logo sli logo ilg DDGM - Dicionario de dicionarios do galego medieval

Dicionario de dicionarios do galego medieval

Corpus lexicográfico medieval da lingua galega


Está a procurar a palabra gãado como lema no Dicionario de dicionarios do galego medieval.8 Rows
- Número de acepcións atopadas: 5.
- Distribución por dicionarios: CRÓNICA XERAL (1), CANTIGAS DE SANTA MARÍA (1), LIBRO DE NOTAS (3).

Se desexa realizar outra pescuda, pode calcar aquí.

R. Lorenzo (1977): La traducción gallega de la Crónica General y de la Crónica de Castilla. Vol. II (Glosario). Ourense: Instituto de Estudios Orensanos Padre Feijóo.
gaando
gãado
gaado
ganado
ganado
gãado
gaando
ganado
gãado
gaado
gaado
guaado
gado
gãado
part. 'ganado' , del lat. medieval GANATU, part. de GANARE. Formas: gaando 154.10 "leuoulle ende muyto - ", 417.3, 419.14, 744.8, gãado 865.6 (c. 602), 866.8 (c. 603), gaandos 64.11, 142.22, 192.8, 328.6 (c. 192), 330.19, 420.33, 674.18 "de muytos - et de muytas bestas et boys d' arada", 756.17, 779.18, gãandos 515.14, gãados 310.44, 322.7, 419.19, 475.10 (c. 313) "trouxe muytos - en vacas et en egoas", 664.42, 838.13 (c. 570), gaãdos 500.25, 508.36, 785.29, gaados 145.16, 515.15, 780.27, ganados 330.12, 345.20, 593.11, 605.28 "en caualos et en - ". Hubo dos caminos para llegar a las formas modernas gado y gando. La primera GANATU > ganado > gãado > gaando > gando. La segunda GANATU > ganado > gãado > gaado > gado (es absurda la hipótesis ár. de Steiger Contr. Fonét. 87 n. 4, así como la derivación del cast. ganado que hace Nascentes p. 359). La forma lat. en 837 "omnem ganatum meum" (DEPA I, 200); a. 897 "nostro ganato et nostras uillas" (PMH Diplom. 7); cfr. ya a. 943 "que misisse suo ganado" (id. 31); a. 1050 "pro suo ganado" (id. 230); a. 1052 "CC solidos in ganado apreziado pro ueridade... in alio ganado" (id. 232, 233); a. 1096 "vestro ganado qui fuerit ad pascendum foras" (PMH Leges 350), etc., etc. La forma ant. gaado en los ss. XIII-XVI: a. 1261 "de seu arado et de seu gáádo et de sua semente" (Sponer 144.21); a. 1296 "et gáádos et pressas" (Salazar 98.10); Cr. 1344 "que deitassem os gaados fora a pacer" (III, 135); Nunes Contr. "muytos gaados" (RL XXVII, 41); Cr. Troyana "as bestas et os gaados" (II, 198.8); Virgeu de Consolaçon "oferecian gaados" (p. 84); Esopo "encontrouse com ũu pastor que guardava gaado" (Nunes Florilégio 86); Oficios "dos gaados e das outras bestas" (63.18), "assi como os cavallos e os bois e outros gaados" (100.7). Un ej. de 1510 lo cita Machado (DELP1 1070a, DELP2 1105b). También la forma guaado: Cr. 1344 "por guarda dos guaados" (III, 317); Marco Paulo "porque tem grandes manadas de bestas e de guaados" (livro 1, cap. XII). El port. mod. es gado, en 1364: "assi trigo cõmo çeuada e gado e bestas" (Machado Voc. XIV 240). Gado se cita también como variante en los diccionarios galls., para mí es desconocida. La forma gall. es gando (también en la región port. del Miño), que sale de gãado, forma documentada, desde el XIII: CSM 197.14 "mui rico, que seus gãados avia e pan assaz", 398.31 "que aquel gãado aja de lobos per ti guardado"; Gal. Estoria "dos gãados et dos veados dos mõtes" (11.8); cfr. Gal. Estoria "et gardaua gáándo" (10.24); Fragm. Partidas "de todolos outros gaandos" (BRAG III, 155); a. 1447 "nen roxellos nen porcos nen outros gaandos" (Ferro2 p. 293); a. 1455 "noue cabeças de gaando" (id. 323). La forma mod. en 1455 "et mercase gando" (Ferro2 p. 323); a. 1433 "e gandos e bestas" (id. 461). Véase Lorenzo Cronologia 190 y Lange 195. Para el cast. Corominas DCELC II, 655.

W. Mettmann (1972): Cantigas de Santa María de Afonso X, o Sábio. Vol. IV (Glossário). Coimbra: Universidade.
gãado
s. m s. m.: gado: 197.14 un ome de paz / mui rico, que seus gãados avia e pan assaz; 198.39, 398.1, 406.43, 411.42.

F. R. Tato Plaza (1999): Libro de notas de Álvaro Pérez, notario da terra de Rianxo e Postmarcos (1457). Santiago de Compostela: Consello da Cultura Galega [Glosario, pp. 237-711].
gãado
gando
m. m. "Gando, rabaño, conxunto de reses que se levan xuntas a pastar".
____ gãandos (2): "cortes, eyras, / enxjdos, gãados, vjnas, herdades" 1452, "hũa cõgrosta (...) por donde tragíã os gãados e tragíã leña" 2910; gandos (1): "diñeyros e pã e vjno e gandos e bees mobles / e rraýses".
________ Do lat. medieval ganatu, part. de ganare (vid. ganar). A forma latina aparece xa no séc. IX: ganatum en 837; gaado nos ss. XIII-XVI, desde 1261 en documentos galegos. A forma port. moderna é gado, desde 1364 en textos portugueses. En gal. mod. testemúñase esta var. e mais gando (vid. García GVGH, s.v. gado), que procede da forma presente no noso texto, gãado, e que se documenta desde o XIII nas CSM; a forma moderna, gando, desde 1433 (Lorenzo Crónica s.v.). Outros exemplos de gaado(s), gaadoos en Ferreira Fuero Real (s.v. gaado), Mateus (s.v. gaado), e de gãado(s) e gaado(s) en Montederramo (Martínez Montederramo s.v.).




Seminario de Lingüística Informática - Grupo TALG / Instituto da Lingua Galega, 2006-2022
O Dicionario de dicionarios do galego medieval é obra de Ernesto González Seoane (coord.), María Álvarez de la Granja e Ana Isabel Boullón Agrelo
Procesamento informático e versión para web: Xavier Gómez Guinovart

Powered by Debian    Powered by Apache    Powered by PHP    Powered by MySQL