Categoría: Sen categorizar

Finou o profesor Juan José Moralejo, catedrático de grego na Universidade de Santiago e membro fundador da Asociación Galega de Onomástica. Non é este o lugar para falar do seu perfil como estudoso da lingua e literatura grega clásica, nin como amador da pesca da troita, nin como articulista de actualidade, sempre cunha aguzada ironía que mesmo trasladaba ós seus escritos de investigación ou divulgación científica. O pesar polo seu pasamento que a AGOn quere transmitir é debido ó seu labor en prol do coñecemento científico da toponimia, sobre todo a de orixe prerromana. Bo sucesor de seu pai, Abelardo Moralejo, un dos primeiros investigadores universitarios na toponimia galega, dedicou moitos traballos, de maneira case exclusiva nos últimos anos da súa vida, a hidrónimos (Miño, Mondeo, Limia, Deva), a etimoloxías fantásticas (Iria, Galicia), topónimos (rematados en –bre, -briga , Estramundi, Padrón, Arcos, Bustos, Pazos…). Cremos que o mellor recordo que a nosa asociación pode tributarlle é a difusión da súa obra. Reproducimos a seguir os principais traballos seus relacionados coa toponimia galega; o volume que recolle moitos deles pódese descargar en http://ilg.usc.es/agon/wp-content/uploads/2010/09/Callaica_Nomina.pdf

Sit tibi terra levis!

(1995): “Extramundi”, El Extramundi 3, 7-14. Reed. en Moralejo Álvarez 2008, 19-23.

(2000): “Prosapia y trapisonda de Iria Flavia”, El Extramundi 21, 45-67. Reed. en Moralejo Álvarez 2008, 89-100.

(2001): “Hidronimia galaica prerromana”, en F. Villar / Mª P. Fernández Álvarez (eds.): Religión, lengua y cultura prerromanas de Hispania. Actas del VIII Coloquio Internacional sobre lenguas y culturas prerromanas de la Península Ibérica. Salamanca 1999. Salamanca: Universidad de Salamanca, 501-509. Reed. en Moralejo Álvarez 2008, 101-134.

(2002): “Gallaecia y sus etimologías”, en M. Domínguez et al. (eds.): Sub luce florentis calami: homenaje a Manuel C. Díaz y Díaz. Santiago de Compostela: Universidade de Santiago de Compostela, 92-115. Reed. en Moralejo Álvarez 2008, 113-134.

(2002): “Mandeo, Mendo, Miodelo”, Anuario brigantino 25, 77-86. Reed. en Moralejo Álvarez 2008, 143-152.

(2003): “Cambre, Pambre e outros topónimos en –bre” Revista Galega de Filoloxía 4, 97-113. Reed. en Moralejo Álvarez 2008, 171-184.

(2003): “Conimbriga y otros topónimos en –briga”, en J. Mª Nieto Ibáñez (coord.), Lógos hellenikós: Homenaje al Profesor Gaspar Morocho Gayo, I, León, Universidad de León, pp. 185-195. Reed. en Moralejo Álvarez 2008, 185-195.

(2004) “Empadronando a Padrón” El Extramundi 37, pp. 37-58. Reed. en Moralejo Álvarez 2008, 245-256.

(2004): “El río Miño y sus etimologías”, en Á. Franco Mata (dir.): Patrimonio artístico de Galicia y otros estudios: homenaje al profesor Dr. Serafín Moralejo Álvarez. [Santiago de Compostela]: Xunta de Galicia, vol. 3, 203-216. Reed. en Moralejo Álvarez 2008, 257-281.

(2005): “Arco(s), Busto(s), Pazo(s): ¿toponimia de ganadería?”, en A. I. Boullón Agrelo / X. L. Couceiro Pérez / F. Fernández Rei (eds.): As tebras alumeadas: estudos filolóxicos ofrecidos en homenaxe a Ramón Lorenzo. Santiago de Compostela: Universidade de Santiago de Compostela, pp. [219]-237. Reed. en Moralejo Álvarez 2008, 283-298.

(2005): “Hidrónimos galaicos con sufijo –antia”, Palaeohispanica 5, 837-860. [Acta palaeohispanica IX. Actas del IX Coloquio sobre Lenguas y Culturas Paleohispánicas. Barcelona, 20-24 de octubre de 2004. Zaragoza: Institución “Fernando el Católico”]. Reed. en Moralejo Álvarez 2008, 339-356.

(2006): “O río do esquecemento e outras cousas da Limia”, Lethes 7, 144-157. Reed. en Moralejo Álvarez 2008, 357-375.

(2008): Callaica Nomina. Estudios de onomástica gallega. [A Coruña]: Fundación Pedro Barrié de la Maza.

(2008): “Iria Flavia y su mito”, en Plenitudo Veritatis: Homenaje a Mons. Romero Pose, Santiago de Compostela, Instituto Teológico Compostelano, 501-519.

(2009): “Toponimia de las vías romanas de Galicia”, Palaeohispanica 9, 189-202. ActPal X = PalHisp 9 189.

(2009): “Minius = Minho = Miño”, Minius 17, 17-23.

(2010); “Deva”, Arraianos 8, 9-11.

(2010): “Topónimos célticos en Galicia”, Palaeohispanica 10 [= Serta Palaeohispanica in honorem Javier de Hoz], 99-111. http://ifc.dpz.es/recursos/publicaciones/30/23/07moralejo.pdf.

“A luz das palabras: Gallaecia e as súas etimoloxías. Transcrición da gravación do encontro intelectual entre Xosé Luís Méndez Ferrín e Juan José Moralejo Alvarez”, [presentador do acto, Xosé Luís Axeitos; transcrición e notas, Alberto Piñeiro], Barbantia. Anuario de Estudos do Barbanza 7 (2011). 65-78.

Foto: web da USC (curriculum de JJMA)

 

 

 

Un estudo publicado recentemente na revista Social Psychological and Personality Science, da Stanford University de California conclúe que un nome de pía mal elixido pode chegar a condicionar negativamente a vida da persoa que o leva e  que os nomes que máis triunfan son aqueles propios da cultura tradicional de cada quen. A revista só se pode consultar por suscrición pero pódese saber algo máis do contido do artigo aquí.

Unha das autoras deste estudo, Wiebke Neberich, xa concluíra nun traballo que realizou para a páxina de relacións eDarling que os nomes tamén poden chegar a determinar a facilidade ou dificultade dunha persoa á hora de encontrar parella e que os que menos éxito teñen son os nomes de orixe anglosaxoa.

Sr. Alcalde de Santiago:

Sabedores pola prensa da proposta da súa alcaldía de darlles nomes conmemorativos de organismos e personalidades civís e relixiosas a rúas de Santiago de Compostela que non o teñen asignado, dirixímonos a vostede e ó goberno municipal para ofrecérlle-la nosa colaboración.

A Asociación Galega de Onomástica (AGOn) creouse en setembro de 1999 co fin de promove-los estudos dedicados á conservación, divulgación e investigación da onomástica, posto que os nomes de persoa e de lugar e o seu estudo constitúen unha parte ben importante do acervo cultural dun país, e Galicia posúe un inmenso patrimonio toponímico case único no mundo. No concello de Santiago, a través do Proxecto Toponimia de Galicia (Xunta de Galicia), recolléronse preto de 10.000 formas, que doadamente se poden habilitar para bautiza-las rúas que os sepultan.

A crecente urbanización do territorio, á par dos indiscutibles beneficios que reporta, supón un grave risco para ese patrimonio porque debaixo de cada rúa que se abre quedan sepultados ducias de nomes de lugar, moitas veces únicos, que durante un tempo só se conservan na memoria das persoas pero que tamén morren con elas. O progreso débese entender como a incorporación da sociedade ás novas conquistas sen deixar perde-la herdanza natural e cultural que nos legaron os devanceiros.

Alén disto, usa-la toponimia tradicional ten outra vantaxe: Ninguén se vai ver ofendido porque se lle asignou ó nome dunha rúa o dun persoeiro de calquera campo social e estes sempre poden ser homenaxeados a través doutros recursos: denominación de edificios públicos, mencións honoríficas, estatuas… Coincidimos, pois, plenamente co Grupo de Expertos en Nomes Xeográficos da ONU que recomenda evitar o uso de topónimos conmemorativos cando existen nomes autóctonos vivos para un lugar.

Agardamos que no Concello de Santiago se aproveite esta oportunidade de ser un exemplo de respecto e defensa do patrimonio ante tódolos concellos do país.

Saudámolo atentamente e quedamos ó seu dispor.

En Santiago, mércores, 21 de marzo de 2012

 

Mañá, sábado 17, Gonzalo Navaza, membro da Asociación Galega de Onomástica (AGOn), participará nun Consultorio de Apelidos organizado pola Gentalha do Pichel. O encontro é ás 20:00 no centro social da asociación (rúa de Santa Clara, 21 – Santiago de Compostela).

O 2 de marzo empezou o I Curso de Formación de Especialistas en Toponimia organizado polos concellos de Vigo, Pontevedra e Ourense amais o Instituto de Estudos Miñoranos (IEM) e coa colaboración da Vicerreitoría de Extensión Universitaria e a Área de Normalización Lingüística da Universidade de Vigo. Desenvolverase durante os venres e sábados deste mes de marzo.
O éxito da convocatoria (máis de cen inscritos) e o interese que esperta a materia levaron ós organizadores a facer público un diario das intervencións para poder seguir o curso na páxina do IEM.