gaando gãado gaado ganado ganado gãado gaando ganado gãado gaado gaado guaado gado gãado
| part. |
'ganado' , del lat. medieval GANATU, part. de GANARE. Formas: gaando 154.10 "leuoulle ende muyto - ", 417.3, 419.14, 744.8, gãado 865.6 (c. 602), 866.8 (c. 603), gaandos 64.11, 142.22, 192.8, 328.6 (c. 192), 330.19, 420.33, 674.18 "de muytos - et de muytas bestas et boys d' arada", 756.17, 779.18, gãandos 515.14, gãados 310.44, 322.7, 419.19, 475.10 (c. 313) "trouxe muytos - en vacas et en egoas", 664.42, 838.13 (c. 570), gaãdos 500.25, 508.36, 785.29, gaados 145.16, 515.15, 780.27, ganados 330.12, 345.20, 593.11, 605.28 "en caualos et en - ". Hubo dos caminos para llegar a las formas modernas gado y gando. La primera GANATU > ganado > gãado > gaando > gando. La segunda GANATU > ganado > gãado > gaado > gado (es absurda la hipótesis ár. de Steiger Contr. Fonét. 87 n. 4, así como la derivación del cast. ganado que hace Nascentes p. 359). La forma lat. en 837 "omnem ganatum meum" (DEPA I, 200); a. 897 "nostro ganato et nostras uillas" (PMH Diplom. 7); cfr. ya a. 943 "que misisse suo ganado" (id. 31); a. 1050 "pro suo ganado" (id. 230); a. 1052 "CC solidos in ganado apreziado pro ueridade... in alio ganado" (id. 232, 233); a. 1096 "vestro ganado qui fuerit ad pascendum foras" (PMH Leges 350), etc., etc. La forma ant. gaado en los ss. XIII-XVI: a. 1261 "de seu arado et de seu gáádo et de sua semente" (Sponer 144.21); a. 1296 "et gáádos et pressas" (Salazar 98.10); Cr. 1344 "que deitassem os gaados fora a pacer" (III, 135); Nunes Contr. "muytos gaados" (RL XXVII, 41); Cr. Troyana "as bestas et os gaados" (II, 198.8); Virgeu de Consolaçon "oferecian gaados" (p. 84); Esopo "encontrouse com ũu pastor que guardava gaado" (Nunes Florilégio 86); Oficios "dos gaados e das outras bestas" (63.18), "assi como os cavallos e os bois e outros gaados" (100.7). Un ej. de 1510 lo cita Machado (DELP1 1070a, DELP2 1105b). También la forma guaado: Cr. 1344 "por guarda dos guaados" (III, 317); Marco Paulo "porque tem grandes manadas de bestas e de guaados" (livro 1, cap. XII). El port. mod. es gado, en 1364: "assi trigo cõmo çeuada e gado e bestas" (Machado Voc. XIV 240). Gado se cita también como variante en los diccionarios galls., para mí es desconocida. La forma gall. es gando (también en la región port. del Miño), que sale de gãado, forma documentada, desde el XIII: CSM 197.14 "mui rico, que seus gãados avia e pan assaz", 398.31 "que aquel gãado aja de lobos per ti guardado"; Gal. Estoria "dos gãados et dos veados dos mõtes" (11.8); cfr. Gal. Estoria "et gardaua gáándo" (10.24); Fragm. Partidas "de todolos outros gaandos" (BRAG III, 155); a. 1447 "nen roxellos nen porcos nen outros gaandos" (Ferro2 p. 293); a. 1455 "noue cabeças de gaando" (id. 323). La forma mod. en 1455 "et mercase gando" (Ferro2 p. 323); a. 1433 "e gandos e bestas" (id. 461). Véase Lorenzo Cronologia 190 y Lange 195. Para el cast. Corominas DCELC II, 655. |