrey dõ Fernando deytado da terra por malfeytorias que fezera; et andaua cõ Abehũc. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 806 | Mays acorreu Deus al rrey dõ Fernando en com̃o agora oyredes: aquel rey Abehũc [era ome] que se reçeaua de cometer grandes feytos, por que as mays uegadas que os cometia era uençudo et achauasse ende mal; et por esta razõ, com̃o quer que a el dissessem que el rrey dõ Fernando tĩjna pouca gente consigo, nõno pode creer, ca tĩjna que tal ome com̃o el rrey dom Fernando et tã poderoso que nõ vĩjna ali con tã pouca gente. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 806 | Senor, uos me deytastes a terra de mouros por meu mal, et aquel mal tornouse en ben para uos et para mj̃. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 817 | Enpos esto o nobre rrey dõ Fernando tornou a Cordoua outra uez, cõ dõ Afonso et cõ dõ Fernando, seus fillos, que começauã entonçe a seer mancebos, et aujã sabor de seir et cometer grandes feytos com̃o el rrey dõ Fernando, seu padre, et com̃o fezerõ os rreys seus auoos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 817 | Et ueerõ et correrõ terra de mouros a todas partes; et quebrantarõ et roubarõ et fezerõ quanto quiserõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 817 | Et desi el rrey catou sua villa et basteçeoa de todo o que era mester, et afortelezoa mays. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 817 | Et desi tornarõse alegres et bẽ andantes para a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 817 | Et os mouros que morauã y aynda, ueendo creçer o poder dos cristãos et que elles nõ podiã ali ficar, a meos de perder quanto aujã et os corpos; et, cõ todo esto, querendosse elles ficar en suas terras et en seus lugares, derõse al rrey dõ Fernando por viuer en paz et seerẽ enparados. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 822 | Este enviou y el rey en seu lugar, et por este faziã com̃o por elle; et a aquelo meesmo se paraua que el rey enos feytos et nas outras cousas que mester erã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 822 | Et este acorreu y a muy bõo tempo et basteceu os castelos et as fortelezas, et fezo y caualgadas et correu terra de mouros et fezo y muytos bẽes. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 822 | Et el foysse para el rrey don Fernando a Toledo para meter recoua aa fronteyra, ca estauam muy lazerados de fame. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 822 | Et Abẽ Alehmar, rrey de A[r]iona -que se chamou en começo de seu rreyno "rrey de Ariona", por que era ende natural, et depoys foy rrey de Granada - veẽo cõ gran poder et çercou a condessa en Martos, et começou[a] a conbater muy de rrigeo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 822 | Et esto podera el fazer, saluo ende o poder de Deus, que salua et defende et acorre a seus creẽtes: ca nõ estauã y entõ omes que a defender podessem, ca erã ydos cõ dõ Tello en caualgada a terra de mouros; ca en Martos nõ auja a este tempo a forteleza que agora y a. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 822 | Et, quando forõ y açerca et virõ tã gran poder de mouros a derredor da pena, et com̃o estauã conbatendo tã de rrigeo, se forom en grã coyta ou se ouuerõ ende gran pesar, por que elles nõ estauã dentro para defẽdela, esto nõ me deue demandar nengũu; ca ouuerõ muy gran medo: o hũu, por que se perderia a pena naquel dia, que era chaue de toda essa terra; et o al, por que iazia y dentro a condesa, sua senora, et que a leuariã catiua os mouros, ela et as donas que erã y cõ ela; et por que uijã que de nẽhũa parte nõ podiã seer acorrudos que ante nõ fosse a pena perduda et ellas catiuas, nẽ elles nõ podiã entrar dentro que as defendessem, senõ se entrassẽ per meyo dos mouros; en tal guisa estaua çercada de grã gente de mouros et nõ ousauã de cometer d ' entrar dentro. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 822 | Et, quaesquer de nos que a la pena poss[ã] subir, podela am defender, et nõna entrarã os mouros; et os que non podermos passar et morrermos y oge, saluaremos nossas almas et iremos aa gloria do pareyso, et cõpliremos nosso deuedo, aquello que (de) todo caualeyro fidalgo deue conprir, et esto he: fazer dereyto et perder medo ali du o deue ome perder; ca, se asi ymos daqui sen mays y fazer, perders ' a a pena de Martos, que e chaue de toda esta terra, onde a asperança el rrey dõ Fernando et os cristãos que per ela gãanarã a terra que os mouros teem. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 822 | Et do meu uos direy que eu ante quero morrer logo a esta ora aqui a mãos destes mouros, ca nõ que a leuẽ catiua et que se perca a pena de Martos; et eu nũca me pararey ante el rrey dõ Fernando nẽ ante dõ Aluar Perez cõ esta uergonça; et querome yr meter ontre aquelles mouros et farey y todo meu poder ata que moyra; et todos sodes caualeyros fillos dalgo et deuedes a saber o que auedes a fazer en tal feyto com̃o este; ca nõ auemos de uiuer por sempre et a morrer auemos; et da morte nẽhũu de nos nõ se pode escusar agora ou depoys; et, poys da morte nõ nos podemos escusar, por que auemos dela atã grã medo? | [+] |
| 1295 | TC 1/ 822 | Et a esto se acordarõ aquelles XLtaV caualeyros, quando virõ que dõ Telo et Diego Perez Machuca se acordauã en hũu et se queriã ambos et dous meter ao perigoo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 822 | Et meterõse per meyo da oste dos mouros et derrõperõ per meyo delles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 822 | Quãdo el rrey d ' Ariona vio com̃o aquelles caualeyros, que se meterã en tã gran perigoo, erã ia suso ena pena, soube, por que eram bõos caualeyros et se meterã en aquel perigoo por acorrer ao castello, que llo queriam defender, poys que que erã ia suso ena pena, et entendeu que nõ seria mays su[a] prol de alj estar; et desçercou Martos et foysse ende. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 825 | Capitolo do terçeyro acorro que el rrey dõ Fernando enviou a Cordoua aos castelos et da morte de dõ Aluar Perez | [+] |
| 1295 | TC 1/ 827 | Quando ouue el rrey dõ Fernando bem asesegado et poblada sua villa, et cobrados estes castellos et estes lugares sobredictos et os outros que aqui nõ sõ numeados, et ouue delles dado et partido pelas ordĩjs et pelos arçebispos et (et) bispos cõ que el partio todas sas conquistas muy bem, et os enrrequentou de muytas bõas terras, et ouue suas fortelezas et suas villas et seus lugares todos dessa fronteyra bem parados et basteçudos et fortelezados et posto en recado, conpridos os treze meses, seyu de Cordoua et tornouse para Toledo, hu as rreynas, sua madre et sua moller, estauã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 829 | Chegando el rrey dõ Fernando a Burgos et estando y liurando suas preitesias cõ seus ricos omes et cõ os da terra, acaeçeu que se ouue a desauĩjr Diego Lopez, senor de Biscaya, cõ el rrey. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 829 | Et el rrey tolleullj toda a terra que del tĩjna. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 829 | Et el rrey começou a yr enpos el, que llj nõ fosse fazendo dano ena terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 829 | Diego Lopez, desque foy en Biscaya, enviouse espidir del rrey et começoullj a correr a terra et a fazerllj o mayor dano que podia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 829 | Et el rrey aca, desque o soubo, moueusse logo cõ sa gente que teue et foy dereytamente para u el estaua correndo a terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 829 | Et el rrey llj prendeu y ia quantos caualeyros dos seus, daquelles que llj a terra andauã correndo, et derriboullj Bõos et os outros castelos de que entendeu que llj poderia uĩjr dano. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 829 | Diego Lopez en outro dia caualgou et começou a yr sua via para sua terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 829 | Et el rrey começou a yr apos el outrosi por que coydou que queria fazer mal ena terra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 829 | Et ellas consellarõ al rrey de que guisa et por qual razõ perdõou a dõ Diego et llj tornou toda a terra y logo et aynda enadeullj demays Alcasas, que no auja ante. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 830 | Et o jnfant[e] dõ Afonso, seendo en Toledo, et querendo ende mouer para essa fronteyra da Andaluzia, chegaronllj y messegeyros de Abehucdiel, rrey de Murça, que yam al rrey dõ Fernando, seu padre, en preitesia de Murça et de todalas outras villas et castellos desse rreyno, que se queriã dar al rrey dõ Fernando, seu padre, et meterse en sua merçee. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 830 | Et el chegando a Alcaraz, os messegeyros de Murça et os outros preiteses de parte de Abehudiel et de toda essa terra forõ tornados y et firmarõ ali seu preito. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 831 | Com̃o el rrey dõ Fernando seyu de Burgos et fez justiça ena terra et do acorro que enviou a Cordoua et a Murça | [+] |
| 1295 | TC 1/ 831 | Desque el rrey dõ Fernando, que en Burgos f[ica]ra doente, com̃o de suso dissemos, se sent[i]o guarido, seyu de Burgos et começou a andar pela terra, fazendo muy gran iustiça et castigãdo sua terra et parandoa muy bẽ, ca era muy mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 831 | Et fezo meter muy gran recoua en Murça, que partio pelas fortolezas et pelos lugares que o mester auiã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 832 | Estando el rrey dõ Fernando en Toledo, chegou y dõ Afonso, seu fillo, de terra de Murça, cõ que el ouue muy gran plazer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 832 | Et essa terra toda estaua entõ muy reçeada, ca esse rrey de Grãada, cõ boa andança que ouuera en hũa fazẽda que auja feyta cõ don Rrodrigo Afonso, fillo del rrey de Leõ dõ Afonso et irmão del rrey dõ Fernando, (et) estaua engreydo: ena qual fazenda morreu dõ Esidro, hũu bõo comendador que era en Martos -ca Martos deraa ia el rrey dõ Fernando aa ordim de Calatraua - et outros freyres muy bõos morrerõ y outrosi. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 832 | Et cõ eigreym[ẽ]to desto esse rrey mouro era estendudo et começaua a cometer mays ca non soya, et era reçeado muyto per toda essa fronteyra. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 833 | Et elles, desque y chegarõ, fezerõ como llis el rrey mandou, ca llis começarõ de conbater a villa muy de rrigeo, de guisa que os tĩjnã muy arequeixados. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 833 | Et el rrey dõ Fernando muyto agina posto a caualo, que os recebeu de guisa que os refreou atras et os castigou, que non tornarõ aa villa todos onde seyrõ; et meterõnos pelas portas de Grãada, ferindo et matãdo en elles, asi que receberõ muy gran dano. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 835 | Et, desque o jnfant[e] dõ Afonso ao rreyno de Murça chegou cõ suas recouas, começou logo a partir seu(s) conduyto muy bẽ et basteçer as fortelezas et dar do seu muy graadamente a quantos o mester aujã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 835 | Et o jnfante dõ Afonso, desque ysto por çerto soubo, cõ consello et cõ aviuamento do meestre dõ Paay Correa, que punou eno aviuar en este feyto, deytou suas ostes sobre ela et çerco grandes dias; et tãto a conbateu et a costrengeu de guerra et de gran fome que aujã, et cõ esto ouuerõse a dar et meter en merçee et en poder do jnfante. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 835 | Mula he villa de gran forteleza et ben çercada, et o castelo dela he como alcaçer alto et forte et bẽ entorrado, et he auondad[a] de todos auondamentos de lauor de terra et de todas caças que a cõprida villa conuẽ, et de herdamentos de uinas et de ortas et de froytas et de montes et de grandes termjnos et de boas aguas; de todas cousas he conprida et auondada muyto. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 835 | Mays leixemos ao jnfante dõ Afonso, Mula ia cobrada et posta en rrecado, andar per toda essa terra veendo et enderẽçãdo todas suas cousas et correndo aas uezes eses lugares que xi llj nõ queriã dar, et tornaremos ao conto dos feytos do nobre rrey dõ Fernando, seu padre. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 839 | Mays, ueendo este rey d ' Ariona, que se chamaua rey de Granada, tã aficadamente el rey dom Fernando estar sobre Jahem, et temẽdose que nũca se ende leuãtaria ata que a tomase, et veendo os de dentro estar tã queyxosos de fame et tã afrõtados de todas lazeyras que se nõ sabiã dar cõsello nẽ cõforto hũus outros, nẽ se sabiã ya que fazer, nẽ podia entrar hũu nẽ sayr outro, et veendo(se) outrosy que elle nõ lles podia acorrer nẽ aproueytar en nẽhũa cousa nẽ defender a villa, acordou de trager preitisia cõ el rrey dom Fernando et de a dar, et de se meter en seu poder cona terra et cõ quan[t]o auja; ca nõ t[e]uo y outrament[e] garda nẽhũa que poder auer contra el nẽ contra seu señorio. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 840 | Com̃o el rrey de Grãada se uẽo meter en poder del rrey do Fernando et llj entregou Jaem et llj beyiou a mão et se tornou seu uasalo | [+] |
| 1295 | TC 1/ 840 | Quando este rrey de Graada acordou cõ seus mouros en esto que dicto auemos, et veendo que outra carreyra nõ auja y tã boa para poder ficar en sua onrra et en seu senorio et para liurar seus mouros et sua terra de destroymento, veẽosse meter dereytamente en poder del rrey dõ Fernando et ena sua merçee, et beyioullj a mão et tornouse seu uasalo en esta guisa: que fezese del o que quisese. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 840 | Et el rrey dõ Fernando chẽo de piedamento et de toda mesura, veẽdo com̃o esse rrey mouro vĩjna cõ grande humildũe et tã paçient[e] et a plazemento de quanto elle da terra et de quanto del quisese fazer, nõno forçando cobijça maligna, la qual ende nũca ouue, et guiandoo piadamento et mesura natural, que sempre en el foy achada contra quantos obediçialmente a quiserõ catar, rrecebeo muy bẽ et fezollj muyta onra, et nõ quiso del outra cousa, saluo que ficasse por seu vasalo cõ toda sua terra, et a teuesse como a ante tĩjna cõ todo seu senorio, et que llj desse dela tributo çerto: cada ano çento et cinquaenta mĩll morauedis, et llj fezese dela guerra et paz, et llj uẽesse cada ano a cortes; saluo Jaem, que xi tĩjna el gãanada, que llj entregou elle logo, com̃o dicto e. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 841 | Et foy logo dereytamente para a mesquita mayor, a que fezo logo poer nume Sancta Maria et fezo y logo altar a onrra de Sancta Maria, et cantar missa a dõ Guterre, obispo de Cordoua, et estabeleçeu logo sela bispal, et herdou muy bẽ a jgleia, et deullj villas et castellos et herdamentos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 841 | Desi enviou por pobradores a todas partes, enviando prometer grandes liberdades a quantos y uẽessem a pobrar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 841 | Et ve[e]rõ y muytas gentes de toda a terra, et mandoullis partir a villa et os herdamentos todos muy conpridamente, a cada hũus segũdo llj pertẽeçia. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 841 | Et desi aforoullis et conpriollis quanto llis prometera. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 841 | Et, desque a ouue bem asesegada et ordinada a conuenimẽto de nobleza (et) de çidade, et ouue reparadas et adubadas bẽ as fortelezas dela enos lugares hu era mester, et quiso ende seir, demandou consello a seus ricos omes et aos meestres das ordĩjs que y estauã que llj consellauã que fezese, ca ia tempo era de seir et de fazer algo, ca ia muyto auja que esteuerã de balde. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 841 | Et cada hũus delles llj consellauã aquillo que entendiã que era mellor: os hũus diziãllj que enviase correr contra terra de Seuilla; os outros que se fosse deytar sobre algũus dos castelos que erã dos mouros por cobralos delles que os fossẽ conquerer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 842 | Jan ia cõ el rrey don Fernando, en essa yda que el a Seuilla foy, esses que el aa mão pode auer: don Afonso, seu yrmão, don Anrique, seu fillo, os meestres d ' Ocles et de Calatraua, et Diego Sanches et dõ Guter Suares. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 844 | Com̃o el rrey dõ Fernando mãdou al rrey de Grãada que se tornasse para sua terra et foy muy pagado de como o seruiu en seu começo | [+] |
| 1295 | TC 1/ 844 | Et osmou en seu curaçõ como llj era muy forte tẽpo de sse vĩjr para Castella, ca sabia que acharia en ela muytas mal feytorias et muytas querelas; et que llj cõuerria, se ala fosse, de sse detẽer et de tardar y mays ca lli nõ seria mester para a enderẽçar; ca ia a ajuda de sua madre, que o escusaua desto et de outras cousas muytas per(a) u quer que ella [an]daua, perdudala auja; et que, se ala fosse et la fronteyra asi leixasse, hu tĩjna ia os mouros quebrantados et apremados com̃o tĩjna, que ontre tãto que querriã coller seu pã, et basteçendosse et collendo tal esforço que, per uentura, seria depoys muy graue de os tornar a aquel estado en que os essa ora tĩjna. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 845 | [et], desque ouue suas cousas cõ elle falado, mandoo logo tornar apressa que fosse gui[s]ar naues et galees et a mayor frota que podesse et a mellor guisada, et que se uẽese cõ ela para Seuilla quebrãtar esse forte et alto capelo do coroamẽto real da Andaluzia, sobre que el queria yr per terra et per mar. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 846 | Esto acabado, el rrey dõ Fernando mãdou aos concellos que fossẽ cõ Frena Ruyz, prior do Espital, que foy depoys grã comendador, a cometer Lora. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 846 | Et el rrey enderençou logo a Cantillana que tĩjnã mouros, et tã de rrigeo a mãdou conbater el rrey que a entrou per força; et matarõ et prenderõ quantos acharõ dentro; et forõ per conta os mouros mortos et os que y prenderõ seteçentos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 846 | Et el rrey fezea conbater muy de rrigeo, et mãdou fazer sazes et gatas para fazer a caua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 846 | Et forõ ala et deytarõse sobre ela, et fezerõ gatas et engenos para lla conbater. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 846 | Et ontre tãto foy el rrey guareçendo; et, seendo muy fraco, uẽeo y, mays doente que nõ guarido; et mandou conbater muy forte a uila; mays nõ llj podiã muyto enpeeçer, ca xi lles quebrãtauã os engenos todos aa segũda ou aa terçeyra pedra que tirauã; et asi mays aujã que ueer enos adubar ca en al, et por esto nõ llis podiã fazer dano. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 847 | Onde diz a estoria que, estando este rrey dõ Fernando en Alcala do Rrio, de que diziamos, que lle chegou mandado y com̃o vĩjna Rreymõ Bonjfaz per mar, a que el mandara yr guisar a frota para a çerca de Seuilla, et que u[ijña] muy bẽ guisado de naues et de galees et doutr[o]s [n]a[u]y[o]s, quaes para atal feyto conuĩjnã, et que tragia sua flota bẽ basteçida de gente et de armas et de grande vianda et de todalas cousas que mester erã para gui[s]amento da çerca; mays vĩjna grã poder sobre elles de Tãger et de Çeta et de Seuilla, per mar et per terra, et que llis enviasse acorrer apressa, ca muyto llis era mester. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 849 | Os mouros mouendo asi asũados de todas partes, os hũus, per mar et outros per terra, contra o navio que Rrey mõ Bonifaz tragia, segũdo de suso oystes - | [+] |
| 1295 | TC 1/ 849 | [dos] de sobre mar ia oystes de com̃o acaesçeu et dos de per terra grã poder que seyra de Seuilla per terrẽo a elles - Rroderigo Aluarez, que auja seydo en caualgada da oste, soubeo et foy ala por acorrer aas naues dos cristãos. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 849 | Et toda a outra parte desa terra era aynda de mouros. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 851 | Et o caualeyro disse que o nõ queria fazer, ca o tĩjna por loucura se dous caualeyros que elles erã fossẽ cometer de passar per hu estauã sete. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 851 | Señor, aquel caualeyro que ficou en seu cabo dizẽllj Garçia Perez de Bargas, para atãtos com̃o elles som nõ a mester ajuda; et, se os mouros o conoçerẽ enas armas, non o ousarã cometer; et, se o cometerẽ, uos veeredes marauillas que el y fara. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 851 | Garçia Perez tomou as armas que llj tralgia o seu escudeyro et mãdoullj que se parasse enpos el et que se nõ mouesse a nẽhũa parte, senõ asi como el fosse que fosse el enpos elle; et, enlaçando a capellina, caeullj a cofya en terra et nõna uyo; et enderençou per seu camjno dereyto, et seu escudeyro enpos elle. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 851 | Os mouros conocerõno enas armas como era Garçia Perez, ca muytas uezes llas virã trager et ben as conoçiã, et nõno ousarõ cometer. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 851 | Uedes com̃o torna Garçia Perez aos mouros, por que uyo que o nõ queriã cometer; et agora uay el cometer a elles; agora ueeredes as marauillas que el fara soo, se o ousarẽ atẽder. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 851 | Os mouros, quando virõ Garçia Peres tornar, cuydarõ que se queria conbater cõ elles, et forõse acollendo que se nõ deteuerom y mays. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 854 | Et os freyres vironse cõ elles en gran coyta et forõ muy [a]fr[õt]ados, pero esforçaronse en Deus et en el rrey dõ Fernando, et en ventura boa que os guiaua, et cometerõnos a ferir tã de rrigeo que os mouerõ et fezerõnos tornar espadoas et leixar o campo, et leuarõnos asi arrancados hũa gran peça do dia; pero deteendoxilles a lugares, fezeron en elles gran mortaldad[e], enos de caualo et enos de pee. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 855 | O meestre don Paay Correa et os outros ricos omes (y) don Rrodrigo Flores et Afonso Telez et dõ Fernando Yanes, que da outra parte d ' alende do rrio [su] Eznalfarag estauã, caualgarom contra Golles et conbaterõlla et entrarõla per força et matarõ quantos mouros acharõ dentro, et prenderõ muytos que leuarõ catiuos, et leuarõ ende muy grande algo que acharõ y. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 856 | Este meestre dõ Paay Correa, estando su Eznalfarag en seu rayal, ouue outrosi sabedoria de hũu arraz que seyra de Seuilla et passara a Tiriana por se meter en Eznalfarag. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 856 | [Et] o meestre, quando o soube, foysse meter en ciada. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 856 | Mays leixemos agora hũu pouco a falar desto et dos da oste et digamos do que os mouros fezerõ por se defender per terra et per agua. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 856 | Capitolo do artifiçio que os mouros fezerõ por queymar as naues dos cristãos et de com̃o foron os mouros uençudos per mar et per terra | [+] |
| 1295 | TC 1/ 856 | Estes desbaratamentos feytos enos mouros, estando el rrey dõ Fernando, de que dizemos, en essa çerca de Seuilla, segũdo que o contado auemos, os mouros veendosse muy arrequeixados et muy çercados et conbatidos per mar et per terra, et tẽendo por mays enpeeçent[e] o contrallamento da agua que o do terrẽo, ca todo seu acorro per allj llis auja de uĩjr, et por ende punarõ en asentar com̃o se desenbargassem ende en algũa guisa, se podessem. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 856 | Et mouerõ asi muy denodados para as naues dos cristãos porlas queymar, et comecarõ a deytar seu fogo et de os conbater muy rigiamente. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 856 | Mays nõ foron muy sabedores; ca, poys que elles começarõ a mouer, os hũus per mar et os outros per terrẽo, tã denodados, fazendo grandes ruydos de tronpas et de atãbores et doutras cousas, os hũus das naues dos cristãos, que estauã cõ suas naues apparelladas et muy apercebudas todauja, receberõnos de tal guisa et forõ recudir cõ elles, os do mar aos outros do mar et [os] de terrẽo aos outros de terrẽo, de cada parte do rrio, que os fezerom seer arepesos do ardimento que fezerõ et do cometemento que teuerõ feyto(s). | [+] |
| 1295 | TC 1/ 856 | [Et] os das naues, hũus cõ outros, cõbaterõse et lidarõ hũa gran peça do dia, pero ençima uençerõ os cristãos et forõ os mouros fogindo et uençudos et desbaratados; et matarõllj o fogo de tal guisa que lljs nõ enpeeçeu en nẽhũa cousa. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 856 | Et os de terra foro outrosi cometudos que tornarõ costas a fugir. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 859 | Et muytos se meterõ pelo rio por escapar, que morrerõ y, que [os] matauã os cristãos que andauã enas barcas, de guisa que foy en elles muy gran morteydade. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 860 | Os mouros aujã usado de seguir muyto a cristãos en suas naues; et os das naues dos cristãos meterõxillis en çiada en hũas espessuras grandes que ontre a oste et a villa auja. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 862 | Desta guisa que dicto auemos andauã todo o dia en perfia os cristãos cõ esses mouros, quando per terra, quando per agua, cõbatendose hũus cõ outros et gãanãdo huu(u)s doutros, os hũus yndo hũa ora et os outros vĩjndo outra; et asi en esto estauã aa manaa et aa tarde et cada ora do dia de cada parte, per terra et per agua, huus cõ outros contendendo. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 862 | Et Reymõ Bonifaz fezo guisar dous batees bem encubertos et entablados et guisados d ' armas et de omes rigios, et fezeos meter en hũa orta que era d ' Axaçaf, que de partes d ' Axaçaf estaua, so as aruoles, que nõ pareçiã. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 862 | Et fezo tẽer suas galees apres(en)tadas et aguisadas bẽ, de guisa que podessem acorrer aos batees quando mester fosse. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 862 | Et os mouros começarõ a desmayar, et os cristãos cortarõ os remos et meteronse dentro ena zaura cõ elles. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 863 | Et o prior foy muy aqueixado conos mouros et viose en muy gran coyta, ca certamẽte ouuerano morto ou leuado, senõ fora por esses que cõ el seyrã, que llj acorrerõ muy agina et se conbaterõ cõ os mouros muy de rrigeo et os ferirõ muy de curaçõ. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 864 | Et logo enos cristãos seyrõ d[õ] Guterre, obispo de Cordoua, et dõ Sancho, obispo de Coyra, cõ sua conpaña de caualo et de pee. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 865 | Outrosy acaesçio outra uez que esses meesmos sobredictos -dõ Enrique et os meestres de Calatraua et de Alcantara et dõ Lourenço Suares et o priordo Espital - forõ outra noyte conbater o arraualde de Maçarena, et entrarõno et matarõ et ferirõ muytos mouros et prenderõ delles, et sacarõ ende bestas et gãado et roupa et muy grande algo, de guisa que ficou muy quebrantado et destroydo de quanto aujã, et queymarõ delle gran peça. | [+] |
| 1295 | TC 1/ 866 | Et morrerõ delles muytos et seguirõnos de tal guisa, ata que os meterõ pelas portas da villa. | [+] |