logo sli logo ilg DDGM - Dicionario de dicionarios do galego medieval

Dicionario de dicionarios do galego medieval

Corpus lexicográfico medieval da lingua galega


Está a procurar a palabra com como lema no Dicionario de dicionarios do galego medieval.19 Rows
- Número de acepcións atopadas: 18.
- Distribución por dicionarios: CRÓNICA XERAL (2), CRONOLOXÍA (1), CANTIGAS DE SANTA MARÍA (2), VOCABULARIO 1275 (1), MIRAGRES DE SANTIAGO (12).

Se desexa realizar outra pescuda, pode calcar aquí.

R. Lorenzo (1977): La traducción gallega de la Crónica General y de la Crónica de Castilla. Vol. II (Glosario). Ourense: Instituto de Estudios Orensanos Padre Feijóo.
como
com̃o
come
come
coma
Conj. causal 'como ' , del lat. vulg. COMO (en inscripciones de Pompeya: Väänänen Notes Bloch-Wartburg 481; también se documenta QUOMO, clás. QUOMODO ). Formas: com̃o 3.10,15, 5.24, 6.1, 9.9, 13.1, 16.1 (c. 10), 23.1, 24.12 (c. 17), 25.1, 27.1,2,7, 28.23,30, 29.13, 32.21, 33.1, 34.1, 35.1, 39.18, 41.48, 42.83,96, 44.46, 45.53,60, 55.12,14, 56.30, 59.11, 69.7, 70.31, 71.1 (c. 49), 76.15,16, 78.12, 79.28, 84.31 "dame siso et entendemento - o possa fazer", 85.1, 86.1 (2 v.), 87.1, 88.1,27, 90.1, 92.1,5, 94.37,47,60, 95.1, 96.1, 97.1, 98.42, 99.57,1, 100.1, 103.1, 105.1, 108.1, 109.17,20,30, 110.37, 112.32, 115.114, 116.138,149,158, 117.1, 118.1, 119.1, 121.1 (c. 79 y 80), 123.1,2, 124.28, 125.1,8, 126.1,2, 127.44, 129.85,107, 130.1, 132.1, 133.36, 134.1, 135.16,22,31,33, 136.1,7, 138.1, 139.21, 140.1, 142.1, 144.1,4, 145.1,13, 146.1,7, 149.67, 150.1, 151.38,43, 152.59,65,1, 153.1, 155.1, 156.1,16, 157.1,7 "ome muy poderoso et - señor de - terra d' Estremadura", 158.34,37, 160.1,2, 161.1, 162.18,1,11, 163.15, 166.1 (c. 106 y 107), 168.39, 169.72, 170.97, 171.1, 172.1, 174.1, 175.1, 1.77.41,51, 179.1, 180.26, 181.31 " - a ma senora mandara", 182.51,1,6, 184.46, 186.96, 187.1, 188.46 "se uos nõ fossedes meu amo - sodes", 189.1, 190.5, 191.1, 193.42,51, 196.30, 197.45,46 "que nũca ome de mellor oyu - por seer de tã poucos caualeyros - os cristãos erã", 199.1, 200.16, 202.80,1, 203.1, 204.30,32, 205.56, 206.1, 207.1, 208.13,16, 209.42, 210.1, 211.1, 212.1 (c. 125 y 126), 213.14,17-18, 214.44, 215.1, 216.1, 217.1, 218.1, 220.1, 221.1, 222.1,6,17, 223.22, 224.1, 225.1 (c. 135 y 136), 226.1,7, 227.16, 228.1,2, 229.1,2, 230.1, 232.1, 233.1, 235.46 "todo ia - desapoderado", 236.69,1, 239.1, 240.30, 241.1, 242.19, 244.1, 247.1 (2 v.), 249.1,13, 250.1, 251.1,8, 253.51, 254.1, 255.21, 256.35,37,1,7, 258.1,13, 259.33,36,40, 260.1, 262.1, 263.1 (2 v.), 264.33, 265.1, 266.16,24, 268.1,12, 269.1,2,11,12 (c. 160),1 (c. 161), 270.19, 271.1, 272.20.42, 273.44,67, 274.88, 275.1, 277.1,8,16, 278.22, 280.78,87, 281.1,2, 283.53,54,67, 284.7, 285.1 (c. 167 y 168), 287.1, 289.3, 291.63,72, 292.1, 293.19, 294.1, 296.1,2, 297.32, 298.53, 299.5, 300.1, 301.15 "et - seria carreyra de paz", 302.41,43,45,48 "matoullj muytas gentes ademays - os achou desarmados", 303.1,11, 310.1, 311.1, 312.7, 314.1,4, 316.49,1, 318.3,11, 319.1,2, 320.12,22,28, 322.1, 325.1, 328.1 (c. 191 y 192), 331.1, 332.19, 333.1, 334.8 (c. 195 y 196), 337.1, 338.23, 342.1, 343.10,14, 344.1,3,4, 345.26,30, 346.41,42,2, 347.24,5 "seendo ia - ençima de sua vida... coydou - leixase os rreynos", 348.1,18, 350.1, 351.1, 352.23, 353.1,11,16, 354.1,4,14, 356.1, 357.1,16, 358.22,1, 359.1,2, 360.1,18, 363.1,3, 364.4 (c. 218),1 (c. 219), 365.1,14, 366.1,11, 367.1, 368.1, 369.11,1, 370.11,1,6,7, 373.34,1, 374.1 (c. 229 y 230), 375.1, 377.6,7, 378.24,25, 379.48,1, 381.3, 383.1, 384.32,1, 386.1,7,22, 387.1, 390.45,1,6, 391.1, 392,36,1, 393.12,15,18,23, 394.40,44, 395.62,1,2, 396.23,5,6, 397.9, 398.19,1,8, 399.18,1,3, 400.1, 402.1 (c. 250),1,3 (c. 251), 403.1, 404.1,17 (c. 253),1 (c. 254), 405.1, 407.1, 408.14 (c. 257),13 (c. 258), 409.1, 410.1 (c. 260 y 261), 411.1, 413.11,1, 414.1,3, 415.11, 417.1,10, 419.1,2,10,21, 420.1, 421.12, 423.1, 425.25,30,1, 426.9,12,13, 428,23,26, 429.1,8,16, 430.1, 431.1,10,17, 433.1, 434.19, 435.1,4, 436.1, 437.11,21, 438.1, 439.1,4, 440.16, 441.18, 442.27,1, 443.1, 445.1,10,18, 446.1 (c. 289),2 (c. 290), 447.23,1, 449.1, 450.16,1, 451.1, 452.1,3,11,13,19, 454.29, 456.32, 457.1,15, 458.1, 459.16, 460.38, 461.13,1,2, 462.1, 464.1,5, 465.37,40, 466.1 (c. 305 y 306), 467.1, 468.1, 469.13,17,18,1, 471.1, 474.15,1, 475.1 (c. 314 y 315), 476.15,16,1,3, 477.1,8,9,10, 478.26,1, 479.15,1, 482.31,1, 484.13,17,19, 485.1, 490.1, 491.12, 492.1, 493.1, 494.23,26, 496.16,17, 497.8,12-13, 498.1, 499.1, 500.1, 501.1, 502.1, 504.1 (c. 338 y 339), 505.1, 506.1,5, 508.1, 509.1,3, 510.1 (c. 344 y 345), 512.1,24, 513.1,4, 514.11,1, 515.12,1, 516.5 (c. 349) (el manuscrito tiene com̃e ),1 (c. 350), 517.1,8, 518.1, 519.13 (c. 352),12 (c. 353), 520.1,16,1, 522.10, 523.25, 524.32,33,1, 525.1, 526.18, 529.5, 532.1 (c. 363 y 364), 533.5,6 (c. 364),1 (c. 365), 534.1, 535.1, 538.13 (c. 368),16 (c. 369), 539.11, 540.1, 541.1, 542.1, 543.1, 544.14,1, 546.1, 547.31,33, 549.1,6,12, 550.21, 551.15, 552.1, 553.1, 554.29,39, 555.3, 556.29,1,3, 557.1, 558.14, 560.13, 561.1, 562.29,30,31,33,34,35,40, 563.8, 564.42, 565.1,3,10, 566.24,34,3, 567.11,29,32, 568.1, 569.21, 570.38, 571.18, 572.9,10, 573.5, 574.31,1,3, 576.1, 584.39,45, 585.16,17, 586.7, 587.27, 589.3,8,1, 590.23,24, 591.1,25, 592.27, 593.22, 594.16,23, 595.31,1, 596.16 "entõ guisouos - se fossem", 596.1,5, 597.11, 599.20, 602.29, 603.1,9, 604.27, 606.36, 607.1,4, 608.36,37, 609.38, 611.6, 613.18, 617.7, 619.67, 622.10,13, 623.38 "et - o preito passar ante os meus alcaydes den sentẽça", 623.1, 624.7,29, 630.16, 631.1, 632.34,1, 634.1,4, 635.1, 638.26, 637.1, 638.11,1, 639.1 (c. 436),3 (c. 437), 640.15, 641.13,18,19, 642.4,5 (varias veces), 643.35,41, 646.3,13, 648.3, 650.31, 651.7, 652.1,9,16, 654.9,13,28,32, 655.1,3, 656.32,52, 657.1,30, 658.32,53,58,1, 660.1,5,6,17, 661.5,22, 662.1,17, 663.1,18, 664.24,25,38, 665.1, 666.1,3, 667.17,4, 668.29,1, 670.21, 671.1,11,12, 672.32,35,39, 674.1, 675.46, 676.16,24, 677.1,15, 678.15, 679.14,16, 680.38, 681.2,23,24,26, 682.1,27, 683.1, 686.31, 687.42,56, 688.60, 689.27,8, 690.41, 692.34,1, 693.24, 694.2, 695.186,1, 696.1, 697.16,18, 698.11,23, 699.1,3,6,14, 701.6, 702.24,29, 703.3, 705.19, 707.1, 709.6,7, 710.1,4, 711.1 (c. 487),1,3 (c. 488), 712.14,21, 713.15, 715.2, 716.3,9, 720.36,42,1, 721.11, 722.1, 723.3,8,17, 725.1, 726.1, 727.13,28, 728.49, 729.4,9, 731.1, 732.26, 733.1, 734.1, 735.1,2, 736.10,11,14, 738.1,16, 740.1, 744.1, 745.1, 746.19, 749.1,4, 750.22, 751.1, 752.1, 754.4, 755.46, 757.1, 758.15,1,4,12, 760.23,26, 761.33,34,57, 762.1, 763.1,12,15,20,21,22, 765.21,1, 767.39,42,1, 768.19, 769.1,16, 770.8,20,25, 772.17, 774.21,28,33, 775.1, 776.1,11,23, 777.3 (c. 530),2 (c. 531), 778.23, 780.33, 781.12, 782.3, 784.1,4, 786.1, 787.21, 788.1, 789.1,2,4, 791.43, 792.15,1,3, 793.1,7, 797.7, 798.2, 799.1, 800.31, 801.51, 802.28,40, 803.74 "que pareçe - feyto de grande ardimento", 804.90, 805.127,1,2, 806.8,21, 807.44,45,51, 809.97,103,110, 810.127, 813.233,240, 815.20,26, 816.63, 817.4, 818.14,32,33, 820.9,12, 822.10 (c. 555),2 (c. 556), 823.19, 824.64, 825.77,10, 827.1,20, 829.1, 830.1,5, 831.1,3, 832.8 (c. 563),1 (2 v.), 833.1 (2 v.), 835.3 (c. 566),1 (c. 567), 838.1, 840.1,18, 842.1,6, 844.1,11, 847.1, 848.7, 849.1, 850.1, 851.1, 853.51, 854.1, 855.1 (c. 588),1,8 (c. 589), 856.13 (c. 589),6,11, 857.8, 858.2,10, 859.13, 860.1,5 (c. 595),1,4 (c. 596), 861.2,13 (c. 597),1 (c. 598), 862.1,2,21, 864.32, 865.1 (c. 602 y 603), 866.1,2,4, 867.1,4 (c. 605),1 (c. 606), 869.7,17, 870.28, 871.1,2,7, 872.34, 873.1 (c. 611 y 612), 874.1, 875.1, 877.52,60,1,6, 878.1,7, 879.1 (c. 617),1,5-6 (c. 618), 880.4 (c. 619),1 (c. 620), 881.9 (c. 620),1,7 (c. 621),1 (c. 622), 882.1, 884.2,6 (c. 626),1,2 (c. 627), 885.16, 886.15, 887.9,27, 888.39, 894.33,49, 895.6. La forma como en 5.1,9,10, 7.6, 9.14, 11.1 (c. 6 y 7), 16.1, 17.1, 19.1,11 (c. 13),1 (c. 14), 22.1, 24.1, 25.1, 29.1, 30.1, 31.1, 32.11,16, 38.1, 39.1,10, 41.66 "mays - fezo este bem se fezese çento tãto mellor", 42.75, 43.1, 45.64, 47.1, 49.1, 51.1, 52.1, 53.1, 55.1, 61.1, 62.1, 63.1, 64.1, 65.1 (c. 43 y 44), 67.1, 68.1, 69.1, 71.1, 72.27 "guysou quanto el mays pode - saysem ende", 73.1, 74.1, 75.1, 76.1, 80.1, 81.1, 82.1,3, 245.34, 260.1, 265.1, 269.2, 288.1, 303.19, 312.29,1, 318.2, 324.1, 347.7, 360.20, 415.24, 418.1, 422.1, 424.1, 453.1, 454.31,34, 473.1, 474.27, 480.24, 483.1, 487.1, 490.11,15, 491.1, 510.9, 521.1, 525.11, 526.1, 529.1, 535.3, 537.1, 544.3, 545.1, 549.12, 550.36,37, 551.1, 555.1, 558.1, 561.19, 562.31, 570.38, 571.17, 573.1, 575.7, 580.1, 583.20, 597.11, 603.9, 611.1, 613.1, 616.7 "ide todos - me ajudedes", 625.45 "ueeremos - uos defenderedes", 639.1, 642.13, 643.41, 648.11, 654.11, 656.39,51, 657.7,11, 658.54, 661.1, 665.24, 679.24, 681.1, 685.40, 704.3, 713.1, 756.17, 762.15, 773.1, 790.17, 806.18,20, 816.51, 819.38, 830.2, 833.13, 836.23, 840.15, 844.5, 851.16, 852.17,29, 853.60, 871.16, 876.43, 877.50,51,60, 878.2, 880.1, 881.12, 884.3, 888.2. Cfr. casos como los siguientes: com̃o 97.10,24 "et castigouo - dissesse... - me oussa a desfiar", 98.55, 116.137, 137.51,52, 148.50 "veerey eu - me acorredes", 153.6, 169.61 "dissolle a maneyra - ", 190.5 "que era del ou - nõ vijna cõ elles", 201.64, 231.26, 243.40, 245.27, 336.27, 341.49, 345.31, 355.24, 356.11, 361.1, 367.15, 371.9, 375.12, 378.21, 379.41, 380.25, 403.8,19 "que me cõselledes - faça - me salue d' atal feyto - este", 409.3, 424.14, 425.32, 462.16, 470.9, 491.3,15, 497.10, 498.2, 519.3, 520.21, 546.7, 549.17, 561.18, 590.24, 594.21, 598.50, 608.33, 640.4, 694.5, 712.28, 744.36, 746.17, 861.5; como 53.27, 531.7 " - lhi hia". En algunos casos podría equivaler a 'que ' : com̃o 82.11, 127.50, 131.15, 132.7, 137.39, 138.7, 141.34, 142.15,21, 151.30, 152.2, 166.12, 189.55, 201.68, 213.25,30, 246.47, 271.13, 272.38, 311.10, 313.17, 314.4, 335.5, 355.15,21,32, 356.21, 358.26-27, 360.18, 361.3, 364.5, 365.3, 367.2, 373.2, 375.15, 376.29, 380.24, 381.10, 383.2, 387.25, 390.3, 391.7, 392.5, 396.20, 398.5, 399.7, 402.6, 410.27, 414.13, 415.23, 419.20, 421.28, 422.9, 423.4, 435.33, 441.10 455.17, 464.16, 463.48, 484.13, 486.18, 490.13, 493.27, 497.3, 501.21, 502.12, 505.9, 511.5, 514.9, 516.13, 519.12 (c. 352),4,13 (c. 353), 525.5, 535.2, 537.34,35, 542.5, 587.2, 595.24, 596.5, 597.8,19, 609.39,42, 612.24, 613.10, 619.3, 637.44, 646.6, 656.40,48, 667.16, 703.16, 712.28, 717.24, 722.10, 723.12, 745.24,40, 752.13, 769.15, 770.10,24, 771.41, 777.2, 789.12, 810.137, 811.166,168, 813.227, 840.9, 853.56, 869.12; como 32.7, 84.31, 105.17,18, 253.53, 358.8, 478.4, 485.34, 648.14, 852.39. Equivale a 'lo que ' en: com̃o 132.5, 798.34; como 499.11. Conj. causal en: com̃o 99.7, 129.110, 135.22, 139.29, 156.12, 160.14, 299.6, 340.36,42, 350.35, 359.3, 421.21, 426.14, 446.6, 480.23, 482.36, 878.10; como 14.26, 102.64. Puede equivaler también a 'de modo que ' (403.18), 'cuando, tan pronto como ' (124.26, 193.37), 'según ' (196.34) y 'para ' (421.16). Cfr. com̃o 346.1 " - por qual razõ chamarõ", 390.8 "et segũdo - a nos foy dito"; com̃o que 167.4, 219.38; com̃o de cabo 171.107, 240.39, 516.11, 770.10; logo com̃o 32.18, 201.70, 722.30. Acompaña muchas veces a assi, etc., con el valor 'según, tan pronto como, cuando, una vez que, después que, así como, como ' : assi com̃o, 28.36, 45.60, 46.94, 48.32, 52.10, 59.7, 61.27,9 (2 v.), 67.18, 74.26, 76.6, 79.28,5, 82.12, 83.9, 86.24, 90.21, 91.11, 96.16, 97.12, 101.34, 105.10, 107.64, 153.14, 239.16, 257.16, 258.11, 260.5, 263.8,23, 264.5, 265.4, 266.15, 208.10, 272.17, 284.72, 286.17, 292.88, 297.30, 442.25, 529.17, 541.38, 542.9,14, 543.4 (2 v.), 544.8 (c. 374 y 375), 546.4, 547.28, 548.31,32, 554.34, 555.5,21, 557.14, 559.7, 561.4, 571.23, 578.59, 580.4-5,6, 589.30,9, 593.22, 596.23, 603.36, 607.62, 609.41, 610.35, 633.4, 635.12, 661.23, 684.19, 783.10, 819.49; assi como 35.22, 68.5, 84.42, 85.7, 97.19, 302.42, 548.28, 549.36, 555.10, 563.49, 614.14, 707.29, 898.2,5,11; asi com̃o 3.20, 5.5, 8.34, 18.33, 72.19, 86.22, 231.16, 284.9, 311.16, 319.19, 324.16, 327.50, 337.9, 349.5, 372.20, 452.21, 455.8, 459.22, 471.11,21, 472.11, 479.17, 483.20, 490.9,14, 502.13, 506.7, 509.6, 520.14, 525.20, 620.8,29, 623.35, 629.54, 643.33, 646.17, 648.4, 652.19, 659.18, 660.36,15, 661.16, 668.3, 707.22, 732.24, 733.5, 737.29, 760.18, 815.37 "correrõ ali - diz a estoria com̃o a uodas de rrey", 816.54,60, 818.17, 819.5, 824.64, 850.10, 863.8, 825.16, 873.5, 874.11, 876.21; asi como 8.40, 648.7, 652.4, 660.39, 668.25, 706.4,13, 852.26, 882.9, 893.6; assy com̃o 3.6, 110.42,52, 111.5, 115.132, 116.158, 137.29, 143.24, 144.9, 145.18,7, 147.13, 149.57,77,79, 152.60-61, 153.21, 156.4,14, 160.7, 161.3,13, 163.16, 170.93, 173.29, 180.20, 184.49, 187.4, 191.46, 192.24, 197.43,66, 199.93,96,10, 202.82,5, 204.23, 212.10 (c. 125),6 (c. 126), 216.6, 223.33, 225.6,11, 240.24, 250.22,7, 252.34, 254.8, 289.7, 294.11, 295.36, 300.9, 303.13, 346.4, 351.10, 396.3, 451.12, 452.16,24, 453.12, 459.14, 465.32, 486.27, 493.38, 494.3, 671.7,14, 682.19, 686.20, 701.50, 724.20,22, 732.18, 769.12, 800.25, 801.13 (por error impreso com̃os ), 898.8; assy como 7.30,32, 104.23, 149.65, 299.15, 466.8, 672.49; asy com̃o 134.52, 152.3, 167.20, 172.6, 181.30, 230.4 (2 v.), 241.6, 292.8, 304.32, 348.23, 349.2, 365.5, 368.24, 378.18, 383.5, 384.30, 385.24, 386.16, 390.48,8, 402.7, 403.12, 414.24, 419.13, 434.8, 435.11, 464.7, 520.16,19, 708.12, 715.58, 734.3, 744.14,17; asy como 5.16. Cfr. los casos de 273.59 "assi foy com̃o... contã", 544.13 "et os mouros com̃o yã seyndo assi yã os cristaos entrando", 208.14 "assy he com̃o", 452.14 "asy era com̃o quẽ", 454.22 "com̃o en Frãça era mays onrrado o moesteyro de C. asi queria elle fazer o mays onrrado moesteyro o de Sam F.", 621.55 "et com̃o llis yam enprestando asi yam entregando", 81.9 "et como o pos asi o atẽdeu", 380.31 "et como mj consellarẽ asi farey". En otros casos tiene el valor comparativo 'tan o tanto... como ' : asi... com̃o 336.37, 347.22, 432.26, 471.18, 500.20, 706.7; assi... com̃o 181.35, 494.11, 581.28; assi... como 66.22; assy... com̃o 63.11, 209.50, 237.5, 527.14; asy... com̃o 252.34, 389.31, 424.5, 473.23. Valor comparativo lo tiene com̃o en los siguientes casos: 10.10, 62.12, 92.46, 100.23, 101.30, 127.51, 134.45, 136.5,11, 139.25, 153.11,22, 158.37, 161.17, 173.33, 178.65, 182.63, 190.20, 210.7, 218.17, 275.19, 298.58, 327.60, 338.23,24, 358.22, 361.11, 364.10, 375.7,9, 377.41, 384.21, 391.17,18, 403.18, 417.11, 422.4, 423.27, 431.17, 449.6, 458.3, 466.5, 471.19, 472.28, 473.10 (2 v.), 482.23, 505.3, 506.10, 527.37, 541.38, 576.4, 584.42, 598.46, 601.37, 622.12, 685.39, 702.14, 720.33, 750.29,35, 801.36, 824.62, 845.19. También la forma como en 5.25 (2 v.), 10.10, 57.59, 358.18, 480.17, 572.23. Otros ejs. como segundo término de la comparación: tamano... com̃o 138.55, 203.7; tamaño... com̃o 150.4; tanto... com̃o 10.5, 281.8, 368.3, 582.8; tanto como 9.14; tãto... com̃o 23.8,10, 67.13, 94.48, 119.16, 172.13,15, 177.55, 208.12,15,30, 225.5, 297.24, 732.11, 815.22; tãto... como 10.8, 67.15; tãtos... com̃o 162.5; tantos... com̃o 440.14; tantos... como 58.6; atãtos com̃o 852.22; tãtos... come 104.27; tãta... com̃o 645.92; tan... com̃o 93.14, 477.17; tam... com̃o 107.84, 198.71, 589.36, 599.6, 634.18,20, 879.4; tam... como 20.31, 68.15; tã... com̃o 94.46, 106.40, 114.88, 124.38, 128.70, 132.49,51, 165.34, 178.70, 197.46, 203.7, 213.32, 236.73, 258.21, 273.53, 336.35, 499.20, 513.31, 539.14, 570.7, 584.35, 649.19, 650.32, 655.7, 656.28, 732.11,28, 782.33, 817.5,6, 824.56, 826.12, 839.15, 869.11 (c. 608 y 609), 870.32, 885.13, 895.64,65; tã... como 6.28, 102.66, 839.14, 851.5, 886.19, 892.48; atam... com̃o 586.38; atan... com̃o 660.39; tal com̃o o tal... com̃o 56.32, 131.19, 133.17, 167.24, 181.37, 189.62, 197.62, 236.75, 247.10, 263.15, 363.57, 380.14, 392.22, 399.20, 454.26, 549.11, 606.47, 613.22, 614.9, 624.14, 681.25, 810.143, 824.50; tal... como 633.10; atal com̃o (o atal... com̃o ) 101.38, 181.40, 361.16, 403.19, 875.8; ataes... com̃o 197.56; taas com̃o 495.9; taes... com̃o (o taes com̃o ) 615.35 (2 v.), 629.49, 665.26, 741.45, 875.5; taes... como 876.43; tal ora com̃o 336.41, 691.13,17, 711.4,9, 722.30,34, 812.189; tã bem... com̃o 110.61, 133.26, 138.62, 184.33, 310.49, 320.6, 391.17, 523.18, 632.7, 681.9, 813.243,244; tam bem... com̃o 748.75; tam ben... com̃o 441.14; tã be... com̃o 246.59, 261.47, 273.56, 362.23, 389.20, 564.34, 635.14, 885.15; tã bẽ... como 564.26. En otros casos tiene valor exclamativo o interrogativo. El primero en 130.121 y 193.34. Para el segundo: ¿com̃o? en 93.25, 180.17, 182.52, 195.9, 199.14, 235.56, 361.26, 371.23, 564.41, 614.9, 626.21, 628.32,39, 655.9, 713.5, 811.172, 888.38; ¿como? en 394.33, 852.42, 875.7. Finalmente, se une a algunas preposiciones o partículas: per com̃o 567.10, 571.12, per como 577.29, 663.6, 891.19; en com̃o 17.23, 131.28, 165.46, 167.8, 168.34, 170.79, 184.32, 271.1, 807.25, 810.139, 821.8, 822.7, 830.17, 836.3,7, 839.25, 849.13, 855.3, 864.3, 866.12, 891.26, 899.23; en como 6.35, 8.1, 17.20, 27.16, 34.6, 94.35, 213.16, 814.4, 893.22; de com̃o 32.14, 37.46, 41.62, 83.18, 123.14, 128.65, 136.4, 140.8, 142.4, 159.1, 175.19, 195.81, 205.48, 213.14,20, 214.42, 232.44, 253.67, 254.75, 263.23, 270.9, 271.11, 288.6, 339.1, 343.1, 582.11, 654.10, 656.53, 697.2, 799.1, 801.2, 806.3,16, 811.176, 812.214, 817.6, 819.1, 821.1,14, 822.1, 826.1,26, 829.1, 830.1, 835.1 (c. 566),2,3 (c. 567), 836.1,8, 839.1, 841.1, 842.2, 845.1, 846.1 (c. 579, 2 v.), 847.1, 848.2, 849.1,2,6, 856.2, 858.1, 859.1, 864.1, 868.1, 880.3, 891.27; de como 29.46, 33.5,15, 39.12, 47.8, 59.1, 60.1, 83.18,1, 329.1, 836.2, 841.1, 844.2, 846.1, 868.1, 875-876, 883.2, 891.25,27. Se conoce ya desde el s. XI (Machado, DELP1 643a, DELP2 664b, en 1083; come en 1268) y es normal desde el s. XIII (cfr. para como, come y coma C. Michaëlis Gloss. CA 18; Cunha Codax 104 y Cunha Zorro 71; Mettmann Gloss. CSM 67-68 y Magne Gloss. Graal 297-298, 301-306). La forma come se usó del XIII al XV: por ej. en 1214 "come padre e sennior... que orem por mi comme por uiuo" (Test. Afonso II, 258, 259); CSM 89.39 "ben come se o sol entrasse aly", etc.; R. S. Bento "assi come no domĩgo" (RBF V, 33); Vita Chr. "a poomba cria os filhos alheos come os seus" (21, 72a, 814); Soliloquio "e ora come leom ora come dragõ" (40.31); F. Lopes Cr. D. Pedro "nom come buscador de novas rrazoões... mas come ajuntador" (p. 87.7,8), etc. El comparativo coma desde el s. XIII (en lenguaje escrito todavía en el XVI -Gil Vicente, Sá de Miranda- y aún hoy pop.; en gall. llega incluso modernamente a la lengua literaria; cfr. Morais, Figueiredo, E. Rodríguez y Leite Lições2 p. 87): por ej. Johan Garcia de Guilhade (358, 755) "os grandes nossos amores... nunca lhi çima fezemos / coma Brancafrol e Flores" (10); Gal. Estoria "cõma lle mãdara Deus" (31.5).
com
com

pron. rel. 'con ' , del lat. CŬM (REW 2385). Formas: con 4.28, 12.18, 46.79, 48.28, 70.10, 72.14, 102.70, 115.112, 119.2, 120.26, 124.25, 125.12, 127.38, 142.7, 143.37,46, 153.13, 155.33,6, 160.11, 161.1,9,16, 162.7,12, 166.13 (2v.), 167.5,19, 168.51, 170.88, 173.31,37,38, 174.56,65, 176.21, 177.36, 178.67, 179.90, 185.62, 188.24, 191.37, 192.5, 194.64, 199.7, 206.12, 208.27, 209.39, 216.6, 217.13, 218.7,8,12,13,16, 219.32,33, 221.19, 223.32, 224.10, 226.2, 227.15, 234.30, 239.18,20,21, 245.33, 261.44, 269.2 (c. 160 y 161), 283,50, 291.78, 294.7, 309.29, 311.2, 312.12, 321.44, 322.53,63, 323.13, 346.14, 352.17, 365.13, 371.1, 381.38, 441.19, 442.31,34, 444.33, 474.3, 479.24, 482.29, 489.9, 504.1, 521.26, 523.26, 526.6,8, 527.23,37, 529.4,8 (2 v.), 532.7, 533.6, 534.22,25,27, 535.16, 536.12, 538.3, 541.8, 542.5, 543.7, 544.12, 545.3, 546.2,24, 547.31, 550.35, 552.10, 553.15,6, 554.25,38, 555.1, 556.28,8 (2 v.), 557.2,14,15, 560.14 (2 v.), 561.38, 562.30,35, 567.16, 574.4, 579.80, 583.11,19, 593.18, 595.27, 598.33, 602.18, 604.4, 605.7, 606.46, 607.72, 608.36, 609.45, 610.23, 612.39, 613.17, 618.41,45, 623.21, 624.24, 625.42, 634.25, 637.2,3, 648.6, 654.28, 655.13, 658.46, 668.28, 678.15, 683.11, 686.25, 687.40, 690.24,34,40, 699.24, 742.52, 762.1, 770.9, 787.20, 794.13, 798.18, 801.40, 803.77 805.135, 808.70, 809.109, 810.144, 813.229, 818.10, 822.2, 823.17, 824.44, 832.14, 833.18, 838.14, 846.5, 847.16, 848.6, 854.21,22, 856.5, 859.15,5, 863.2, 869.18, 871.15, 874.2, 884.2, 892.49,51, 899.8,13,18,29,30. La forma en 4.24,25,26, 5.8,20, 7.17,21,32, 8.44,49, 9.6,7,13, 11.7, 12.25,28, 13.34,35,44,5 14.16,22,24,25, 15.33,2, 16.6,8,11, 17.23,27,28, 18.13,17,32, 19.38,4,9, 20.13,14,20,25, 21.36,42, 22.7,9, 24.13 (c. 17),12 (c. 18), 25.1,13, 26.24, 27.8,21, 28.32, 29.1,9, 30.22,30, 31.5,11, 32.8,10,13,18,20,22,27, 33.11,13,20, 34.6,9,13,15, 35.22, 36.31, 37.39, 38.63,11, 39.22, 40.33,39,42, 41.47,51,52,58,64, 42.86,87, 43.10,13,21, 45.64,67, 46.78,82,86,96, 48.22,26,29,40,43, 49.45, 50.12,14,29, 51.33, 52.6,13, 53.25, 54.10,24, 55.11, 57.48, 49,51 ("correu - el" ),54, 59.10,12, 61.1,4, 62.11, 63.27,10,13, 64.17,19,1,10,16, 66.16,17,25,26, 68.8,14, 69.27,28, 70.16, 71.1,13, 72.7,17, 73.15, 74.21,25,30, 75.8,9 (c. 51),8 (c. 52), 77.29, 79.24,26, 80.13 (c. 55),9,15, 81.17,21,12, 82.12,13,14, 83.17, 84.24,41, 85.13,15,16,17,18, 86.24,27, 87.15,19,20,10, 88.9,17,20, 90.1,3,23, 92.38,1,5, 94.35,44,58, 95.63,64,9,16, 96.2,6,15,17,19, 97.7, 98.29,33, 99.1,12, 100.1, 102.56, 103.81,7, 104.10, 105.11,16,22,24,25, 106.30,45,53, 107.59,64,81, 108.96,5, 109.11,28,29, 110.37,49, 112.36,41, 113.69,71, 115.111, 117.15,21, 118.23,30,10, 120.10,13,16,26, 121.8, 122.9,15,6, 123.12,18, 124.24,45, 125.6,16,18,20, 126.14,15,16, 127.45,47, 128.64,70,77, 129.89,95, 130.119, 131.21, 132.47,4,5, 135.37, 136.18, 137.34, 138.56,63,1,8,9, 140.40, 142.5,16,18,19, 143.30,33, 144.6, 145.16,1,9,11, 146.24, 148.52, 151.28, 152.60,64,5, 153.24, 154.23,25, 155.8,14, 157.23, 158.38, 159.13, 160.2, 161.17, 163.21,9,10, 164.28;29, 165.39,45, 166.8,9,18,3, 167.10,11,14,25, 168.39,50, 169.70, 170.95, 171.3, 172.19, 173.22,34, 174.51,54, 175.6, 176.10,15,20, 177.45, 178.67,70,83, 180.7,10,22,28, 181.30,35,50, 182.64, 183.19,20,26,29, 184.30,36,39,44,52, 187.15,17, 188.29,37, 190.5,6,18,19, 191.30,33,36, 192.7,23, 194.70, 196.18, 199.92,99, 200.24,31,42,44, 202.5, 205.65, 206.68, 207.17,1, 208.28, 209.40,44,46,49 ("polo grande amor que auyã - el" ),50, 210.58,59, 214.42,45,46,51,58, 215.69,70,5,6, 216.11 (3 v.),14,6, 217.5, 218.23,1, 219.24, 220.9, 223.29,36, 224.12,15, 225.9, 226.9,7, 227.11,19,25,26,27, 228.2,13,14,15,16,19,21, 229.25,13, 231.14,17,19,20,21, 232.35,36,44,6, 233.11,13, 234.18,21,22,24,37, 235.39,47,52, 236.65,66,79,80,1, 237.8,11,13,18,24, 238.27, 239.11,12, 240.24,25,34, 241.50,59, 242.14, 243.33,38,48,53, 244.11,12, 245.27,36, 246.47, 247.20, 249.45,19, 250.20,25,1,4,5,6,13, 251.13,14,19,20,21, 252.24,26,33,38, 253.55,56,61,65,68,69, 254.70,71,1, 255.21,24,32,34, 256.38, 257.17,25, 258.13,16,17,20, 259.23,25,40, 260.12, 261.35,41, 262.13, 263.1,10,13,18,22, 264.30,7, 265.22,5,11, 266.20,26,30,34, 267.35,36,41,46,52,53,54, 269.4, 270.14,22, 271.13, 272.20,23,24,27,43, 273.48,62, 274.81,84,85,88, 275.96,10,13, 276.22, 278.42,45, 279.48,49,51,54,60,61,66, 280.72,78,82,83, 281.99.1, 282.14,26,30 (2 v.),31,35 (2 v.),37,38, 283.47,53,61,66,68,69,70,71, 285.6, 286.11,26, 287.31,32,36,37,3, 288.4,8,10, 289.8,1128, 290.41,50, 291.54,60,66,76, 292.81, 293.21,22,23,24,26,28,29,30, 294.34,2,5,8,9,10,13, 295.23,24,25,28,30,32, 296.39,2,4,9,11, 297.35, 298.54, 299.59,15, 300.23,24,2, 301.20,35, 302.36,44,47, 303.1,10,12,15,16,20, 304.23,27,36,39,41, 307.6,7, 308.10, 309.22,27,30, 310.44,46,48,51, 311.15,16,1,5,6,7,10,12, 312.23,11,15, 313.17,26,2,3,9, 314.16,18, 315.40, 316.1,4,7,13, 317.20,33,35,38, 318.42,45,4,5,6, 319.30 (2 v.),1, 320.12,17,21,24,29, 321.21,46, 322.6,8, 324.15, 326.24,25,30,35,43, 327.53,59, 328.3, 329.14,16,21, 330.19,22, 331.34,38, 332.6,25,33, 333.46,55, 334.3,11 (c. 195),3,4,5 (c. 196), 335.12, 336.29,31,33,37, 337.44,45,47, 338.21, 339.34,15, 340.26,28,33,40,42, 341.44,46,49,50,53,56,63, 342.66,6, 343.14,19, 344.15, 345.17,19,36, 346.41, 348.5,6,7,8, 349.19, 351.4,5, 352.24,26,27, 353.33,1,5, 355.31, 356.8,13,17, 357.25,14, 358.26,6, 359.13,1,7,10,13, 360.5,19, 361.24,28,4,6,10, 362.34, 363.46,51, 364.7,13,1 365.13 (c. 219),1,13 (c. 220), 366.16 (c. 220),1,3,10,15, 367.21,23,4,5,10,16, 368.21,23,4, 369.23, 370.5, 371.4, 372.5, 374.14, 375.11, 376.13,16,21,23,36, 377.44,48,49,2,4,8, 379.5,8, 380.26,27,31, 381.42,2, 382.2,3, 383.4,16, 384.20,27,35, 387.34,35, 388.5, 389.21, 390.10, 391.10, 392.24,33, 393.7,18,24, 394.32, 395.63,5, 396.4, 397.11, 399.17,19,5, 400.16,25,6, 401.22,28,30, 402.8, 403.20,21,2, 404.11, 405.24,25, 407.5 (c. 256),3,7,8,10 (c. 257), 408.4,5,10,14,16, 409.3,4,5, 410.32,3,5,9, 411.10,13 (c. 261),5,11,17, 412.19,27,33,3, 413.16,5,7, 414.13,14, 415.14,15,17,22, 416.9, 417.21,23,24,25, 418.6, 419.7, 420.7, 421.18,25, 422.13, 424.13,6,7, 425.18,1,3, 426.9,10, 429.15, 430.4, 431.4,12,16,23,25, 432.32, 433.11,17, 434.16,20, 435.33,35,1,5,8,12, 436.16, 437.12,21,28, 438.37,10,12,13,14, 440.11,14,28,31, 441.2,7,10,11,12,14,19,21, 442.27, 443.10,13 (c. 286),6,13,1,5 (c. 287), 444.34, 445.5,6,9, 446.2, 447.11,18,22,1,4, 448.7, 449.12 (c. 292),5,10 (c. 293), 450.2,6, 451.5,11, 452.9,10,15 "que se deue criar a maestria et - siso", 454.27, 455.12,13,17,21,22, 456.39, 457.17, 458.18,20,21, 462.9, 464.3,6,19, 465.28,40, 466.2, 467.3,10, 468.15, 469.12,15,22,23,1,3, 470.19, 471.5,10, 472.5,10, 473.8,9, 474.22,23,26,2, 475.11,2,3,4, 477.12 (c. 316),4,12 (c. 317), 478.19,25,28,30,5, 480.7,9,18,22,23, 481.5,13,22, 483.9,12,13,20,25, 484.14,25, 485.36,7, 486.13,19,21,29, 487.5,6,15, 488.9,20, 489.15, 490.22,7,10,14, 491.4, 492.1,3,4,6,7,17,19,21, 493.29,31,32,33, 494.15,21,22,26, 495.31,32,4, 496.23,26 497.3,15,17,19, 498.4, 499.12,16,21, 500.14,23, 501.16,17,18,23,3, 502.1, 503.31, 504.2,3,4, 505.11, 506.5,9 (c. 340),5 (c. 341), 507.28,32, 508.34,4, 509.1,4,10, 510.7, 511.3,5,6, 512.4, 513.26,27,29,2, 514.11,15,16,18,20,3, 515.7,17 (impreso por error co ), 516.5,9,13,14,15,4,5, 517.17,10, 518.16,18,22,23, 520.19, 521.8, 522.2, 523.11,16,18,26, 524.35,4,5, 525.14,2,12, 526.15,16,4,7, 528.49, 530.6, 531.8, 532.6,10, 533.5, 536.5, 537.31,36,7, 538.13,20, 539.27,31,32,4,5,7,10, 540.17, 541.18,19,33,1, 542.7,9,21,3, 544.9,10,5, 549.1,5, 550.24, 553.15 555.1,2,3, 556.8, 557.14, 558.17,6,14, 559.24, 560.16,30,31,35, 561.5,15,17, 562.36,39, 563.48,4,11,15,17, 564.22,24,27,30, 566.27,29, 567.30, 568.40,46,1, 569.10, 571.20,23,3, 572.12,16,19,27, 573.36,1,5,8,16, 574.20,21,1,5, 575.10,26,31, 576.3,5,10,17, 577.25,26,31, 579.74,75,76,91,93, 580.1, 582.4, 583.9, 586.9, 587.13,1,4,28, 588.18, 589.33,4,7, 590.14,16,17,20, 592.47, 593.2,3,5,7,19, 594.14,18, 595.25,3, 596.14,26,30,2,5, 597.6, 598.37,42, 599.18, 600.11,15,16, 601.2, 602.9,10,14,26, 603.5,12, 604.21,26, 605.7,9,26, 606.38,43,46, 607.67,70,10, 608.14,15,16,17, 609.39,4,7, 610.22,29,33, 611.4,5,6,9,10,11,12,13,14,15,16, 612.25,30, 613.12,15, 614.4, 615.30,37, 616.12,15,19,25, 617.18, 618.39,49, 620.13,17,21, 621.39,42,49, 622.8, 624.27,33,34, 625.46, 626.11,34, 627.39,40, 628.27, 629.2, 630.11,23,26,28, 631.16,22, 632.29, 633.3, 634.26,2, 635.9, 636.19,21,36, 637.1,9, 638.16,3,12, 639.6,7,9, 640.13,2, 641.16,20, 642.8,9,10,15,16, 643.28,40, 644.64,65,67, 645.70, 648.4,11,15,17,20,21, 649.4,24, 650.25,32,8,18, 651.18, 654.11,13,16,29,30, 658.33,35,38,43,54, 659.6,35, 660.3,5,11, 661.17,26,28,30, 662.10,27, 663.32,5, 664.22,27,29, 665.18, 666.43,45, 668.8,18,27,31, 670.20, 672.46, 673.53,54,7, 674.11,13,16,21, 675.33,37,57, 676.5,9,12, 677.34,1, 678.23,32,15, 679.22,14, 680.27, 681.4, 682.9,18,24, 683.35,4,10,17, 684.20,18, 685.30,38, 686.13,16,27,29, 687.44,55, 688.8,13,19, 690.21,26,28,30,32, 691.11,12, 692.41,4,5, 693.14,17,26, 694.5,12,13,14, 695.26,2, 696.9,10,12,1, 697.7,19, 698.9,14,18,19, 699.13,14, 700.30,42, 701.3,13, 702.15, 703.8,9,16, 704.21,27, 706.30, 708.13,15, 709.11,13,15,19, 710.3,4,10,18,20,22,23,24, 711.5,7,3, 712.6,9,20,25,29, 713.14,17, 716.5,7,11,12,13,14, 717.25, 718.10,21, 719.7,13,16,18,20, 720.37,45,47,2, 721.4,8,14,22,28, 723.19,21,5,13, 724.19,25,4,5,13, 725.17, 726.5,6, 727.11,16,20, 728.49, 729.66, 731.3,6, 732.12,14,17,29,31, 733.32,35,4,7,16, 734.4,5 735.20,21,3, 736.7,8,11, 737.38,44,45, 738.18,21,22, 739.32, 740.3,9, 741.29,32,39,42,44, 742.4,7, 743.13,18,22,25, 744.8,13, 746.24,27, 747.30,33,35,45,47,52, 748.54,65,66,69,74, 749.80,5, 750.27, 751.15, 752.26, 755.33,35,36,38,39,41, 757.24,8, 758.3, 759.21, 760.21,23,24, 762.2,18, 763.25,1,11, 764.5,20, 765.25,3, 766.16,24,32,33,35,37, 767.45,47,23, 768.6,14,23,24, 769.5,6,10,12,13,14,3,4, 770.12,19, 771.36,41,42,5, 772.14,18,21,34, 773.7,12,14,15, 774.26,29, 775.3,6,16,17, 776.6,13,14, 778.19, 779.8,11,14,18,19, 780.28,35, 782.27,32, 783.12, 784.30,34, 785.18,28, 786.36,37, 787.4,6,8,13,20,21,23,26, 788.29,30, 789.13, 790.10,14, 791.37,40,5,11,12, 792.14, 793.13,15, 797.5,12,16,18,19,30, 798.2,4,6, 799.5, 800.7,9,10,14, 801.12,14,15, 802.20 ("a yr en acalço - elles" ),45, 803.78,80,81,83, 804.113,124, 806.15, 807.26,29,44,49, 808.66,79,92, 809.93,106,112,119, 810.132,133,134,137,138,149, 811.152,156,158,166,168, 812.187,189,204,206, 813.215,217,219,221,222, 814.245,256,260,261, 815.18,24, 816.47,64, 817.82, 818.30,31, 819.44, 820.13, 821.11, 822.3,4,5,9,4,8,12, 823.16,24, 824.48,54, 827.5, 828.38,48, 829.2,4,5,10, 830.5,7,9,16, 831.21,22,25, 832.6,9,10,14,15,18, 833.25,7,13,15, 834.25,27,28,34,35,42, 835,5,6,7,8,4,5, 836.14,17,21,4,5, 837.9,10,15,17,1,5, 838.3,5,15, 839.6,10,16, 840.33,34,3,9,15, 841.28,4, 842.26,33,36,41, 843.16,19,22,23, 844.18, 845.5,7,23, 846.3,7,22, 847.22, 848.2, 849.9,3,5, 850.13,3,6,10,2, 851.13,17,4,15, 852.19, 853.55,67,71, 854.4,6,7,12,21,24, 855.10, 856.6,11, 857.14,15,21, 858.6,8, 859.10,11,12, 861.8,16, 862.11,4,8,9,14, 863.34,39, 864.23,25,27,28, 865.6, 867.2,5,6, 868.13, 869.8 (c. 608),7,9,12 (c. 609), 870.37,42, 871.3,6, 872.38,43,44,45,53, 873.1, 874.9,13, 875.24,6,13, 876.41, 877.50,60,12,13, 878.6,19, 879.5, 880.12,16,8, 881.5,6 (c. 621),4 (c. 622), 882.7,9 (c. 622),2,9 (c. 623),5,6 (c. 624), 883.16,20, 884.5,16, 885.8,9,12,6,7, 886.15 (4 v.), 887.32, 890.10, 891.43, 893.20, 894.27,43,53, 895.15,20, 896.28, 897.43, 900.43, 901.25,26,27,37,41, 902.59, 903.96,100. La forma com en 8.51, 15.33, 19.1, 21.38, 22.10, 30.20, 31.14, 32.16, 33.20, 34.23, 40.39, 53.22, 56.26,33,44, 57.61, 58.8,27, 59.14, 65.11, 70.11, 102.72, 103.2, 279.57, 280.77, 369.2, 435.36, 568.33, 585.13, 605.8, 611.17, 615.29, 693.12, 817.71 (ms. com̃o ). Algunos casos especiales: dar con 199.91 "deu logo - el morto", dar cõ el en 4.31, 103.74, 626.16, 627.16, 710.14, 876.27; trauar con el 140.13, trauar cõ el / trauar cõ elle 141.22, 717.17; prazer con 334.6 (c. 195) "prougue al rrey - elles", prazer muyto cõ 127.42, 133.22, 134.8, 142.11, 153.23, 183.25, 190.13, 311.3, 336.31, 376.30, 418.5, 562.45; cõ plazer del rrey 368.7,8; hũus con outros 187.22, 191.38, hũus cõ outros 53.14, 183.22, 193.53, 301.14, 748.66, 782.31, 857.25,31, 862.4,7, 900.14, os hũus cõ os outros 875.25; con medo 474.24 " - dos françeses", 531.18 "con este medo", cõ medo de 242.28 (cfr. 242.27 "pollo grã medo que auiã delles" ), 496.27, 553.15 (c. 382), 710.6, cõ medo que 370.5 (c. 225), 521.17; con tal condiçõ que 416.2, cõ tal condiçõ que / cõ tal cõdiçõ que 367.7, 383.20; cõ tãto 438.36, 574.27, 589.32; con todo esto 'pese a ' 84.24, 198.86, 217.10, 501.24, 513.26, 536.16, 544.11, 664.19, 856.8, con todo isto/con todo ysto 13.38, 508.39, con todo esso 847.5 (c. 579), cõ todo esto 31.7, 111.6, 253.51, 298.45, 395.57, 399.11, 477.4, 550.40, 719.19, 741.37, 776.16, 810.136, 819.42, cõ todo esso 865.11, 881.10 (c. 620); con que (pron. rel. ) 57.59 "deulle... heruas - morreu", 231.23, 276.36,37 "os pees - andara en aquel feyto... a lẽgoa - falara... os ollos - uira todo", 481.7, 484.8, 509.17 "o auer... - guisase sua oste", 531.4, 559.17, 619.60, 620.22, 625.6, 672.42 "tres ãnos - sse conprirõ os dez", 801.6, 858.7 (c. 592) "et a - llj forõ foy esta", 871.19. Con que equivale a 'quien ' en 119.2, 295.15,3,5, 320.10, 627.36, 637.47, 812.213; cfr. 471.14 " - o mantẽer", 281.97 "nẽ - sse tornar" 415.26 "auer... ca o auja mester - se fosse", 508.38 "por que o coydaua a coller - çercasse a çidade". Lo mismo cõ que 63.9, 125.7, 199.92, 203.20 "dera a maçaa et as heruas - morreu", 231.25, 276.35, 400.20, 419.15, 461.4, 471.24, 494.26, 550.30, 644.62 "do - ongẽ os corpos", 831.29; equivalente a 'quien ' en 5.13,14, 113.48, 120.25, 172.8,17, 324.7, 352.17, 562.29, 642.33, 688.7, 712.10, 720.45, 828.43, 832.5 (c. 564); cfr. 281.96 " - ficar allj", 492.7 "gaanaria dos mouros - a manteuese", 714.39 "teño de uos - uos seruya", 895.59 "bẽ as - "; 394.52 "para dar... - cobres os curações delles". En algunos casos equivale a otras preposiciones: 'a ' en 226.14 "que sse semellaua todo Ysem", 431.11, 470.13, 495.29, 497.22; 'contra ' : con 161.14 "lidou - elles", 197.44, 221.20; 359.10 "que se matariam yrmãos - yrmãos et parentes - parentes", 365.17, 411.4, 566.33, 732.31, 781.11, 790.23, 808.71,76, 851.13 (c. 585), 857.22, 869.10,19, 876.45, 878.20, 881.11; com 40.26 "voluerõ - elles vña grã batalla"; 'en ' 765.25 "poys era cõ ela pecado"; 'en casa de ' 468.16 "pousou hũu mouro"; 'por ' 164.29,30 "dizia que con couardia et maldade de sy leixaua de yr ala ca nõ outra cristãdade", 85.10, 230.23, 371.14, 471.21, 697.6 (c. 478); 'por medio de ' : com 58.8 "envioullo dizer... per sua carta - dous clerigos", con 533.2, 686.26, 41.69, 187.19; cfr. en 441.14 "começarõlles a tirar pedras". En muchas ocasiones acompaña al sust. sin el art., alternando siempre la doble posibilidad. Por ej. en 77.32 " - ffilla de", 79.24 " - ajuda", 162,12, 188.25,49, 190.25 " - gram pesar que ende ouue" (cfr. 191.33 " - o gram pesar" ), 265.17, 266.29, 278.30, 280.80, 284.8, 303.10 "el rrey... - força de seu rreyno... et - poder dos castelãos", 309.19, 340.24, 421.13, 481.29, 489.20, 583.16, 627.1, 681.5, 690.35,38 " - rrey de... - filla", 691.22, 704.24, 721.6, 832.17, 850.12 "quando - hũus quando conos outros", 901.43; com 57.61 " - ajuda dos...". Finalmente hay casos que se construyen sin la prep. con. Por ej. 111.1 "forõ os mouros ẽno cãpo suas azes paradas"; 268.10 "andaua a pee suas auarcas calçadas" (id. 269.7); 273.65 "forõ para el os ueabros nas mãos", 275.17 "en guysa de rapaz sua capela posta ena cabeça", 421.18,22 "sua signa alçada... sua sina alçada", 552.9,10 "sua signa tenduda... con elle sas armas enfestas", 591.7 "enderençou para o mouro a lãça sub o braço", 633.12 "caualgou en ele sua pele armina uestida", 572.18 "conos caualos suas lanças enas mãos", 814.249 "sayrõ os corpos saluos". Se documenta desde el s. XI: a. 1017 "con suo marido" (PMH Diplom. 144); a. 1050 "et con suis prestationibus" (id. 257); a. 1101 "con irmano meo... et con irmanas meas" (Doc. Med. Port. III, 29), etc. Véase Mettmann Gloss. CSM 70 y la combinación CONO. En cast. desde el s. X

R. Lorenzo (1968): Sobre cronologia do vocabulário galego-português. Vigo: Galaxia.
{coirmão
cuirmão
cuyrmão
cuirmãao
com-irmaão
curmao
curmão
cormano}
.- COIRMÃO (1093a: 1297): CSM 69 "a virgen, d' Elisabet coirmãa" (88); Cr. 1344 "enton veeo a elle dona Sãcha, sua cuirmãa..., cuyrmãa, ora podees dizer o que vos praz. E ella disse: cuirmãao, peçovos por merçee" (III, 308.3, 6, 8), etc.; 947 "iermanos aut coniermanos" (Ferreiro II, 128); Cr. D. Pedro "seu primo com-irmaão" (212.79); 1303 "meu curmao... a meu curmao... miña curmaa" (Ferro 64.5, 6, 13, 14); Cr. Gal. "outro mouro curmão de Çuleyma... curmãa agora dizede o que quiserdes et ela disso: curmão... et disse cormano teño por bem..." (67bR, 95bR, 123aR).

W. Mettmann (1972): Cantigas de Santa María de Afonso X, o Sábio. Vol. IV (Glossário). Coimbra: Universidade.
com
con
(com medo: 55.47 E, 185.65 E) V. con.
con
com
prep.: prep.: indica instrumento: 9.93 dar-ll-ei con mia lança; 47.39 deu-lle con un baston; 101.15 sinaes fazer / con sas mãos || modo: B.37 quen llo soube con mercee pedir; 4.89 O moço logo dali / sacaron con alegria; 5.105 moira con segur; 9.157 diz con fiança; 281.62 con dereito || causa, motivo: 5.126 con coita do mar; 9.126 con desasperança; 11.73 con pavor fugia; 16.36 O sant'abade, que o cavaleiro sandeu vyu con amores; 25.109 fuste temer / o mar con mui gran covardia; 166.10 Con esta enfermidade atan grande que avia / prometeu que, se guarisse, a Salas logo irya; 197.19 con despeito || companhia: 1.78 foy... juntada con el no ceo; 2.29 u con Rei Recessiundo / ena precisson andara; 5.71 falaron ontre si / que jouvessen con ela per força; 76.16 poi-lo achou con furto; 121.23 topou con seus ẽemigos; || andar con : 94.62 enquant'ela andou con mal sen 192.127 pagãos / andan con mal sen; 108.52 anda con folia; 132.127 dissera / que ll'andara con mentira || dar con : 95.39 deron con el no navio; 193.17 dentro (eno mar) con ele deron; 245.82, 291.51 || relação, reciprocidade etc.: 4.21 tal amor con esses moços collia; 154.4 Tan grand'amor á a Virgen con Deus; 15.24 avia guerra con perssiãos; 14.6 poder muito con Deus; 116.66 come tan poderosa / con Deus; 158.4 tant'é con Deus poderosa; 230.15 con Deus á tan gran poder; 35.52 Non me praz con estes que aqui vẽen; 48.32 con Deus... põede / que nos de algun consello; 55.40 como quen sse razõa / Con sennor, assi dizia; 78.22 punnavan / de con el volve-lo; 78.26 aquel bon ome mui mal con el mezcraron; 144.59 non foi mal / con el || 194.41 catando-sse ũu con outro; 198.2 ũus omees que sse querian matar ũus con outros; 265.72 nunca mur con mur / se mais semellaron en sua faiçon || con tod'esto , con tod'aquesto : além disso: 16.20 E, con tod'aquesto, dava seu aver tan ben / e tan francamente; 120.11 E con tod'esto servi-la-an; 180.60 e con tod'esto, nunca nos revela || apesar disso, não obstante: 37.21 Pero con tod'esto sempr'ele confiando / en Santa Maria . Cf. cono. {V. com}

M. de Miguel (1977): Vocabulario gallego medieval en documentos del s. XIII anteriores a 1275. Memoria de licenciatura. Universidad de Valladolid.
con
com

cum
cun

prep. .- prep. 'con'. Del latín CŬM. Formas: con, a. 1253-54 "con o abbade" (14.2); a. 1265, 51.12; a. 1271, 59.11.; a. 1273, 64.5,16; a. 1275, 67.11, 69.8,9; com, a. 1228 "et quantos com el moraren" (15.15); a. 1271, 61.14; , a. 1268 "et reuorazõ" (54.2); a. 1272, 62.11; a. 1273, 64.11; , a. 1257 "quanto ouuer" (24.9); a. 1258-61, 41.6, 42.14,16,25; a. 1260, 29.17,18, 30.12; a. 1261, 45.12,13; a. 1262, 48.9; a. 1265, 49.19; a. 1268, 54.2; a. 1269, 55.4, 56.9,10; a. 1270, 57.11; a. 1275, 70.5, 71.5; cum, a. 1228 "cum seus uiçinos" (16.2), 16.21, 20.1,2,13,29, 21.7; a. 1253-54, 13.5; a. 1257, 25.21,24, 26.2,6; a. 1258-61, 33.22, 39.7,10, 40.1,2, 43.19,20; a. 1259, 44.5; a. 1260, 28.8; a. 1269, 56.10,11,12, 57.1; a. 1271 , 61.15; cun, a. 1228 "cada un dia a pignora cun o sayon receba" (16.27); a. 1261, 45.15, a. 1266, 52.13.

M. C. Barreiro (1985): O léxico dos Miragres de Santiago. Memoria de licenciatura. Universidade de Santiago de Compostela.
com̃o
adv. .- 1.- adv. de modo " del modo que, como". 11.2 "mãdey gisar com̃o se leuasen alo"; 31.1 "Et aqui oyredes com̃o Iherusalem foy destroyda"; 31.2 "oyredes com̃o a cabeça d' este Santiago vẽo aqui"; 40.5 "et diserõ a Vespasiano com̃o o fezerã enperador"; 47.1 "Da naçença de Pilatus et com̃o foy deytado ẽno mar"; 47.2 "et com̃o matou seu fillo"; 47.3; 52.3; 60.13; 63.15; 65.1; 69.2,10; 70.4; 85.1; 104.11; 110.1; 112.1,11; 117.9,10; 123.2; 128.8; 133.1,2; 135.11,13; 142.9; 151.1; 170.2; 173.12; 174.5; 175.4,6; 178.7,17; 179.16; 180.1; 181.7; 201.17; 202.17; 209.11; 210.12; 212.20; 215.5; 216.1,6; 218.12,17; 221.1,2,3,15; 222.3,14; 225.11; 226.11; 227.16; 231.9; 232.13; 233.20,21. // COốO, precedido de preposición. 7.4 "pensaua senõ en com̃o me poderia matar"; 38.10 "et fez de si juiz en com̃o se ordenase aquela morte et aquel sacrifiçio"; 59.1 "De com̃o foy aduzida a cabeça"; 61.12 "Et pararõ mẽtes en com̃o siia"; 65.9 "en com̃o trajedes a cabeça de Santiago"; 70.2 "nos çerto de com̃o pasou fazemoslo saber"; 83.8 "En com̃o Calrros enrrequentou a [i]gleia"; 98.6 "De com̃o Calrros ajũtou seu poderio"; 135.11,14,15,16,18,19; 136.3,4; 174.11; 205.9; 210.11; 219.6; 233.19. // adv. de modo interr. 6.2 "pregũtaronlle [...] et com̃o lle aviera"; 122.9 "com̃o tres pode seer hũu?"; 120.14 "et pregũtoulle com̃o era tã forte [...] que lle nõ enpençia espada..."; 121.3 "pregũtoulle com̃o avia nome"; 123.17 "com̃o a Virgẽe ouve fillo sen home?"; 124.8 "-Mais se naçeu, com̃o prendeu morte?"; 124.10 "Com̃o he de creer que rresurgio?"; 202.11; 224.7,21; 233.3; 234.1. // COốO SE + subj. Adquiere valor intermedio entre modal y condicional. 3.4 "sayome a seeta tã rregeamente por la orella com̃o se sayse entõ da beesta"; 8.11 "com̃o se estouese sobre hũa escaada"; 64.12 "asi com̃o se leuãtases de sono pesado"; 149.18 "asi com̃o se fosen viuos"; 157.4-5 "viimadas com̃o se fosen de marmor"; 174.8; 233.11.
____conx. 2.- conj. {conx.} comparativa " como, igual que". 11.17 "torneyme para mĩa casa saão et saluo com̃o ante"; 15.15 "fogia com̃o sandia"; 20.7 "toda destroyda com̃o a foi despois"; 24.4 "es home boo et santo com̃o tu dizes"; 32.6 "arrdiã com̃o fogo"; 48.7 "era de tamana ydade com̃o Pilatus"; 51.10; 57.12; 85.8; 118.8; 120.3; 124.7,8,9; 133.10; 233.5. // ASI COốO . 26.12 "vẽo sobre nos [...] spiritu asy com̃o de luz"; 41.18 "cayã cõ fame asi com̃o omayas m[o]rtas"; 72.10 "que asi com̃o te Deus fezo mais poderoso..."; 80.10 "conquereu toda Espana asi com̃o oydes"; 87.8 "oyrõ moy grãdes braados [...] asi com̃o rroydo de leõs"; 91.3 "Et asi com̃o os caualeiros de Calrros [...] agisauã as armas"; 91.4; 92.1; 103.2; 108.11; 115.7,12; 118.2,13; 121.16; 122.11,14,16; 123.6,15; 130.4; 131.3,7; 148.2; 171.16; 192.8; 212.17; 225.4; 233.22. // ATAL COốO , ATAES COốO , TAL COốO . ATAL, 204.7 "jazer sen fala et atal com̃o morto"; 204.18 "en aquel lugar que cortara naçeulle hũa atal com̃o berruga". ATAES, 125.8 "começarõ de fogir cõ grã medo ataes com̃o a seeta". TAL, 194.10 "caeu en terra tal com̃o morto". // TÃTO COốO , 165.6 "os angeos som tãtos com̃o as vertudes ẽno çimborio". // TÃTO QUER DIZER COốO , constr. muy común en los textos medievales. 19.8 "en nosa lingoajeen tãto quer dizer com̃o enganador de homẽes"; 21.6 "lle chama Eblias, que tãto quer dizer com̃o omẽ garda de justiça". TÃ... COốO , 172.2 "por fremosa cousa com̃o esta". // ATÃ BEN... COốO , TÃBEN... COốO . ATÃ BEN... COốO, 129.4 "atã ben os que entõ erã com̃o os que avian de viinr". TÃBEN... COốO, 100.2 "et amigos et imigos tãben seus com̃o estrayos". // ASI... COốO . 66.6 "Et esto todo asi feicto com̃o a santa monja diso"; 185.6 "asi ẽno mar com̃o ẽna terra". // COốO... ASI . 44.5 " Tito com̃o o diso asi o acabou"; 48.10 "com̃o era de mellor lugar, asi era mais apraziuele"; 49.10 "com̃o aquelas cousas fezera que asi faria a todos"; 50.6 "com̃o el era brabo et mao, asi a aquela jente..."; 112.6 "com̃o o corpo sen alma he mort[o] asi he morta a creẽça...".
________ 3.- conj. {conx.} causal " puesto que, porque". 127.1 "Et rrei Calrros entẽdeo, et com̃o estaua armado [...] entrou ontre as azes dos mouros".
________ 4.- conj. {conx.} temporal " luego que, al punto que". 15.17 "et logo foy sãa com̃o adormeçeu"; 85.6 "Et Calrros com̃o oyo esto [...] volueu outra vegada para conquerir a Espana".
com̃o quer que
conx. .- conj. {conx.} concesiva " aunque, como quiera que". 139.14 "Ca eles com̃o quer que pecasen quiserõ morrer por lo seu amor"; 149.17 "com̃o quer que ja sejan pasados d' este mũdo..."; 202.14 "Et com̃o quer que tu pecases, eu amote moyto"; 207.12 "et com̃o quer que se moyto alegrarõ"; 220.4 "Mais com̃o quer que esto seja".
con

com

prep. .- prep. " con". 1.- Expresa relación de compañía: 1.3 "vn rromeu alamã outros de sua cõpana"; 2.3 "que ofereçera aqueles dineiros"; 7.2 "vio que eu me lle enfestaua o castelo"; 10.8 "Et a perna a coyxa todo me secou"; 11.13 "Et a coixa sua perna [...] tornou en sua força"; 15.11 "sua madre foy alo en rromaria"; 22.9 "aos outros que el siian"; 23.1 "preegarõ el ẽno tẽplo"; 32.13; 37.9; 38.1,2; 42.20; 52.9; 54.6; 56.4; 57.5,11; 59.11; 60.7; 61.4; 62.2,4,9; 65.11; 67.3; 70.1; 85.1,4; 86.2; 88.6; 90.7,14; 93.5,6,10; 94.1,3,5,13; 95.2; 96.5; 97.11; 99.6; 100.5,7,13; 101.2,3,4,6,8,9; 102.1,3,4,6; 103.2,4,10,11,12,13; 104.8; 105.1,2; 109.10,11; 110.5; 113.7,8,9,10,12; 114.11; 115.4; 117.2,14; 118.2; 126.3; 127.3,8,11,13; 129.99; 136.10; 137.15,16,17,22; 138.1; 141.3,7,11,16; 142.4,7,11; 146.3; 149.4; 150.6; 163.4; 165.8; 168.6; 173.5,6,8; 175.3,4; 177.3,6; 180.12,15; 181.1; 184.9; 185.1; 186.1,7; 193.8; 197.8; 201.7; 203.11; 205.7,12; 206.5,13; 209.8; 216.12; 221.2,5; 222.2,5,15; 223.18,19; 225.3; 227.4; 229.1,20; 231.2; 232.1,12; 233.1; 234.5. CŨ, 224.17 "et teu padre en ti o Espiritu Santo".
____ 2.- relación, reciprocidad. 2.5 "avendo batalla hũu seu ymigo"; 6.6 "casou hũu caualeiro"; 10.6 "que avendo batalla meus ymigos"; 20.2 "pelejauã hũus os outros"; 39.4 "ouve fala hũu privado [...] que era seu amigo"; 42.3 "os que eles aviã de adubar"; 48.8 "loytauã moytas vezes hũu o outro"; 48.15; 49.1; 51.9; 85.6,8; 89.5,11,12; 90.6; 93.14; 94.5,6; 98.9; 100.6,9; 104.5,6,8,13; 108.5; 109.3,6; 114.5; 116.5,6; 117.9,14; 118.8,15,16; 119.1; 120.5; 126.1,8; 137.20; 139.5; 172.5,6; 173.2; 174.4; 177.5; 179.15; 188.13; 201.3,5,19; 205.1; 208.2; 210.2; 211.9,11; 217.12; 224.17; 227.8; 232.9.
________ 3.- modo. 9.9 "Et grã alegria tornouse para sua terra"; 11.5,6 "grã medo et grã sospiro"; 12.17 "et rreçebeo grã deuoçõ"; 13.1 "rreçebeo [...] grãdes lagrimas"; 14.5 "asentarõno cõsigo ẽno santo Paraiso grãde alegria"; 15.19; 23.12; 29.10; 36.13; 37.4; 39.2; 40.6; 41.1; 43.1,10; 55.5; 61.8,10; 63.7; 65.2; 66.3,5,7; 71.6; 72.15; 74.14; 89.16; 95.8,11; 96.1; 97.4; 98.3; 99.10; 114.3; 125.8,11; 142.13; 148.10; 170.6; 171.15; 172.11; 173.1,7,12; 176.14,17; 177.5; 180.5,6,13; 181.4,5,8; 182.3; 184.11; 185.10; 191.3; 192.5; 195.16; 196.9; 198.11,14; 199.11,13; 204.4; 207.12; 212.10,21; 219.20; 221.18,19; 224.19; 234.8. COM, 87.4 "el espantouse com grã medo". CON, 75.3 "chegara con soude sen cõtrario algũu".
________ 4.- instrumento. 2.5 "deralle aquela seeta"; 8.8 "enpuxauame hũa lança"; 10.10 "que d' aquelas cousas que teuese"; 13.2 "ẽno leito traballando a morte"; 29.4 "doulle el tã grãde ferida"; 37.5 "todo o seu"; 43.15 "ferirõno lança"; 43.16; 48.9; 53.13; 56.9; 57.2; 65.10; 89.14; 90.9; 95.6; 100.10; 113.14; 118.10; 119.6,10; 120.3,4; 122.13; 127.2,5; 134.5,6; 138.11,12; 140.14; 141.13; 142.5,20; 143.3; 145.2; 146.1; 149.8,10; 156.5; 165.6; 186.15; 192.1, 193.3,6,18; 198.1; 201.16,20; 203.2; 204.1; 205.4; 210.5; 212.1,4,5,6; 228.3,4; 229.7; 230.21; 234.6.
________ 5.- medio. 40.15 "nẽbrou en sua voõtade hũa cousa cõtraria goreçe omẽ da outra"; 43.14 "dou sentẽça sobre eles acordo de sua jente"; 53.11 "hũu pano por fillar ela prazer"; 132.9 "a cõsagrou sua preegaçõ"; 132.10 "a cõsagrou sua preegaçõ et moytos miragres". (Para otras posibles interpretaciones cfr. Pensado Miragres , pág. 40 not. 5).
________ 6.- causa. 11.5 "acordey do leito hu jazia mĩa infirmidade"; 15.5 "et a rrauea fogia..."; 140.14 "entẽdeu que lle viera grã prazer que tomara"; 41.1 "a doença que vem prazer..."; 41.10 "a friura que tina [...] prazer, tornouse en tan grãde caentura"; 41.18 "cayã fame asi com̃o omayas"; 48.12 " Pilatus enveja que d' esto avia, et mao coraçõ que cõtra el tina..."; 58.3; 64.10; 65.5; 66.13; 86.7; 97.9; 115.1,8; 145.6; 147.2; 149.6; 173.3; 177.4; 185.9; 193.9; 198.6.
________ 7.- CÕ DEREITO, véase DEREITO. // CÕ TODO ESTO, véase TODO 4.




Seminario de Lingüística Informática - Grupo TALG / Instituto da Lingua Galega, 2006-2022
O Dicionario de dicionarios do galego medieval é obra de Ernesto González Seoane (coord.), María Álvarez de la Granja e Ana Isabel Boullón Agrelo
Procesamento informático e versión para web: Xavier Gómez Guinovart

Powered by Debian    Powered by Apache    Powered by PHP    Powered by MySQL