logo sli logo ilg DDGM - Dicionario de dicionarios do galego medieval

Dicionario de dicionarios do galego medieval

Corpus lexicográfico medieval da lingua galega


Está a procurar a palabra teer como lema no Dicionario de dicionarios do galego medieval.52 Rows
- Número de acepcións atopadas: 50.
- Distribución por dicionarios: CANTIGAS DE AMIGO (1), CONCELLO DE NOIA (1), CRÓNICA TROIANA (7), CRÓNICA XERAL (1), CANTIGAS DE SANTA MARÍA (1), CANTIGAS DE ESCARNHO (1), HISTORIA TROIANA (11), VOCABULARIO 1275 (1), MIRAGRES DE SANTIAGO (9), Nunes2 (1), LIBRO DE NOTAS (16).

Se desexa realizar outra pescuda, pode calcar aquí.

J. J. Nunes (1928): Cantigas d' amigo dos trovadores galego-portugueses. Vol. III \(Glossário\). Coimbra: Imprensa da Universidade.
teer
v. tr. v. tr. XXII, 14, LXXI, 3, etc., CXXXI, 9, CCXLI, 4, CCLVII, 4, CCLXIV, 7, CCC, 4, CCCX, 7, etc., imaginar, pensar, presumir; teer se por (d' alguem), III, 31, considerar-se seu ou pertencente à pessoa com que se fala; IFut. P1 terrei, CCLIII, 9, etc., P3 terrá, XXIII, 13, CXLVIII, 5, etc.; ICond. terria, etc., LVI, 5, etc., IPret. P1 tive, CXXX, 5, etc., IPlusc. tevera, CCLXXII, 7, etc., SPret. tevesse, CCXXXVI, 19, etc.; SFut. tever, CLXXVIII, 19, CXCI, 21, etc. (Cantigas d' amigo).

M. C. Barreiro (1995): A documentación notarial do concello de Noia (ss. XIV-XVI). Tese de doutoramento. Universidade de Santiago de Compostela [Glosario, pp. 155-456].
teer
tẽer
tẽenr
ter
v. v. 'posuír, reter, manter, termar, obrigar'. Inf.: Teer, "E esto se deue de teer et conprjr et gardar ontre nós partes" 31.77 (1417); "e nos obligamos de o teer et cunplyr et agardar" 36.49 (1425); "cunplyr et agardar, para o qual así teer et conprir et agardar et pagar" 36.50 (1425); "prometemos et outorgamos de teer et conprir et agardar et nõ vijnr nẽ pasar" 36.55 (1425); "prometeron et outorgaron de a teer et conpriyr et nõ yr contra ela" 37.44 (1434); "ontre nós, partes sobreditas, de o teer e cõprir e de nõ yr contra ello, so pena" 38.54 (1435); 43.50 (1447); 43.56 (1447); 48.18 (1455); 50.77 (1462); 50.80 (1462); 51.67 (1463); 51.71 (1463); 51.94 (1463); 54.53 (1472); 57.29 (1478); 57.41 (1478); 65.26 (1494); 67.52 (1499); 69.54 (1503). Tẽer, "Et d' aquí endeante deuedes tẽer ben çerradas et rreparadas et adubadas" 10.71 (1390); "segundo lle perteesçerẽ de tẽer et ouuerẽ mester de cada ano" 10.73 (1390); "et esto prometo de tẽer, conplyr et agardar so pena de dous mjll" 12.24 (1394); "per so a pedra ha de tẽer dúas márgẽes, et des alí a çima he seu" 26.81 (1412); "et que o posades tẽer et vsar et pesuýr et dar et doar et trocar" 42.33 (1445); 44.6 (1448); 44.12 (1448); 44.86 (1448); 53.65 (1469); 55.53 (1476); 64.44 (1493); 69.48 (1503). Tẽenr, "posades entrar, rresçeber et demandar et tẽenr et vsar et posuýr" 40.40 (1440). Teerla, "outras cousas que ouverẽ mester, et teerla senpre et en todo tenpo leuãtada" 50.34 (1462); "et de todo o que ouver mester et teerla leuãtada, rrestaurada et rreparada senpre" 51.43 (1463); "o jur e posesiõ das ditas casas e teerla e continuarla et fazer delas e en elas" 67.61 (1499). Tẽerla, "que vos así vendo e tẽerla e continuarla por vós ou por outro" 63.57 (1487). Teerlas, "as deuedes leuantar et rrestaurar et teerlas feytas, cubertas et rrestauradas" 36.19 (1425); "et jur et posisõ das ditas casas et teerlas et vsarlas et posoyrlas" 41.52 (1443). Tẽerlas, "et cobrir as casas do dito casal et tẽerlas cubertas et rrestoiradas" 22.17 (1403). IPres. P1 Teño, "segundo et ẽna maneira que o eu ajo et teño conprado das fillas de Afonso Gonçalues" 42.11 (1445); "a metade das casas et forno que eu teño ẽna villa de Noya" 50.8 (1462); "que eu ey, teño et me perteesçẽ ẽno lugar de Pascoal" 62.11 (1487); 63.17 (1487). Teno, "por rrasón que eu teno do mosteyro de San Justo de Tojos Ouctos" 48.5 (1455); "por honras et boas graçias que de vós teno et ajo rresçibjdo et porque me praz" 69.46 (1503). P3 Ten, "Jten ẽna cortijña que ten Garçía Vellasques" 28.42 (1412); "con outra mjllaría de Sant Justo que ten Afonso de Barro" 28.115 (1412); "ata as mjllarías que ten Gonçalo Afonso ẽno meo" 28.135 (1412); "que el ten aforado da parte do dito sótõo" 37.32 (1434); "do outro cabo topã ẽna herdade que ten Afonso de Barro" 39.161 (1439); "a çerqua da villa de Muro, a qual se ten da hũa primeyra parte por parede con casas" 40.10 (1440); "et da outra segunda parte se ten por parede con casas de Garçía Martís" 40.11 (1440); "a qual metade de casa et forno se ten da hũa parte per costán de parede ao longo" 50.16 (1462); 52.17 (1469); 53.8 (1469); "a qual casa se ten por costán de parede cõ casas de Pero" 55.17 (1476); 59.12 (1482); 59.14 (1482); 65.17 (1494); 67.29 (1499). Tẽ, "a qual casa tẽ hũa pena de parede contra a casa" 5.13 (1345); "et tẽ outra pena contra a casa en que agora mora" 5.14 (1345); "et segundo que as agora por mỉ tẽ et vsa Fernã Sardjña d' Ermõ, por preço çerto" 15.23 (1395); "aquella entrege aquella que tẽ; jtem em Çeuadoyro tres márgẽes pequenas" 26.57 (1412); "et tẽ Sancha Eãs en concãbea o seu quinõ" 26.74 (1412); "ẽno cómaro tẽ quatro márgẽes" 26.91 (1412); "que agora tẽ Martín de Barro por Johán d' Oseyra" 26.98 (1412); "o quarto delas que tẽ Afonso do Souto hũa nugeira et dúas pereiras" 32.78 (1419); "o qual casal se tẽ per penal cõ o muro do conçello" 38.17 (1435); 39.35 (1439); 39.37 (1439); 39.66 (1439); 39.103 (1439); 39.126 (1439); 39.127 (1439); 39.137 (1439); 39.219 (1439); 64.13 (1493). Tense, "tense contra çima per marquo contra a leyra" 28.59 (1412). Teemos, "por nós et por nosos herdeiros teemos et avemos aforado da dita Ysabela" 44.16 (1448); "casas, sótoos e sobrados que nós teemos e nos perteesçe porla dita herẽçia" 67.12 (1499); "que nós e nosos herdeiros avemos et teemos e poderjamos aver e teer" 67.52 (1499). P4 Tẽemos, "et nós tẽemos concãbea por ella ẽno cómaro dos Pumares" 26.89 (1412); "eu et o dito meu marido avemos et tẽemos a esto que vos vendo" 61.32 (1487). P5 Tendes, "segundo que o vós ora tendes et vsades, cõ todas súas pertescas" 30.16 (1415). Teendes, "et que vos outros que llos teendes ascondudos et negados" 32.30 (1419). Tẽendes "casas vós, o dito Pero da Valina, tẽendes et vos pertẽesçe a outra meetade" 58.18 (1480). P6 Teen, "as quaees se teen da hũa parte por tauoado con casas de" 36.11 (1425); "e da outra parte se teen por tauoado con casas de Afonso do Casal" 36.12 (1425); "et as quaees se teen da hũa primeira parte por tauoado cõ outras" 41.12 (1443); "et da outra parte se teen contra çima de testa cõ casas de Garçía Méleo" 41.14 (1443); "et da outra parte se teen por parede et tauoado ao longo da dita rrúa" 41.15 (1443). Tẽen, "as quaes se tẽen da vna parte per tavoado con casas" 56.18 (1477); "as quaes ditas casas se tẽen da hũa vanda per costãa de parede con casas" 58.19 (1480). Teẽ, "que ora teẽ os herdeyros de Martín Martís" 26.63 (1412); "as quaes ditas casas se teẽ da hũa parte per costaan de parede cõ outra" 51.16 (1463). Tẽnas, "et tẽnas Johán París en concánbea" 26.73 (1412); "et por estas márgẽes tẽnas Martín do Outeyro et Rroy Botella" 26.88 (1412). IImperf. P3 Tijña, "et dereituras, segundo que as por mỉ tijña et vsaua Aras Vinagre et Aras Fernandes" 15.22 (1395); "e o outro casal en que tijña a corte en dereito o outro casal" 28.35 (1412); "está so a cortjña de Sant Justo que tijña Afonso Nepto" 28.94 (1412). Tijna, "que por quanto nõ era bẽ çerta se os tijna todos ou nõ" 26.10 (1412); "hũu quinõ que tijna ẽna eyra" 26.95 (1412). P4 Tĩjñamos, "jur et posisóm et proopiadade que nós tĩjñamos do dito herdamento" 2.25 (1341). Tinamos, "esto que así vos vendo tinamos et poderiamos tẽer et aver de mỉ" 69.48 (1503). P5 Tinades, "ja tinades a outra metade" 69.21 (1503). P6 Tijnã, "tijnã as donas por tẽença hũa leyra" 28.127 (1412); "Jten tijnã as donas por teença" 28.130 (1412). IPret. P1 Tiuy, "a qual leira eu tiuy así çerto tenpo cõ encargo de mỉa conçiẽçia" 33.10 (1421). Tyuy, "quero et outorgo que por quanto eu tyuy çerto tenpo pasado hũa leira de herdade" 33.6 (1421). SPres. P3 Teña, "que as teña et vse por vós et em voso nume" 12.23 (1394); "et tal que nos page o dito foro et teña et cunpla o sobredito" 25.31 (1409); "et que cunpla et teña et agarde" 42.38 (1445); "ou traspasar en tal persona que teña et cũpla este dito contrabto de aforamẽto" 51.54 (1463); "nẽ de outra persona que poder teña et aja para elo" 64.25 (1493); "por cada día de San Juã de juyo, et teña, cunpla et guarde o contyúdo en este contrato" 65.35 (1494). Tena, "auer a dita rrenda et outrosý que nõ tena et conprira o dito foro et cousas sobreditas" 10.81 (1390). P4 Teñamos, "me obligo que eu et meus herdeiros teñamos et cunplamos et agardemos et nõ venamos" 41.63 (1443); "que nós et nosas vozes et herdeiros o teñamos et conpramos et agardemos et pagemos" 50.75 (1462). P6 Tenã, "personas vosas sjmytaes et taees que tenã et cunplan et agarden este dito aforamento" 36.46 (1425); "a personas vosas semjtaes, taes que tenã et cũprã et agarden este dito foro" 50.70 (1462). SImperf. P3 Teuese, "ẽna medade da dita casa para que a teuese em lugar de pénora et termỉo asinado para" 24.47 (1407); "que os teuese et posoýse o dito Pero de Traua" 47.20 (1450). P6 Touessen, "et mandaron aas ditas partes que touessen et gardassen todo o contijúdo en esta partiçón" 37.38 (1434). SFut. P3 Teuer, "a parte de nós que o así nõ teuer et conprir á parte que o así teuer et conprir" 10.123 (1390); "et quero et outorgo que, se as eu teuer ou outro por mỉ, que as teña et vse" 12.23 (1394); "que vos peyte por pena se o así nõ teuer et conprir et contra elo vier" 13.53 (1395); "que vos peyte por pena se o así nõ teuer et conprir et contra elo vier" 15.49 (1395); "que nos peyte por pena se o así nõ teuer et conprir et contra ello vẽer" 18.41 (1397); "que vos peyte por pena se o así nõ teuer et conprir et contra elo beer" 24.129 (1407); "a parte de nós que o así nõ teuer et conprir et contra ello vier á outra" 25.50 (1409); "contra ello vier á outra parte que o teuer et conprir, et a pena pagada ou nõ pagada" 25.51 (1409); 31.79 (1417); 31.80 (1417); 36.58 (1425); 44.88 (1448); 48.31 (1455); 50.83 (1462); 50.83 (1462); 51.101 (1463); 51.103 (1463); 56.58 (1477); 57.45 (1478); 59.53 (1482); "me obligo de vos dar et pagar se o así nõ teuer et conprir et contra elo for ou pasar" 61.50 (1487); 62.42 (1487). Tever, "page por pena á outra parte que o tever, conprir e guardar tres mjll morauidís" 56.59 (1477); "contra esto for ou pasar e o así nõ tever et conpljr e guardar, peyte et page" 66.75 (1497). Teber, "et page por pena á outra parte que o teber, guardar et conpljr vynte mjll morauidís" 66.76 (1497). Touer, "en nome de ynterese, se o así nõ touer et conplyr" 12.26 (1394); "et o así nõ touer, guardar et cunplir, peyte et pague" 65.57 (1494). P4 Touéremos, "a uós et a uosas uoses se o así nõ touéremos et conpríremos et contra elo viéremo" 42.46 (1445). Teuéremos, "aforar a quen queséremos et por bem teuéremos et fazer dello todas nosas voõtades" 10.95 (1390); "ou outro por mỉ de aquí endeante teuéremos, vsáremos ou posoýremos" 41.43 (1443); 41.67 (1443); 43.61 (1447). Teuermos, "pejte eu ou mỉas vozes se o así nõ teuermos et conprirmos et contra ello veermos" 33.22 (1421). P5 Touerdes, "et cada que vós quiserdes et por ben touerdes, sen liçençia nẽ mãdamento de juís" 42.31 (1445); "todo o que qujserdes e por ben touerdes como de vosa cousa propia" 63.61 (1487). Toverdes, "cada et quando que qujserdes e por ven toverdes posades entrar, tomar e rresçibir o jur" 67.61 (1499); "todo o que qujserdes e por ven toverdes como de vosa cousa propia" 67.64 (1499). Teuerdes, "paramento que uós et a dita uosa voz teuerdes fejto ẽno dito lugar" 22.20 (1403); "todo o que quiserdes et por ben teuerdes así como de vosa cousa propia" 54.18 (1472). Xe.r: Tẽendo, "et tẽendo et conprindo vós, o dito Gil Martís" 51.55. (1463). Part.: Tiúdo, "ao dito Martín Pequeno que lle era tiúdo de lle dar et pagar quorẽta et çinquo morauidís" 24.91 (1407); "que vos sejãdes tiúdo de faser et façades hũa casa et lagar" 31.37 (1417); "rrenũçiamos a ley que dis que ome he tiúdo de probar a paga que faz dentro de dous anos" 67.43 (1499). Tjúdo, "noso home et que seiades tjúdo de o chamar ou enbjar chamar" 10.63 (1390). Tjúdos, "que seiades tjúdos de poer et ponades o dito terreo" 10.42 (1390); "que seiades tjúdos de cauar a dita vjña et podar" 10.50 (1390); 10.55 (1390); 10.62 (1390); 10.65 (1390); 10.67 (1390). Tĩjúdos, "et nosas vozes sejamos tĩjúdos et obligados de dar et pagar" 44.55 (1448). Tyúda, "soo tyúda et obligada de gardar et conprir et pagar" 48.20, 36 (1455). Tiúda, "sodes tiúda et obligada de dar et pagar" 48.36 (1455).

K. M. Parker (1958): Vocabulario de la Crónica Troyana. Salamanca: Universidad.
teer pe
aguantar, resistir; to maintain, hold, retain: ouueron por força a leixar o canpo que nunca lles poderon teer pe ata o mar, I 102.5.
teer
tr. tr. creer, opinar; to hold, believe: sse ia mays aco veer messageiro daquel uosso señor que ten que lle errey eu seia çerto que o lazeyraran, I 114.15.
teer mentes
tr. tr. atender, pensar en; to pay attention to, think of : non tijñan mentes senon por eytor. et atanto andaron ata que toparon con el, I 283.12, I 330.14, I 354.9.
teer por
tr. tr. considerar; to consider: se por ben touerdes ante que os cometamos. semellame bõa rrazon de sabermos delles se nola querran dar ou non, I 112.24, I 95.12, I 201.18, I 260.15.
teer
tr. tr. juzgar, considerar; to judge, consider: era moy leterado et moy sabedor de pleytesia. et tiudo por de gran siso, I 112.31, I 101.23, I 260.15.
teer
pron. pron. oponerse, resistir; to withstand: lançauan moytas saetas... a que sse non podian teer escudos, I 170.10.
teer
tr. tr. tener; to have: as aruores teen follas, I 96.4, I 93.31.

R. Lorenzo (1977): La traducción gallega de la Crónica General y de la Crónica de Castilla. Vol. II (Glosario). Ourense: Instituto de Estudios Orensanos Padre Feijóo.
teer
tẽer
tener
teer
ter
' tener' ' aguantar, resistir' ' interceptar' ' estar con, estar en posesión' ' considerar, juzgar' ' mantener, sostener, guardar' ' retener' , de TĔNĒRE (REW 8646). Formas: teer 130.113 "nõ as por que - nẽhũu", 131.20, 157.13 "que sse nõ poderia - contra el rey", 166.5, 255.22 "mãdoulle - a porta que nõ entrassem", 340.25, 347.4, 352.13, 353.6 "asũouse... et ueẽolle a - o camjno", 378.15,16,25,26 "se querram - cõuosco... se nõ quiserẽ - cõuosco... quaes queredes - comigo... se uos quiserdes - comigo", 380.18, 394.44, 395.56, 550.40, 584.36 "nõ se pode - enos pees et caeu", 586.33, 618.38, 672.32,39, 683.31, 686.28, 769.8, 799.16 "que se nõ poderiã - en cãpo", 891.23 "que seu conqueremento era cousa que elle a muyto deuesse - se o mar nõ passasse", 895.10, tẽer 87.8 "os mouros se nõ poderon - nẽ defender", 304.23, 310.53, 317.29 "nõ se pode - et caeu", 480.18, 741.38, 801.12, 833.12, 836.13 " Mula... que se nõ poderia - longamẽte", 849.17, 862.19, tener 867.14-15 "los mouros quiseronse - ", tẽersse 170.88 "et a - con Deus", tẽelos 289.12, teeres 588.15, teerdes 168.47 "de me - puridade"; teño 91.18, 114.96 , "segũdo eu - que", 116.142, 129.105,108, 133.16, 134.50, 153.10, 187.5, 201.56, 213.19, 291.66, 326.44, 355.36, 369.19, 382.19, 389.13, 420.24, 429.4, 431.24, 434.27, 437.34, 438.35, 498.33, 576.19, 595.7, 607.65, 610.18, 622.7, 630.21 "por tal me - eu", 634.26, 654.30, 714.39, 812.187, teno 41.54, 44.30, 89.32 " - eu que seria o melor", 91.24, 97.25, 191.42, 356.8, 432.26, 533.8 (c. 364), 610.22, 623.26, 631.16, 633.9, 658.36, 679.16 (c. 465), 714.31, tenho 548.16, 551.9, 555.15, 565.14, 610.16, 632.7,8, temno 389.34, tenome 149.71 " - por boo caualeyro", 697.17, tenoo 545.29, tees 132.39, 326.36, 588.15 "dizete que lli - grã torto en llj teeres Valença", tem 100.14, 107.84, 150.9, 208.12 "ome que - lugar de rrey", 336.18, 345.26, 391.16 (c. 242), tẽ 133.27, 140.10, 180.23, 190.20, 201.54, 300.9, 303.12, 352.25, 361.13, 363.57, 380.28, 549.11, 575.28, tenuos 572.24, teemos 88.23, 194.68, 208.16-17, 308.6 "por que - d' ir pela sua estoria adeante", 420.10, 424.14,15 (c. 273), 594.16, tẽemos 43.9, 101.35, 624.17,21, 678.26, temos 550.32, teendes 44.27, 127.52, 147.23, 148.54, 149.74, 193.29, 201.64, 213.20,22, 388.10 (c. 240), 723.13, tẽedes 58.22, 811.182, teẽdes 852.43, teedes 101.26, 380.28, tenedes 714.28, teem 365.15 (c. 220), 700.30, 823.42, teẽm 7.17, tẽem 92.39 "ca - que eras presso", teẽ 172.13 (c. 109), 193.30, 195.6, 290.45, 389.23; tijna 28.24,27, 32.17, 115.119, 124.37, 126.9 "ca sse - por maltreyto", 128.57,59,77, 129.91, 131.34, 140.9, 142.7, 150.2, 154.13, 158.20,21,24, 164.26, 165,40,41,48, 173.40,49, 174.51, 178.79, 182.55, 183.19,29, 191.45,47, 201.70, 204.42 "nõ se - por culpado", 211.3, 213.31, 222.13, 260.15, 270.26, 271.35, 275.3, 276.21, 320.23, 326.27, 339.15 "segũdo que o - falado cõno Çide", 343.19, 348.4, 351.14,15,5 (c. 209), 353.4, 355.16, 357.25, 374.6 (c. 229), 385.27, 388.4, 391.8, 393.27, 396.17, 399.6 "tanto se lle - que o nõ podia vençer", 427.36, 430.10, 434.24, 438.39, 441.4, 448.8 (c. 291),5 (c. 292), 468.10,13,14, 470.13,15,18, 471.8, 475.3 (c. 314), 482.28, 488.15,19,21,22, 489.19, 490.22, 506.3, 517.8 (c. 350), 522.5, 572.10, 589.5, 602.30, 612.30, 671.12,13, 672.25,32,32-33, 673.5, 682.29, 684.15, 689.8 "que sse - por senor", 691.12, 696.13, 697.7, 709.12,13, 710.8,23, 711.2 (c. 487), 713.10, 715.58, 718.3, 719.25, 720.41, 721.29, 724.21,22, 725.20 "ca sse - por muy maltreyto", 727.18,21, 736.11, 742.2,4, 743.17, 746.21, 749.82,84,3,9,12, 751.15, 761.33, 764.14, 765.11, 770.16, 771.38-39, 773.47, 784.4, 789.11, 791.34, 800.28, tĩjna 29.11 (A1 tina ), 69.6, 74.24, 78.21, 82.15 (c. 58), 83.3, 99.16, 103.82, 127.46, 229.13, 240.42, 244.16, 246.54, 251.12, 253.54, 298.41 "por que se nõ - aynda por auondado deste rreyno", 310.52,53, 311.16,18, 313.17, 314.7, 323.12, 344.11, 351.16, 355.17, 358.27, 363.3, 364.10 (c. 219), 415.23, 471.15, 472.3,11, 473.5,13, 481.5, 490.9,17, 491.14, 493.30, 497.21, 499,3,4, 501.5,9, 503.17, 504.4 (c. 339) "que todo o poboo - cõ el... et que - preso o algozil", 505.10,12, 508.39,12, 509.15 (c. 342),9, 510.14,1 (c. 345), 523.27 "que se - en lugar de hũu delles", 594.4, 608.23, 620.15, 639.16,9, 646.7, 652.17 (c. 444) "por ende se - conas obras de Deus", 661.18,21,22, 678.29,9, 737.42, 751.3, 799.2 (c. 545), 801.42, 810.142,143, 813.223-224,226,229, 815.16 " - entõ as uezes de don Rroderigo", 825.14, 826.24, 829.6 (c. 560), 831.25, 838.6, 840.15,18, 844.10,11,13 (c. 576), 851.11 (c. 586), 853.48, 868.3 (c. 607), 871.4, 880.8 (c. 619), 883.14 (c. 624), 886.2 (c. 629), 890.12 (c. 633), 891.14,15 (2 v.),22 (2 v.), 897.27, tijña 777.3 (c. 531), tijnha 532.9 "que sse - por muy coitado", 543.14, 549.4, 552.3, 560.28, 578.53, 592.37, 613.20, tĩjnha 557.4, tenja 822.3 (c. 556), tĩjnaa 11.4 (c. 7), tijnao 230.23, 583.9, 760.14, tĩjnaos 807.34, tĩjnamos 624.14, tĩjnades 431.24, 624.28,29, 626.29, 637.6, tĩjnã 37.47, 51.6,9 (A1 tjnã ), 78.9 "sse - por enduuidados", 83.11, 85.13 "por que xe le alçarõ alj et - cõ elles", 90.23, 100.23, 228.15 " Ysem A. et os outros mouros de C. que - cõ el", 239.7, 240.40, 249.16, 285.4 (c. 168), 297.21, 302.51, 323.7, 373.8, 425.1, 440.11, 471.20, 474.16, 479.23, 500.25, 501.20, 502.5 (c. 336), 503.20,25, 524.4 "muytos dos poboos - cõ os fillos de Ab.", 525.4, 561.2, 620.16, 622.9, 630.30, 650.30,32, 661.3,15, 666.35, 705.9, 752.9, 797.25, 816.68, 833.14, 846.12, 847.19, 859.13 (c. 594), 864.3-4, 872.40,43, 873.16, 874.7,14 (c. 613), 875.20, 876.18, 877.15, 879.7 (c. 618), 880.9 (c. 618), 881.8 (c. 620), 883.20, 891.29, tiỉnã 737.37, tijnã 4.24, 31.7 (Al tynã ), 87.7, 109.25, 128.79, 129.110, 131.17, 141.24, 142.21, 151.44, 152.61, 174.53, 180.28, 182.5, 189.59, 198.81, 242.25, 243.48 ("a quantos cõ el - " ),49, 250.12, 258.15, 261.45, 271.11, 274.82,85, 275.9, 281.96, 325.19, 326.24-25, 327.60, 328.5 (c. 192), 360.22, 405.10, 439.10, 458.27, 471.9, 488.5, 494.3, 518.5, 520.3, 521.8, 543.5 (c. 374), 561.8, 593.8,22, 597.34, 598.31, 608.25, 676.20, 682.9,17,19, 683.7, 686.15, 716.11, 740.14,19, 743.16,33, 748.68, 756.47, 772.19, 773.12, 774.17,21, 782.3, 787.21, 789.20, 806.19, 808.70, tijnhã 531.11,18,19, 548.26,33, tĩjnam 51.1, 75.7 (c. 51), 104.19, 874.6, tijnam 145.17, 208.24-25, 281.94, 328.6 (c. 192), 594.11, 727.15, 754.46, 773.14, tĩjnan 77.22, teniã 325.15, tijnana 32.9 (Al tinan na ), 703.3-4, tĩjnana 285.4 (c. 167), tĩjnanas 60.17, tijnãnas 60.14 (A1 tinãans ), tijnano 695.22, tĩjnanos 877.7, tĩjnanse 90.17, tijnãse 531.21, 545.17; teuera 25.7, 408.13 (c. 258), 470.19 "nõ tijna seguro delle seu curaçõ por que - cõ Ab. en sua vida" 683.6, 891.34, teueranse 636.40; tiue 496.35, teue 83.17 (c. 59), 85.6, 116.139, 129.99, 142.11, 153.23, 154.9, 169.54, 263.12 " - ollo en mãteelo todo", 271.6, 283.65, 296.6, 304.25, 351.13, 382.17, 412.25, 428.29, 435.13, 467.8 (c. 306), 469.13, 472.17, 489.7, 519.8 (c. 352), 536.11,12, 538.13 (c. 369), 539.8,13, 540.18,10, 558.5, 599.14, 636.29, 638.5, 643.42, 648.10, 657.21, 678.28, 682.5, 703.40,12, 732.26, 746.24, 757.28, 769.8, 792.14, 793.11 (c. 541), 813.222, 829.10 (c. 560), 836.22, 839.2, 876.40, 877.54 "se - por de boa uẽtura", 886.3 (c. 630), 890.10 (c. 632) "saluo Nebla que se llj - cõ Abeamafom", 893.78, teuo 149.68, 282.27, 358.10, 502.10, 665.15, 754.11, 840.34, 896.14, teuea 325.13, 449.19, 501.7, 507.17, 736.8, 757.4, teueo 4.34, 43.16, 82.15 (c. 58), 127.41, 149.58, 271.15, 294.38, 311.14, 332.17, 473.21, 612.39, 619.62, 667.4, 711.6, 727.18, 734.8, 765.28, 766.26, 779.16, 783.23, 786.40, 791.7, teuoo 227.21, 249.11, teueos 137.38, 440.29, teuello 576.20, teuelho 616.30, téuesse 128.67 " - por enganado", 133.39, 135.28, 154.19,28, 190.24, 464.53, 515.7, 527.19, 537.2, 655.35, 708.17, 711.16, 715.57, 721.25, 728.48, 759.13, 839.9, 877.48, téuese 53.18 " - por maltreyto", 88.8, 339.36, 473.12, téuosse 876.18, teuemos 98.37, 272.19, 409.14, teuerõ 12.23, 90.20, 98.36, 99.17, 102.53, 115.115, 116.152, 128.56, 266.17, 271.11, 295.32 " - suas espadas et gardarõnas bem et fugirõ", 396.5, 401.32, 408.17, 424.11, 425.28, 428.19 "todos se - por bem pagados", 523.22, 602.22, 639.3-4 (c. 436), 662.21 "a fugir en guisa que nõ - redea ata dentro ao mar", 667.18, 682.11,20, 703.14, 707.31, 709.31,11, 710.9, 732.13, 741.31, 745.29,36, 754.12, 761.38, 768.17,26, 804.123, 807.47, 815.29, 844.12 (c. 575), 857.25, 861.9, 872.37, 873.5 (c. 611), 881.11 (c. 621),1 (c. 622), teueron 706.2, teuerõna 11.9 (c. 7), 746.8, teuerõla 5.22, teuerõno 41.57, 249.15, 372.15, 471.19, 513.30, 553.4, 680.33, 706.5, 735.23, teuerono 561.11, 600.21, teueronos 854.11, teuerõnos 526.21, 727.14-15, 851.14 (c. 585), 878.8, teuerõlle 173.47, 255.26, teuerõllo 603.34, 726.21, teuerõlho 544.4, teueronse 600.22, teueronse 833.17, teuerõse 436.15-16 "os do conde - hũu pouco cõ seu senor", 677.18, 899.27, teuerõsse 142.20, 520.14, 551.45, 700.29; terrey 310.9, terreyme 310.11, 645.87, terredes 107.71, 456.30, terranoslo 600.19 "et - por mal", terranuolo 141.20; terria ' yo' 116.146, 179.96, 616.18, teria 429.10-11, teriao 88.24, terria ' él' 132.47, 373.9 "que se lle nõ - nẽhũa cousa", 411.12 (c. 262), 426.7, 442.32, 544.10 (c. 374), terriã 362.38, 887.8; ten 91.33 " - por certo", tenamos 181.43, teede 201.72, 622.5, tẽede 619.60; tena ' yo' 703.39, tenas 84.31, 114.91, 135.13, tenha 555.17, tenamos 585.7, tenades 37.53 "que llj - cõpana para senpre", 362.24, 420.9, 555.18, 630.20, 708.29 "nõ - mays ollo por el rrey", 714.27, teñades 101.29 "et nõ - senor que uos isto dizemos por couardia", 579.71, teñã 421.11, tenã 551.12; teuesses 236.68, teuesse 44.42-43 "que o - que nõ caesse", 53.25, 102.55, 183.24, 213.31, 239.5, 276.31, 477.11 (c. 317), 490.23, 491.8, 501.13, 513.26, 527.16, 542.21, 544.14 (c. 374), 587.26, 588.11, 595.26, 609.40, 622.20, 636.31, 646.15, 647.32, 649.20, 694.34, 703.7 (2 v.), 708.22,24, 726.22, 742.55, 761.36,51, 766.19, 776.13, 786-787, 788.35, 840.15, 859.17 "ca nõ era conpaña que se llis - ", 882.8-9 (c. 624), 883.12 (c. 624), 894.48, teuese 352.14, 381.12, 394.37, 492.6, 499.11,6, 647.41, 719.18, teuessedes 179.97, 567.31, 594.22, teuesedes 41.54, 371.9, teuessem 49.55 "o alcaçar... leyxou sseus caualleyros que llo - ", 128.62, 129.111-112, 150.4, 204.38-39, 213.10, 282.15, 537.11, 607.4, 610.35, teuessẽ 681.13, 824.70, 847.6; teuer 200.16, 371.28, 607.67, 629.44, teuermos 437.32, teuerdes 101.20, 152.50, 179.100, 184.35, 187.7, 348.18, 386.3, 420.9, 425.18,26, 551.15, 554.29, 568.38, 578.56, 612.35, 617.21, 631.14, 683.34, teuerẽ 378.16 "et se cõuosco - nõ lla dedes"; teendo 160.5, 206.11 "nõ se - aynda por entrego", 303.18, 326.34, 347.21, 395.61, 712.8, 720.29, 793.7 (c. 541), 809.110, 831.34, 893.17, 894.27, tẽendo 297.22, 301.17, 525.10, 642.7, 800.4, 826.4, 834.41, 845.21-22, 857.6, 873.16, 891.30, teẽdo 734.3, 845.18, 891.18, tenendo 466.3 (c. 306), teendoa 449.3, 686.11, 699.23, 757.3, teendoo 135.37, tẽendoo 431.12, teendoos 720.33, 734.5, 768.25, 879.22, tẽendoos 777.5 (c. 530), tẽendollj 852.17 "llj estauã deãte - o camjno per u elles aujã a passar", tẽendose 353.3, 686.9, teendose 483.2, teendosse 683.11, tẽendosse 105.6, 654.9. Véase TEUDO. Aparte el uso propio de tener y como auxiliar, puede significar ' aguantar, resistir, interceptar, estar con, estar en posesión, considerar, juzgar, mantener, sostener, guardar, retener, etc.' Se documenta desde los primeros textos y la grafía teer llega hasta el s. XVI, apareciendo ya la forma mod. ter, de manera aislada, desde el s. XIV. Información sobre la palabra en C. Michaëlis Gloss. CA p. 87-88, Mettmann Gloss. CSM 297-299, Magne Demanda Graal III, 388-389, Nunes Amigo III, 692, Lapa Escarnho s.v., Machado DELP1 2067ab, DELP2 2202b, Seifert Tenere, Seifert Haber y tener, 233-276, Pidal Cid p. 863-864, F. Aragón p. 585 y Corominas DCELC IV, 420. Documentación mod. en Morais y E. Rodríguez.

W. Mettmann (1972): Cantigas de Santa María de Afonso X, o Sábio. Vol. IV (Glossário). Coimbra: Universidade.
teer
teer-se
v. tr v. tr.: ter: 10.19 Esta dona tenno por Sennor || 15.65 quant'eu ei tenn'encomendado / da Virgen; 28.30 o tesour'... que tĩian ascondudo; 85.17 o teveron... atad'en hũa gran casa vella || 4.40 enos braços tẽer / seu Fillo || conservar, manter: 294.28 as outras mãos nos peitos tĩian || redẽa tẽuda V. redẽa || reter, conservar: 128.19 a comoyon ena boca tẽede sena passardes || tẽer sigo : trazer consigo: 123.45 sempre terrá sigo algun sinal / de Santa Maria || tẽer seu gasallado , tẽer seu solaz V. gasallado, solaz || tẽer en pennos , tẽer en poder V. pennos, poder || tẽer en prijon : deter: 14.39 que a alma do seu frade tevess'o dem'en prijon || governar, reinar: 63.22 el conde don Garcia, que enton / tĩya o logar en aquela sazon; 183.7 Aben Mafon, que o reino do Algarve tĩi'aquela sazon / a guisa d'om'esforçado || defender: 345.52 que aquele castelo per ren tẽer non podia || manter: tẽer en justiça : 401.39 que possa mias gentes en justiça tẽer || celebrar: tẽer festa : 426.11 en Jerussalen / teve sa gran festa, como Sennor ten, / con sa conpanna || seguir: tẽer caminno : 138.28 fórono meter / eno camynno que devia tẽer || ter via : ir, dirigir-se: 9.26 Ouçamos u tẽedes via, / se ides a França || seguir: 78.66 non teve via, mas per un semedeiro / chegou ao forno || tẽer a carreira a alguém , tẽer ciada V. carreira, ciada || tẽer noveas , tẽer nove dias , tẽer vigia(s) V. noveas, nove, vigia || tẽer o coraçon en : 8.27 na Virgen tĩia seu coraçon; 273.46 ena Virgen groriosa ben tẽed'os corações; 287.3 O que en Santa Maria todo seu coraçon ten; 294.8 || tẽer a voontade en : 125.20 ten / sempr'en mi a voontade || tẽer nas mentes, tẽer mentes V. mente || tẽer ollo : reparar, prestar atenção; V. ollo || tẽer dano a alguém (149.51) V. dano || tẽer prol V. prol || tẽer verdade V. verdade || tẽer companna a alguém , tẽer torto a alguém V. companna, torto || tẽer fronteira V. fronteira || tẽer a razon de alguém V. razon || tẽer con alguém : ser a favor de alguém:123.53 salvo será sempr'o con que tever || guardar, observar: 58.11 Esta monja fremosa foi assaz / e ttia ben quant'en regla jaz; 117.11 || tẽer castidade (137.42, 414.13) V. castidade, tẽer sa orden (94.22) V. orden || tẽer caro , tẽer en car : ter em grande estima: V. car, caro || tẽer en desden V. desden; tẽer en pouco V. pouco || non tẽer en ren : ter em pouca conta: 153.11 sol non tỹa en ren / d'ir en romaria; 378.9 estorvo do demo nono tẽemos en ren || tẽer en vil V. vil || tẽer por : considerar, achar: 8.35 por sabedor vos terremos; 37.28 serei oi mais tẽudo / por dos mais nojosos; 45.73 se o vos por ben teverdes; 63.39 non ouv'y lide nen mui bon torney / u se non fezesse por bõo tẽer; 65.220 por razon tive que en esta terra / dos meus que soffresse desonrra e guerra; 113.3 Por razon tenno d'obedecer / as pedras à Madre do Rei; 149.60 terria por crua cousa comer minỹo; 280.24 lle rogo que por ben tenna / que... a mia alma non se detenna / d'ir a logar u a senpre veja; 423.23 u a terra fez, mostrou ben qual / poder avia; mas quen comidir, / por mais terrá u por nos remiir / andou en ela || tẽer por dereito, tẽer por maravilla V. dereito, maravilla || tẽer que : crer, achar, ser de opinião que: B.13 per ele tenno que poderei / mostrar do que quero algũa ren; 75.103 macar teve que lle dizia dereito / a Virgen; 118.27, 125.49, 148.30, 419.140 Tenno que será prol / d'irmos provar aquesto || seer tẽudo de : ser obrigado a: 65.54 Esto fez a Virgen que ja outros bẽes / fez e senpre faz, ca dest'é tẽuda; 117.39 desto muit'end'é tẽuda; 285.76 eu non seria / tẽuda de rogar-lle por ti; 358.3 || passar (tempo), permanecer: 322.38 tẽendo-o por morto ant'o altar o deitaron. / E tev'y aquela noite || teer-se: manter-se agarrado, segurar-se: 242.3 un pedreiro que ouvera de caer de cima da obra, e esteve pendorado e teve-sse nas pontas dos dedos da mão || tẽer-se con alguém : dar-se bem: 265.61 sempre lle conssellava que con Deus / se tovesse muit'|| aguardar, esperar: 309.26 lles disse que sse tevessen / de faze-la ata quando de Deus tal sinal ouvessen / do logar u a farian || tẽer-se viçoso : levar vida agradável: 314.15 Ela seu marid'avia cavaleir'e caçador, / e de sse teer viçoso avia mui gran sabor || tẽer-se por : considerar-se, julgar-se: 28.104 Teve-sse por pecador; 65.78 teve-ss'enton ja por desasperado; 165.47 teve-sse por de mal sen. Formas verbais: IPres. P1 tenno B.13, 5.86, 10.19, 15.65, 16.66; P2 tẽes 62.52, 71.41, 74.12, 132.111, 146.36; P3 ten 15.145, 30.34, 32.45, 51.88, 75.101, tene 115.11; P4 tẽemos 71.53, 300.21, 378.99, 409.9; P5 tẽedes 9.26, 386.56; P6 tẽen 185.58, 221.7, 294.28, 401.30; SPres. P3 tenna 108.59; P5 tennades 145.7, 287.23, 294.8, 316.112; IImperf. P3 tĩia 6.48, 8.27, 16.30, 23.18, 35.67, tia 49.58, 153.11; P6 tĩian 28.30, 47.28, 159.18, 169.11, 176.7; SImperf. P3 tevesse 14.39, 121.52, 198.31, 203.15, 239.13; tovesse 265.1 (E); IPret. P1 tive 65.220, 292.82; P2 teveste 201.61; P3 teve 15.118, 19.15, 28.104, 35.80, 43.31, tevo 368.37; P5 tevestes 45.53, 75.125; P6 teveron 5.70, 24.59, 85.17, 117.27, 184.53; IPlusc. P3 tevera 137.36, 192.43, 323.26, 358.26; IFut. P1 terrei 15.57, 76.29, 311.57; P3 terrá 123.45, 256.33, 305.7, 325.11, 423.23; P4 terremos 8.35; P5 terredes 149.15, 197.30, 224.31, 254.8, 352.7; P6 terran 149.51, 198.9, 422.37; SFut. P3 tever 31.128, 123.53, 203.4, 276.4, 318.53, tover 271.29; P5 teverdes 45.73; ICond. P1 terria 285.109; P3 terria 149.60, 180.48, 285.34, 393.27; Imperat. P2 ten 17.63, 32.37, 125.20; P5 tẽede 115.248, 128.19, 273.46; {Xer.} part. pres. tẽendo 196.35, 213.42, 293.23, 322.37 E, teendo 289.12, 322.37 F, 414.13, Part. perf. tẽudo 37.28 TTo, 62.54, 115.70, 117.39, 181.38; Inf. tẽer 4.40, 11.21, 15.81, 19.26, 273.3.

M. Rodrigues Lapa (19702): Cantigas d'escarnho e de mal dizer dos cancioneiros medievais galego-portugueses. Vigo: Galaxia ["Vocabulário galego-português", pp. 1-111].
teer
IPres. = ter, segurar: {Afonso Lopez de Baian} voss' alférez, que vos ten o pendon 57.22; {Johan Servando} quebra o peitoral, / per u se ten a fivela 225.8. || Sustentar, defender: {Afonso X} nen terrei d' amor razon / nen d' armas 10.17; 19.5, 8, 9; 61.8, 16, 22; 419.6. || Crer, supor, achar: {Afonso X} E tenho que vos non veo mentir 13.8; 43.14; 78.3, 11; 84.9; 101.3; 123.15; 341.4. || Teer por = considerar: {Afons' Eanes do Coton} en tanto folegares / tenho eu por desaguisado 52.2; 35.7, 28. || Teer por ben = achar justo, conveniente: {Afonso X} por ben tenh' eu que vaades 3.4; 54.19. O mesmo sentido existe em {Afonso Lopez de Baian} teer por guisado 56.15. || Teer sen razon = pensar errado: {Estevan da Guarda} entende que a ten adubada, / pois lha podaron, e ten sen razon 100.8. || {Lourenço} Teer con alguen 272.14. = estar a seu favor, ser do seu partido. || Teer en pouco = ligar pouca importância: {Johan Velho de Pedrogaez} o meirinho en pouco terrá / de vos mandar enforcar o vilão 249.6. || {Afonso X} Teer a maravilha 35.2 = admirar-se, maravilhar-se. || Teer en = considerar, ter por: {Pedr' Amigo de Sevilha} e diz que sempre me terrá en vil / atá que barate un maravedil 308.12. || Teer de = ser obrigado a: {Estevan da Guarda} Al tenho de fazer 119.19. || Teer-se a = ater-se a, cingir-se a: {Pero Mafaldo} meu prez nen mia onra non crece, / por que me quígi teer à verdade 399.16. || Teer-se con = aliar-se, dar-se bem: {Pedr' Amigo de Sevilha} tod' ome se ten / con mui bon ome 196.9. || Teer-se por = considerar-se, ter-se por: {Afons' Eanes do Coton} Fernan Gil ten-se por desonrado 40.3; 63.15; 218.4. || Formas verbais: IPres. P1 tenho 13.8; P3 ten 39.21; P4 teemos 127.3; tẽemos 429.8; P5 teedes 35.19; 115.17; 120.4; 164.16, 26; 357.17; 378.14; tẽedes 193.5; P6 teen 172.11; 56.15; tẽẽ 22.6; IImperf. P3 tiinha 61.3, 9; P6 tiinhan 21.11; IFut. P1 terrei 10.17; 110.6; 354.12; 366.1; P2 terrás 187.21; P3 terrá 103.21; 105.17; 146.20; 194.9; 249.6; 308.12; 365.28; 376.13; P5 terredes 8.14; 196.14; P6 terran 157.15; 406.20; ICond. P1 terria 61.6; 151.15; 162.34; 169.12; 425.13; SImperf. P1 tevesse 390.4; 397.11; P3 tevesse 78.16; 135.17; 146.5; 364.6; SFut. P1 tever 196.14; P3 tever 87.21; 219.21; 281.9; P5 teverdes 46.14; Inf. teer 19.12, 23; 61.8; 146.12; 251.27, 30; 350.16; tẽer 19.31

K. M. Parker (1977): Vocabulario clasificado de los folios gallegos de la Historia Troyana. Illinois: Applied Literature Press.
teer o ollo
expr. ver, mirar, escudriñar; to scrutinize, watch closely: teuerõ lle senpre o ollo por veer que faria, 90.37.
teer
tr. tr. asir, agarrar; to clutch, hold (Vid. apertado), 84.17.
teer pe
expr. mantener una posición establecida; maintain a foothold: ouverõ por força de leyxar o cãpo, que nũca lles poderõ teer pe ata o mar, 73.28.
teer
tr. tr. pensar, opinar; to think, believe: todos touerõ que fezera forte trayçõ et grãde atreuemẽto, 366.8, 41.22, 88.16.
teer por
expr. considerar, opinar; to consider, think, believe: teuerõ por ben de dar a avãtage a Juno de dizer primeyramẽt, 51.23, 19.22, 33.3.
teer en nada
expr. tener en poco, despreciar; to hold in contempt, despise: que nõ duldaua morte nẽ tyña en nada os troyanos, 124.17.
teer
pron. pron. mantener, sostener; to hold, sustain: desi meteu o tymõ do arado... de guisa que se teuese moy bem, 24.33.
teer
tr. tr. seguir, tomar; to follow, take (Vid. camjño), 369.11.
teer
tr. tr. retener, guardar; to retain, keep (Vid. leyxar), 72.28.
teer armas
expr. manejar o empuñar armas; to handle or use weapons: teño armas apostamẽte, 52.9.
teer
tr. tr. cumplir; to fulfill, complete: nũca foy çerto nẽ verdadeyro õme de cousa que disese nẽ prometese que a teuese nẽ atendese, 94.16.

M. de Miguel (1977): Vocabulario gallego medieval en documentos del s. XIII anteriores a 1275. Memoria de licenciatura. Universidad de Valladolid.
teer
tener
v., .- v., 'tener, mantener, retener'. Del latín TĔNĒRE. Formas: tener, teerdes, Inf., a. 1258-61 "et les façades gardar et tener seus priuilegios" (34.2); a. 1266 "Et teerdes estes muynos perfeytados en boo estado" (52.12); tenna (IPres. + pron.), tẽ, teedes, IPres., a. 1253-54 "esta heredat tenna Maria Roderiguez" (13.1); a. 1258-61 "que o Abbade de Monffero tẽ" (33.19); a. 1270 "hu uos ora teedes uossa Grana" (57.13); tenya, teniã, teeynan, tia, tiina, IImperf., a. 1258-61 "que o abbade tenya do cocto do moesteyro" (33.6), "que les teniã forçados sous coctos" (31.5), "que le teeynan forçados" (40.18); a. 1259 "et como os eu tia a mia morte" (27.8); a. 1261 "d' herdades que eu tiina" (46.1); tena, tenades, SPres., a. 1228 "cum que quier que tena" (20.13); a. 1262 "que a tenades de nos en prestamo" (48.2); teuesse, SImperf., a. 1257 "que as teuesse en sa uida polo moesteyro" (23.28); touer, toueren, SFut., a. 1228 "ou quien ese Borgo touer de sua mano touer" (15.11,12), 16.6; a. 1228 "mays se toueren mididas falsas britin as" (18.27); tenudas, Part., a. 1234-36 "et istas uoces fuerunt tenudas ante iudices" (2.8).

M. C. Barreiro (1985): O léxico dos Miragres de Santiago. Memoria de licenciatura. Universidade de Santiago de Compostela.
tẽer
teer
v. .- v. 1.- " tener, poseer, pertenecer, cumplir, guardar, sentir". IPres. P2: TẼES, 143.2 "o mãgo tẽes d' almasi moy brãquo". P3: TẼ, 83.3 "tẽ o rrostro cõtra o medeo dia". P4: TEEMOS, 106.10 "auemos Mafomete [...] cujos mãdados teemos"; 107.1 "coydas tu que nõ teemos nos os mãdados de Deus?; sey çerto que nõ teemos nos os mãdamentos vaãos do omẽ"; 107.5 "por la creẽça que nos teemos". P5: TẼEDES, 107.4 "creedes aos demoes que tẽedes en vosas omayas". P6: TẼẼ, 110.9 "-Aqueles que seẽ vestidos de hũa gisa, et tẽẽ barretes todos de hũa color"; 121.7 "-Os françeses que lee tẽẽ?". IImperf. P3: TINA, 35.2 " Vespasiano tina o senorio por lo enperador en Galaçia"; 41.10 "a friura que tina ẽnos nẽbros [...] tornouse en [...] caentura"; 48.13 "et cõ mao coraçõ que cõtra el tina, matoo a furto"; 51.2 "gaanou del aquelo que tina de Erodes"; 55.6 "vestio a saya que tina que fora de Nostro Señor"; 55.14 "perdeu toda a sana que del tina"; 94.12 "foise para onde tina os seseẽta caualeiros"; 102.9; 112.14; 141.9; 204.16; 208.6. TIÑA, 141.8 "et tiña hũu caualo rroã"; 221.19 "desnuouse de quanto tiña vestido". P6: TINÃ, 94.12 "et vio os rreis que estauã dentro, et a jente que tinã cõsigo"; 79.2 "tomou toda a terra d' Espana [...] que tinã os mouros"; 110.18 "nõ tinã toalla nẽ mesa et tinã mal de comer"; 126.10 "os mouro[s] [...] tinã ontre si hũa carreta"; 211.2 "ca el era aquel que ajudaua et lidaua por aqueles que tinã uerdade". TINÃLLE, 135.3 "Et ante a sua cadeira tinãlle hũa espada nua". IFut. P3: TERRA, 143.7 "quen vsar[a] [...] da tua fortoleza [...] ou quen te terra?". SImperf. P1: TEUESE, 10.10 "derõme en cõsello que cõ d' aquela[s] cousas que teuese". SFut. P3: TEUER, 143.7 "Quen te teuer nũca seera vençido". Gerund. {Xer.}: TEENDO, 96.10 "teendo Calrros os da sua oste moy bẽ agisados...".
____IPres. 2.- " tener, sostener, sujetar, agarrar". IPres. P1: TENO, 210.5 "estas chaues que eu teno ẽna maão". P3: TẼ, 9.4 "pensa de me tirar d' aqui agina ca viuo soo et Santiago me tẽ aqui"; 83.3 " ẽna mão destra tẽ hũa moy grãde chaue". TEẼ, 165.6 "en medeo do trono esta Annos Dey que teẽ a cruz cõ o pee". TEN, 163.3 "et ten en hũa mão o liuro da vida"; 163.5 "[o]s quatro Auãgelistas seẽ arredor do trono hu se Nostro Señor [et] ten o seu trono". P6: TẼẼ, 82.4 "... hũa ligiõ de demoes que o tẽẽ sotilmẽte et tan rrezeo que nũca o nĩhũu o pode birtar"; 163.1 "tẽẽ ẽnas mãos boas violas et rredomas d' ouro"; 165.4 "estan senllos angeos reeptos que tẽẽ [...] ẽnas maãos, o Trono Domini"; 165.11 " Isaque et Jacob, que tẽẽ senllos rroollos ẽnas maãos". IImperf. P3: TIÑA, 8.8 "enpuxauame cõ hũa lança que tiña ẽna mão". TINA, 119.7 "doulle cõ a sua ẽno braço en que tina a espada"; 135.2 "tina ẽna mão o seutro"; 135.6; 209.13. P6: TINÃ, 199.12 "semelloume que os demoes que me tinã, que lles daua grãdes paãquadas". SImperf. P6: TEUESEN, 206.15 "buscarõ candeas que teuesen ẽnas maãos". Gerund. {Xer.}: TẼẼDO, 221.17 "deytouse em oraçõ tẽẽdo a palma na mão". TEENDO, 171.1 "teendo o escripto ẽna mão".
____IPres. 3.- " tener, contener, guardar ". IPres. P3: TẼ, 167.8 "et tẽ dentro en si sete couselas". IImperf. P3: TINA, 43.1 "ameaçarõna que ou a matariã ou lles mostrase onde tina a carne"; 225.17 "mostroulles os panos que tina para sua sepultura".
____Inf. 4.- " tener, defender, cuidar, guardar". Inf.: TEER, 137.9 "disolle que Marsil queria seer cristião [...] et que d' ali endeante queria por el teer a terra d' Espana". IPres. P1: TENO, 6.4 "-O señor de hũ castelo que eu ora teno ouve dous fillos". IImperf. P1: TINA, 6.9 "Eu tina o castelo de mão de seu sogro". P3: TINA, 206.8 "rrogarõ ao que tina a chaue que lles abrise a porta". P6: TINÃ, 32.9 "hũa bezerra que tinã para fazer sacrifiçio ante todos pario hũa aña". SImperf. P3: TEUESEA, 127.12 "doulle a vila [...] por tal pleito que se tornase cristião et lle obedeçese cõ ela et teuesea d' ali endeante".
____IPres. 5.- " mantener, sostener". IPres. P3: TẼ, 210.7 " Coynbra que el rrey dom Fernãdo [ha] sete anos que a tẽ çercada". IImperf. P6: TINÃ, 206.10 "desque se poyna o sol, ata em outro dia manãa, tinã as portas [ç]arradas". IPret. P3: TEUOA, 80.1 "teuoa a çerqua de quatro meses".
____Inf. 6.- " detener, parar". Inf.: TẼER, 125.9 "espantarõse os caualos [...] et os caual[eir]os por nĩhũa gisa nõ os podiã tẽer".
____IPres. 7.- " valorar, estimar". IPres. P6: TẼẼ, 114.8 "a lee dos cristiãos he mellor ca toda las outras lees santas [...] os que a bẽ tẽẽ som onrrados ẽno Parayso". // TEER EN + adv. " estimar, valorar". SPres. P5: TENADES, 230.2 "vos rrogo a todos que ajades merçee de mĩ et nõ me tenades em pouquo". Gerund. {Xer.}: TEẼDO, 126.7 "et teẽdo moyto en pouco o engano dos mouros". // TEER POR , " juzgar, considerar, estimar". IPret. P3: TEUO, 234.9 "Sam Pero teuo a Sam Tome por bem andante". TEUOO, 200.8 "cõtarõ toda las cousas a Garĩ Calueiro, et el teuoo por chufa". P6: TEUERÕ, 214.17 "quando esto oyrõ forõ moy ledos, et teuerõ por bẽ de o yr aorar". TOUERÕ, 214.14 "os Rex Magos quando souberõ [...] que tal Rrei naçera touerõ por bẽ de saber...". IImperf. P6: TINÃ, 220.3 "por... esto disera que o tinã os mõjes por chufa".
____IImperf. 8.- TEER EN CORAÇÕ , " desear, querer". IImperf. P6: TINÃ, 219.12 "et tinã en coraçõ de viinr a Iherusalem hu era rrey Erodes". // TEER ẼNA VOÕTADE , " pensar, desear, querer". IImperf. P3: TINA, 55.17 "et despois que o via nõ podia cõtra el fazer nada do que tina na voõtade". Gerund. {Xer.}: TẼẼDO, 198.19 "coydey en mãefestar [...] et en tẽẽdo eu esto ẽna voõtade, vẽo hũa cõpana de demões".
____aux. 9.- TEER, como aux. IPres. P1: TEÑO, 178.6 "mais en este despoblado nõ teño guisado com̃o o soter[r]e". IImperf. P3: TIINA, 201.5 "Et porque ja ante el tiina gisado de yr en rromaria a Santiago".

Nunes2
teer
IPret. IPret. P5 tevestes, LXXIV, 5, etc. (Cantigas d' amor).

F. R. Tato Plaza (1999): Libro de notas de Álvaro Pérez, notario da terra de Rianxo e Postmarcos (1457). Santiago de Compostela: Consello da Cultura Galega [Glosario, pp. 237-711].
teer
tener
v. tr. v. tr. 1. "Ter, estar en posesión de algo".
____IPres. IPres. P1 teño (10): "por cárregoos que de vós teño" 732, "pertenẽçias, que eu ajo e teño e me pertẽesçe" 963, 1023, "todos quantos bẽes rraýses eu teño ẽna dita fregresja" 1274, 1407, 1418, 1424, 1533, 2454, 2554; P3 tẽ (18): "hũa vaca vermella, / bragada, de húa orella fendida, que agora tẽ o dito Pero Mjgés" 637, 645, 646, 753, "a / cortiña das Quintãas, que tẽ Johán Durã de bos de Johán Peres" 756, 759, "contrabto que este lugar tẽ cõ Padrõ" 1483, 2264, 2265, "e tẽ esta casa hũa cortiña para / colles" 2280, 2283, 2305, 2306, 2323, 2847, 2884, 2992, 3019; teẽ (9): "o dito Johán do Barral teẽ herdades ẽna fregresja" 535, 541, 662, "a súa leyra de herdade qu' el teẽ ẽna / agra de Briõ" 916, 2826, 2828, 2858, 2867, 2956; ten (2): "o / dito moesteyro de Sã Justo ten en Ferreyros dous casaas" 2641, 2912; P5 teedes (2): "jasẽ a par da vjna que vós teedes de Sã Payo" 1038, "vjna que / vós avedes e teedes" 2033; tẽedes (1): "o baçelo que vós tẽedes en Lamas de Gojo" 2556; P6 teẽ (1): "tódaslas escripturas que eles teẽ sobre / herdamẽtos e déuedas" 563; IImperf. P3 tenja (3): "dereyturas que ella havía e tenja e / lle perteesçe aver" 500, 1428, 1429; tijna (4): "doaçõ a Sueyro / Gomes do que tijna ẽno casar de Chorẽte" 27, 654, 888, 2974; tijña (17): "todo o que tijña dentro de / seus marcos era seu" 526, 527, 755, 1245, 2511, 2646, "o dito moesteyro de Sã Justo tijña dous casaas d' erdade en Ferreyros" 2654, 2656, 2662, 2665, 2684, 2702, 2738, 2895, 2930, 3001, 3008; P3 tyña (6): "doaçõ a Sueyro / Gomes do que tyña ẽno casal de Chorẽte" 30, 105, 1544, 1560, 2154, 2401; IPret. P3 teuo (2): "a qual / dita vaca el agora tẽ e teuo fasta aquí porlo dito Ferrnando" 646, 662; touo (1): "e que desde aquela ora [a] touo o dito / Fernando do Outeyro" 654; P5 teuestes (1): "fasta este dito dja, teuestes esta dita casa por / mỉ" 1340; P6 teuerõ (1): "que el e aqueles de que(e)n el ouvo o dito paaço e vjnas senpre / teuerõ desde XXX, LX, XC anos a esta parte e máis tenpo" 2503; SPres. P3 teña (2): "qualqu[er] pleito ou debate que teña en esta dita terra de Postomarcos" 983, "nẽ sabe cousa que del teña, saluo as vjnas e cousas coñoçidas" 2755; P5 tenades (1): "para / que o tenades de nós e en noso nome" 1360; SPret. P3 teuese (2); "por / jnuẽtario que ele seu teuese" 2754, "contrabto que sobre el teuese" 3002; touese (2): "o dito juís mãdou que touese a dita heredade en seu / jur" 527, 1349; P6 teuesẽ (1): "e lles dou a chaue para que o teuesẽ de súa mão" 2513; SFut. P3 teuer (2): "hũu par de capõos / ou de boas galljnas quando nõ teuer capõos" 1410, 2547; P5 teuerdes (1): "hũu par de capõos ou de boas galljnas quando nõ teuerdes / capõos" 1422; Inf. teer (2): "a deuesa de Valle que a vira teer e poseer a Ferrnand Yanes" 2684, 2709; tener (1): "para los / tener e gardar e dar aos ditos menores" 2225.
____ 2. "Ter, ater, cumprir, obrigar".
____SFut. SFut. P3 teuer (4): "qualque(e)r parte que o así nõ teuer, gardar, / conprir e pagar" 1995, 2341, 2413, 2571; Part. tiúdo (6): "que seja tiúdo de os tomar e lle deixar seu logar" 695, 1224, 1381, 1611, 2695, 2753; tiúda (2): "do que lle / era tiúda a dita Costança de Sã Gião" 1091, 1315; tiúdos (3): "que todavía sejamos tiúdos e obligados / de conprir e pagar" 1163, 2583, 3014.
____ 3. Teer por ben "pracer, agradar".
____. P6 . P6 touesẽ (1): "como quisesẽ e por ben touesẽ" 2125; SFut. P3 touer (2): "o que quiser e por ben touer" 851, 981; P5 touerdes (3): "o que vós quiserdes e por bẽ touerdes" 716, 1009, 1601; P6 touerẽ (5): "como eles quiserẽ / e por bẽ touerẽ" 356, 483, 488, 679, 834; teuerẽ (1): "como eles / quiserẽ e por bem teuerẽ" 2615;
____ 4. Teerse por + adx. ou part.
____IPres. IPres. P1 teño (1): "de que me outorgo e teño por ben cõtẽto / e pagado" 1458
____ 5. Rexístranse as seguintes construccións de teer + Part., ben con valor de perífrase perfectiva, ben con valor atributivo do verbo ter.
____IPres. IPres. P1 teño (2): "por / rrasõ que teño feyto e outorgada mjña mãda" 909, "segũdo que o eu teño aforado do dito Pay Gomes" 1417; P3 teẽ (2): "por / foro que delo teẽ feyto el e Ferrnand Vjdal" 2824, 2993; P5 teedes (4): "entesta ẽna vjna que vós teedes aforada de Sã Payo" 1036, 1979, 1980, 1984; IImperf. P3 tenja (3): "Pero Peliteyro tenja / feyto ẽna praça e calle pública, delante das ditas casas, hũu vjnal" 434, "jurou que nõ tenja tomado nẽ entrado cousa súa" 525, "que lo tenja preso" 872; P3 tijña (4): "primeyra obligaçõ que a dita tijña / feyta cõ o primeyro marido" 206, "que o / tijña preso" 234, "castineyros que o dito Ferrnán Rromeu tijña cortados e derramados e ajuiados" 555, "en hũa súa herdade que el tijña labrada abaixo da dita grãja" 2973; P3 tyña (3): "outorgou o dito Vasco d' Amjll que dá por nỉgũa a dita obligaçõ / que a dita Mayor de Cores lle tyña feyta" 1646, "que o tyña preso" 2044, "por rrasõ que eu / tyña feyto hũu foro a vós" 2429; IPret. P3 touo (1): "que a vjna que Ferrnand Gomes touo aforado do moesteyro que he do Mjnoto / de Baixo" 2991; P6 teuerõ (1): "e despois que teuerõ / o arrendamento feyto" 2794; SPret. P5 teuesedes (1): "e vos quito qualque(e)r promesa e seguridade ou outro rrecabdo que por ela me / teuesedes feyta" 1343; Inf. tener (1): "para la tener rreparada" 1837; Xer. teẽdo (2): "quanto máys teẽdolle feyto pleito / e omenaje" 1832, "fora escusado de vyr por allý teẽdo desõrrado a súa / yrmãa" 2081;
____ 6. Rexístrase na perífrase verbal teer de + Inf., con valor modal obrigativo.
____IPres. IPres. P1 teño (1): "e eu teño de pagar e sosubuýr / o cárrego" 2558.
____ Do lat. tĕnĕre 'ter asido ou ocupado', 'manter', 'reter'. Documéntase desde os primeiros textos; a grafía teer chega ata o XVI, e a mod. ter comeza a aparecer no XIV (Lorenzo Crónica s.v.).
____IImperf. No IImperf., ó lado do tema maioritario tiñ-, en gal. hai unha var. ti-, no gal. asturiano, por causa da perda da nasalidade, no canto da súa resolución como consoante nasal palatal; o tema ten-, nun punto de León (ALGa mapa 375). A forma tenja pode ser un castelanismo, porque nesta altura dificilmente se pode considerar como un testemuño dunha fase arcaica; as var. máis usuais na Idade Media son tijña en 1333, tiña en 1310, tyña en 1351, e outras semellantes (Maia p. 837), pero non faltan casos de tenia e teniam en 1273 (Martínez Montederramo s.v.).
____ Os temas tev-, tov- alternan aquí coma noutros textos galegos; Maia cita as formas en -ov- como exclusivas dos documentos galegos nos séculos XIV e XV, amais de constatalas nas CSM e en Cr. Troyana; como de costume, atribúeas á influencia castelá (Maia pp. 839-840). O tema tev-, o mesmo có mod. tiv-, é analóxico dos antigos perfectos fortes de sĕdeo, seve, sive (< *sēdŭī; vid. Santamarina Verbo p. 41, Fdez. Rei Verbo p. 311). Modernamente rexístrase algún punto esporádico de tev- (no gal. asturiano), e o radical tiv-, que aparece en puntos de toda Galicia, está a recuar pola presión do cast. tuv- (Vid. ALGa mapa 376).
____Part. O Part. tradicional, tiúdo < lat. *tenūtum foi substituído totalmente polo analóxico tido (ALGa mapa 379), en textos port. chega ós finais do XV e en textos gal. ó XVI, onde tamén se rexistra unha forma con nasal tyundo, en 1348; desde o XIII alternan formas con e e con i: teudo en 1285; tjudos en 1292, tiudos en 1414 (Maia p. 838).




Seminario de Lingüística Informática - Grupo TALG / Instituto da Lingua Galega, 2006-2022
O Dicionario de dicionarios do galego medieval é obra de Ernesto González Seoane (coord.), María Álvarez de la Granja e Ana Isabel Boullón Agrelo
Procesamento informático e versión para web: Xavier Gómez Guinovart

Powered by Debian    Powered by Apache    Powered by PHP    Powered by MySQL